IV SA/Wr 145/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-09-20
NSAinneŚredniawsa
świadczenie rodzicielskiezasiłek macierzyńskiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o świadczeniach rodzinnychkumulacja świadczeńnegatywna przesłankadecyzja administracyjnaprawo rodzinnepomoc społeczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia rodzicielskiego, uznając, że jego pobieranie w tym samym okresie co zasiłek macierzyński stanowi negatywną przesłankę.

Skarżąca domagała się przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko, jednak organ odmówił, wskazując na otrzymywanie zasiłku macierzyńskiego za ten sam okres. Skarżąca argumentowała, że zasiłek macierzyński został jej wypłacony z opóźnieniem, a w dniu składania wniosku o świadczenie rodzicielskie go nie otrzymywała. Sąd administracyjny uznał stanowisko organów za prawidłowe, podkreślając, że negatywna przesłanka (otrzymywanie zasiłku macierzyńskiego) wystąpiła w dacie orzekania, co wyklucza przyznanie świadczenia rodzicielskiego za ten sam okres, niezależnie od daty faktycznej wypłaty zasiłku.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego skarżącej, która argumentowała, że w momencie składania wniosku spełniała wszystkie przesłanki, a zasiłek macierzyński został jej wypłacony z opóźnieniem. Organy administracji obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznały jednak, że wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli co najmniej jeden z rodziców dziecka otrzymuje zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego. Sąd podkreślił, że wyrok Sądu Okręgowego przyznał skarżącej prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od 6 marca 2019 r. do 4 marca 2020 r. z mocą wsteczną. W związku z tym, w dacie orzekania przez organy administracji, skarżąca otrzymała zasiłek macierzyński za okres tożsamy z tym, za który domagała się świadczenia rodzicielskiego. Sąd uznał, że celem regulacji jest zapobieganie kumulacji świadczeń o podobnej funkcji, a późniejsza wypłata zasiłku macierzyńskiego nie ma znaczenia dla oceny spełnienia przesłanki negatywnej w dacie wydawania decyzji. Skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, otrzymywanie zasiłku macierzyńskiego za okres wstecz, nawet jeśli wypłacony z opóźnieniem, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia rodzicielskiego za ten sam okres.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem regulacji jest zapobieganie kumulacji świadczeń o podobnej funkcji. Wystąpienie negatywnej przesłanki w dacie orzekania o świadczeniu rodzicielskim wyklucza jego przyznanie, niezależnie od daty faktycznej wypłaty zasiłku macierzyńskiego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 17c § 9

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 17c § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17c § 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17c § 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17c § 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § 9

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

K.p.a. art. 98 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa art. 31 § 1

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa art. 31 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (otrzymywanie zasiłku macierzyńskiego za ten sam okres) w dacie orzekania. Cel regulacji polegający na zapobieganiu kumulacji świadczeń o podobnej funkcji. Obowiązek uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej, że późniejsza wypłata zasiłku macierzyńskiego nie ma znaczenia dla przyznania świadczenia rodzicielskiego, ponieważ w dniu złożenia wniosku spełniała wszystkie przesłanki. Argument skarżącej, że czasownik 'otrzymywać' w art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy powinien być rozumiany jako faktyczne pobieranie świadczenia w czasie teraźniejszym.

Godne uwagi sformułowania

W przypadku zbiegu uprawnień do dwóch świadczeń o podobnej funkcji przysługuje tylko jedno - zasiłek macierzyński. Przyznanie skarżącej świadczenia rodzicielskiego byłoby nieuzasadnione ze względu na negatywną przesłankę określoną w art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy, gdyż skarżąca, w dacie orzekania o odmowie przyznaniu świadczenia rodzicielskiego, otrzymała już za ten sam okres zasiłek macierzyński. Nie ma znaczenia prawnego w sprawie to, że przesłanka negatywna skutkująca odmową przyznania świadczenia rodzicielskiego zaktualizowała się dopiero po złożeniu przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego.

Skład orzekający

Tomasz Świetlikowski

przewodniczący

Tomasz Judecki

sprawozdawca

Katarzyna Radom

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisu dotyczącego kumulacji świadczeń rodzinnych i zasiłku macierzyńskiego, a także zasady oceny stanu faktycznego na dzień wydania decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń i opóźnionej wypłaty zasiłku macierzyńskiego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu rodziców – możliwości pobierania dwóch świadczeń jednocześnie. Choć nie jest przełomowa, pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów i wykładnię sądu.

Czy można pobierać świadczenie rodzicielskie i zasiłek macierzyński jednocześnie? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 145/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Radom
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 c ust. 1 pkt 2 i pkt 3, art. 9 pkt 1, art. 24 ust. 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA del. Tomasz Judecki (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Iga Nowik po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 5 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej jako: "Kolegium") decyzją z dnia 5 stycznia 2022 r. ([...]) po rozpatrzeniu odwołania A. M. (dalej jako: "strona", "skarżąca") utrzymało w mocy, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L., decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (dalej jako: "organ I instancji") z dnia 10 listopada 2021 r. ([...]), odmawiającą przyznania stronie świadczenia rodzicielskiego na dziecko A. M. urodzoną [...].
Zaskarżoną do Sądu decyzję administracyjną wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją organu I instancji odmówiono przyznania stronie świadczenia rodzicielskiego na A. M. urodzoną [...].
W podstawie prawnej decyzji i w jej uzasadnieniu prawnym wskazano m. in. na art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z poźn. zm. – dalej jako: "ustawa"). Zgodnie z tym przepisem świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego.
W uzasadnieniu faktycznym decyzji z kolei stwierdzono, że za okres od dnia urodzenia A.M. tj. od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 3 marca 2020 r. został stronie przyznany i wypłacony przez ZUS zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia córki. Wobec powyższego – w ocenie organu I instancji - wystąpiła przesłanka negatywna z art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy. Wyklucza ona przyznanie stronie za ten sam okres, z tytułu urodzenia A. M., żądanego świadczenia rodzicielskiego. W uzasadnieniu decyzji przywołano wyrok Sądu Okręgowego w L. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt [...] (którym przyznano stronie prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, tj. od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 3 marca 2020 r.) oraz na pismo ZUS z dnia 28 stycznia 2020 r. (informujące stronę, że w dniu 24 stycznia 2020 r. na jej konto bankowe zostały przekazane środki finansowe za okres zasiłku macierzyńskiego tj. od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r.).
Strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym stwierdziła m. in. że w okresie od złożenia wniosku o przyznanie świadczenia (tj. w dniu 14 maja 2019 r.) do dnia 24 stycznia 2020 r. pozostawała bez zasiłku macierzyńskiego. Wyrok przyznający stronie prawo do wypłaty zasiłku macierzyńskiego zapadł rok po złożeniu wniosku. Późniejsza wypłata zasiłku macierzyńskiego przez ZUS nie ma znaczenia dla zasadności przyznania świadczenia rodzicielskiego ponieważ w dniu złożenia wniosku o jego przyznanie spełniała ona wszystkie przesłanki warunkujące jego wypłatę.
Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium utrzymało w mocy pierwszoinstancyjną decyzję odmowną. Kolegium wyjaśniło, że świadczenie rodzicielskie na podstawie art. 17c ustawy przysługuje z tytułu urodzenia dziecka osobom wymienionym w tym przepisie, które nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego. Kolegium przyznało, że na dzień złożenia wniosku przez stronę, tj. w dniu 14 maja 2019 r., nie miała ona przyznanego zasiłku macierzyńskiego. ZUS Oddział w L. decyzją z dnia 10 kwietnia 2019 r. odmówił bowiem stronie prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, tj. od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 3 marca 2020 r. z tytułu urodzenia A M. Decyzję tę zmienił Sąd Okręgowy w L. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt [...], przyznał stronie prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, tj. od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 3 marca 2020 r. W efekcie ZUS pismem z dnia 28 stycznia 2020 r. poinformował stronę o wypłacie kwoty zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 31 stycznia 2020 r. na konto bankowe strony w dniu 24 stycznia 2020 r., i o zamiarze wypłaty pozostałej kwoty za dalszy okres od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 3 marca 2020 r. Zatem w przypadku strony zachodzi negatywna przesłanka określona w art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy. Stronie został bowiem przyznany i wypłacony zasiłek macierzyński za okres od dnia urodzenia córki tj. od dnia 6 marca 2019 r. Bez znaczenia w sprawie ma fakt, że stronie wypłacono zasiłek macierzyński dopiero w dniu 24 stycznia 2020 r., bowiem wypłacono go za okres tożsamy z okresem, za który strona żąda przyznania świadczenia rodzicielskiego, tj. od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 3 marca 2020 r. Kolegium odniosło się do zarzutów odwołania uznając, że nie mają one wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła rażące naruszenie art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy. W jej ocenie późniejsza wypłata zasiłku macierzyńskiego nie ma znaczenia dla przyznania świadczenia rodzicielskiego ponieważ w dniu złożenia wniosku spełniała wszystkie przesłanki warunkujące wypłatę świadczenia, a ustawodawca celowo posługuje się czasownikiem "otrzymywać" w czasie teraźniejszym. W jej ocenie tylko faktyczne pobieranie zasiłku macierzyńskiego (od dnia 6 marca 2019 r.) pozbawiałoby ją prawa do przyznania świadczenia rodzicielskiego za sporny okres. Tymczasem do dnia 24 lutego 2020 r. była bez prawa do zasiłku macierzyńskiego i faktycznie jego nie otrzymywała. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wniosło też o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca pismem z dnia 25 maja 2022 r. wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie z kolei do art. 145 § 1 pkt 2-3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, sąd stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. Jednocześnie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W sprawie osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ocena tego, czy organy obu instancji prawidłowo odmówiły skarżącej przyznania świadczenia rodzicielskiego z tytułu urodzenia A. M., za okres od dnia jej urodzenia, tj. od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 3 marca 2020 r. z powodu wystąpienia przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy.
Stanowisko organów jest prawidłowe.
Świadczenie rodzicielskie przysługuje m. in. matce dziecka (por. art. 17c ust. 1 pkt 1 ustawy). W przypadku urodzenia jednego dziecka przysługuje ono przez okres 52 tygodni (por. art. 17c ust. 3 pkt 1 ustawy) w wysokości - co do zasady - 1 000 zł miesięcznie (por. art. 17c ust. 5 ustawy). Matce dziecka świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia porodu (por. art. 17c ust. 4 pkt 1 ustawy). Świadczenie rodzicielskie nie przysługuje jednak, jeżeli co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego (por. art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy). Jak wynika z art. 24 ust. 9 ustawy prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia dziecka jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia.
Z przywołanych wyżej unormowań wynikają przesłanki pozytywne i negatywne przyznaniem świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c ustawy.
Dla potrzeb rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma jednak ocena zaistnienia, względnie braku wystąpienia, przesłanki negatywnej, o której stanowi art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy. Jej wystąpienie powoduje, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje. Z literalnej treści art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie dla stanów faktycznych, w których występuje okoliczność, że osoby wymienione w art. 17c ust. 1 – 3 ustawy "otrzymują zasiłek macierzyński". Przeszkodą w uzyskaniu świadczenia rodzicielskiego byłby zatem zbieg obu świadczeń w dacie orzekania o przyznaniu świadczenia rodzicielskiego.
Organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że z przedłożonego do akt sprawy przez skarżącą: wyroku Sądu Okręgowego w L. V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 2019 r. oraz pisma Zastępcy Dyrektora ZUS Oddział w L. z dnia 28 stycznia 2020 r. wynika, że za okres od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 3 marca 2020 r. został skarżącej przyznany i wypłacony zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia A M. Sąd Okręgowy zmienił bowiem decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia 10 kwietnia 2019 r.: "w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyni prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i rodzicielskiemu tj. od 6 marca 2019 roku do 4 marca 2020 roku" (dowód: wyrok Sądu Okręgowego z dnia 28 listopada 2019 r. w aktach adm.). Co ważne wyrok ten wywołał skutki z mocą wsteczną (ex tunc). Przyznał skarżącej uprawnienie do świadczenia macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, tj. od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 4 marca 2020 r., zgodnie z okresowym charakterem tego świadczenia wynikającym z art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2022 poz. 1732 z późn. zm.). W tej sytuacji przyznanie skarżącej świadczenia rodzicielskiego byłoby nieuzasadnione ze względu na negatywną przesłankę określoną w art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy, gdyż skarżąca, w dacie orzekania o odmowie przyznaniu świadczenia rodzicielskiego, otrzymała już za ten sam okres zasiłek macierzyński.
W tym miejscu należy wyjaśnić cele przytoczonych powyżej regulacji. Wskazane w art. 17c ustawy świadczenie rodzicielskie jest skierowane do osób, które ponoszą zwiększone wydatki związane z urodzeniem, objęciem opieką lub przysposobieniem dziecka, a jednocześnie nie mają wsparcia finansowego w postaci zasiłku macierzyńskiego, czy podobnych świadczeń związanych z urodzeniem, objęciem opieką lub przysposobieniem dziecka. Z kolei celem regulacji art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy jest objęcie nią stanów faktycznych, w których mogłoby dochodzić do niedopuszczalnej – w ocenie prawodawcy - kumulacji pobierania świadczenia rodzicielskiego i podobnego do niego świadczenia macierzyńskiego z tytułu m. in. urodzenia tego samego dziecka za ten sam okres. Świadczenie macierzyńskie służy, podobnie jak świadczenie rodzicielskie, zapewnieniu środków utrzymania w okresie niezdolności do pracy wywołanej ciążą oraz macierzyństwem. W przypadku zbiegu uprawnień do dwóch świadczeń o podobnej funkcji przysługuje tylko jedno - zasiłek macierzyński.
W tej perspektywie przyjęcie argumentacji skargi prowadziłoby do wniosków nieakceptowalnych z punktu widzenia celów i funkcji przytoczonej regulacji prawnej, która wyklucza korzystanie z dwóch świadczeń o podobnych charakterze. Prowadziłoby do przyznania skarżącej świadczenia rodzicielskiego i zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia tego samego dziecka za ten sam okres (tj. od dnia 6 marca 2019 r.), co najmniej do dnia faktycznego wypłacenia skarżącej zasiłku macierzyńskiego (tj. do dnia 24 stycznia 2020 r.), a tylko z tego powodu, że przyznanie świadczenia rodzicielskiego nastąpiło ze znacznym opóźnieniem od momentu urodzenia córki i to z inicjatywy samej skarżącej. Skarżąca, po złożeniu w dniu 14 maja 2019 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego, już w dniu 29 maja 2019 r. wystąpiła bowiem o zawieszenie tego postępowania do momentu rozpatrzenia odwołania od decyzji ZUS dotyczącej odmowy przyznania zasiłku macierzyńskiego (dowód: protokół z dnia 29 maja 2019 r. w aktach adm.). Skutkowało to jego zawieszeniem na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. (dowód: postanowienie organu I instancji z dnia 3 czerwca 2019 r. w aktach adm.). Podjęcie zawieszonego postępowania nastąpiło na jej wniosek dopiero w dniu 11 października 2021 r. (dowód: postanowienie organu I instancji z dnia 11 października 2021 r. w aktach adm.). Taka ocena wynika ze stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej do Sądu decyzji.
Nie ma znaczenia prawnego w sprawie to, że przesłanka negatywna skutkująca odmową przyznania świadczenia rodzicielskiego zaktualizowała się dopiero po złożeniu przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego. Ocena spełnienia przesłanek pozytywnych i negatywnych powinna być bowiem dokonywana w granicach sprawy administracyjne, czyli adekwatnie do okresu za który wnioskodawca występuje o przyznanie świadczenia. Skoro jest to świadczenie przyznawane na wniosek i na wskazany w ustawie okres, to granice sprawy administracyjnej wyznacza nie tylko treść żądania, w tym data jego złożenia, ale także spełnienie przesłanek jego przyznania w tym okresie.
Stosownie do treści do art. 24 ust. 9 u.ś.r., prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 17c ust. 3, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.
Wniosek skarżąca złożyła w dniu 14 maja 2019 r., czyli w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia córki. Co do zasady prawo do świadczenia skarżąca mogłaby otrzymać zatem od miesiąca jej urodzenia.
Zasady wyrażonej w art. 24 ust. 9 u.ś.r. nie można jednak traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. Podzielić należy pogląd, że przyznając świadczenie rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane).
W ocenie Sądu, gdy jedna z przesłanek negatywnych przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego wystąpiła po miesiącu złożenia wniosku w sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność w momencie wydawania decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzja administracyjna zawiera datę wydania. Oznaczenie daty wydania decyzji administracyjnej jest doniosłe prawnie z tego względu, że dla oceny jej legalności przez sąd administracyjny miarodajny jest stan prawny i faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2021 r., IV SA/Wr 582/20, LEX nr 3212085). Dotyczy to również zaskarżonej decyzji administracyjnej, w której organy administracji publicznej miały obowiązek uwzględnić zaistniałe po wszczęciu postępowania administracyjnego w dniu 14 maja 2019 r., w całym jego późniejszym toku, zmiany w sferze faktów decydujących o ziszczeniu się przesłanek pozytywnych i negatywnych przyznania świadczenia rodzicielskiego, o których mowa w art. 17c ustawy. Istotne jest zatem, czy na dzień wydania decyzji administracyjnej, skarżąca spełnia przesłanki przyznania świadczenia za żądany przez nią okres.
Zaskarżona decyzja Kolegium, co wynika wprost z jej treści, została wydana w dniu 5 stycznia 2022 r. Z kolei utrzymana w mocy decyzja organu I instancji została wydana w dniu 10 listopada 2021 r. W kontrolowanej przez Sąd sprawie jest zatem bezsporne, że w dacie orzekania o odmowie przyznania wsparcia na okres od dnia 6 marca 2019 r., skarżąca otrzymała już należny zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia córki. Otrzymanie zasiłku macierzyńskiego za okres wstecz od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 3 marca 2020 r. pozbawiło ją prawa do skutecznego ubiegania się o świadczenie rodzicielskie za okres tożsamy. W sprawie wystąpiła przesłanka negatywna, o której stanowi art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy, w dacie orzekania o odmowie przyznaniu świadczenia rodzicielskiego. Trafny jest zatem pogląd Kolegium, że bez znaczenia w sprawie ma fakt, że skarżącej wypłacono zaległy zasiłek macierzyński dopiero w dniu 24 stycznia 2020 r., bowiem wypłacono go za okres wstecz od dnia 6 marca 2019 r., tożsamy z okresem za który żądała ona przyznania świadczenia rodzicielskiego. Tym samym zasadnym było wydanie decyzji odmownej, bo w dacie orzekania przez organy administracji publicznej obu instancji obiektywnie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania świadczenia rodzicielskiego za żądany przez nią okres.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń, co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane w decyzji przepisy i trafnie odmówiły skarżącej przyznania świadczenia rodzicielskiego. Stosownie zaś do wymogów art. 107 § 3 K.p.a. organy wskazały podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Wyjaśniając jego motywy prawidłowo odniosły się do, zgłaszanych już w toku postępowania administracyjnego, zarzutów skarżącej.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI