IV SA/Wr 153/25

IV SA/Wr 153/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 475
art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 22
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Protokolant: Michał Janusz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 20 stycznia 2025 r. nr PS-P.8640.2.2025.AB w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną i poszukującą pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
S. W. w dniu 4 grudnia 2024 r. złożył do Powiatowego Urzędu Pracy we Wrocławiu za pośrednictwem formularza elektronicznego wniosek o dokonanie rejestracji, zaznaczając, że chodzi o rejestrację poszukującego pracy. W ankiecie na stronie 4 wniosku w punkcie 1 lit. a) i lit. b) zainteresowany oświadczył, że nie jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, jak również w połowie wymiaru czasu pracy, gdyż jest osobą niepełnosprawną, lecz stan zdrowi pozwala na podjęcie pracy w tym wymiarze.
Prezydent Miasta Wrocławia decyzją z dnia 17 grudnia 2024 r. nr SR.614.2103.2024.ASS orzekł o odmowie uznania wnioskodawcy za osobę bezrobotną z dniem 4 grudnia 2024 r. oraz o odmowie uznania wnioskodawcy za osobę poszukującą pracy z dniem 4 grudnia 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przytoczył ustawowe definicje bezrobotnego i poszukującego pracy, a następnie stwierdził, że wnioskodawca w ankiecie zaznaczył, iż nie jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy ani też w połowie wymiaru czasu pracy. Natomiast warunkiem zasadniczym, który powinna spełniać osoba bezrobotna jest oczywiście jej zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy lub jeśli posiada orzeczenie o niepełnosprawności w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy. Według organu nie można dokonać rejestracji ze statusem osoby poszukującej pracy, ponieważ wnioskodawca nie jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w żadnym wymiarze czasu pracy. Również osoba, która wnosi o uznanie za osobę poszukującą pracy musi być zdolna i gotowa do podjęcia pracy przynajmniej w części wymiaru czasu pracy. Osoby ubiegające się o status poszukującego pracy nie muszą deklarować pełnej zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, ale muszą być zdolne i gotowe do podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, np. 3/4 , 1/2, 1/3 wymiaru czasu pracy.
W odwołaniu strona wniosła o zmianę decyzji organu pierwszej instancji i zarejestrowanie w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. Wnioskodawca wyjaśnił, że po raz pierwszy złożył wniosek elektronicznie w dniu 25 listopada 2024 r., jednakże otrzymał decyzję odmowną. Przy ponownym wniosku zwrócił się o pomoc do konsultanta infolinii "Zielona linia" i kolejny raz otrzymał decyzję odmowną. Odwołujący zauważył, że w ustawie nie wskazano, iż osoba poszukująca pracy winna deklarować przy rejestracji wymiar czasu pracy. Samo złożenie wniosku o rejestrację jako osoba poszukująca pracy jest dobrowolne i zawiera w sobie chęć znalezienia i podjęcia pracy oraz skorzystania z pomocy urzędu pracy. Wnioskodawca oświadczył, że chce znaleźć odpowiednią pracę, inaczej nie zgłaszałby się do Urzędu Pracy. Wyjaśnił, że jako osoba posiadająca gospodarstwo rolne powyżej 2 ha nie może rejestrować się jako osoba bezrobotna i nie wnosił o to.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r. nr PS-P.8640.2.2025.AB utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Kolegium wyjaśniło, że osoba poszukująca pracy nie musi deklarować pełnej zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia, musi jednak być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, np. 3/4, 1/2, 1/3 wymiaru czasu pracy. Składając wniosek strona wniosła o nadanie statusu osoby poszukującej i oświadczyła, że nie jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w pełnym wymiarze czasu pracy ani w połowie wymiaru czasu pracy. Ponadto strona oświadczyła, że nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Skoro zatem wnioskodawca, jak oświadczył w dniu 4 grudnia 2024 r., nie był zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, jak również w niepełnym wymiarze czasu pracy, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, to w ocenie Wojewody rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji PUP oraz nakazanie organowi rejestracji z datą złożenia wniosku jajo poszukujący pracy, zarzucając błędną interpretację przepisów i wykładni definicji ustawowej osoby poszukującej pracy. Skarżący wyjaśnił, że dwukrotnie ubiegał się o rejestrację i z pomocą konsultanta Zielonej Linii wykonywał poszczególne kroki przy wypełnianiu wniosku. Wskazał, że jako rolnik prowadzący gospodarstwo i osoba wykonująca inne prace, po udzieleniu odpowiedzi w ankiecie, został przekierowany jako osoba poszukująca pracy. Czuje się dyskryminowany jako osoba chcąca się przebranżowić lub zmienić pracę, odmawia mu się prawa do bycia proaktywnym. Urzędnicy zmyślili treść jego oświadczenia i nie dostrzegli, że ankieta nie pozwala na odzwierciedlenie każdej sytuacji i jest źle sformułowana. Wnioskodawca nie miał możliwości oświadczenia w ankiecie, ze poszukuje pracy na 3/4 etatu. Podobnie osoba pełnosprawna nie ma możliwości oświadczenia, że chce pracować na pół etatu. Osoby chcące pracować na 1/4 etatu także nie mają możliwości wypełnienia ankiety. Dotyczy to też osób pracujących, chcących podjąć inną pracę na 3/4 etatu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżący wyjaśnił, ze zamierza podjąć zatrudnienie na 3/4 etatu, jednak nie miał możliwości zaznaczenia tego w ankiecie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 475 ze zm.), dalej u.p.z. Zgodnie z ustawową definicją z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. "bezrobotny" - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Za osobę bezrobotną można więc uznać jedynie osobę m. in. zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy.
Natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 22 u.p.z. "poszukujący pracy" - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1-3, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, poszukujących zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie, zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy.
Poza odesłaniem do art. 1 u.p.z. w definicji poszukującego pracy znajdują się zatem jedynie dwa warunki: poszukiwanie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie oraz zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy. Status poszukującego pracy jest określony w sposób zdecydowanie mniej restrykcyjny niż status bezrobotnego, co wiąże się przede wszystkim ze znacznie węższym zakresem pomocy przewidzianej w ustawie, z jakiej mogą skorzystać poszukujący pracy w porównaniu z osobami bezrobotnymi. W gruncie rzeczy podstawową usługą kierowaną również do nich jest pośrednictwo pracy (art. 36 ust. 1 pkt 1 u.p.z.). Ponadto osoby te mogą korzystać z poradnictwa zawodowego (art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.z.), z pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy (art. 39 ust. 2 u.p.z.), ze szkoleń, ale już pod pewnymi dodatkowymi warunkami (art. 43 u.p.z.), z tym samym zastrzeżeniem - z programów specjalnych (art. 49a u.p.z.) oraz z przygotowania zawodowego dorosłych (art. 53a ust. 1 u.p.z.).
Przede wszystkim poszukującym pracy nie musi być osoba, która pozostaje poza zatrudnieniem lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że w tym charakterze może zarejestrować się osoba już zatrudniona (wykonująca inną pracę zarobkową), która poszukuje innej pracy lub zamierza podjąć pracę dodatkową.
Bez znaczenia dla rejestracji osoby poszukującej pracy jest dysponowanie zdolnością i gotowością do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (można poszukiwać pracy w bardzo nawet niewielkim wymiarze czasowym). Oznacza to, że osoba poszukująca pracy nie musi deklarować zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia na cały etat lub też w przypadku osoby niepełnosprawnej w 1/2 wymiaru czasu pracy. Dopuszczalne jest, aby osoba poszukująca pracy deklarowała zamiar podjęcia zatrudnienia np. na 1/3 lub też 3/4 etatu. Zamiar podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy przez osobę pełnosprawną nie może dyskwalifikować tej osoby przy rejestracji jako osoby poszukującej pracy.
Skarżący w rozpatrywanej sprawie na wstępie złożonego wniosku o rejestrację wskazał, że chodzi mu o rejestrację jako osoby poszukującej pracy (nie jako osoby bezrobotnej). Zbędne są zatem rozważania organu pierwszej instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji odnośnie statusu osoby bezrobotnej i warunków, które musi spełnić osoba bezrobotna. Nieuprawniona była również odmowa przez organ pierwszej instancji uznania skarżącego za osobę bezrobotną, ponieważ skarżący nie wnioskował o tego rodzaju rejestrację. Organ pierwszej instancji wykroczył zatem poza zakres żądania wyraźnie sformułowanego we wniosku skarżącego.
Organy obu instancji, odmawiając skarżącemu rejestracji jako osoba poszukująca pracy, pominęły całkowicie, że ankieta zamieszczona na stronie 4 wniosku, w szczególności pytanie 1 lit. a) i lit. b) są w swej treści niedostosowane do sytuacji osoby poszukującej pracy, która poszukuje zatrudnienia np. na 1/2 lub 1/3 etatu. Jak wyjaśnił skarżący na rozprawie, poszukuje zatrudnienia w wymiarze 3/4 obowiązującego czasu pracy. Jak słusznie zauważył skarżący, przy pytaniu 1 ankiety brak jest możliwości zadeklarowania przez pełnosprawną osobę poszukującą pracy zdolności i gotowości podjęcia zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy. Przy pytaniu 1 osoba wypełniająca ankietę może jedynie zaznaczyć gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy lub też, jeżeli jest osobą niepełnosprawną, w połowie wymiaru czasu pracy. Takie ograniczenie w ankiecie jest niezgodne z art. 2 ust. 1 pkt 22 u.p.z., który nie ustanawia warunku, aby osoba poszukująca pracy zadeklarowała zdolność i gotowość podjęcia zatrudnienia w określonym wymiarze czasu pracy. To osoba poszukująca pracy swobodnie decyduje, w jaki wymiarze czasu pracy zamierza podjąć zatrudnienie.
W tej sytuacji, organ po otrzymaniu wniosku skarżącego o zarejestrowanie jako osoby poszukującej pracy, zwłaszcza że według wyjaśnień skarżącego jest to już kolejny wniosek o rejestrację, winien wezwać skarżącego w celu wyjaśnienia, w jakim wymiarze czasu pracy skarżący jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie natomiast do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Na obecnym etapie sprawy, uznanie przez organy, że skarżący nie jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w żadnym wymiarze czasu pracy jest nieuprawnione i nie uwzględnia celu złożenia wniosku o rejestrację jako osoby poszukującej pracy. Organ, nie wzywając skarżącego do wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 22 u.p.z.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany jest do wezwania skarżącego i wyjaśnienia, w jakim wymiarze czasu pracy poszukuje zatrudnienia i ocenić, czy skarżący spełnia warunki do rejestracji jako osoba poszukująca pracy.
Wobec powyższego decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.