IV SA/Wr 149/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-07-19
NSAinneWysokawsa
oświataszkolnictwo wyższestudiastypendiumprawo o szkolnictwie wyższymwznowienie postępowaniadecyzja administracyjnakodeks postępowania administracyjnego

WSA we Wrocławiu uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego o uchyleniu stypendium Rektora, umarzając postępowanie administracyjne z powodu braku podstaw do wznowienia postępowania.

Skarżący K.K. zaskarżył decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego, która w trybie wznowienia postępowania uchyliła wcześniejszą decyzję przyznającą mu stypendium Rektora. Rektor argumentował, że zmiana przepisów prawa o szkolnictwie wyższym ograniczyła okres przyznawania stypendium. Sąd administracyjny uznał jednak, że zmiana stanu prawnego nie stanowiła podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę K.K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego, która w trybie wznowienia postępowania uchyliła ostateczną decyzję z 18 listopada 2021 r. przyznającą skarżącemu stypendium Rektora na okres od października 2021 r. do czerwca 2022 r. Rektor, powołując się na raport z systemu POL-on wskazujący na zakończenie okresu przysługiwania stypendium z dniem 28 lutego 2022 r. (zakończenie 9. semestru studiów I stopnia) oraz na zmiany w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, wznowił postępowanie i przyznał stypendium tylko do końca lutego 2022 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., twierdząc, że zmiana stanu prawnego nie była podstawą do wznowienia, a okoliczności faktyczne nie istniały w dniu wydania pierwotnej decyzji. Podniósł również naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej, zasad k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i zaufania obywatela, a także naruszenie prawa materialnego, w tym zasady niedziałania prawa wstecz. Sąd administracyjny uznał zarzuty procesowe za zasadne, stwierdzając, że zmiana stanu prawnego nie stanowiła podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który wymaga ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. W związku z tym uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie administracyjne. Sąd zaznaczył, że organ błędnie interpretował przepisy dotyczące limitu semestrów studiów, ale kwestia ta stała się drugorzędna wobec braku podstaw do wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana stanu prawnego nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który wymaga ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczy nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, a nie zmian w przepisach prawa. Wykładnia tego przepisu powinna być zwężająca ze względu na zasadę trwałości decyzji ostatecznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.s.w.i.n. art. 93 § ust. 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Po zmianach z 2021 r. limituje okres przyznawania świadczenia do 12 semestrów studiów (nie dłużej niż 9 semestrów na studiach I stopnia), niezależnie od faktycznego pobierania świadczenia.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania - ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania administracyjnego.

p.s.w.i.n. art. 93 § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Dotyczy limitu semestrów studiów pierwszego stopnia (9 semestrów) dla przyznawania stypendium.

Pomocnicze

p.s.w.i.n. art. 92 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności, pogłębiania zaufania oraz rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawnego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.s.w.i.n. art. 94 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Obowiązek studenta powiadomienia o utracie prawa do świadczenia oraz wygaśnięcie decyzji o przyznaniu świadczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana stanu prawnego nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ nie wykazał przesłanek do wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 93 ust. 4 p.s.w.i.n. poprzez błędną wykładnię. Naruszenie art. 2 Konstytucji RP (zasada państwa prawnego, działanie prawa wstecz).

Godne uwagi sformułowania

zmiana stanu prawnego nie daje podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zwężający zmiana przepisów prawa nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania

Skład orzekający

Katarzyna Radom

przewodniczący sprawozdawca

Daria Gawlak-Nowakowska

sędzia

Marta Pająkiewicz-Kremis

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w szczególności wykluczenie zmiany stanu prawnego jako takiej podstawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania w oparciu o zmianę przepisów, a nie merytorycznej oceny przyznawania stypendiów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego dla studentów tematu stypendiów i pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych, nawet w obliczu zmian prawnych.

Zmiana prawa nie zawsze oznacza możliwość cofnięcia decyzji. WSA chroni studenta przed błędną procedurą Rektora.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 149/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska
Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 93
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 21 grudnia 2022 r. nr WMI.543.29.2021.MR w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania stypendium Rektora I uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II umarza postępowanie administracyjne; III zasądza od Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego na rzecz K.K. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, działając w trybie wznowienia postępowania, uchylił swoją ostateczną decyzję wydaną w dniu 18 listopada 2021 r. przyznającą K. K. stypendium Rektora za okres od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. i przyznał stronie stypendium za okres od dnia 1 października 2021 r. do dnia 28 lutego 2022 r. nie przyznając stypendium za okres od 1 marca 2022 r. do dnia 30 czerwca 2022 r.
Jak wynikało z akt sprawy powołaną na wstępie decyzją z dnia 18 listopada 2021 r. wydaną w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącego, przyznano mu stypendium Rektora na okres, tj. od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. W dniu 6 grudnia 2022 r. do Dziekanatu Wydziału [...] został przekazany raport z ogólnopolskiego systemu POL-on, z którego wynika, że z dniem 28 lutego 2022 r. nastąpiło zakończenie okresu przysługiwania stronie stypendium Rektora (studiował on 9 semestrów na studiach I stopnia). Wobec tego postanowieniem z dnia 8 grudnia 2022 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 r. ze zm., dalej: k.p.a.) organ wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 18 listopada 2021 r.
Po przeanalizowaniu stanu faktycznego i prawnego organ wskazał na zapisy art. 93 ust. 4 i art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 478 ze zm., dalej p.s.w.i.n.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 18 grudnia 2021 r. W opinii organu z powołanych norm, stanowiących doprecyzowanie i ujednolicenie zasad przyznawania świadczeń, wprost wynika w jakich sytuacjach nie służy prawo do stypendium i kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. W wyniku opisanej zmiany stanu prawnego łączny okres, przez który przysługuje świadczenie wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia, na studiach pierwszego stopnia, przysługują – nie dłużej niż przez dziewięć semestrów. Tym samym dotychczasowa decyzja w zakresie przyznającym stypendium za okres od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 30 czerwca 2022r. stała się bezprzedmiotowa, gdyż z dniem 28 lutego 2022 r. upłynął okres, w trakcie którego stronie przysługiwało stypendium Rektora.
W skardze strona zaskarżając w całości decyzję organu z dnia 21 grudnia 2022 r. zarzucała naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez nieprawidłowe zastosowanie, podczas gdy nie było podstaw do zastosowania wskazanej w tym zapisie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego. Zmiana okoliczności faktycznych, na których istnienie powoła się organ nie istniała w dniu 18 listopada 2021 r., w dniu wydania decyzji, bowiem wejście w życie przepisów ustawy nastąpiło w dniu 18 grudnia 2021 r., a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. powinno istnieć w dniu wydania decyzji, skutkiem tego błędnie uchylono decyzję z dnia 18 listopada 2021 r. i wydano zaskarżoną decyzję.
Skarżący zarzucał również naruszenie art. 16 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę trwałości decyzji administracyjnej, poprzez nieprawidłowe uchylenie decyzji ostatecznej w wyniku błędnego zastosowania podstawy wznowieniowej. Nadto wskazał na naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności urzędowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym zwłaszcza braku ustaleń okresów, w których skarżący pobierał stypendia, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało uchyleniem decyzji ostatecznej; art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności, pogłębiania zaufania oraz rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela w związku z obciążeniem strony skutkami ewentualnych błędów organów administracji w czasie wypłacania stypendium, podczas gdy zgodnie z ww. zasadami niedopuszczalne jest przerzucania na stronę skutków błędów lub uchybień popełnionych przez organy.
Skarżący zarzucał również naruszenie prawa materialnego: art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasad państwa prawnego, gdyż uchylenie decyzji i wydanie nowej pogorszy sytuację prawną strony i w tym przypadku prawo zadziała wstecz; art. 93 ust. 4 p.s.w.i.n. poprzez nieprawidłową wykładnię i błędne uznanie, że skoro strona jest na dziesiątym semestrze, to zastosowanie znajdzie ograniczenie liczby dziewięciu semestrów, podczas gdy łączny okres przez który przysługują świadczenia wynosi dwanaście semestrów.
Strona wnioskowała o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa; umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. strona domagała się uchylenia postanowienia o wznowieniu postępowania.
W uzasadnieniu strona opisała okoliczności faktyczne sprawy wywodząc, że świadczenia zostały jej wypłacone w całości. Uzasadniając zarzuty skargi wywodziła, że zmiana przepisów nie stanowi podstawy wznowienia postępowania na podstawie przesłanki powołanej przez organ, potwierdza to orzecznictwo sądów administracyjnych, nadto zmiana stanu prawnego nastąpiła już po wydaniu decyzji przyznającej stypendium. Rozszerzająca wykładnia i zastosowanie przez organ art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi o rażącym naruszeniu prawa dającym podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Naruszenie ww. przepisu wiąże się z uchybieniem zasadzie trwałości decyzji ostatecznej.
W opinii strony nie upłynął okres uprawniający ją do pobierania stypendium, gdyż w dacie wydania decyzji stan prawny uprawniał do nabycia prawa do stypendium. W myśl zasady zaufania przeoczenie organu, bo tak określa organ okoliczność wynikającą z informacji uzyskanych z sytemu POL-on, nie może obciążać strony. Na skutek ww. decyzji odebrano jej stypendium o wartości 3.600 zł, które już stronie wypłacono, obowiązek zwrotu tej kwoty ma negatywny wpływ na interesy strony. Strona zarzucała również, że informacje z sytemu POL-on nie mogą być samodzielną podstawą ustalenia sytuacji prawnej studenta, system został najpewniej stworzony aby zapewnić zgodność danych z prawem obowiązującym od 18 grudnia 2021 r., jednakże decyzja przyznająca prawo została wydana w dniu 18 listopada 2021 r. i ustalała prawo na dwa semestry, co powoduje, że błędnie oceniono faktyczny na tle stanu prawnego.
W uzasadnieniu naruszenia przepisów prawa materialnego strona podkreślała zakaz działania prawa wstecz, co wynika z zasady konstytucyjnej. Nadto organ powołał się na nowe przepisy i nie wskazał faktycznego okresu pobierania świadczenia, co ma istotne znaczenie dla ustalenia okresu na jaki przysługuje stypendium. Podstawą wyliczenia okresów przysługiwania stypendium jest faktyczny czas jego pobierania, a nie studiowania, na co wskazuje powołane w skardze orzecznictwo. Niezależnie do tego organ stosuje błędną wykładnię art. 93 ust. 4 pkt 1 p.s.w.i.n. gdyż dla pobierania stypendium studiowanie nie może przekroczyć 12 semestrów, zaś dalsze zapisy wiążą się nie z okresem studiowania ale pobierania stypendium.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowy pogląd w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów prawa procesowego okazały się zasadne, jednakże Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, uznając, że w sprawie konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji, a brak podstaw do wznowienia postępowania na podstawie wskazanych przez organ przesłanek winien skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego w tej sprawie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.
Zasadnie wywodzi strona skarżąca, że powołane w zaskarżonej decyzji okoliczności, tj. zmiana stanu prawnego nie dają podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a taką właśnie podstawę wskazano w postanowieniu wznawiającym postępowanie oraz w zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z brzmieniem ww. regulacji wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Zatem przesłanką do wznowienia postępowania na tej podstawie są nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nadto ustawodawca wymaga aby istniały one w dniu wydania decyzji, w której wznawia się postępowanie i nie były znane organowi. Przepis nie odwołuje się w żadnej mierze do stanu prawnego, czy przepisów prawa, wobec tego ich zmiana nie daje podstaw do uruchomienia tego trybu postępowania. Odnotowania bowiem wymaga, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną (niekiedy postanowieniem), gdy dotknięte kwalifikowaną wadą procesową było postępowanie prowadzące do jej wydania. Jego istotą dążenie do wyeliminowania tych wad a możliwość wszczęcia postępowania w tym trybie wyklucza brak istnienia przesłanek ustawowych, przy czym z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zwężający.
Wyjaśniając istotę wznowienia postepowania w tym trybie, co w kontekście argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji wydaje się celowe, trzeba stwierdzić, że tryb ten można uruchomić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody istnieją w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przy czym opisane przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 1997 r. sygn. akt III SA 77/97, dostępny w LEX nr 32672 i NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 17 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 9/00, LEX nr 51768). Pojęcie dowodu definiuje art. 75 k.p.a., przy czym w świetle orzecznictwa chodzi o dowody w znaczeniu środków dowodowych, czyli w ujęciu przedmiotowym, chodzi zatem o zeznania świadków, a nie o osoby, które mogłyby zeznawać (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 38/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Natomiast przez okoliczności faktyczne należy rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa (por. M. Pułło, Nowe okoliczności i nowe dowody jako podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, PiP 2004/8, s. 52). Zdaniem W. Chróścielewskiego ustawodawca miał tu w istocie na myśli nowe fakty (W. Chróścielewski [w:] Komentarz, 2019, s. 800). Z zakresu tego wyklucza się zatem okoliczność prawną, gdyż treść przepisów prawa powinna być znana organowi (por. A. Ziółkowska, Skutki wyjawienia nowych okoliczności i nowych dowodów w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, "Administracja – Teoria, Dydaktyka, Praktyka" 2010/2, s. 81). Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1181/11, (dostępny w CBOSA), istnienie w dacie wydania decyzji aktu prawnego rangi powszechnie obowiązującej stanowiącego rozporządzenie wydane na podstawie ustawy nie może być uznane za ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Pogląd ten wynika także z piśmiennictwa (M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 145).
Powyższa analiza regulacji prawnych, wsparta orzecznictwem sądów administracyjnych potwierdza, że powołana przez organ przesłanka w postaci zmiany przepisów ustawy 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2021 r., poz. 2232 ze zm., dalej ustawa zmieniająca) nie mogła stanowić podstawy do wznowienia postępowania w tej sprawie.
Rzeczą drugorzędną i nie mającą znaczenia dla sprawy jest zatem podnoszona w skardze okoliczność (mająca uzasadnienie w stanie faktycznym sprawy), że zmiana przepisów, ich wejście w życie ustawy zmieniającej, nastąpiło już po wydaniu decyzji z dnia 18 listopada 2021 r., tj. w dniu 18 grudnia 2021 r.
W realiach rozpoznawanej sprawy organ nie wykazał przesłanek wynikających z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zaś powołane w zaskarżonej decyzji okoliczności związane ze zmianą przepisów prawa nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania, co nakazywało uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w tym zakresie.
Wobec tego podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczącej naruszenia prawa materialnego art. 93 ust. 4 p.s.w.i.n. i art. 2 Konstytucji RP nie mają już istotnego znaczenia, co w istocie zwalnia Sąd od dokonania ich oceny.
Jedynie informacyjnie wskazać trzeba, że wbrew poglądom wyrażanym w skardze organ poprawnie wykłada przepisy art. 93 ust. 4 p.s.w.i.n. po zmianach dokonanych na mocy ustawy zmieniającej. Stosownie do brzmienia ww. przepisu po zmianach: "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów".
Wskazana regulacja odwołuje się zatem do okresu studiowania, a nie pobierania świadczenia. Dotyczy to także zapisów ujętych w pkt 1 i 2 ww. normy. Przekonuje o tym brzmienie tego zapisu, jego systemowe odczytanie oraz cel wprowadzanej zmiany, w świetle którego okres pobierania świadczenia jest limitowany okresem studiowania, w tym również na studiach pierwszego jak i drugiego stopnia. Ustawa wyraźnie wskazuje, że przysługiwanie świadczenia jest powiązane z okresem studiowania, a nie pobierania świadczenia. Stwierdzenie "przysługuje" jest obwarowane zastrzeżeniem "bez względu na ich pobieranie" i ta zasada, co wynika z wykładni gramatycznej ma odniesienie do wskazanych okresów studiowania na studiach pierwszego i drugiego stopnia. Normę tą należy bowiem odczytywać jako całość. Znaczenie użytych w niej stwierdzeń musi być rozumiane w jednolity sposób. Wykluczone jest zatem przyjęte w skardze rozumowanie, że w pierwszej części przepisu słowo "przysługuje" odnosi się do okresu studiowania, zaś dalszej części tego przepisu tożsame stwierdzenie (użyte po raz kolejny) odnosi się do okresu pobierania świadczenia, co może być realizowane przez 9 miesięcy w odniesieniu do studiów pierwszego stopnia i 7 miesięcy w odniesieniu do studiów drugiego stopnia. Pogląd ten nie ma uzasadnienia, z uwagi na zasady wykładni przepisów prawa, powołane zaś w skardze orzeczenia dotyczą stanu prawnego sprzed omawianej zmiany.
Jednocześnie na mocy przepisów przejściowych, wprowadzających ww. zmiany w art. 16 ustawy zmieniającej ustawodawca wskazał, że do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
Tym samym do świadczeń przyznanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 opisane zmiany nie znajdą zastosowania, co oznacza, że nie będzie miało znaczenie to jak długo student studiuje ale jak długo pobierał świadczenia. Natomiast w drugim semestrze znaczenia nabiera okres studiowania, co podkreśla organ w treści zaskarżonej decyzji.
Z zasadą wyrażoną w tym zapisie koresponduje zmiana dokonana w art. 94 ust. 1 i ust. 2 p.s.w.i.n., które po nowelizacji brzmią: "student ubiegający się o świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, albo otrzymujący takie świadczenie niezwłocznie powiadamia uczelnię o wystąpieniu okoliczności powodującej utratę prawa do świadczenia na podstawie art. 93 ust. 3-8 (ust.1)". Decyzja o przyznaniu świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym student utracił prawo do świadczenia z powodu uzyskania tytułu zawodowego, o którym mowa w art. 93 ust. 3 i 8, został skreślony z listy studentów na kierunku studiów, na którym otrzymywał świadczenie, albo upłynął okres, o którym mowa w art. 93 ust. 4, 5 i 7 (ust. 2).
Tak więc po upływie okresów studiowania wskazanych w powołanych przepisach decyzja przyznająca świadczenie wygasa z mocy prawa z ostatnim dniem miesiąca, w którym student upłynął okres, o którym mowa w art. 93 ust. 4, 5 i 7 (w tym wskazany w tym przepisie okres studiowania). Opisane okoliczności, tj. wygaśnięcie decyzji z mocy prawa uchyla konieczność jej eliminacji w drodze odrębnego rozstrzygnięcia. Działanie takie jest wręcz niedopuszczalne, o czym przekonują poglądy orzecznictwa w świetle których skoro decyzja wygasa z mocy prawa bezpodstawne jest jej wygaszanie w drodze decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014r. sygn. akt II SA/Łd 1176/13, dostępna w CBOSA).
W realiach rozpoznawanej sprawy istotne jest jednak to, że świadczenia przyznane stronie na mocy decyzji z dnia 18 listopada 2021 r. obejmowało cały rok, dwa semestry i w dacie wydania decyzji świadczenia zostały już wypłacone. W kontekście sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji okoliczność ta nabiera istotnego znaczenia, co wymagałoby wnikliwej i wszechstronnej analizy zwłaszcza w aspekcie mieszczących się w zasadzie państwa prawnego zasad zaufania i praw nabytych. Kwestia ta wykracza jednak poza granice niniejszej sprawy, co zwalnia Sąd od dalszych rozważań w tej kwestii.
Uznając, że zaskarżona narusza wskazane przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję. Uznając, że w sprawie nie istniały podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzja z dnia 18 listopada 2021 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zasadne stało się umorzenie postępowania, co ma umocowanie w art. 145 § 3 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI