IV SA/Wr 146/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-04-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek mieszkaniowypomoc społecznadochódzasiłek rodzinnykryterium dochodoweprawo administracyjneorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego, uznając, że zaległe, spóźnione zasiłki rodzinne nie powinny być wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczenia.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego K. J., która argumentowała, że jej dochód został zawyżony z powodu opóźnionej wypłaty zasiłków rodzinnych. Organy administracji wliczyły te zasiłki do dochodu, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego. Sąd administracyjny uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając, że zaległe zasiłki rodzinne, wypłacone z opóźnieniem, nie powinny być traktowane jako dochód w okresie, na który wnioskowano o dodatek mieszkaniowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego. K. J. argumentowała, że jej dochód został zawyżony, ponieważ zasiłki rodzinne za maj zostały wypłacone dopiero w czerwcu, co wpłynęło na obliczenie dochodu w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Organy administracji uznały, że te spóźnione wypłaty należy wliczyć do dochodu. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz Konstytucji RP, uznał skargę za uzasadnioną. Sąd stwierdził, że zaległe zasiłki rodzinne, wypłacone z opóźnieniem, nie powinny być wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego, ponieważ ich cel jest podobny do celu dodatku (zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych) i skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji opóźnień w wypłacie świadczeń przez organy państwa. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na naruszenie prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zaległe zasiłki rodzinne wypłacone z opóźnieniem nie powinny być wliczane do dochodu stanowiącego podstawę przyznania dodatku mieszkaniowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji opóźnienia w wypłacie zasiłków rodzinnych przez organy państwa. Wliczanie tych świadczeń do dochodu w okresie, na który wnioskowano o dodatek, prowadziło do jego zawyżenia. Cel zasiłków rodzinnych jest podobny do celu dodatku mieszkaniowego (zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych), dlatego nie powinno się traktować ich jako dochodu w sposób krzywdzący dla wnioskodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.d.m. art. 17 § ust. 1

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

Pomocnicze

u.d.m. art. 3 § ust. 1

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

u.d.m. art. 3 § ust. 3

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

u.d.m. art. 16

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

Konstytucja RP art. 75 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 81

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.ś.r. art. 4 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaległe zasiłki rodzinne, wypłacone z opóźnieniem, nie powinny być wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego.

Odrzucone argumenty

Wliczanie spóźnionych zasiłków rodzinnych do dochodu jest prawidłowe, ponieważ zostały one wypłacone w okresie brania pod uwagę przy obliczaniu dochodu. Kredyt mieszkaniowy powinien być uwzględniony w wydatkach przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego.

Godne uwagi sformułowania

nie powinna zatem ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z tego powodu, że przysługujący jej zasiłek rodzinny na dwoje dzieci został wypłacony z opóźnieniem nieprawidłowo zostały do niego wliczone nie ma bowiem żadnego uzasadnienia, jak wykazuje omawiany przypadek, aby zaległe należne świadczenia rodzinne wypłacone z opóźnieniem, stanowiły dochód gospodarstwa domowego

Skład orzekający

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

przewodniczący

Małgorzata Masternak-Kubiak

sprawozdawca

Alojzy Wyszkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie dochodu przy wnioskowaniu o dodatek mieszkaniowy, w szczególności w przypadku opóźnień w wypłacie świadczeń rodzinnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opóźnionej wypłaty zasiłków rodzinnych i ich wpływu na kryterium dochodowe przy dodatkach mieszkaniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak proceduralne błędy organów (opóźnienia w wypłacie świadczeń) mogą wpływać na prawa obywateli i jak sądy administracyjne korygują takie sytuacje, chroniąc interesy osób w trudnej sytuacji materialnej.

Spóźniony zasiłek rodzinny nie zwiększy Twojego dochodu przy staraniu się o dodatek mieszkaniowy!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 146/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alojzy Wyszkowski
Małgorzata Masternak-Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
art. 3 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 75 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Tezy
I. Do dochodu stanowiącego podstawę przyznania dodatku mieszkanioweggo nie wlicza się wypłacconych kwot zaległych zasiłków rodzinnych.
II. Zakres i cel obu świadczeń jest podobny, związany jest bowiem z uzyskaniem środków z pomocy publicznej na zaspokojenie podsatwowych potrzeb życiwych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie: Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant: Robert Hubacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. nr [...], II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 17 ust. 1, w związku z art. 3 ust. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 4, art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. nr 71, poz. 734 z późn. zm.), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r., Nr [...], odmawiającą przyznania K. J. dodatku mieszkaniowego.
Organ pierwszej instancji ustalił, że K. J. zajmuje wraz z rodziną lokal mieszkalny o powierzchni [...]m2, położony przy ul. P. Ś. [...]we W.. Wnioskiem z dnia [...]r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o przyznanie dodatku mieszkaniowego na zajmowany przez jej rodzinę lokal mieszkalny. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]odmówiono stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że procent własnego dochodu, który K. J. musi przeznaczyć na utrzymanie swojego mieszkania jest wyższy od wydatków stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego.
W odwołaniu od tej decyzji K. J. podniosła, że dochody jej gospodarstwa domowego zostały zawyżone "ze względu na spóźnioną wypłatę zasiłków rodzinnych". Odwołująca się wskazała, iż wszystkie dokumenty wymagane do otrzymania świadczenia złożyła w terminie, a mimo tego zasiłki rodzinne za miesiąc [...] r. otrzymała dopiero w [...]r., dlatego też czuje się pokrzywdzona odmową przyznania jej dodatku mieszkaniowego. K. J. zakwestionowała wydatki mieszkaniowego przyjęte przez organ pierwszej instancji, bowiem jej zdaniem należy również doliczyć do nich kwotę, którą spłaca w miesięcznych ratach tytułem zaciągniętego przez Spółdzielnię kredytu mieszkaniowego. Strona zwróciła się również o wyjaśnienie, "co rozumie się przez dochód, w przypadku renty rodzinnej moich dzieci po zmarłym ojcu" i dlaczego zobowiązana była do podania kwoty brutto, podczas gdy faktycznie otrzymuje kwotę niższą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie, miało na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Zasady i tryb przyznawania oraz sposób ustalania wysokości dodatku mieszkaniowego regulują ściśle powołane na wstępie ustawa oraz rozporządzenie. Przepisy te nie przewidują możliwości uznaniowego przyznawania świadczenia, a wysokość dodatku mieszkaniowego uzależniona jest nie tylko od dochodu osoby ubiegającej się o dodatek, ale również od powierzchni zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszonych na ten lokal wydatków.
Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w 2004 r. dodatek mieszkaniowy przysługuje, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza w gospodarstwie wieloosobowym 110% kwoty najniższej emerytury wynoszącej - zgodnie z Komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 2004 r. (Monitor Polski Nr 10, poz. 162) -562,58 zł brutto.
K. J. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego dnia [...] r. i organ pierwszej instancji przyjął dla potrzeb obliczenia dodatku mieszkaniowego - stosownie do powołanego wcześniej przepisu - dochody jej gospodarstwa domowego z [...],[...] i [...]r. Zatem świadczenia rodzinne za miesiąc [...], które zostały wypłacone w [...]r., były składnikiem dochodów gospodarstwa domowego Strony w okresie objętym deklaracją i prawidłowo zostały do niego wliczone. Ponadto należy wyjaśnić Odwołującej się, że dla potrzeb obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się dochody brutto osób ubiegających się o przyznanie tej formy świadczenia pieniężnego, bowiem w myśl przepisu art. 3 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej i dodatku mieszkaniowego.
Jak wynika z akt sprawy, średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego Odwołującej się w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wynosił [...]zł, co na osobę stanowi kwotę [...]zł i nie przekroczył wskazanej przez ustawodawcę - w art. 17 ust. 1 - granicy, albowiem kwota równa 110% najniższej emerytury wynosi 618, 84 zł.
Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów w gospodarstwie 2-4-osobowym (art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy). Z posiadanego dochodu Odwołująca się musi więc przeznaczyć na utrzymanie swojego mieszkania [...]zł. Ponadto do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego, w myśl przepisu § 2 ust. 2 powołanego na wstępie rozporządzenia, przyjmuje się 90% wydatków określonych w przepisie § 2 ust. 1 pkt 2 tego aktu prawnego. Dla lokalu położonego przy ul. P.Ś. [...], wydatki te - potwierdzone przez zarządcę budynku - wynoszą [...]zł, z czego 90% stanowi kwotę [...]zł.
K. J. zakwestionowała w odwołaniu wysokość wydatków przyjętych przez organ pierwszej instancji na zajmowany przez jej rodzinę lokal mieszkalny. Należy zauważyć, że jak wynika z akt spraw- Odwołująca się posiada spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, dlatego też stosownie do przepisu § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego stanowią następujące rodzaje wydatków - opłaty za energie cieplna, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz koszty eksploatacji i remontów, z wyłączeniem ubezpieczenia, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów. Zdaniem organu odwoławczego ustawodawca wyraźnie wskazał, jakie wydatki należy wziąć pod uwagę przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego i nie można - jak tego oczekuje K. J. - doliczyć do nich kwot przeznaczanych przez jej gospodarstwo domowe tytułem spłaty zaciągniętego przez Spółdzielnię kredytu mieszkaniowego.
Wydatki na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego oblicza się dzieląc wydatki na ten lokal ([...]zł) przez jego powierzchnię użytkową ([...]0m2) i mnożąc otrzymany w ten sposób wskaźnik ([...]) przez normatywną powierzchnię, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego dla trzech osób wynosi [...]m2.
W wyniku powyższych obliczeń miesięczne wydatki na normatywną powierzchnię lokalu zajmowanego przez Stronę wynoszą [...]zł.
Dodatek mieszkaniowy ustalany w wysokości różnicy pomiędzy określonymi wyżej wydatkami na zajmowany lokal mieszkalny, tj. [...]zł., a częścią (15%) miesięcznych dochodów strony - [...]zł nie mógł zostać przyznany, bowiem procent własnego dochodu, który Odwołująca się musi przeznaczyć na utrzymanie swojego mieszkania jest wyższy niż wydatki normatywne na zajmowany przez nią lokal mieszkalny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. J. podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na ustawę o dodatkach mieszkaniowych oraz rozporządzenie, sugeruje Jej, iż oczekuje "uznaniowego przyznania świadczenia". Ponadto skarżąca stwierdziła, że "zarzucając ją paragrafami i ustawami" nie wyjaśniono dlaczego dochód jej gospodarstwa domowego został "zawyżony", oraz co należy zaliczyć do wydatków związanych z zajmowanym przez jej rodzinę lokalem mieszkalnym. Skarżąca uważa, że spełnia warunki uprawniające do przyznania dodatku mieszkaniowego, bowiem dochód jej gospodarstwa domowego nie przekracza 110 % najniższej emerytury, wydatki na powierzchnię normatywną wynoszą [...]zł., a 15 %, które musi przeznaczyć na utrzymanie mieszkania to kwota [...]zł. a nie [...]zł.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał skargę za uzasadnioną. W niniejszej sprawie organy obu instancji nie dokonały właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego konstruujących prawo strony do przyznania dodatku mieszkaniowego.
Istota problemu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do sposobu ustalania wysokości dochodu gospodarstwa domowego warunkującego przyznanie dodatku mieszkaniowego (art. 17 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych).
Zgodnie z przepisem art. 75 ust. 1 Konstytucji RP władze publiczne winny prowadzić politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, a w szczególności przeciwdziałać bezdomności, wspierać rozwój budownictwa socjalnego oraz popierać działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania.
Art. 75 ust. 1 nie określa "prawa do mieszkania" rozumianego jako prawo podmiotowe, z którego wynikałyby roszczenia po stronie jednostki (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 stycznia 2000 r., sygn. P 11/98, OTK ZU nr 1/2000, poz. 3). Przepis ten nakłada natomiast na władze publiczne obowiązek realizacji zasadniczych celów, nie konkretyzując zakresu, form i metod działania tych władz. Celami tymi są: przeciwdziałanie bezdomności, udzielanie pomocy osobom o słabszej kondycji finansowej drogą wspierania budownictwa socjalnego i osobom zamieszkującym lokale socjalne, a także popieranie działań obywateli zmierzających do uzyskania własnego mieszkania.
Jednakże, zgodnie z art. 81 Konstytucji, praw określonych w art. 75 ust. 1 można dochodzić tylko w granicach określonych przez ustawę. W postanowieniach art. 75 Konstytucji zawarte są bowiem tzw. normy programowe. Nie są one na normami o charakterze reguł, które nadawałyby się do bezpośredniego zastosowania i z których wynikałyby bezpośrednio prawa podmiotowe (T. Gizbert-Studnicki, A. Grabowski, Normy programowe w Konstytucji [w:] J. Trzciński, Charakter i struktura norm konstytucji, Warszawa 1997).
Ustawa o dodatkach mieszkaniowych z 21 czerwca 2001 r.winna być pojmowana jako jedna z ustaw konkretyzujących cele wskazane w postanowieniach art. 75 ust. 1 Konstytucji, zawierających ogólne normy programowe skierowane do władz publicznych, w tym także do ustawodawcy. Ustawa ta zawiera konkretyzację jednej z form pomocy finansowej, którą należy widzieć zarówno w kontekście polityki sprzyjającej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, jak i ochrony praw lokatorów (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lutego 2005 r., U 14/02, OTK-A 2005, nr 2, poz. 12).
Analiza uzasadnienia projektu ustawy, przedstawionego przez Radę Ministrów (druk sejmowy nr 1422, III kadencja) potwierdza, że jej celem jest umożliwienie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodzin, które z racji niskich dochodów wymagają pomocy państwa. Ustawodawca zmierzał do rozszerzenia kręgu gospodarstw domowych uprawnionych do pomocy państwa, przy jednoczesnym zwiększeniu własnego udziału w finansowaniu wydatków mieszkaniowych przez najzamożniejsze spośród gospodarstw domowych uprawnionych do pomocy przewidzianej w ustawie. Dodatki mieszkaniowe wypłacane osobom spełniającym określone w ustawie kryteria mają być instrumentem takiej polityki.
Dodatek mieszkaniowy jest formą pomocy społecznej udzielanej przez władze publiczne, wspierające realizację prawa obywatela do mieszkania w warunkach urynkowienia czynszów mieszkaniowych. Zasadą wspierania powinno być zapewnienie uzyskiwania tego wsparcia na równych zasadach dla wszystkich. Zasada ta jest realizowana poprzez ustalenie kryterium posiadanych dochodów nieprzekraczających pewnego pułapu.
Dodatki mieszkaniowe wypłacane są na podstawie decyzji administracyjnej wydawanej na wniosek uprawnionego. Wypłata dodatków mieszkaniowych jest zadaniem własnym gminy, przy czym gminy otrzymują dotację celową z budżetu państwa na dofinansowanie tego zadania. W myśl przepisów art. 2 ust. 1 ustawy dodatek przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,
2) członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkującym na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego,
3) osobom zajmującym lokale mieszkalne w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom lokali mieszkalnych,
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny.
Ustawa o dodatkach mieszkaniowych określa normatywne kryteria, które muszą być spełnione, by dodatek mieszkaniowy mógł zostać przez organ administracji publicznej przyznany. Jednym z tych kryteriów jest kryterium dochodu miesięcznego, którego osoba ubiegająca się o przedmiotowe świadczenie nie może przekroczyć.
Dodatki mieszkaniowe są świadczeniami o charakterze publicznoprawnym przeznaczonymi dla osób o niskich dochodach i mają służyć zaspokojeniu potrzeb podstawowych. Zaspokojenie tych potrzeb ma związek z realizacją zasady sprawiedliwości społecznej (por. uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 13 lipca 1993 r., sygn. P. 7/92, OTK 1993 r., cz. II, poz. 27, s. 266).
Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w 2004 r. - a z tym okresem mamy do czynienia w niniejszej sprawie - dodatek mieszkaniowy przysługuje, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza w gospodarstwie wieloosobowym 110% kwoty najniższej emerytury wynoszącej - zgodnie z Komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 2004 r. (M. P. Nr 10, poz. 162) - 562,58 zł brutto.
W art. 3 ust. 1 w związku z art. 16 i art. 17 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych określono, w sposób szczegółowy, jakiej wysokości dochody w rodzinie uprawniają do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Integralną częścią (dopełnieniem) tej regulacji jest definicja dochodu zawarta w zaskarżonym art. 3 ust. 3 tej ustawy. Przepis ten, w części mającej istotne znaczenie dla dalszych rozważań, stanowi, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego.
Według cytowanego wyżej przepisu, średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy nie powinien przekraczać 110% najniższej emerytury.
Jak wynika z dokumentacji sprawy skarżąca jest wdową wychowującą dwoje dzieci. Na dochód skarżącej składają się: dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, zasiłki rodzinne na dwoje dzieci oraz renta rodzinna po zmarłym ojcu. K. J. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu [...]r. i organ pierwszej instancji przyjął dla potrzeb obliczenia dodatku mieszkaniowego - stosownie do powołanego wyżej przepisu ustawy- dochody jej gospodarstwa domowego z miesiąca [...],[...] i [...]r. W ocenie organów administracji obu instancji, zasiłki rodzinne, które zostały wypłacone skarżącej za miesiąc [...]r. w miesiącu [...]r., stanowiły składnik dochodów gospodarstwa domowego strony w okresie objętym deklaracją, a zatem powinny być do niego do niego wliczone.
Zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze do Sądu, K. J.podniosła, że dochody jej gospodarstwa domowego zostały zawyżone "ze względu na spóźnioną wypłatę zasiłków rodzinnych". Skarżąca wskazała, iż wszystkie dokumenty złożyła w terminie, a mimo tego zasiłek rodzinny za miesiąc maj otrzymała dopiero w miesiącu [...], dlatego też czuje się pokrzywdzona odmową przyznania jej dodatku mieszkaniowego.
Zasiłki rodzinne mają na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Taki cel tej instytucji został jednoznacznie określony w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zasiłek i dodatki do tego zasiłku to świadczenia wypłacane uprawnionej do tego osobie ze środków publicznych. Chronią one przede wszystkim dobro dziecka, jako wartość konstytucyjną, a nie interes osoby utrzymującej dziecko.
Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych określone jest w art. 23-32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przypisy art. 24 regulują granice czasowe dotyczące ustalenia prawa do świadczeń wskazując, że prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego (ust. 2).
Z akt sprawy oraz wyjaśnień skarżącej na rozprawie wynika, że złożyła ona wymagane dokumenty warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego w miesiącu [...]r., a zatem od tego miesiąca nabyła prawo do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W ocenie Sądu skarżąca nie powinna zatem ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z tego powodu, że przysługujący jej zasiłek rodzinny na dwoje dzieci został wypłacony z [...] opóźnieniem, co z kolei spowodowało zawyżenie dochodu jej gospodarstwa domowego potrzebnego do ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego. Zatem świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w miesiącu [...]r. za miesiąc [...]r. nie stanowią, zdaniem Sądu, składnika dochodów gospodarstwa domowego skarżącej w okresie objętym deklaracją, a zatem nieprawidłowo zostały do niego wliczone.
Prowadzi to do wniosku, że do dochodu stanowiącego podstawę przyznania dodatku mieszkaniowego nie wlicza się wypłaconych kwot zaległych zasiłków rodzinnych. Nie ma bowiem żadnego uzasadnienia, jak wykazuje omawiany przypadek, aby zaległe należne świadczenia rodzinne wypłacone z opóźnieniem, stanowiły dochód gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Tym bardziej, że zakres i cel obu świadczeń jest podobny, związany jest bowiem z uzyskaniem środków z pomocy publicznej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa wyrażoną w art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Brak staranności ze strony organów administracji terminowego wypłacenia należnego zasiłku rodzinnego i zawyżenie w ten sposób kwoty środków wchodzących do sumy dochodów przeznaczonych na pokrycie ogólnych kosztów utrzymania stanowi naruszenie zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 k.p.a.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał słuszności argumentacji organów orzekających w sprawie i stanął na stanowisku, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI