IV SA/Wr 139/22

IV SA/Wr 139/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-06-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący/
Tomasz Świetlikowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1887/22 - Wyrok NSA z 2023-11-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a)
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 26 maja 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek L. M. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, strona), reprezentowanej przez radcę prawnego, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem K. M.. Do wniosku załączono: 1/ orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] kwietnia 2021r. (Nr [...]) zaliczające męża do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe; 2/ wydruk z rachunku bankowego potwierdzający wpływ na ten rachunek świadczenia emerytalnego z ZUS Oddział w W.
W toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7 czerwca 2021 r. ustalono, że mąż wnioskodawczyni ma 80 lat, jest emerytem, choruje na chorobę Parkinsona, cukrzycę, niewydolność nerek i ma problemy kardiologiczne. Wymaga wsparcia w kwestiach higienicznych i w poruszaniu się po mieszkaniu. Nie jest osobą leżącą, ale wymaga pomocy i opieki żony w czynnościach życia codziennego.
Z kolei wnioskodawczyni ma 74 lata, nie pracuje, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, nad którym sprawuje całodobową opiekę. Strona pobiera emeryturę z ZUS. Ma problemy zdrowotne związane z nadciśnieniem tętniczym, sercem oraz z kręgosłupem. Nadzoruje wykonywane przez męża czynności, sprząta, gotuje i podaje mężowi posiłki, kontaktuje się z lekarzem i wykupuje lekarstwa.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, argumentując swoje stanowisko brakiem wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania tej niepełnosprawności oraz tym, że strona ma ustalone prawo do świadczenia emerytalnego.
Działając na skutek odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. u (dalej: SKO, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. uchyliło tę decyzję i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, SKO zwróciło uwagę na dwie istotne w ocenie tego organu okoliczności. Po pierwsze, mając na uwadze emerytalny wiek skarżącej i złożone przez nią oświadczenie o problemach zdrowotnych związanych z nadciśnieniem tętniczym, sercem i kręgosłupem, SKO stwierdziło konieczność ustalenia przez organ pierwszej instancji (na podstawie opinii lekarskiej przedłożonej przez stronę), czy wnioskodawczyni jest zdolna do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy. Organ drugiej instancji zaznaczył, że na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., jedyną przyczyną rezygnacji przez opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej jest konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, zatem nie może nią być zły stan zdrowia opiekuna, wyłączający możliwość podjęcia pracy. Po drugie, SKO wskazało również na konieczność poinformowania strony (w przypadku spełnienia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego), że jeżeli chce ona otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, a pobiera emeryturę, może dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w niniejszej sprawie emerytury). Wyjaśniło, że ów wybór strona może zrealizować poprzez złożenie do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] października 2021 r. ponownie odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ nie kwestionował tego, że strona sprawuje całodobową opiekę nad mężem. Zwrócił natomiast uwagę, że pismem z dnia 7 października 2021 r. wezwał stronę do złożenia stosownych zaświadczeń oraz do złożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie wypłaty świadczeń emerytalnych z ZUS, jednak wymaganych dokumentów nie otrzymał, a pismem z dnia 18 października 2021 r. strona poinformowała, że nie zawiesi prawa do świadczenia emerytalnego. Z uwagi na powyższe organ pierwszej instancji uznał, że brak jest normatywnych przesłanek do ustalenia stronie wnioskowanego świadczenia Uzupełniająco organ pierwszej instancji podniósł, że dodatkową przesłanką uniemożliwiającą ustalenie stronie wnioskowanego prawa jest to, że na podstawie przedłożonego przez nią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności męża, nie da się ustalić daty powstania tej niepełnosprawności. W decyzji zaznaczono, że organowi znany jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, jednak zgodnie z komunikatem Ministerstwa, wyrok ten nie kreuje nowego prawa.
W odwołaniu od tej decyzji, sporządzonym przez radcę prawnego, strona zarzuciła naruszenie:
- art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 11; dalej: u.ś.r.) poprzez niezasadne uznanie, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała po 18 roku życia i w związku z tym skarżącej jako opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, a także, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, pomijającą skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13;
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem (w odwołaniu błędnie podano "nad niepełnosprawnym synem" – przypis Sądu).
Po rozpoznaniu odwołania, SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, choć nie bez zastrzeżeń, które nie miały jednak wpływu na wynik sprawy. Zdaniem organu drugiej instancji, nie można odmówić stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powołując się na to, że nie da się ustalić tego, od kiedy istnieje niepełnosprawność jej męża. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 organ odwoławczy podniósł, że w stanie normatywnym ukształtowanym treścią tego wyroku, bez wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje moment powstania niepełnosprawności. Organ ten zaznaczył, że skutkiem wspomnianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.d.i.p. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku (w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443).
Następnie organ drugiej instancji dokonał analizy art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. oraz powołanych w treści decyzji wyroków sądów administracyjnych i stwierdził, że poprzez wzgląd na zasady konstytucyjne w sprawie uznać należało, że osoba która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. emerytury. Dalej SKO wyjaśniło, że taki wybór można zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie SKO nie podzieliło argumentacji odwołania i stwierdziło, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury/renty (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.
W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że o podstawach prawnych możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury (renty) i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, strona została poinformowana w decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2021 r., uchylającej odmowną decyzję Nr [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Nadto, organ pierwszej instancji pismem z dnia 7 października 2021 r. wezwał stronę do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność do podjęcia zatrudnienia (brak przeciwwskazań zdrowotnych) oraz do przedłożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w terminie 14 dni od dnia odebrania wezwania. Jak zaakcentował organ drugiej instancji orzekający w sprawie, w odpowiedzi na to wezwanie, pełnomocnik strony (radca prawny) pismem z dnia 18 października 2021 r. poinformował organ pierwszej instancji, że wnioskodawczyni złoży wniosek o zawieszenie świadczenia emerytalnego dopiero po uzyskaniu pozytywnej decyzji w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem zawieszenie emerytury, która jest jej jedynym źródłem utrzymania, pozbawi ją środków do życia. W tej sytuacji, mając na względzie, że strona nie zamierza zawiesić przysługującego jej uprawnienia do świadczenia emerytalnego, a uprawnienie to wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., brak było – w ocenie SKO - podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzja ostateczna SKO z dnia [...] grudnia 2021 r. stała się przedmiotem skargi, jaką strona wniosła o Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie oraz ustalenie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 maja 2021 r., ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Formułując zarzuty skargi strona wskazała na naruszenie:
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem;
- art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niezasadne domaganie się od skarżącej zaświadczenia o stanie zdrowia i możliwości podjęcia zatrudnienia podczas gdy okoliczność tę organ był w stanie samodzielnie ustalić w czasie wywiadu środowiskowego;
- art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 a k.p.a. przez niepoinformowanie strony przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia emerytury jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze strona podniosła, że fakt pobierania przez nią emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna o świadczenie pielęgnacyjne. Wskazała m.in., że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinien być interpretowany w ten sposób, że pozbawia przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury. Skarżąca zarzuciła nadto, że w sytuacji gdy organ stwierdził, że jedyną przeszkodą do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania przez nią emerytury powinien ją o tym poinformować i wyznaczyć odpowiedni termin do usunięcia negatywnego przesłanki.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiot sądowej kontroli w sprawie stanowiła decyzja SKO z dnia [...] grudnia 2021 r. o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czyli świadczenia regulowanego treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wniosek w tym zakresie strona skarżąca złożyła w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno te pozytywne, jak i negatywne) pomieszczone zostały w treści art. 17 u.ś.r. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z punktu widzenia okoliczności spornych w sprawie istotna jest regulacja art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., a w szczególności ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zgodnie z treścią tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,
Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że w odniesieniu do zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem emerytalnym, w najnowszym orzecznictwie sądowym dominuje pogląd o zasadności uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przepisu dyrektywami wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz celowościowej, przy uwzględnieniu aksjologii konstytucyjnej. Akceptując ten kierunek wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. orzecznictwo zwraca w szczególności uwagę na kontekst historyczny wprowadzenia wykluczającego się zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem emerytalnym (wcześniej, świadczenie emerytalne było świadczeniem wyższym od świadczenia pielęgnacyjnego) oraz na zasadę równości jednostek wobec prawa a nadto jednocześnie wyjaśnia, że "istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 oraz z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/2020). W konsekwencji w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wyjście poza językową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. umożliwia doprowadzenie do wyboru korzystniejszego świadczenia przez emeryta opiekującego się osobą niepełnosprawną. Podnosi się, że choć emerytura jest prawem niezbywalnym, to możliwe jest jej zawieszenie, o co na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291, dalej: ustawa o emeryturach i rentach z FUS). Wskazuje się, że sytuacja ta prowadzi do eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Poglądy zaprezentowane w powołanych orzeczeniach Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. Co istotne, organ drugiej instancji nie wykluczył – co do zasady – możliwości ubiegania się o emeryta o świadczenie pielęgnacyjne. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO czytamy bowiem, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (w rozpoznawanej sprawie z emerytury).
Zaproponowane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie kolizji pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem emerytalnym odpowiada prezentowanym w orzecznictwie sądowym propozycjom rozwiązania tego problemu na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Jak już wspomniano na wstępie, sądy administracyjne dopuszczają możliwość przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego a pobierającego emeryturę – świadczenia w pełnej wysokości określonej w art. 17 ust. 3 u.ś.r., pod warunkiem wyboru jednego z tych świadczeń (por. powołany już wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1421/21). Wspomniany wybór osoba starająca się uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego a pobierająca emeryturę może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty tego świadczenia, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).
Stwierdzić więc trzeba, że w rozpoznawanej sprawie odmowa ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie stanowiła wyniku zastosowania przez organy administracji publicznej gramatycznej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zarówno z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i ze skierowanego do pełnomocnika strony (radcy prawnego) w toku postępowania wezwania (z dnia 7 października 2021 r.) wynika ponad wszelką wątpliwość, że organy zaaprobowały zastosowanie w sprawie dyrektyw wykładni celowościowej, systemowej oraz prokonstytucyjnej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Konsekwencją tego stanu rzeczy był brak automatyzmu w stosowaniu przez organy przepisów. Organy nie ograniczyły bowiem podstaw prawnych odmowy ustalenia stronie prawa do wnioskowanego świadczenia do powołania się na zaistnienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., lecz zagwarantowały stronie skarżącej możliwości wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego poprzez dokonanie wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem emerytalnym.
Jak wynika z akt sprawy, w wyniku wydania przez SKO decyzji kasatoryjnej z dnia [...] sierpnia 2021 r. organ pierwszej instancji wezwał pełnomocnika skarżącej do przedstawienia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność strony do podjęcia zatrudnienia (brak przeciwwskazań zdrowotnych w tym zakresie) oraz do złożenia dokumentu poświadczającego zawieszenie emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Choć więc trzeba odnotować pewien brak precyzji w postępowaniu organu pierwszej instancji (wszak dokument potwierdzający zawieszenie prawa do emerytury powinien zostać złożony wówczas, gdy wszelkie inne okoliczności przemawiają za uwzględnieniem żądania ustalenia prawa od zasiłku pielęgnacyjnego, wobec czego w pierwszej kolejności należało wyjaśnić zagadnienie zdolności skarżącej do podjęcia zatrudnienia), to jednak kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia z uwagi na jednoznaczne stanowisko pełnomocnika strony, wyrażone w piśmie z dnia 18 października 2021 r. W dokumencie tym radca prawny, reprezentujący ubiegającą się o prawo do świadczenia, jasno wskazał bowiem, że skarżąca złoży wniosek o zawieszenie świadczenia emerytalnego ale dopiero po uzyskaniu pozytywnej decyzji w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem, jak już wyjaśniono, zawieszenie świadczeń emerytalnych lub rentowych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest warunkiem koniecznym ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zawieszenie musi być zatem dokonane – co oczywiste – przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jeżeli więc strona ubiegająca się o to świadczenie uzależnia zawieszenie prawa do emerytury od wydania pozytywnej decyzji przez organy rozstrzygające, brak jest podstaw do rozpoznania żądania zgodnie z wnioskiem. Skoro bowiem według stanu na dzień orzekania przez organy strona musi oświadczyć o zawieszeniu świadczeń emerytalnych z FUS, to uzależnienie złożenia takiego oświadczenia od pozytywnej decyzji organów (czyli de facto brak stosownego oświadczenia na dzień rozstrzygania wniosku) oznacza wystąpienie negatywnej przesłanki, wykluczającej możliwość orzeczenia zgodnie z żądaniem.
W świetle pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 18 października 2021 r. nie ulega wątpliwości, że strona nie zamierza zawiesić prawa do emerytury przed wydaniem rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W konsekwencji natomiast wykluczone jest ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to nie może być bowiem pobierane wraz ze świadczeniem emerytalnym.
Odmowa ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stanowiła więc – w okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy – konsekwencję braku dokonania przez stronę wyboru świadczenia korzystniejszego, a pozostającego w niedopuszczalnym zbiegu ze świadczeniem pielęgnacyjnym, poprzez udokumentowane zawieszenie prawa do pobierania tego pierwszego świadczenia. Nie ulega natomiast wątpliwości, że złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury leży w gestii wnioskodawcy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 907/20).
Warto w tym miejscu dodać, że powołane w uzasadnieniu skargi orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazuje się na konieczność umożliwienia stronie dokonania wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a świadczeniem pielęgnacyjnym, odnosi się – w zakresie powinności dokonywania przez organy stosownych pouczeń – przede wszystkim do stron występujących samodzielnie, niemających dostatecznego rozeznania i niereprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. W rozpoznawanej sprawie natomiast w imieniu strony od samego początku występował radca prawny. Po drugie, w uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej SKO w W. z [...] sierpnia 2021 r. jednoznacznie podkreślono, że "O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury (renty) i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty strona powinna zostać poinformowana." W konsekwencji organ pierwszej instancji wystosował w dniu 7 października 2021 r. do pełnomocnika strony wezwanie, w którym zażądał przedstawienia dokumentu tego rodzaju (punkt 2 wezwania). Choć więc reprezentujący stronę radca prawny powinien, z racji wykonywanej profesji, mieć świadomość konieczności zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego przed rozstrzygnięciem, jako warunku koniecznego pozytywnego rozpoznania wniosku, to jednak organ pierwszej instancji dopełnił stosownego wymogu i poinformował o konieczności złożenia odpowiedniego oświadczenia. Mimo to pełnomocnik skarżącej uzależnił zawieszenie prawa do emerytury od pozytywnej decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, co – niezależnie od innych przesłanek niepodlegających badaniu na tym etapie sprawy – wykluczyło możliwość orzeczenia zgodnie z żądaniem.
Zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie zasługiwał zatem na uwzględnienie, jako że brak zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego wyłącza możliwość orzeczenia zgodnie z żądaniem.
Niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 i 79a, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wobec bowiem jednoznacznego oświadczenia strony o tym, iż zamierza ona zawiesić świadczenie emerytalne dopiero po pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ocena stanu zdrowia skarżącej (w kontekście możliwości podjęcia zatrudnienia) pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Kwestia pouczenia strony przez organy o konieczności zawieszenia prawa do emerytury została już natomiast omówiona. W tym miejscu wystarczające jest zatem jedynie przypomnienie, że mimo zaznaczenia tej okoliczności w uzasadnieniu decyzji SKO w W. z dnia [...] sierpnia 2021 r. i mimo skierowanego do pełnomocnika strony w dniu 7 października 2021 r. wezwania, pełnomocnik ten jednoznacznie wykluczył ewentualność zawieszenia prawa do emerytury przed rozstrzygnięciem w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Odnosząc się natomiast do przedstawionej w uzasadnieniu skargi argumentacji dotyczącej sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia emerytalnego podług tez zaprezentowanych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r. (sygn. akt I OSK 2392/19) oraz z dnia 30 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 1546/19) należy wskazać, że Sąd rozstrzygający sprawę zapatrywań tych nie podziela.
W ocenie Sądu, należy opowiedzieć się za stanowiskiem wyrażonym w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 2375/19), z dnia 24 sierpnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 650/20) oraz dnia z 24 listopada 2020 r. (sygn. akt I OSK 1416/20). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Słusznie podnosi się w orzecznictwie sądów ad-
ministracyjnych, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 202r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19).
Powyższe, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszym składzie, przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego. Pogląd ten przeważa w orzecznictwie sądowym.
Podsumowując należy więc uznać, że w zaskarżonej decyzji zaprezentowano prawidłową wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zasadnie odmówiono przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ wystąpiła negatywna przesłanka do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) Sąd w sprawie skargę oddalił.