IV SA/WR 136/20

IV SA/Wr 136/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2020-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska
Marta Pająkiewicz-Kremis
Wanda Wiatkowska-Ilków /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 834/21 - Wyrok NSA z 2023-08-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1507
art. 61 ust. 3, art. 104, art. 103
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Protokolant: Mariusz Sitny po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi z tytułu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 20 grudnia 2019 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. S. – dalej strona, skarżąca, zainteresowana – od decyzji Nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta D., Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 14 października 2019r. w sprawie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi przez J. S. z tytułu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miejską D. za pobyt M. P. w domu pomocy społecznej w okresie od 1 kwietnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. w łącznej wysokości 42851,81zł., zobowiązania J. S. do zwrotu kwoty 42851,81zł. w terminie 30 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna,
- na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 61 ust. 3 oraz art. 104 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 1507 z późn. zm. ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji.
Podano, że w dniu 16 lutego 2011 r. matka stron złożyła wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W dniu 14 marca 2011 r. strona złożyła oświadczenie, w którym zobowiązała się do pokrywania kosztów pobytu matki w DPS tj. różnicy między kosztem pobytu w DPS, a odpłatnością matki. Decyzją Nr [...] dnia 21 marca 2011 r. skierowano M. P. do domu pomocy na pobyt stały oraz ustalono sposób ponoszenia odpłatności za ten pobyt.
W dniu 21 marca 2011 r. strona zawarła umowę z Gminą Miejską D., reprezentowaną przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D., która zobowiązała się do pokrywania kwoty wynikającej z różnicy pomiędzy płatnością wnoszoną przez matkę skarżącej, wynikającą z decyzji administracyjnej, a pełnym kosztem pobytu w DPS wynikającą z zarządzenia na dany rok Starosty Powiatu, w którym usytuowany jest DPS. Matka skarżącej przebywała w DPS w okresie od 1 kwietnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. Organ przedstawił wyliczenie, z którego wynika, że różnica między kosztem pobytu w DPS, a odpłatnością matki strony wynosi 42851,81 zł.
Mimo ciążącego na stronie obowiązku pokrywania odpłatności za pobyt matki w DPS na podstawie ww. umowy, strona nie uiściła żadnej kwoty za pobyt matki w DPS. Pismem z dnia 6 kwietnia 2018r. [...] organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości wydatków - podlegających zwrotowi z tytułu uiszczonych zastępczo przez Gminę D. "opłat M. P. w domu pomocy społecznej".
Organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia 6 lipca 2018 r. ustalił wysokość należności podlegającej zwrotowi przez stronę z tytułu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miejską D. za pobyt matki w DPS w okresie od 1 kwietnia 2011r. do 31 sierpnia 2013r. i zobowiązał do zwrotu ustalonej kwoty. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony od ww. decyzji Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia 14 września 2018r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Następnie strona wniosła skargę na decyzję Kolegium i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 19 lutego 2019r. sygn. akt. IV SA/Wr 527/18 uchylił decyzje organu I i II instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił stanowisko obu organów co do zasadności wydania decyzji ustalającej wysokość należności podlegającej zwrotowi, podkreślając, że obowiązek strony dopłaty do pobytu matki w domu pomocy społecznej wynika z zawartej umowy w dniu 21 marca 2011r., natomiast kwota zobowiązania jaką strona powinna ponieść wynosi 1495,21zł. miesięcznie. Sąd zobligował organ I instancji do zebrania materiału dowodowego
umożliwiającego ustalenie faktycznych okresów pobytu Pani M. P. w domu pomocy społecznej, powodów jej nieobecności i rozliczeń jakie z tego tytułu nastąpiły. W oparciu o pisma oraz wnioski o urlop matki strony przesłane przez Dom Pomocy Społecznej w B. ustalono, że Pani M. P. przebywała u strony na urlopie od dnia 24 grudnia 2011r. od godz. 14.00 do 26 grudnia 2011r. do godz. 14.00 (jeden pełny dzień) oraz od 7 kwietnia 2012r. od godz. 16.00 do 9 kwietnia 2012r. do godz. 15.00 (jeden pełny dzień). Matka strony wnioskowała o urlop w dniach od 30 sierpnia 2013r. do 31 sierpnia 2013r. w tym okresie przebywa w ZOL Sióstr Elżbietanek w D. W oparciu o art. 63 ustawy o pomocy społecznej, pomniejszono opłatę jaką powinna ponieść strona za pobyt matki w DPS o 47,15zł. za jeden dzień urlopu w dniu 25 grudnia 2011r. i o 49,84 zł. za jeden dzień urlopu w dniu 8 kwietnia 2012r. Natomiast nieobecność matki strony w DPS z tytułu pobytu w ZOL pomniejszono tylko odpłatność pensjonariuszki albowiem Dom Pomocy Społecznej nie zwiększył z tego tytułu odpłatności jaką poniosła zastępczo Gmina Miejska D.
Organ ustalił, że miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej na terenie Powiatu D. zgodnie z zarządzeniem Starosty D. w 2011 r. wyniósł 2608zł., w 2012r. 2778zł. (od lutego 2012r.), w 2013r. 2858zł. (od lutego 2013r.). Organ I instancji ustalił odpłatność strony za pobyt matki w domu pomocy społecznej w okresie od 1 kwietnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. na kwotę 42851,81zł. W powyższym okresie strona nie wniosła żadnej opłaty, do której była zobowiązana na podstawie umowy.
Wydając decyzję organ I instancji uwzględnił treść art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nakazujący organowi podejmującemu decyzje w sprawie zwrotu należności zbadanie czy istnieją przesłanki wskazujące na zasadność odstąpienia od żądania zwrotu, umorzenia kwoty w całości lub części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty należności podlegającej zwrotowi. Organ ustalił na podstawie zaświadczeń ZUS i US, średni miesięczny dochód strony w 2017 r. Organ I instancji pismami z dnia 6 czerwca 2018r., 17 kwietnia 2018r., 11 czerwca 2018r., 18 września 2019r. wzywał stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających jej sytuację osobistą, rodzinną dochodową i majątkową. Strona nie dostarczyła dokumentów objętych pismami organu. Organ I instancji uznał, że z osiąganych dochodów strona jest w stanie zwrócić kwotę 42851,81zł. poniesioną zastępczo przez Gminę Miejską D. za pobyt matki w domu pomocy społecznej w okresie od 1 kwietnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r.
Od ww. decyzji odwołała się w ustawowym terminie Pani J. S. zarzucając decyzji naruszenie norm prawa materialnego zawartych w art. 61 ust. 1-3, art. 103 ust. 2, art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7, 8, 10, 77 § 1, 80,81,81a, 107 § 1 i 3 Kpa w stopniu pozwalającym na uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania i w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dokonało ustaleń stanu faktycznego odpowiadających ustaleniom OPS w D.
Dodatkowo ustalono, że matka strony była obowiązana wnosić opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej wysokości:
- 1253,44. miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2011r. do 28 czerwca 2012r. na podstawie decyzji Kolegium Odwoławczego w W. [...] z dnia 27 grudnia 2012r.
- 86,25 zł. w okresie od 29 do 30 czerwca 2012r. na podstawie decyzji organu I instancji z dnia 29 czerwca 2012r. Nr [...], decyzji Kolegium Odwoławczego w W. [...] z dnia 9 września 2013r.
- 1293,76zł. miesięcznie w okresie od 1 lipca 2012r. do dnia 31 marca 2013r. na podstawie decyzji organu I instancji z dnia 29 czerwca 2012r. Nr [...], decyzji Kolegium Odwoławczego w W. [...] z dnia 9 września 2013r.,
- 1340,19zł. miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2013r. do 31 sierpnia 2013r. na podstawie decyzji organu I instancji Nr [...] z dnia 9 kwietnia 2013r.
Podano, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2018r. sygn. akt. I OPS 7/17 stwierdzono, że obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.), opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej.
Odnosząc powyższe stanowisko do niniejszej sprawy organ stwierdził, że źródłem obowiązku strony do ponoszenie opłaty za pobyt matki jest umowa zawarta w dniu 21 marca 2011r. pomiędzy skarżącą, a Dyrektorem Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Na podstawie tej umowy strona zobowiązała się do opłacania kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej w kwocie wynikającej z różnicy pomiędzy płatnością ponoszoną przez matkę strony, a pełnym kosztem pobytu. W umowie tej wskazana jest osoba zobowiązana czyli skarżąca oraz określono jaką część opłaty ma wnosić strona i jest to różnica pomiędzy płatnością ponoszoną przez matkę strony, a pełnym kosztem pobytu. Strona nie uiściła żadnej kwoty za pobyt matki w DPS. W ocenie Kolegium umowa dla swej ważności nie musi określać konkretnej kwoty którą należy uiścić, wystarczające jest by w umowie określono jaka część opłaty ma być wnoszona przez osobę, z którą zawierana jest umowa. Tym bardziej, że Pani S. podpisując umowę znała jej treść i zgodziła się pokrywać określoną w umowie część kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lutego 2019r. sygn. akt. IV SA/Wr 527/18 podzielił powyższe stanowisko organu I i II instancji.
Ustawa o pomocy społecznej w art. 61 ust. 3 zawiera normę materialnoprawną stanowiącą dla gminy podstawę dochodzenia zwrotu poniesionych wydatków. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Ta materialnoprawna podstawa wystąpienia przez gminę z żądaniem zwrotu poniesionych wydatków z tytułu uiszczonych zastępczo opłat zawarta w art. 61 ust. 3 ustawy znajduje swoją formalnoprawną podstawę w art. 104 ust. 3 ustawy zgodnie, z którym wysokość należności, o których mowa w ust. 1 podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w decyzji administracyjnej.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji zaznaczył, że skarżącej decyzją Nr [...] z dnia 20 marca 2014r. odmówiono zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki strony w domu pomocy społecznej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją Nr [...] z dnia 11 czerwca 2014r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015r. sygn. akt. IV SA/Wr 677/14, oddalił skargę strony.
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej strony wyrokiem z dnia 1 lutego 2017r. sygn. akt. I OSK 1600/15, oddalił skargę kasacyjną.
Z pisma Domu Pomocy Społecznej w B. z dnia 16 maja 2019r. wynika, że matka strony przebywała w ww. placówce, w tym czasie wnosiła opłatę 70 % swego dochodu. Różnice miedzy pełnym kosztem utrzymania, a odpłatnością wnoszoną przez matkę strony wnosił Ośrodek Pomocy Społecznej w D. Za okresy przebywania poza palcówką (urlop, szpital) dokonywano zwrotów za czas nieobecności. Zwroty liczono od odpłatności wnoszonej przez mieszkankę proporcjonalnie do liczby dni nieobecności.
Matka strony wpłaciła za pobyt z domu pomocy społecznej w roku 2011 kwotę 10241,87zł., w 2012r. 14612,18zł., w 2013r. 10305zł., w sumie 35159,05zł.
Gmina Miejska D. wniosła zastępczo za pobyt matki strony w domu pomocy społecznej kwotę 43786,09zł.
W 2011r. organ I instancji wpłacił zastępczo za pobyt matki strony w domu pomocy społecznej w okresie od kwietnia do grudnia po 1461,66zł. miesięcznie, odliczono kwotę 47,15 zł. za nieobecności matki strony w dniu 25 grudnia 2011r. (1461,66zł. x 9 miesięcy 1 = 13154,94zł.).
W 2012r. organ I instancji wpłacił zastępczo za pobyt matki strony w domu pomocy społecznej w styczniu 1461,66zł., od lutego do maja po 1631,66zł. miesięcznie, w czerwcu 1535,64zł., od lipca do grudnia po 1484,24zł. miesięcznie, w sumie 18429,38zł.
W 2013r. organ I instancji wpłacił zastępczo za pobyt matki strony w domu pomocy społecznej w styczniu 1484,24zł., od lutego do marca po 1564,24zł., od kwietnia do sierpnia po 1517,81zł. w sumie 12201,77zł.
Organ I instancji domaga się od strony zwrotu wydatków poniesionych zastępczo za każdy miesiąc pobytu matki w domu pomocy społecznej stanowiącej różnicę między opłatą wnoszoną przez matkę, a rzeczywistym kosztem pobytu w domu pomocy społecznej, w granicach nie wyższych niż to wynika z umowy czyli kwoty nie wyższej niż 1495,21zł. miesięcznie.
Za 2011r. organ domaga się zwrotu od strony kwoty 13107,79zł. jest to kwota wniesiona przez Gminę pomniejszona o 47,15zł. za jeden dzień nieobecności matki strony w domu pomocy społecznej w dniu 25 grudnia 2011 r. z powodu urlopu podczas, którego przebywała w domu córki (13154,94zł. - 47,15zł.).
Za 2012r. organ domaga się zwrotu od strony kwoty 17793,31zł. jest to kwota niższa niż zastępczo wniesiona przez Gminę i wynika to z faktu, że za miesiące od lutego do czerwca, gdy opłata wniesiona przez Gminę przewyższała kwotę wynikającą z umowy z dnia 21 marca 2011r. czyli 1495,21zł., organ obciążył stronę kwotą wynikającą wyłącznie z umowy. Jednocześnie pomniejszono opłatę strony o kwotę 48,84zł. za nieobecność jej matki w domu pomocy społecznej w dniu 8 kwietnia 2012r. z powodu urlopu podczas, którego przebywała w domu córki. Kwotę podlegającą zwrotowi wyliczono w następujący sposób: 1461,66zł. + 7476,05zł. (1495,21zł. x 5 miesięcy), 8909,44zł. (1484,24zł. x 6 miesięcy) - 49,84zł. (pomniejszenie opłaty za jeden dzień nieobecności w dniu 8 kwietnia 2012r. tj. 1495,21zł. : 30) = 17793,31zł.
Za 2013r. organ domaga się zwrotu od strony kwoty 11950,71zł. jest to kwota niższa niż zastępczo wniesiona przez Gminę, wynika to z faktu, że za miesiące od lutego do sierpnia gdy opłata wniesiona przez Gminę przewyższała kwotę wynikającą z umowy z dnia 21 marca 201 lr. czyli 1495,21zł. organ obciążył stronę tylko kwotą wynikającą z umowy. Kwotę podlegająca zwrotowi wyliczono w następujący sposób: 1484,24zł. + ( 1495,21zł. x 7 miesięcy = 10466,47zł.) = 11950,71zł.
Z pisma Domu Pomocy Społecznej w B. oraz podań o urlop matki strony wynika, że pensjonariusza przebywała na urlopie w dniach 25 grudnia 2011 r. i 8 kwietnia 2012r. Był to okres świąteczny i wówczas przebywała u córki. Nie przebywała w domu pomocy społecznej również w dniach 21 kwietnia 2011 r. i od 12 od 17 lutego 2013r. była wówczas w szpitalu. W dniu 30 września 2013r. Pani P. zrezygnowała z pobytu w Domu Pomocy Społecznej w B., od 1 września 2013r. W dniu 30 sierpnia 2013r. matka strony złożyła wniosek o udzielenie urlopu w dniach od 30 do 31 września 2013r. podała, że będzie przebywała w ZOL Sióstr Elżbietanek w D.
W myśl art. 63 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, mieszkaniec domu, a także inna osoba obowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli mieszkaniec domu przebywa u tej osoby, nie ponoszą opłat za okres nieobecności mieszkańca domu nieprzekraczającej 21 dni w roku kalendarzowym.
Oznacza to, że skarżąca nie ponosi opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej tylko za dni kiedy matka przebywała u niej w domu za okres nieprzekraczający 21 dni w roku kalendarzowym. Matka strony przebywała u córki tylko w dniach 25 grudnia 2011 r. i 8 kwietnia 2012r. i za te dni skarżąca nie była obciążana kosztami pobytu matki. Za okres pobytu matki strony w ZOL pomniejszono opłatę tylko pensjonariuszce, nie zwiększono jednocześnie opłaty wnoszonej przez organ I instancji.
Organ I instancji wydając decyzje uwzględnił treść art. 104 ust. 1-4 ustawy o pomocy społecznej.
Organ I instancji wzywał stronę do przedstawienia swej sytuacji osobistej, dochodowej, majątkowej. Strona nie odpowiedziała na wezwanie organu. Organ I instancji uzyskał informację z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu strony osiągniętego w 2017r. Powyższe dokumenty wskazują, że dysponuje ona środkami finansowymi na spłatę należności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Z puntu widzenia dochodów strony, przekraczających wielokrotnie kryterium dochodowe osób korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej, brak jest podstaw do uznania, że w sytuacji strony zachodzi szczególny przypadek uzasadniający skorzystanie z rozwiązań przewidzianych przez art. 104 ust. 4 ustawy. Przypomnieć należy, że toczyło się już postępowanie dotyczące zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2015r. sygn. akt. IV SA/Wr 677/14 oddalającym skargę kasacyjną strony.
Ponownie organ I instancji pismem z dnia 18 września 2019r. OPS.DO.421.6081.2019 wezwał stronę do przedstawienia dokumentów potwierdzających sytuację osobistą, rodzinną dochodową, majątkowa, aktualną wysokość dochodów netto (zaświadczenie o zarobkach lub oświadczenie), dokumentów potwierdzających stałe comiesięczne wydatki oraz oświadczenie o stanie majątkowym w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Jednocześnie uprzedzono stronę, że postępowanie zostanie przeprowadzone w oparciu o dokumenty znajdujące się w posiadaniu organu. Strona pismo organu otrzymała w dniu 23 września 2019r. i nie udzieliła na nie odpowiedzi. Organ zasadnie przyjął, że skoro strona nie dostarczyła dokumentacji odnośnie swych dochodów, stałych wydatków, ani innej dokumentacji do dostarczenia, której wzywał organ, to sytuacja finansowa strony nie uległa pogorszeniu od tego czasu i brak jest podstaw do uznania sytuacji strony za szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu, umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczenia termin płatności albo rozłożenia na raty z uwagi na to, że dochody strony przekraczając wielokrotnie kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej.
Z pisma Domu Pomocy Społecznej w B. z dnia 14 maja 2019r. wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej wnosił różnicę między pełnym kosztem utrzymania, a odpłatnością wnoszoną przez matkę strony. Do pisma dołączono zestawienie stanu księgi głównej opłat wnoszonych przez pensjonariuszkę w okresie od 1 stycznia 2011r. do 31 sierpnia 2013r. Wyciąg z księgi stanowi załącznik nr 1 do decyzji. Brak jest informacji aby były jakiekolwiek zaległości w płatności po stronie organu I instancji. W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 10 lipca 2019r. o wysokości opłaty jakie poniósł Ośrodek Pomocy Społecznej w D. za pobyt matki strony w Domu Pomocy Społecznej w B., podpisany przez główną księgową Ośrodka Pomocy Społecznej w D.
W aktach sprawy znajdują się rachunki obejmujące wpłaty dokonywane przez organ I instancji za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w B. matki strony za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2013r. Brak jest natomiast rachunków za rok 2011 i 2012. Wynika to z faktu, że w oparciu o art. 74 ust. 2 z dnia 29 września 1994r. ustawy o rachunkowości, dowody księgowe i sprawozdania, których obowiązek sporządzania wynika z ustawy przechowuje się przez okres 5 lat. Okresy te oblicza się od początku roku następującego po roku obrotowym, którego dane zbiory dotyczą. Tak więc rachunki za pobyt w DPS za rok 2011r. przechowywane były przez organ I instancji do końca 2017r., zaś za 2012r. do końca 2018r. Opłaty matki strony wynikają z zestawienia stanów księgi głównej Domu Pomocy Społecznej w B. za okres od 1 stycznia 2011r. do dnia 31 grudnia 2013r. przesłane przez Dyrektora DPS w B. jako załącznik do pisma z dnia 14 maja 2018r. ( karta 12), zestawienia stanu księgi stanowią załącznik nr 1 do decyzji. Ponadto fakt opłacania przez organ I instancji różnicy między pełnym kosztem utrzymania, a odpłatnością wnoszoną przez Panią M. P. potwierdza pismo Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w B. z dnia 14 maja 2019r. Pismo to zostało sporządzone 6 lat po zakończeniu pobytu matki strony w domu pomocy społecznej i nie wynika z niego by organ I instancji nie pokrywał kosztów w wysokości różnicy matki strony, a pełnym kosztem utrzymania.
W ocenie Kolegium skoro znana jest wysokość opłaty wnoszonej przez pensjonariuszkę, wysokość kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej w B. wynikająca z zarządzenia Starosty D., Dyrektor Domu Pomocy Społecznej w B. potwierdził, że Ośrodek Pomocy Społecznej w D. wnosi różnicę między pełnym kosztem utrzymania, a odpłatnością wnoszoną przez matkę strony, Księgowa Ośrodka Pomocy Społecznej potwierdziła w piśmie z dnia 10 lipca 2019 r. wysokość wpłat wnoszonych przez organ, należy więc uznać, że organ I instancji miał podstawy prawne by ustalać wysokość opłaty wnoszonej zastępczo przez Ośrodek Pomocy Społecznej w D. i żądać jej zwrotu zgodnie z zawartą umową z dnia 21 marca 2011 r.
Skargę na powyższą decyzję złożyła J.S. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa skutkujące nieważnością zaskarżonego aktu administracyjnego, a to z uwagi na zaniechanie zbadania przez SKO, czy istnieją dokumenty (decyzje, umowy) ustalające, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej, kwotę zobowiązania Skarżącej wynikającą z obowiązku ponoszenia dopłaty do DPS i uznanie, iż kwota zobowiązania nie musi być ustalona, by był obowiązek zwrotu praktycznie każdej kwoty, jakiej domaga się lub będzie domagał się OPS - decyzja organu I instancji w stanie faktycznym wynikającym z przedstawionych SKO akt sprawy wydana została z naruszeniem art. 104 ust. 3 ustawy, czego nie dostrzegł organ odwoławczy, naruszając tym samym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.,
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 6, art. 7, art.9, art. 10, art.15, art. 75, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 81 a Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez nieprawidłowe wszczęcie postępowania, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, na podstawie niekompletnych akt postępowania, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony postępowania, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów Skarżącej i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom strony odmówiono wiarygodności, nadto brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, nierozpoznanie istoty sprawy przez brak przeprowadzenia przez SKO samodzielnego postępowania wyjaśniającego, co doprowadziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze do przyjęcia w decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji wniosków, czyli stan faktyczny sprawy w zakresie ustalenia zobowiązania do ponoszenia odpłatności i zwrotu wydatków OPS organy ustaliły nieprawidłowo, bez zachowania reguł wynikających z art. 6, art. 7, art.9, art. 10, art.15, art. 75, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 81a k.p.a.,
3. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń lub twierdzeń niezgodnych z obowiązującym stanem prawnym i orzecznictwem, bądź wniosków sprzecznych z przedstawionym stanem faktycznym, np. bez respektowania stanowiska przedstawionego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11.06.2018r. (sygn. I OPS 7/17),
4. naruszenie norm prawa materialnego zawartych w 61 ust. 1-3, art. 103 ust.2, art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, dalej: ups (Dz.U. z 2017r., poz. 1769 z późn. zm.), z przyczyn opisanych w odwołaniu, które miało wpływ na wynik sprawy,
5. naruszenie norm prawa materialnego zawartych w § 8 ust. 2 pkt 3, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. Nr 217, poz. 1837), które obowiązywało w czasie skierowania mamy skarżącej do DPS, poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania w przedmiocie ustalenia osób zobowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt M.P. w DPS, w tym m.in. brak dołączenia do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej oświadczenia o wysokości dochodów wszystkich osób ustawowo zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu mieszkańca w DPS, w sytuacji gdy ww. przepis zobowiązuje do złożenia wraz w wnioskiem o skierowanie do DPS oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, ale także jej małżonka oraz zstępnych przed wstępnymi zobowiązanymi do ponoszenia opłaty i wprowadzenia skarżącej w błąd, że umowa na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s. będzie obowiązywać do czasu ustalenia kręgu tych osób, zebrania wszystkich dokumentów i wydania decyzji w sprawie kwoty odpłatności za DPS osoby skierowanej i rodziny.
W związku z powyższymi zarzutami wniosła o stwierdzenie jej nieważności lub też w razie uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem innych przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego – uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dopuszczono się uchybienia przepisu art. 10 k.p.a., gdyż w przypadku rozpoczęcia kolejnego postępowania organ powinien wydać postanowienie o wszczęciu postępowania. Strona nie została zawiadomiona również o zakończeniu postępowania. Nie został mimo próśb zainteresowanej udowodniony fakt ponoszenia przez organ pomocy społecznej opłat zastępczych z tytułu pobytu matki skarżącej w dps. Z dokumentów dps wynika jednoznacznie, że opłaty za pobyt matki strony w dps nie zostały ustalone zgodnie z przepisem ustawy o pomocy społecznej, a organ powyższej okoliczności nie wyjaśnił. Organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, przyjęto tylko wybiórcze dokumenty (wyliczenia), które nie wynikają z żadnych dowodów z okresu 2011-2013. To zaś doprowadziło do przyjęcia błędnych kwot opłat, do których była zobowiązana matka strony np. na stronie 4 decyzji SKO mowa jest o zobowiązaniu do kwoty 1253,44 zł, do której to kwoty była zobowiązana w 2012 roku, a od 1 kwietnia 2011 r. do kwoty 1146,34 zł miesięcznie. Rozliczenia są więc niezgodne z decyzjami. Odpłatność skarżącej wynika dopiero z zaskarżonej decyzji, a niedopuszczalne jest naliczenie odpłatności wstecz.
Skarżąca przywołała treść § 8 i § 9 wymienionego w petitum skargi rozporządzenia i wskazała, że odpłatność za pobyt w dps powinna być rozliczona zgodnie z przepisami ustawy w oparciu o kryteria dochodowe, co wynika między innymi z powołanych rozporządzeń. Zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami i przepisami ustawy odpłatność skarżącej wynosić powinna maksymalnie 625,90 zł miesięcznie, a w następnym roku obniżona o 315 zł ze względu na wyższe kryterium dochodowe. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń przywołała treść art. 61, 103 u.p.s.
Zarzuciła, że Dyrektor OPS nie może narzucić wysokości wnoszonej opłaty dobrowolnej i kwota ta w każdym czasie może być zmieniona lub umowa rozwiązana. Jeśli strona twierdzi, że umowa dotyczyła tylko okresu do wydania decyzji ustalającej odpłatność za dps (około miesiąca), a w razie braku wskazania okresu obowiązywania, wówczas ma zastosowanie art. 81 § 1 k.p.a. Zawarta umowa nie jest umową cywilnoprawną, zatem błędny jest zaś § 5 umowy wskazujący, że również do niej mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego.
Podkreśliła, że umowa miała obowiązywać przez miesiąc i w tym czasie miała charakter komercyjny, o czym świadczy popisane przez skarżącą zobowiązanie z dnia 14 marca 2011 r. W późniejszym okresie – po zebraniu dokumentów i ustaleniu kręgu osób zobowiązanych, odpłatność miała być ustalana w oparciu o art. 61 u.p.s. Prawidłowe wyliczenie opłat ponoszonych przez skarżącą skutkowałaby wniesieniem przez organ opłaty w kwocie 835,97 zł miesięcznie.
Wskazała na toczące się postępowanie w sprawie wydanych decyzji w przedmiocie opłat oraz w związku z wnioskami skarżącej – w tym dotyczącymi zwolnienia z opłat. Wskazała, że te ostatnie toczyły się mimo, że nie ustalono opłat na podstawie ustawy. Wskazała, że Sąd rozpoznając odwołanie skarżącej dotyczące sprawy zwolnienia z opłat za pobyt matki w dps – w sprawie IV SA 433/12 w uzasadnieniu stwierdził, że należy ustalić odpłatność skarżącej zgodnie z przepisami ustawy. Zarzuciła, że matka nigdy nie była informowana o kolejnej zmianie decyzji w przedmiocie opłat za dps, a skarżąca nigdy nie otrzymała jakiejkolwiek informacji o kwocie swojego zobowiązania.
Skarżąca zarzuciła, wskazując na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. OPS 7/17, że obowiązek wnoszenia opłat powinien być skonkretyzowany i zindywidualizowany, co nie nastąpiło w jej przypadku. Wskazała na wykładnię Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 60, 61, 64 a także 109 ust. 2 u.p.s. Podała, że skoro obowiązek ponoszenia opłat przez skarżącą za dps nigdy nie został skonkretyzowany i zindywidualizowany to w jej ocenie organ nie może dokonać tego wstecz na okres kwiecień 2011 r. – sierpień 2013 r.
Stwierdziła, że nie podpisała aneksu do umowy z dnia 21 marca 2011 r. gdyż zawierał on nieprawdziwe dane. Podkreśliła, że w postępowaniach sądowych zarówno przez WSA jak i NSA przedmiotem rozpoznania nie była ocena czy i w jakiej wysokości ma ponosić koszty pobytu matki w dps.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Po wniesieniu skargi zainteresowana sporządziła i dołączyła do akt sprawy pismo z dnia 25 września 2020 r. stanowiące odpowiedź na skargę a także pismo z dnia 9 października 2020 r. W pierwszym z nich stwierdziła, że SKO powiela uzasadnienie swojej decyzji, ponownie nie podejmuje nawet próby ustalenia stanu faktycznego na podstawie dowodów, a czyni to na podstawie zestawień i notatek, a także nie odnosi się do przywołanych przez stronę w skardze dowodów, nie dołączonych do akt niniejszej sprawy, potwierdzających nieprzestrzeganie prawa przez DPS przy ustaleniu kwoty swojej odpłatności, która według dokumentów i argumentacji skarżącej nigdy nie została ustalona prawidłowo od 4 kwietnia 2011 r. Skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w skardze. Stwierdziła, że nawet jeśli przyjąć, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, to nie oznacza, że jest zgodna z prawem. Szereg obowiązków nakłada Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, które sądy winny wypełniać. Między innymi skarżąca wskazała na art. 20 Konstytucji, który stanowi, że Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniający zasady sprawiedliwości społecznej. Te zasady są zawarte w art. 8, 9 k.p.a. Odwołała się również do art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych i Europejskiego kodeksu dobrej praktyki administracyjnej.
Podkreśliła brak w aktach ważnych dokumentów potwierdzających, że domaga się ustalenia od 1 kwietnia 2011 r. nowej kwoty odpłatności za dps – brak jest pisma z 4 kwietnia 2011 r. informującego o zmianie sytuacji dochodowej, decyzji [...] z dnia 12 kwietnia 2011 r. zmieniającej decyzję z dnia 21 marca, a także pisma skarżącej z 14 lipca 2011 r., w którym wnioskowała o ustalenie zgodnie nowej kwoty odpłatności ponoszonej przez skarżącą lub zwolnienia z tej opłaty. Organ nigdy nie odpowiedział na to pismo. Brak też jest pisma z dnia 25 sierpnia 2011 r., w którym odmówiła podpisania aneksu do umowy z dnia 21 marca 2011 r.
Stwierdziła, że organ rozpoczął postępowanie wobec siostry w celu ustalenia odpłatności za pobyt matki w dps (odnośnie jej sytuacji dochodowej), ale ostatecznie umorzono postępowanie w tej sprawie.
W piśmie z dnia 9 października 2020 r., do którego zostały dołączone dokumenty, których według strony brak jest w aktach sprawy, skarżąca oświadczyła, że zapoznała się w OPS w D. z aktami organu I instancji (około 1000 kart) i stwierdza, że nie wszystkie dokumenty organ dołączył do rozpoznania odwołania przez SKO, a powinne one stanowić podstawę do oceny zaskarżonej decyzji.
Stwierdziła, że brak jest dokumentów, które zawierają uwagi skarżącej odnośnie nieprawidłowości wyliczenia odpłatności skarżącej. Podała, że wybiórcze przedstawienie SKO i WSA materiału dowodowego w aktach sprawy uniemożliwia w pełni skorzystanie z uprawnienia gwarantowanego stronom na mocy art. 73 k.p.a.
Nie zostały dołączone dokumenty potwierdzające wysokość opłat dokonywanych przez Gminę Miejską D. na rzecz DPS za matkę strony; zestawienia, które dołączono do akt obejmują kilkanaście osób, a kwoty tam określone dotyczące matki skarżącej nie odpowiadają decyzjom oraz kwotom zawartym w wyliczeniach, będących załącznikami do decyzji OPS.
Brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na ustalenia od 1 kwietnia 2011 r., zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, kwoty odpłatności skarżącej, po brak jej akceptacji odnośnie wyliczeń i zaproponowanej, dwukrotnie wyższej od maksymalnej należnej kwoty przez OPS przy jednoczesnym zwolnieniu (bez żadnej decyzji) z odpłatności siostry skarżącej, jako osoby zobowiązanej, pomimo prowadzenia w tym zakresie postępowania i uzupełnienia wszystkich żądanych dokumentów.
Skoro gmina wnosi o zwrot poniesionych wydatków to powinna wykazać że podjęła prawidłowe działanie do zawarcia umowy z osobami zobowiązanymi do ponoszenia tych opłat lub aneksowania umów. Wyszczególniono również w piśmie dołączone kserokopie dokumentów.
We wcześniejszym piśmie z dnia 9 marca 2020 r. skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 20 grudnia 2019 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta D. z dnia 14 października 2019 r. w sprawie ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi przez skarżącą z tytułu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę Miejską D. za pobyt M. P. w domu pomocy społecznej w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r. w kwocie 42.851,81 zł i zobowiązania skarżącej do zwrotu kwoty 42.851,81 w terminie 30 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna.
Podstawę prawną obu decyzji stanowiły art.104 ust. 3 w związku z art.61 ust. 1, 2 i 3.
Artykuł 61 ust. 1 stanowi:
1. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
2. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Art. 104 stanowi zaś, że:
Należność z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 1). Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3).
Z powyższych przepisów wynika, że gmina może skutecznie dochodzić zwrotu poniesionych kosztów za pobyt pensjonariusza w dps – w trybie art. 104 ust. 3 ustawy – jeżeli wystąpiły dwie przesłanki:
1) określono w decyzji lub umowie wysokość opłaty jaką powinna ponosić osoba zobowiązana jej wysokość musi być skonkretyzowana i zindywidualizowana,
2) osoba zobowiązana nie wywiązuje się z obowiązku wnoszenia opłaty.
W niniejszej sprawie zostały spełnione obie przesłanki.
W tym miejscu należy wskazać na treść art. 103 ust. 2 ustawy, który mówi, że kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych (...) ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art. 64b.
Podstawą zobowiązania skarżącej do zwrotu należności na rzecz Gminy jest umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s.
Okolicznością niesporną bowiem w sprawie jest, że decyzją Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 21 czerwca 2011 r. matka skarżącej została umieszczona, na swój wniosek, w domu pomocy społecznej. W decyzji tej ustalono odpłatność pensjonariuszki w wysokości 1112,79 zł (70% pobieranego świadczenia). Znalazło się w niej również stwierdzenie, że organ zobowiązuje skarżącą do opłacenia kosztów pobytu matki w wysokości różnicy wynikającej pomiędzy opłatą ponoszoną przez matkę strony a kosztem utrzymania mieszkańca w DPS.
W uzasadnieniu tej decyzji podano, że strona w oświadczeniu z dnia 14 marca 2011 r. zobowiązała się dobrowolnie dopłacać do kosztów pobytu matki w DPS różnicę wynikającą pomiędzy wpłatą pensjonariuszki a pełnymi kosztami pobytu.
W dniu 21 marca 2011 r. Gmina Miejska D. reprezentowana przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. i skarżąca zawarli umowę – jak wskazano – na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W § 1 tej umowy wskazano na treść decyzji kierującej matkę strony do Domu Opieki Społecznej (dalej: dps) stwierdzono, że strona zobowiązuje się stosownie do postanowień art. 61 ust. 2 i art. 103 ustawy do opłacania kosztów pobytu matki w dps.
W § 2 postanowiono, że w celu realizacji obowiązku zawartego w § 1 skarżąca zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Gminy – D. kwoty wynikającej z różnicy pomiędzy płatnością ponoszoną przez pensjonariusza a pełnym kosztem pobytu (wynikającym z zarządzenia na dany rok Starosty Powiatu, w którym usytuowany jest dom pomocy społecznej). Stwierdzono, że na dzień podpisania umowy jest to kwota 1495,21 zł.
W § 3 stwierdzono, że wpłata należności, o której mowa w § 2 dokonywana będzie w terminie do dnia 30 każdego miesiąca następującego po miesiącu umieszczenia w dps na rachunek bankowy dps ze wskazaniem konta banku i tytułu płatności. W § 4 stwierdzono, że odpłatność może ulec zmianie w przypadku zwiększenia kosztów dps lub, w przypadku waloryzacji świadczeń z ZUS. OPS w D. zobowiązuje się do niezwłocznego pisemnego poinformowania strony o zmianach mających wpływ na ponoszoną odpłatność.
Umowa powyższa obowiązywała i miała zastosowanie do dnia 31 sierpnia 2013 r. czyli do daty ostatecznego opuszczenia przez matkę strony dps.
Jej treść nie potwierdza zarzutów strony, że miała ona charakter tymczasowy, do czasu wydania decyzji. Nie wynika to z treści umowy, która nie zawiera takowych zapisów. Odwrotnie z § 3 tej umowy wynika jej długoterminowy charakter. Zawiera bowiem postanowienia (§ 3), które pozwolą w przyszłości obliczyć należność, którą powinna wnieść. Umowa ta pozostawała w obrocie prawnym; nie została ona zmienia aneksem, nie wydano również decyzji w przedmiocie odpłatności. Organ zaś reagował na wszystkie w tym względzie pisma skarżącej.
W dniu 14 lipca 2011 r. skarżąca złożyła do organu pismo, w którym odwołując się do decyzji z dnia 21 marca 2011 r., pisma z dnia 4 kwietnia 2011 r., decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 8 czerwca 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia 21 marca 2011 r. wniosła o aneksowanie z dniem 12 kwietnia 2011 r. umowy z dnia 21 marca 2011 r. zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy, poprzez ustalenie zgodnie z przepisami w/w ustawy nowej kwoty odpłatności ponoszonej przez nią, jako córkę osoby umieszczonej w dps lub zwolnienie z tej opłaty.
W odpowiedzi na powyższe pismo organ pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. zwrócił się z prośbą o podpisanie aneksu do umowy z dnia 21 marca 2011 r., który dołączył do pisma; w piśmie wskazano sposób obliczenia opłaty wskazanej w aneksie.
Dołączony aneks wprowadzał zmianę w § 2 umowy i wskazywał kwotę 1251,38 zł miesięcznie jako opłatę za pobyt matki strony w dps.
Skarżąca nie podpisała powyższego aneksu, a w piśmie z dnia 22 sierpnia 2011 r. (data wpływu do organu 25 sierpnia 2011 r.) wyjaśniła, że odmawia podpisania aneksu, ponieważ kwota dopłaty została ustalona niezgodnie z przepisami ustawy i ponownie wnosi o zwolnienie strony częściowo lub całkowicie, z opłat za pobyt matki w dps (k. 95 akt).
Jak wynika z decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 20 marca 2014 r. Nr [...], odmawiającej zwolnienia skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki strony w dps za okres od 1 kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r., utrzymującej ją w mocy decyzji SKO w W. Nr [...] z dnia 11 czerwca 2014 r. a także wyroku tut. Sądu z dnia 20 stycznia 2015 r. wydanego w sprawie IV SA/Wr 677/14 oddalającego skargę na decyzję SKO w W. z dnia 11 czerwca 2011 r. podstawą do wszczęcia postępowania w tej sprawie był wniosek skarżącej z dnia 25 sierpnia 2011 r. (data wpływu) – noszący datę 22 sierpnia 2011 r. Daty te zamiennie są podawane przez strony. Ostatecznie więc okolicznością niesporną jest, że skarga kasacyjna od wyroku tutejszego Sądu w sprawie IV SA/Wr 677/14 została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt OSK 1600/15.
Z powyższych ustaleń wynika, że na wskazane wyżej wnioski, które wymienia skarżąca między innymi w skardze, zostały rozpoznane.
Również negatywnie dla skarżącej zakończyło się postępowanie w związku z wniesieniem odwołania przez matkę skarżącej od decyzji z dnia 21 marca 2011 r. w części dotyczącej zobowiązania skarżącej do wnoszenia opłaty różnicy pomiędzy wpłatą pensjonariuszki a opłatą za dps.
W sprawie tej SKO w W. decyzją z dnia 8 czerwca 2011 r. Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Pełnomocnikiem matki strony w tym postępowaniu była skarżąca.
W dniu 21 czerwca 2017 r. skarżąca złożyła w SKO wniosek o stwierdzenie nieważności pkt 3 decyzji z dnia 21 marca 2011 r., zobowiązującym stronę do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w dps, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca twierdziła, że decyzja ta nigdy nie została jej doręczona, przez co została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym. Decyzja wydana a nie doręczona nie wiąże ani organu ani adresata decyzji. Zobowiązanie skarżącej nigdy nie zostało skonkretyzowane. W dniu podpisania decyzji powiedziano wnioskodawczyni, ze decyzja z 21 marca 2011 r. dotyczy jedynie skierowania matki do dps. Według strony obowiązek wnoszenia opłaty za dps kreuje nie umowa a decyzja. Umowa może określać jedynie wysokość opłaty. Obowiązek ich ponoszenia wynika z decyzji. SKO decyzją z dnia 23 sierpnia 2018 r. Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 21 marca 2011 r. po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymało w mocy decyzję własną (z dnia 9 października 2017 . SKO 4103/402/17). Tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 16/18 oddalił skargę a NSA oddalił skargę kasacyjną złożoną przez stronę.
Dodać w tym miejscu należy, że zarzuty zawarte we wniosku z dnia 21 czerwca 2017 r. a powtórzone w skardze zostały już prawomocnie ocenione.
W wymienionych wyżej okolicznościach należy powtórzyć, że jedyną podstawą do obliczenia należności z tytułu pobytu matki skarżącej w dps w zakresie ponoszenia ich przez skarżącą jest wymieniona umowa z 21 marca 2011 r. Skarżąca w żadnym z tych postępowań nie uzyskała orzeczenia, które zwalniałoby ją z ponoszenia opłaty.
W tym miejscu należy również zauważyć, że zarzut strony, iż § 5 umowy z 21 marca 2011 r. jest wadliwy – sprzeczny z prawem, gdyż nie ma podstawy prawnej do zastosowania kodeksu cywilnego do zawartej umowy – nie wchodząc w merytoryczne dywagacje i nawet przy założeniu iż skarżąca ma rację to zarzut ten nie może skutkować nieważnością umowy. Zapis ten nie jest essentialis negotti umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy, tym samym nawet błąd w tym zakresie nie może wpływać na ważność umowy.
Zatem obowiązek częściowego pokrywania należności za pobyt matki skarżącej wynikał z umowy z dnia 21 marca 2011 r. i w tejże umowie został skonkretyzowany. Jak wynika z zapisów umownych strony mając świadomość faktu rewaloryzacji emerytur i zmieniających się opłat za dom opieki społecznej przyjęły, że będzie to różnica pomiędzy opłatą wnoszoną przez pensjonariuszkę a opłatą ustaloną za pobyt w dps przez Starostę. Jeśli idzie o opłatę, którą ponosiła pensjonariuszka to zgodnie z ustawą miała ona wynosić 70% emerytury. Według Sądu klarowne, jasne zasady obliczenia opłat i zawiadomienia skarżącej o zmianach w ich wysokości wypełnia przesłankę skonkretyzowania i zindywidualizowania obowiązku ponoszenia opłat przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, o których mowa w uchwale NSA z dnia 11 czerwca 2018 r. I OPS 7/17. Reasumując w ocenie Sądu nie tylko podanie konkretne kwoty, którą ma ponosić wskazana osoba, ale jednoznaczne określenie zasad według których ma być opłata za dps obliczona odpowiada przesłankom zindywidualizowania i skonkretyzowania obowiązku opłaty. Zauważyć też należy, że skarżąca miała wiedzę o zmianach opłat również z tego tytułu, że w postępowaniach dotyczących opłat uczestniczyła jako pełnomocnik matki. Ponadto opłaty miała wnieść bez wezwania organu.
Niesporne jest, że skarżąca na poczet opłat za pobyt matki w dps nie wpłaciła żadnej kwoty.
Przechodząc do zaskarżonych decyzji i wynikającego z nich obowiązku zwrotu przez skarżącą należności z tytułu pobytu matki w dps należy podkreślić, że normą materialnoprawną, którą zobowiązuje gminę do dochodzenia zwrotu z tego tytułu wydatków jest powołany wyżej art. 61 ust. 3 u.p.s. Przepis ten znajduje swoją formalnoprawną podstawę w art. 104 ust. 3 u.p.s., który stanowi, że wysokość należności, o których mowa w ust. 1 podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w decyzji administracyjnej. Należności te (określone w ust. 1) podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Doktryna i orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślają, że sformułowanie "wysokość należności, o których mowa w ust. 1 podlegają zwrotowi" nie może być rozumiane jako należności ustalania wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, w odniesieniu do osoby, która ma być adresatem decyzji – uchwała NSA z dnia 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17. W uchwale tej stwierdzono: "Dla ustalenia należności podlegającej zwrotowi organ musi uwzględniać szereg okoliczności takich jak: wysokość opłat, które dana osoba była zobowiązana uiszczać, ustalić czy i w jakiej wysokości opłaty zostały uiszczone, zbadać czy osoba wnosząca opłatę nie została częściowo lub całkowicie zwolniona z tej opłaty. Jednym słowem ustalenie wysokości należności podlegającej zwrotowi nie jest tożsame z ustaleniem wysokości opłat, i to zarówno w znaczeniu materialnoprawnym jak i formalnoprawnym tzn. kwota należności podlegającej zwrotowi, nie musi być tożsama z kwotą opłat, które osoba zobowiązana miała ponosić. Stąd też organ wydając decyzję na podstawie art. 104 ust. 3 ustala kwotę należności podlegającą zwrotowi, a nie wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Problematyka zwrotu świadczeń z pomocy społecznej nie jest tożsama z odpłatnością za świadczenia z pomocy społecznej.
Organ rozliczył należność, którą powinna uiścić skarżąca zgodnie z umową z dnia 21 marca 2011 r. Według wskazanych wyżej zasad.
Pensjonariuszka powinna wnosić opłaty za pobyt w dps w oparciu o następujące decyzje:
Pierwsza decyzja w tym przedmiocie została wydana przez Ośrodek Pomocy Społecznej w D. w dniu 21 marca 2011 r. W punkcie 2 ustaliła odpłatność za pobyt w dps w kwocie 1.112,79 zł. W punkcie 1 tej decyzji kierowano stronę do dps. W punkcie 3 zobowiązano skarżącą do zapłaty różnicy pomiędzy opłatą wniesioną przez pensjonariuszkę a kosztem utrzymania mieszkańca dps.
Decyzja powyższa oznaczona numerem [...] została zmieniona decyzją OPS w D. z dnia 25 października 2012 r. oznaczoną [...] w ten sposób, że 1) uchylono pkt 2 decyzji z dnia 21 marca 2011 r., 2) ustalono na nowo odpłatność pensjonariuszki za pobyt w dps w taki sposób, że :
a) od 1 kwietnia 2011 r. do 31 marca 2012 r. odpłatność wynosi 1253,44 zł miesięcznie,
b) od 1 kwietnia 2012 r. do 28 czerwca 2012 r. odpłatność wynosi 1293,76 miesięcznie, 3) w pozostałym zakresie decyzja pozostaje niezmieniona.
Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą jako pełnomocnika matki SKO w W. decyzją z dnia 27 grudnia 2012 r. Nr [...] uchyliło decyzję [...]w całości i orzekło w ten sposób, uchyla pkt 2 decyzji Nr [...] z dnia 21 marca 2011 r. w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt pensjonariuszki w dps i ustala odpłatności za jej pobyt w dps w wysokości 70% jej dochodu, od 1 kwietnia 2011 r. 1253,44 zł miesięcznie i zobowiązuje do przekazania tej kwoty bezpośrednio na rzecz dps, w pozostałej części umarza postępowanie pierwszej instancji.
Reasumując: decyzją SKO w W. z dnia 27 grudnia 2012 r. ostatecznie pensjonariuszka miała obowiązek wypłacać od 1 kwietnia 2011 r. za pobyt w dps kwotę 1253,44 zł.
Wcześniej, gdyż 29 czerwca 2012 r. OPS w D. decyzją z dnia 29 czerwca 2012 r. Nr [...] orzekł:
I. uchylić decyzję z dnia 21 marca 2011 r. [...] w pkt 2 mówiącym o odpłatności za pobyt w dps i ustalił na nowo odpłatność za okres
1) od 1 kwietnia 2011 r. do 31 marca 2012 r. w kwocie 1253,44 zł miesięcznie,
2) od 1 kwietnia 2012 r. w kwocie 1293 zł miesięcznie
II. w pozostałym zakresie decyzja pozostaje niezmieniona.
Na skutek wniesionego przez skarżącą jako pełnomocnika matki odwołania SKO w W. decyzją z dnia 9 września 2013 r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części:
1) pkt I ppkt 1 i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji,
2) pkt I ppkt 2 – umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji w zakresie okresu od 1 kwietnia 2012 r. do 28 czerwca 2012 r.
- orzekło, że opłata pensjonariuszki za pobyt w dps wynosi w okresie od 28 czerwca do 30 czerwca 2012 r. 86,25 zł, od 1 lipca 2012 r. opłata wynosi 1293,76 zł miesięcznie,
3) w pozostałym zakresie decyzję utrzymano w mocy.
Z opisanych decyzji wynika, że matka skarżącej była zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt w dps od 29 do 30 czerwca 2012 r. w kwocie 86,25 zł a od 1 lipca 2012 r. – w kwocie 1293,76 zł; za wcześniejszy okres czyli od 1 kwietnia 2011 r. do 27 czerwca 2012 r. – kwotę 1253,44 zł (decyzja SKO w W. z dnia 27 grudnia 2012 r.).
Decyzją OPS w D. z dnia 9 kwietnia 2013 r. Nr [...]: 1) zmieniono decyzję z dnia 25 października 2012 r. [...] z późn. zm. w zakresie odpłatności za dps, która od 1 kwietnia 2013 r. będzie wynosiła 70% uzyskanego dochodu czyli 1340,19 zł, 2) w pozostałym zakresie decyzja została niezmieniona.
Skarżąca powyższą decyzję odebrała osobiście w dniu 13 kwietnia 2013 r. (k. 30 – odwrót).
Natomiast z zestawienia stanu księgi głównej (3 arkusze) za okres IV 2011 – VIII 2013 wynika, że pensjonariuszka od miesiąca kwietnia 2011 r. do sierpnia 2012 r. wnosiła opłatę 1146,34 zł, a od września 2012 r. do marca 2013 r. – 1293,76 zł miesięcznie, od kwietnia 2013 r. do sierpnia 2013 r. – 1340,19 zł miesięcznie.
Podsumowując: Z przedstawionych wyżej decyzji podjętych co do wysokości opłatności pensjonariuszki za dps wynika, że od kwietnia 2011 r. miała obowiązek wpłacać kwotę 1253,44 zł w oparciu o decyzję SKO w W. z dnia 27 grudnia 2012 r., w okresie 29-30 czerwca 2012 r. kwotę 86,25 zł, a od lipca 2012 r. 1293,76 zł miesięcznie - w oparciu o decyzję SKO w W. z dnia 9 września 2013 r. (opisaną wyżej), a od kwietnia 2013 r. do sierpnia 2013 r. – 1340 zł miesięcznie – w oparciu o decyzję z dnia 9 kwietnia 2013 r. (opisaną wyżej).
Niepełne wpłaty w okresie kwietnia 2011 r. – czerwiec 2012 r. wynikały, jak należy rozumieć z powodu uchyleń wcześniejszych decyzji; ostateczną kwotę 1253,44 zł ustalono decyzją SKO w W. z dnia 27 grudnia 2012 r.
Wpłacona kwota 1146,34 zł wynika z decyzji OPS w D. z dnia 12 kwietnia 2011 r. Nr [...], która została następnie decyzją SKO w W. z dnia 8 czerwca 2011 r. Nr [...] uchylona w całości i postępowanie umorzono i odnośnie tych dwóch decyzji poniżej dalsze rozważania.
Dalsze dane niezbędne do obliczenia należności skarżącej poniesione zastępczo przez Gminę to koszt utrzymania mieszkańca w dps na terenie Powiatu D.; okolicznością niesporną jest, że wynosiły one zgodnie z zarządzeniem Staroty D.: od kwietnia 2011 r. do stycznia 2012 r. – 2608 zł miesięcznie; od lutego 2012 r. do stycznia 2013 r. – 2778 zł miesięcznie; od lutego 2013 r. do sierpnia 2013 r. – 2858 zł miesięcznie.
Przedmiotem rozliczenia były również odliczenia dokonane przez organ w związku z pobytem pensjonariuszki w szpitalu, ale zgodnie z twierdzeniami organu, nie były one odliczone od dokonanej przez pensjonariuszkę wpłaty za dany miesiąc ale zwrócono obliczoną kwotę na konto pensjonariuszki.
W zestawieniu stanu księgi głównej – wskazano odliczenia związane z urlopami, z których korzystała matka strony, w czasie których przebywała u skarżącej. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dwa podania pensjonariuszki – z dnia 22 grudnia 2011 r. i 5 kwietnia 2012 r. o udzieleniu urlopu, w czasie którego będzie przebywała u córki. Z tego tytułu odliczono skarżącej z należności za każdy pełny dzień pobytu – w pierwszym przypadku za dzień 25 grudnia 2011 r. – 47,15 zł, w drugim 8 kwietnia 2012 r. – 48,84 zł. Trzecie podanie o urlop nosi datę 30 sierpnia 2013 r. i dotyczy dni 30 i 31 sierpnia 2013 r. kiedy to miała matka strony przebywać w ZOL Sióstr Elżbietanek w D. W związku z pobytami pensjonariuszki w szpitalu w dniach 30-31 sierpnia 2013 r. a także w dniu 21 kwietnia 2011 r. i od 12 do 17 lutego 2013 r. na jej konto zwrócono należności odpowiadające kosztom utrzymania za każdy dzień nieobecności w dps. Jak wyżej wskazano, powyższe obliczenia nie były potrącane z dokonywanych przez matkę strony wpłat. Organ domaga się zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę za każdy miesiąc pobytu matki strony w dps stanowiącej różnicę między opłatą wnoszoną przez pensjonariuszkę, a rzeczywistym kosztem pobytu w dps w granicach nie wyższych niż 1495,21 zł miesięcznie, to jest kwoty wskazanej w umowie.
Z zestawienia stanu księgi głównej wynika, że matka skarżącej w roku 2011 r. wpłaciła za pobyt w dps 10.241,87 zł, w 2012 r. – 14.612,18 zł, w 2013 r. – 10.305 zł.
Gmina wniosła zastępczo za pobyt matki skarżącej w dps: od kwietnia do grudnia 2011 r. po 1461,66 zł miesięcznie – odliczono kwotę 47,15 zł z tytułu urlopu matki w dniu 25 grudnia 2011 r. co dało kwotę 13.107.79 zł. W 2012 r. – w styczniu 1461,66 zł, od lutego do maja 2012 r. po 1631,66 zł miesięcznie (nowe zarządzenie Starosty o opłatach w dps), w czerwcu 1535,64 zł, od lipca do grudnia po 1484,24 zł (decyzja OPS w D. z 29 czerwca 2012 r. i SKO w W. z dnia 9 września 2013 r. o zmianie wysokości opłat), od lutego do czerwca 2012 r. obliczona należność przewyższała kwotę 1495,21 zł wynikającą z umowy, zatem rozliczenie za ten okres nastąpiło do kwoty 1495,21 zł, ponadto pomniejszono należności o kwotę 48,84 zł za urlop w dniu 8 kwietnia 2012 r. Wyliczenia z 2012 r. są następujące: 1461,66+1495,21x5=8909, 44 zł+1484,24x6 miesięcy-48,84=17.793,31 zł.
Za 2013 rok wyliczenie jest następujące – w styczniu – 1484,24 zł, od lutego do marca po 1564,24 zł (zarządzenie o zmianie opłat za dps) od kwietnia do sierpnia po 1517,81 zł (decyzja dps o zmianie opłat z dniem 9 kwietnia 2013 r.). Od lutego 2013 r. do sierpnia 2013 r. opłaty przewyższały kwotę wynikającą z umowy 1495,21, czyli do rozliczenia przyjęto 1945,21 zł. Zatem kwota podlegająca zwrotowi to 1484,24 zł + 1495,21 x 7miesięcy = 11950,71 zł.
Łącznie kwota za okres kwiecień 2011 r. – sierpień 2013 r. – którą powinna zwrócić strona to 42.851,81 zł.
Nie można zgodzić się ze stroną, że nie ma dowodów na ponoszenie przez organ opłaty.
Do akt sprawy na potwierdzenie kwot wpłaconych przez Ośrodek Pomocy Społecznej za pobyt matki w Domu Opieki Społecznej w B. organ przedłożył rachunki za okres od stycznia do sierpnia 2013 r. Są to rachunki wystawiane przez Dom Pomocy Społecznej w B. na rzecz Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Na rachunkach wpisano – nazwę usługi – odpłatność za pobyt w DPS za miesiące styczeń – sierpień 2013 r. Według załączonej listy. Wskazano również ogólną kwotę do zapłaty, do każdego rachunku dołączono wykaz mieszkańców z dopłatami do odpłatności za pobyt w DPS finansowanymi przez OPS w D. Na każdym załączniku do rachunku widnieje nazwisko matki skarżącej. Rachunki noszą numery 183/2013 z dnia 30 sierpnia 2013 r. Nr 157/2013. Z dnia 31 stycznia 2013 r., Nr 133/2013 r. z dnia 20 czerwca 2013 r., 109/2013, z dnia 31 maja 2013 r., 83/2013 z dnia 30 kwietnia 2013 r., 56/2013 z dnia 20 marca 2013 r. rachunek Nr 32/2013 z dnia 28 lutego 2013 r., Nr 5/2013 z dnia 31 stycznia 2013 r.
Do akt administracyjnym sprawy dołączono również pismo OPS w D. z dnia 10 lipca 2013 r. adresowane do DPS w B. informujące, że decyzją Nr [...] z dnia 9 kwietnia 2013 r. z waloryzacją rent i emerytur zmieniła się od kwietnia 2013 r. odpłatność matki skarżącej za pobyt w DPS w B. w związku z powyższym zwraca się z prośbą o korektę rachunku Nr 83/2013, rachunku Nr 109/2013 Nr 133/2013, z kwoty 1564,24 zł na kwotę 1517,81 zł na każdym z nich.
Załączniki do korekty wyżej wymienionych rachunków znajdują się na karcie od 82 do 84 (odwrót) akt administracyjnych.
W aktach znajduje się także pismo OPS w D. z dnia 19 września 2012 r. (k.89) kierowane do DPS w B. w sprawie odpłatności matki strony za dps. Również i w tym przypadku poinformowano o zmianie wysokości opłat za pobyt w dps od lipca 2012 r. w kwocie 1293,76 zł. W związku z tym poinformowano, że powstała nadpłata Ośrodka za miesiące czerwiec – sierpień 2012 r. W związku z powyższym zwrócono się z prośbą o pomniejszenie nadpłaconej kwoty w naliczeniu za miesiąc wrzesień 2012 r. tj. rachunku na kwotę 912,68 zł. Z dołączonego rozliczenia wynika, że kwota wpłacona przez OPS w okresie czerwiec – sierpień 2012 r. wynosiła 1631,66 zł.
Wskazane wyżej dwa pisma są dowodem na regulowanie opłat na okres od dnia pobytu matki strony do lipca 2013 r.
Fakt wnoszenia opłat przez OPS na rzecz Domu Opieki Społecznej w B. potwierdził również Dyrektor tego DPS w piśmie z dnia 14 maja 2018 r. dołączając zestawienie stanu księgi głównej za okresy – kwiecień – grudzień 2011 r., styczeń – grudzień 2012 r., styczeń – sierpień 2013 r. W zestawieniach tych wskazano między innymi datę i numer dokumentu naliczającego opłatę za pobyt matki skarżącej w dps wystawione dla mieszkanki dps i OPS a także odnotowano dokonane przelewy i odliczenia w związku z pobytem matki skarżącej w szpitalu oraz odpłatności za urlop pensjonariuszki.
Dodatkowo organ przedstawił zestawienie dowodów księgowych oraz wysokość wpłat jakie poniósł za pobyt matki strony w DPS (od kwietnia 2011 r. do 31 sierpnia 2013 r.). Do powyższego zestawienia dołączono rachunki odpowiadające numerom wskazanym w zestawieniu na łączną kwotę wpłaconą przez OPS za osoby, za które gmina dopłacała do pełnego kosztu utrzymania pensjonariusza oraz załącznik do wskazanych rachunków na łączną kwotę wynikającą z rachunku, na którym po anonimizacji nazwisk pensjonariuszy pozostawiono tylko nazwisko matki skarżącej i kwotę ponoszoną przez OPS za jej pobyt. Kwoty opłat wynikające z załącznika odpowiadają kwotom wskazanym w zestawieniu. Dokumenty te dotyczą okresu styczeń – sierpień 2013 r. Jak wcześniej podano dokumenty te znajdują się na kartach 76-89 i 69 akt administracyjnych.
Jeśli idzie o rachunki za wcześniejszy okres – kwiecień 2011 r. – grudzień 2012 r. – organ wyjaśnił, że uległy one zniszczeniu z uwagi na upływ okresu ich przechowywania.
W tym miejscu należy ustosunkować się również do nadesłanych przez skarżącą – dołączonych do pisma z dnia 9 października 2020 r. decyzji: OPS w D. z dnia 12 kwietnia 2011 r. Nr [...] oraz decyzji SKO w W. z dnia 8 czerwca 2011 r. Nr [...]. Organ I instancji wskazaną decyzją zmienił decyzję z dnia 21 marca 2011 r. [...] w pkt 2 i 3 w ten sposób, że ustalił odpłatność pensjonariuszki za pobyt w dps od 1 kwietnia 2011 r. w wysokości 70% uzyskiwanego przez wnioskodawczynię dochodu czyli 1146,34 złotych i zobowiązał stronę do przekazywania tej kwoty ze swoich dochodów bezpośrednio na rzecz Domu Pomocy Społecznej a skarżącą do opłacania kosztów pobytu matki w dps od 1 kwietnia 2011 r. w wysokości wynikającej pomiędzy opłatą ponoszoną przez pensjonariuszkę a kosztem utrzymania mieszkańca w DPS; orzekł również, że w pozostałym zakresie decyzja z dnia 21 marca 2011 r. pozostaje niezmieniona. Organ drugiej instancji uchylił decyzję [...] w całości i umorzył postępowanie.
Zatem w ocenie Sądu wskazane wyżej decyzje nie mają ostatecznie żadnego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Decyzja OPS w D. z dnia 12 kwietnia 2011 r. została decyzją SKO w W. z dnia 8 czerwca 2011 r. usunięta z obrotu prawnego. Tak więc zarzut skarżącej, że akta są niekompletne gdyż opisane decyzje nie zostały dołączone do akt administracyjnych, a są istotne dla rozstrzygnięcia jest nieuzasadniony. Błędnie również w skardze zainteresowana interpretuje fragment uzasadnienia organu drugiej instancji – ostatnie zdanie ze str. 2 i następne na str. 3 uzasadnienia. Nie wynika bowiem z nich, że organ uważa iż odwołanie zasługuje na uwzględnienie i powinien uchylić decyzję w części wskazanej przez stronę. Gdyby tak było nie uchyliłby decyzji organu I instancji i umorzył postępowanie. Organ wskazuje, że hipotetycznie przy uznaniu przez organ I instancji zasadności odwołania skarżącej powinien uchylić swoją decyzję, natomiast organ I instancji zaskarżoną decyzją zmienił wysokość odpłatności pensjonariuszki za dps, a jednocześnie ustalił odpłatność skarżącej w innej wysokości niż wynikająca z umowy. Organ II instancji podkreślił, że umowa zawarta przez skarżącą w dniu 21 marca 2011 r. może być zmieniona aneksem, a nie w drodze decyzji administracyjnej.
W tym miejscu należy zauważyć, że skarżąca podkreśliła, że nie zostało dołączone do akt administracyjnych jej pismo z dnia 4 kwietnia 2011 r. Strona dołączyła je do pisma z 9 października 2020 r. W piśmie tym skarżąca zawiadamia organ o waloryzacji renty matki i zmianie jej sytuacji majątkowej. Odpowiadając na zarzut, że pismo z dnia 4 kwietnia 2011 r. nie było przedmiotem rozpoznania organu Sąd stwierdza, że decyzja SKO w W. z dnia 27 grudnia 2012 r. i 9 września 2013 r., opisane wyżej, były wydane w związku z waloryzacją renty, a także nie wskazania przez pensjonariuszkę, reprezentowaną przez skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego. Druga kwestia podnoszona w piśmie była rozpatrywana w sprawie o zwolnienie z kosztów za pobyt matki w dps.
Nie można zgodzić się ze stroną, że doszło do naruszenia przepisów postępowania – w tym art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 6 kwietnia 2018 r. wskazano na treść art. 10 k.p.a. Poinformowano, że strona ma zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, a także ma możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Podano także, iż w terminie 7 dni liczonych od doręczenia skarżąca może złożyć wyjaśnienia w sprawie. Niejasno oznaczony przedmiot wszczętego postępowania został sprecyzowany w piśmie organu z dnia 17 kwietnia 2018 r. Wyjaśniono także, w związku z zarzutem skarżącej, że Ośrodek Pomocy Społecznej w D. nie jest uprawnionym organem do wszczynania i prowadzenia niniejszego postępowania, iż Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w D. posiada zgodnie z art. 110 ust. 7 ustawy upoważnienie Burmistrza Miasta D. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy.
Do akt administracyjnych dołączono również upoważnienie Burmistrza D. z dnia 2 kwietnia 2007 r. dla dyrektora OPS w D. A. G. oraz z dnia 24 maja 2010 r. dla I. M. Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej OPS w D. potwierdzające powyższe wyjaśnienia. Odnośnie naruszenia art. 10 k.p.a. należy podnieść także, że pismem z dnia 10 lipca 2019 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą, że postępowanie zostanie zakończone do 15 października 2019 r. (decyzja z 14 października 2019 r.).
Na marginesie należy zauważyć, że nawet przy założeniu, że skarżącą nie pouczono w trybie art. 10 k.p.a. to mając na uwadze wyjątkową aktywność procesową zainteresowanej nie można byłoby sformułować zarzutu naruszenia przez organ prawa do obrony skarżącej. Należy też zauważyć, że skarżąca miała wiedzę o swoich uprawnieniach, co wynikało z nadsyłanych pism, w których między innymi prowadzi polemikę z organem i wnosi o doręczenie dokumentów z akt sprawy.
W aktach administracyjnych sprawy znajduje się materiał dowodowy pozwalający ustalić stan faktyczny sprawy niezbędny do zbadania przesłanek wynikających z art. 103 ust. 2, art. 104 ust. 3 oraz 61 ustawy. Został on właściwie oceniony przez organy. Według Sądu żaden z powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wymieniony w skardze nie został naruszony; podobnie jak wskazane w skardze przepisy ustawy o pomocy społecznej – o czym była mowa w rozważaniach Sądu.
Należy też podkreślić, że skarżąca zapoznała się z zebranym materiałem w sprawie o czym świadczy podpisany przez stronę protokół z dnia 26 września 2019 r. czyli przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Skarżąca zatem zapoznała się z całym zebranym materiałem. Z akt sprawy wynika także, że na wniosek strony przysłano zainteresowanej – przy piśmie z dnia 5 sierpnia 2019 r. – pismo dps w B., wnioski urlopowe matki strony oraz kopię rachunków za 2013 r. potwierdzające poniesione przez OPS wydatki za pobyt matki strony w dps; na wniosek skarżącej z 15.01.2019 r. przesłano żądane dokumenty w tym pismo matki strony z 30 sierpnia 2013 r. wraz z kserokopią rezygnacji matki strony z pobytu w dps; zestawienie dowodów księgowych oraz opłat jakie poniósł OPS za pobyt matki strony w dps; dalsze dokumenty przesłał OPS skarżącej przy piśmie z dnia 10.06.2019 r. zaś w dniu 23 lipca 2018 r. (w odpowiedzi na pismo skarżącej z dnia 16 lipca 2018 r.) przekazano zainteresowanej kserokopię całości akt postępowania w którym zapadła decyzja [...] Wcześniej, pismem z dnia 17 lipca 2018 r., przekazano skarżącej informację o koszcie utrzymania mieszkańca DPS w latach 2011-2013 wraz z 18 dokumentami szczegółowo określonymi w wyżej wymienionym piśmie.
Organ na wniosek skarżącej z 16 września 2019 r. przesłał także w dniu 27 września 2019 r. pismo z 8 sierpnia 2011 r. wraz z aneksem, pismo skarżącej z 22 sierpnia 2011 r. i 14 lipca 2011 r., które według skarżącej nie były dołączone do akt administracyjnych a także dokonał wyjaśnień. W piśmie z dnia 26 września 2019 r. skarżąca prosiła o nadesłanie kopii dokumentów, o które wnioskowała w piśmie z dnia 4 września 2019 r. (k 87 akt). Tymczasem w piśmie z 4 września 2019 r. skarżąca mówi o braku dokumentów stwierdzających poniesienie przez dps opłat zastępczych, dalej następują stwierdzenia nie zweryfikowania okresów nieobecności matki w dps wskazania sposobu obliczenia opłat oraz dokumentów informujących o zmianach mających wpływ na odpłatność, kopii aneksu, korespondencji związanej z aneksem, wyliczenia kwoty umowy i wskazania przez skarżącą błędów merytorycznych w przygotowaniu aneksu.
Zauważyć też należy, że skarżąca posiadała dokumenty dotyczące spraw, które w związku z pobytem matki wytaczała a także spraw dotyczących ponoszenia przez matkę opłaty za pobyt w dps, w których była pełnomocnikiem.
Z tej ostatnio opisanej korespondencji wynika, że skarżąca żądała dołączenia wskazanych przez siebie dowodów lub dokumentów zebranych w sprawie.
Posiadane przez organ dokumenty zostały doręczone skarżącej w dniu 27 września 2019 r.
Należy też podkreślić, że brak reakcji skarżącej w przedmiocie doręczenia dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i dochodową, o które wzywał organ, nie dają podstaw do zastosowania jakichkolwiek ulg w zapłacie.
We wskazanych okolicznościach skarga nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego w oparciu o art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak wyżej.