IV SA/Wr 132/25

IV SA/Wr 132/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Katarzyna Radom
Marta Pająkiewicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału IV Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 września 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 23 grudnia 2024 r. nr SKO 4101/269/2024 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
W dniu 26 września 2024 r. J. S. (dalej: strona, skarżąca) złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej na remont budynku mieszkalnego, który został uszkodzony w wyniku powodzi w Gminie Międzylesie, powiat kłodzki we wrześniu 2024 r.
Na podstawie informacji znanych z urzędu a także ustalonych w toku postępowania (wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z wnioskodawcą, wizyty komisji szacującej szkody powstałe w wyniku powodzi z udziałem osoby posiadającej uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości) organ pierwszej instancji ustalił, że :
- w okresie od 14 września 2024 r. do 16 września 2024 r. na obszarze Gminy Międzylesie Rada Ministrów wprowadziła – w drodze rozporządzenia – stan klęski żywiołowej, stosownie do przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1897);
- wnioskodawczyni jest właścicielem budynku mieszkalnego położonego pod adresem [...] w M., dotkniętego szkodą z powodu powodzi;
- opis szkód budynku z określeniem procentowego udziału uszkodzenia/zniszczenia spowodowanego powodzią we wrześniu 2024 r. ustalono na poziomie 45,25%, co zgodnie z załącznikiem 1 do zasad udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa.
Mając na uwadze te ustalenia, organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 12 listopada 2024 r. przyznał stronie zasiłek celowy na odbudowę budynku mieszkalnego (z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego) w wysokości 90.500 zł, z jednoczesnym nałożeniem na stronę obowiązku przedstawienia w Ośrodku Pomocy Społecznej w Międzylesiu – do dnia 30 czerwca 2025 r. – faktur lub rachunków potwierdzających poniesienie wydatków związanych z remontem budynku, poniesionych z kwoty przyznanego zasiłku.
W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że Komisja która przeprowadziła w dniu 25 października 2024 r. oględziny budynku dość pobieżnie oszacowała uszkodzenia budynku wynikłe z zalania, nie biorąc pod uwagę uszkodzeń murów nośnych znajdujących się na pierwszym piętrze budynku. Wskazała, że pęknięcia murów z powodu osiadania budynku po zalaniu, mają miejsce nie tylko na parterze, ale także na pierwszym piętrze i sięgają każdej murłaty po obu stronach budynku. Zwróciła uwagę, że w dwóch pomieszczeniach tj. jednym na parterze a drugim na piętrze budynku futryny drzwi wejściowych do pokoju zostały wyrwane z muru w wyniku osiadania budynku po powodzi. W obu pokojach nie da się zamknąć drzwi. Z tych powodów strona wyraziła przekonanie, że remont musi objąć także pierwsze piętro budynku oraz że prawdopodobnie potrzebne będzie spięcie budynku długą klamrą aby ściany przestały się rozchodzić.
Przedstawioną w odwołaniu argumentację strona uzupełniła o wskazanie, że około tygodnia od zejścia wody z budynku, stan budynku po zalaniu w kontekście odnotowanych w nim szkód stanowił przedmiot oceny Komisji złożonej z 4 inspektorów nadzoru budowlanego z Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego. W sporządzonym przez tę Komisję protokole procentową skalę szkód oceniono na poziomie 60%. Strona zaznaczyła, że nie otrzymała kopii tego protokołu, natomiast powołując się na informację uzyskaną od Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu strona twierdzi, że protokół ten jest dostępny w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Kłodzku.
Wzmiankowo strona dodała nadto, że rozpoczęcie prac remontowych w budynku możliwe jest dopiero po ustąpieniu chłodów z uwagi na konieczność zdjęcia kaloryferów. Wskazując na powyższe wniosła o wydłużenie terminu na przedstawienie faktur związanych z remontem budynku.
W decyzji z dnia 23 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ drugiej instancji) utrzymało w mocy decyzję z dnia 12 listopada 2024 r. Wskazało, że podstawą przyznania konkretnej kwoty pomocy remontowo budowlanej jest oszacowanie szkód przez osoby posiadające w tym zakresie odpowiednią wiedzę i doświadczenie, co daje gwarancję rzetelnego ustalenia procentowego stopnia zniszczenia/uszkodzenia całego budynku. Wykonanie czynności polegających na oszacowaniu wysokości szkód w budynku/lokalu mieszkalnym lub budynku gospodarczym dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, powołana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. W uzasadnionych przypadkach, w tym stosownie do potrzeb oraz w sposób wykluczający konflikt interesów, zamiast pracownika organu nadzoru budowlanego, o którym stanowi ust. 1, w pracach komisji do spraw szacowania strat może wziąć udział inna osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, zwłaszcza z uwzględnieniem uprawnień do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie stosownie do art. 12 ust.1w związku z ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, ze zm.). Osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, o której mowa wyżej , określa procentowy udział zniszczenia lub uszkodzenia, o którym mowa w załączniku nr 1 lub nr 2 do Zasad (...).Ocena uszkodzeń budynku spowodowana powodzią we wrześniu 2024r. została przeprowadzona w oparciu o załącznik nr 8 i 8 a ww. Zasad (...). Załączniki te określają, wzór obliczenia procentowego stopnia zniszczeń budynku przy uwzględnieniu procentowego udziału zniszczeń w poszczególnych elementach budynku, składających się na jego całość, przy przyjęciu poniżej wskazanych założeń:
a) Fundamenty oraz fundamenty ze ścianami piwnic -15% (współczynnik do
wzoru: 0,15)
b) Ściany nośne - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25)
c) Stropy - 20% (współczynnik do wzoru: 0,20)
d) Dach -15% (współczynnik do wzoru: 0,15)
e) Inne elementy - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25)
Na podstawie ustalonego stanu faktycznego obliczono procentowy stopień zniszczenia/uszkodzenia całego budynku, według wzoru podanego w decyzji.
Ustalono, że procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku spowodowany powodzią wynosi 45,25%. Taki szacunek uszkodzenia budynku wynikał z przyjęcia przez Komisję do spraw szacowania strat, że procentowy zakres uszkodzeń wynosił: fundamentów oraz fundamentów ze ścianami piwnic 35%, ścian 60%, stropów 0%, dachu 0% oraz innych elementów – 100%.
SKO zwróciło uwagę, że skoro za 1% zniszczenia, zgodnie z Zasadami (...), przysługuje pomoc w wysokości 2.000 zł, to stronie w danym stanie faktycznym przysługuje pomoc w kwocie 90.500 zł (2.000 zł x 19%).
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu odnośnie do odmiennej oceny szkód w budynku dokonanej przez inspektorów z Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu, Kolegium informuje, że zgodnie z powołanymi wyżej Zasadami (...) powołana przez nią ocena uszkodzeń i zniszczeń w budynku dokonana po powodzi może (czyli nie musi) zostać wykorzystana przy szacowaniu wysokości szkód w budynku mieszkalnym lub budynku gospodarczym jako dokument pomocniczy, niemniej decyzja w sprawie wykorzystania tego dokumentu należy do podmiotów dokonujących szacowania szkód wymienionych w części VI pkt 1 Zasad (...), czyli: osoby posiadającej uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości lub komisję do spraw szacowania strat powołaną przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. W niniejszej sprawie Komisja dokonując oceny uszkodzeń budynku oparła się na własnych ustaleniach w tym zakresie, co zgodnie z Zasadami (...) nie stanowi jakiegokolwiek uchybienia.
Końcowo Kolegium dodało, że jako organ odwoławczy nie posiada umocowania do podjęcia decyzji w sprawie wydłużenia stronie terminu przedłożenia faktur związanych z remontem domu. Wniosek w tym zakresie powinien zostać złożony do organu pierwszej instancji, który jest władny podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca sformułowała zarzuty naruszenia – art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 7a § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP, art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 77 i art. 80 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi strona częściowo powtórzyła argumentację prezentowaną na etapie odwołania. Podniosła, że sporządzony przez Komisję do spraw oszacowania szkód protokół odnosi się do innego budynku albowiem budynek skarżącej nie posiada piwnic. Wyraziła pogląd, że w protokole oceny uszkodzeń budynku spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r., błędnie dokonano oceny zaistniałych szkód na poziomie 45,25%. Komisja przeprowadzająca ocenę uszkodzonego budynku nie dokonała dokładnych oględzin budynku, a we wstępnej kwalifikacji uszkodzeń/zniszczeń nie zastosowała się ściśle do instrukcji i przyjęła błędne założenia, przez co doszło do pomyłki w szacowaniu szkody. Według wyliczeń skarżącej, procentowy udział uszkodzenia/zniszczenia budynku wynosi 52%.
Dodatkowo strona argumentowała, że na skutek podmycia fundamentów nastąpiło osiadanie budynku powodujące pęknięcia ścian nośnych, przesunięcia się elementów konstrukcyjnych i ich ubytki, co zostało opisane w ekspertyzie inspektorów nadzoru budowlanego z Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru budowlanego we Wrocławiu . Organ nie uwzględnił tej opinii, mimo że miała ona ogromne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, w sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie jest postępowanie administracyjne zakończone wydaniem przez SKO w Wałbrzychu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji na mocy której przyznano stronie zasiłek celowy na odbudowę budynku mieszkalnego (z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego) w wysokości 90.500 zł. Kwestionując wymienioną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 12 listopada 2024 r. skarżąca utrzymywała, że procentowy udział uszkodzenia/zniszczenia budynku jest wyższy aniżeli przyjęto w sprawie. W konsekwencji, wyższa powinna być również kwota przyznanego stronie zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego, uszkodzonego w wyniku powodzi, jaka miała miejsce we wrześniu 2024 r. w Gminie Międzylesie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, dalej u.p.s.). Stosownie do art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Ponadto w myśl art. 40 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, a zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Natomiast stosownie do art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024r. poz. 654 ze zm.) użyte w ustawie określenie "poszkodowany" oznacza osobę fizyczną (...), która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych lub utraciła, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. Poniesienie straty jest jednym z głównych kryteriów przyznania pomocy. Niemniej świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego i nie mogą być traktowane jako rekompensata za straty spowodowane klęskami lub zdarzeniami losowymi.
W rozpatrywanej sprawie organy kierowały się również Zasadami udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., dalej Zasady.
W Zasadach, wśród form pomocy przyznawanej w związku z powodzią wskazano obok pomocy doraźnej, pomoc remontowo budowlaną przyznawaną na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s. na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi - obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej (pkt I.1.2). Pomoc remontowo-budowlana, przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących w rozumieniu u.p.s., które w wyniku powodzi poniosły szkodę i przyznawana jest niezależnie od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. (pkt I.2 i I.4).
Zgodnie z częścią III pkt 1 Zasad kwota zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego wynosi do 200 tys. zł, przyznawanego w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym. Kwoty pomocy finansowej, przyznawane w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń (1% zniszczenia = 2 tys. zł) określa załącznik nr 1 do Zasad. Ocenę uszkodzeń/zniszczeń przeprowadza się w oparciu o załączniki nr 8 i 8a do Zasad, które zawierają "wstępną kwalifikację uszkodzeń/zniszczeń elementów budynku (rodzaj i zakres uszkodzeń) oraz "instrukcje/wytyczne szacowanie procentowego szkód w elementach budynku uszkodzonych w wyniku powodzi" oraz wzór obliczenia procentowego stopnia zniszczeń budynku przy uwzględnieniu procentowego udziału zniszczeń w poszczególnych elementach budynku, składających się na jego całość: a) Fundamenty oraz fundamenty ze ścianami piwnic -15% (współczynnik do wzoru: 0,15) b) Ściany nośne - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25), c) Stropy - 20% (współczynnik do wzoru: 0,20) d), Dach - 15% (współczynnik do wzoru: 0,15), e) Inne elementy - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25).
Organy obu instancji uznały, że procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku mieszkalnego skarżącej spowodowany powodzią wyniósł 45,25%. Taki szacunek uszkodzenia budynku wynikał z przyjęcia przez komisję do spraw szacowania strat, że procentowy zakres uszkodzeń wynosił: fundamentów oraz fundamentów ze ścianami piwnic - 35%, ścian - 60%, stropów - 0% , dachu - 0% oraz innych elementów - 100% i zastosowania do tych procentowych uszkodzeń wyżej wskazanych współczynników. A skoro za 1% zniszczenia, zgodnie z Zasadami przysługuje pomoc w wysokości 2.000 zł., to organy przyjęły, że skarżącej przysługuje pomoc w kwocie 90.500 zł.
Mając na uwadze podnoszone przez stronę w odwołaniu zarzuty, w ocenie Sądu, nie można stwierdzić, by zaskarżona decyzja została wydana przy spełnieniu wymogu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie szkód, jakie w budynku skarżącej spowodowała powódź, jaka miała miejsce w Gminie Międzylesie, we wrześniu 2024 r.
W ocenie Sądu, kwestie podnoszone przez stronę w odwołaniu wymagały zweryfikowania, tymczasem, organ drugiej instancji bezrefleksyjnie zaaprobował stanowisko organu pierwszej instancji powołując się na związanie w sprawie procentowym oszacowaniem szkód dokonanym przez osoby uprawnione.
A przecież, wyniki szacowania szkody stanowiące podstawę wydania decyzji obu instancji - jak każdy dowód - mogą zostać podważone, o ile zostanie wykazane, że przyjęta ocena uszkodzeń budynku spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r. odbiega od prawdy obiektywnej.
Mając na uwadze powyższe w sprawie nie można pominąć (bez ich uprzedniego zweryfikowania) podniesionych w odwołaniu zarzutów zbyt pobieżnego oszacowania przez Komisję szkód wynikłych z zalania budynku mieszkalnego. Zarzut ten skarżąca uzasadniała skoncentrowaniem się przez Komisję do spraw szacowania strat spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r. jedynie na szkodach powstałych na parterze budynku, przy pominięciu uszkodzeń murów nośnych znajdujących się na piętrze budynku. Z treści odwołania wynika, że wspomniana wyżej Komisja, pomimo prośby skarżącej, nie weszła na piętro budynku i nie dokonała oględzin pęknięcia murów na piętrze z powodu osiadania budynku po zalaniu. Tymczasem jak argumentowała strona w odwołaniu, pęknięcia murów z powodu osiadania budynku po zalaniu mają miejsce nie tylko na parterze, ale także na pierwszym piętrze "i sięgają każdej murłaty po obu stronach budynku". W dwóch pomieszczeniach (jednym na parterze i drugim na pierwszym piętrze) futryny drzwi wejściowych do pokoi zostały wyrwane z muru w wyniku osiadania budynku po powodzi. W obu tych pokojach nie można zamknąć drzwi. Akcentując powyższe strona sygnalizowała, że remont budynku musi sięgnąć także pierwszego piętra oraz że "prawdopodobnie potrzebne będzie spięcie budynku długą klamrą aby ściany przestały się rozchodzić".
W ocenie Sądu, mając na uwadze tego rodzaju zarzuty odwołania, SKO nie było uprawnione do wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji bez uprzedniego wyjaśnienia kluczowej w sprawie kwestii tego, jaki obiektywnie jest rozmiar (wyliczony w procentach) szkód w budynku skarżącej, spowodowanych zalaniach tego budynku przez powódź.
W sposób sprzeczny z zasadami z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. organ drugiej instancji zupełnie pominął także twierdzenia skarżącej odnośnie do odmiennej (wyższej) wyceny szkód jaka została przyjęta w protokole Komisji składającej się z inspektorów nadzoru budowlanego z Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego, do którego wgląd, wedle twierdzeń skarżącej, można uzyskać w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Kłodzku.
Wobec faktu powołania się przez stronę na odmienną wysokość szkód opisanych w ekspertyzie (protokole) sporządzonej przez inspektorów nadzoru budowlanego z Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu organ winien był ustalić, czy i jakie sprzeczności występują pomiędzy oceną stopnia uszkodzeń budynku, dokonaną przez obie Komisje a następnie ustalić czy ewentualne sprzeczności miałyby wpływ na wysokość przyznanej stronie pomocy na remont budynku. W tym celu organowi przysługiwały uprawnienia do żądania złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie uszkodzeń poszczególnych elementów budynku przez osoby, które dokonały oceny stopnia uszkodzeń budynku stanowiącego podstawę wydanych w sprawie decyzji oraz przez osoby które sporządziły wcześniejszy protokół, a który wedle twierdzeń skarżącej znajduje się w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Kłodzku. Skoro wiadomym jest, ze organy administracji publicznej nie posiadają wiadomości specjalnych z zakresu szacowania strat, w sprawie należało ewentualnie rozważyć powołanie biegłego, który oceniłby stan techniczny budynku i zakres uszkodzeń w wyniku powodzi.
W realiach kontrolowanej sprawy wymaga przypomnienia, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).
Wskazane wyżej uchybienie, skutkujące naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. nie było jedynym jakie Sąd dostrzegł w sprawie.
Wskazać należy, że zgodnie z częścią VI pkt 1 – 3 Zasad, oszacowania wysokości szkód w budynku/lokalu mieszkalnym lub budynku gospodarczym dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, powołana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. W uzasadnionych przypadkach, w tym stosownie do potrzeb oraz w sposób wykluczający konflikt interesów, zamiast pracownika organu nadzoru budowlanego, o którym stanowi ust. 1, w pracach komisji do spraw szacowania strat może wziąć udział inna osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, zwłaszcza z uwzględnieniem uprawnień do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie stosownie do art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, ze. zm.). Osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, o której mowa w ust. 1, określa procentowy udział zniszczenia lub uszkodzenia, o którym mowa w załączniku nr 1 lub nr 2 do Zasad.
W zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że oceny uszkodzeń budynku mieszkalnego należącego do strony dokonali delegowani pracownicy organu nadzoru budowlanego – Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie – wykonujący zadania służbowe, którzy wchodzili w skład Komisji do spraw szacowania strat powołanej przez Burmistrza Międzylesia. Na postawie ustaleń tejże Komisji wydano w sprawie decyzje z dnia 12 listopada 2024 r. i 23 grudnia 2024 r.
Podnieść należy, że w aktach sprawy poza "oceną uszkodzeń budynku spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r. podpisaną przez cztery osoby (E. K., N. U., A. Ł., A. W.), brakuje jakichkolwiek innych dokumentów, które potwierdzałyby w/w. twierdzenia SKO wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie uprawnień w/w osób wchodzących w jej skład. Brakuje chociażby zarządzenia Burmistrza Międzylesia powołującego Komisję do spraw szacowania strat na terenie tej Gminy, czy też jakiegokolwiek innego dokumentu z którego wynikałyby uprawnienia osób wchodzących w skład Komisji. Powyższe uniemożliwia natomiast Sądowi kontrolę twierdzeń SKO wyrażonych w zaskarżonej decyzji a wskazujących na odpowiednie kalifikacje osób wchodzących w jej skład, co stanowiło dodatkowy argument przemawiający za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Nie może bowiem budzić wątpliwości okoliczność, że jedynie Komisja w skład której wchodzą osoby spełniające wymagania, o których mowa pkt 1 – 3 części VI Zasad, może dokonywać szacowania uszkodzeń budynku mieszkalnego w wyniku wystąpienia powodzi 2024 r., które w dalszej kolejności mogą stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie zasiłku celowego.
Dlatego też, w ponownie prowadzonym postępowaniu należy uzupełnić w/w brak w sposób umożliwiający Sądowi weryfikację twierdzeń, że procentowego oszacowania zniszczeń budynku mieszkalnego rzeczywiście dokonały osoby uprawnione. Nadto, w ramach ponownego rozpoznania sprawy organy administracji publicznej obowiązane są zweryfikować twierdzenia strony odnośnie do istniejących uszkodzeń na piętrze budynku. W tym celu, przeprowadzą uzupełniające postępowanie dowodowe z udziałem uprawnionych osób do spraw oszacowania szkód powstałych w czasie powodzi we wrześniu 2024 r., dopuszczą dowód z ekspertyzy (protokołu) pracowników nadzoru budowlanego we Wrocławiu (na którą powołuje się strona w odwołaniu i skardze), a w razie potrzeby, dopuszczą dowód z opinii biegłego. Po zgromadzeniu wyczerpującego materiału dowodowego, ponownie wydadzą decyzję w sprawie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.