IV SA/WR 116/25

IV SA/Wr 116/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 40 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2025 r. nr SKO 4511.135.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 listopada 2024 r. (nr MOPS/ZTPS 2/ZC/008016/2024) Prezydent Wrocławia (dalej: organ pierwszej instancji) działając na podstawie m.in. art. 17 ust. 1 pkt 6 i art. 40 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, dalej: u.p.s.) odmówił M. K. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżąca) przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego – powodzi, podtopień, wichur, nawałnic i ulew.
Jak wynikam z akt sprawy, w dniu 26 września 2024 r. strona wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej na pokrycie szkód majątkowych powstałych w jej nieruchomości przy "ul. [...]" we W. a spowodowanych "powodziami, podtopieniami, wichurami, nawałnicami i ulewami", jakie miały miejsce we W. i S. w okresie od 16 do 20 września 2024 r.
Zgodnie z wnioskiem, strona doznała szkody majątkowej w pokoju dziennym domu mieszkalnego oraz w budynku pomocniczym, usytuowanym na działce i służącym do zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych oraz przechowywania mebli, urządzeń i artykułów gospodarstwa domowego.
W pokoju dziennym został "zalany sufit i nad oknem i częściowo ściany". Z tego powodu, zdaniem strony konieczne jest malowanie ścian pokoju oraz kontrola i naprawa pokryć dachowych.
W budynku gospodarczym, gdzie strona przechowywała przedmioty opisane we wniosku (dwa zestawy wypoczynkowe, stolik okolicznościowy, maszyna do szycia, wentylator elektryczny mały, kosiarka elektryczna, przyrząd do malowania natryskowego, prodiż elektryczny, zestaw obiadowy talerzy (18 sztuk), krzesła drewniane składane (5 sztuk), ekspres do kawy KRUPS, komplet letni do ogrodu, pilarka elektryczna, krzesło wyściełane do ogrodu, maszynka elektryczna do mięsa, drukarka HP Photosmart, wózek platformowy) doszło do zalania i popękania dachu (który grozi zawaleniem), stąd konieczna jest ekspertyza specjalistyczna tego dachu oraz ocena zasadności remontu ścian, które również uległy zalaniu i pękają. Szacunkową wartość mebli, urządzeń, sprzętu i elektroniki zalanej i zniszczonej strona wyceniła na kwotę 10.700 zł.
W uzasadnieniu decyzji z dnia 13 listopada 2024 r. o odmowie przyznania stronie zasiłku celowego wskazano, że w miesiącu wrześniu 2024 r. m.in. w części województwa [...] ogłoszono stan klęski żywiołowej w związku z przetaczającą się na terenie kraju powodzią. W dniu 15 września 2024 r. na obszarze W. ogłoszono alarm przeciwpowodziowy, jednak nie ogłoszono stanu klęski żywiołowej. "Ulica [...]" we W. przy której mieszka strona nie była zalana falą powodziową z B. W okolicy, miejscowo wystąpiły wody z rzeki S1.
Podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 26 września 2024 r. pracownik socjalny ustalił, że strona mieszka sama w domu przy "ul. [...]" , prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma 71 lat, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Utrzymuje się ze świadczeń rentowo-emerytalnych.
Budynek mieszkalny usytuowany jest wyżej niż budynek gospodarczy i nie został zalany wodami powodziowymi. Nie uległo zniszczeniu podstawowe wyposażenie gospodarstwa domowego. Zacieki widoczne w dwóch kątach pokoju dziennego nie powstały we wrześniu 2024 r. i świadczą o wilgoci występującej od dłuższego czasu.
Pod budynek gospodarczy, położony nieco wyżej niż budynek mieszkalny, podeszła woda. Przechowywane tam rzeczy nie zostały odpowiednio zabezpieczone, są zaniedbane, zakurzone, w pajęczynach. Zgromadzone i od lat nieużywane sprzęty i meble są stare i zaniedbane. Ponadto, budynek ten już wcześniej był w bardzo złym stanie.
W decyzji zwrócono również uwagę, że we W., oprócz podtopień spowodowanych przechodzącą przez miasto falą powodziową, nie odnotowano we wskazanym we wniosku okresie tj. od 16 do 20 września 2024 r. zjawisk atmosferycznych w postaci – wichur, nawałnic i ulew.
W posumowaniu organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie zebrany materiał dowodowy nie wykazał wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy w związku ze zdarzeniem losowym opisanym we wniosku albowiem strona nie poniosła strat w gospodarstwie domowym (budynek mieszkalny nie uległ zalaniu we wrześniu 2024 r.; nie zostało zniszczone podstawowe wyposażenie gospodarstwa domowego), zaś budynek gospodarczy, pod który podpłynęły wody podniesione w wyniku przechodzenia przez W. fali powodziowej, nie służy zaspokajaniu niezbędnej potrzeby bytowej, ponieważ są tam przechowywane stare i nieużywane meble oraz sprzęty.
W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że pokój dzienny został zalany z dachu przez nadmiar ulewnych deszczy, "które stworzyły wodospad nad oknem", a rynny nie mogły zbierać deszczu, który lał się po ścianie elewacji (to spowodowało zalanie sufitu i ścian w pokoju). Obecnie zalany pokój nie nadaje się do użytkowania, ponieważ zalany sufit i ściany pokryty jest grzybem. Ma to negatywne konsekwencje zdrowotne dla strony, która choruje na astmę.
Zarzuciła również, że budynek gospodarczy służący zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych osoby samotnie gospodarującej jest wykorzystywany jako budynek pomocniczy do przechowywania mebli i sprzętów kuchennych (które na skutek obfitych opadów deszczu zostały całkowicie zalane i zniszczone).
Decyzją z dnia 14 stycznia 2025 r. (nr SKO 4511.135.2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, organ drugiej instancji) utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W uzasadnieniu tej decyzji SKO przytoczyło treść art. 2 ust.1, art. 39 ust. 1 i art. 40 ust. 1 i 3 u.p.s. Odwołało się także do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 654) oraz do art. 69a ustawy o zmianie ustaw o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw z dnia 10 października 2024 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473 ze zm., dalej- "ustawa zmieniająca").
Jak następnie argumentował ten organ, strona wystąpiła o przyznanie jej pomocy przewidzianej w w/w ustawie i ustawie zmieniającej, w tym o zasiłek na remont budynków: gospodarczego i mieszkalnego. W nawiązaniu do powyższego wskazał, że świadczenia o jakich mowa w art. 5 w/w ustawy oraz w art. 69a i 69b ustawy zmieniającej przysługują wyłącznie w przypadku zaistnienia szkód na obszarach wymienionych w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r" oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz. U.2024 poz. 1859). Wynika to z treści art. 2 pkt 1 ustawy stanowiącego, że w przypadku wystąpienia powodzi o rozmiarach powodujących konieczność zastosowania szczególnych rozwiązań określonych w ustawie, gdy środki zastosowane przez właściwe organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego okazały się niewystarczające, Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych Prezesowi Rady Ministrów przez właściwych wojewodów wykaz gmin lub miejscowości poszkodowanych w wyniku wystąpienia powodzi, na terenie których stosuje się szczególne rozwiązania określone w ustawie. Miasto W. nie zostało uwzględnione w wykazie, w związku z tym odmowa przyznania pomocy przewidzianej w w/w ustawie i w ustawie zmieniającej jest zasadna.
Następnie, SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie uznania, że sytuacja w jakiej znalazła się strona nie dawała również podstaw do przyznania jej zasiłku celowego w oparciu o art. 39 ust. 1 w związku z art. 40 ust. 1 u.p.s., stosowanych w oderwaniu od przepisów ustawy i ustawy zmieniającej, tj. na zasadach ogólnych. W ramach tej argumentacji organ drugiej instancji wskazał, że w podaniu z dnia 26 września 2024 r. strona konkretnie wskazała na pomoc nakierowaną na likwidację szkód wywołanych zjawiskami atmosferycznymi występującymi w okresie od dnia 16 września 2024 r. do dnia 20 września 2024 r. Tymczasem w zakreślonym terminie nie wystąpiły nawałnice i ulewy, które mogły doprowadzić do zalania ścian w domu mieszkalnym. Tym samym, wniosek można było rozpatrywać jedynie w odniesieniu do budynku gospodarczego pod który, jak wynika z ustaleń organ pierwszej instancji, podeszły wody powodziowe.
Dokonując oceny zasadności wniosku pod tym kątem SKO uznało, że wymienione w podaniu z dnia 26 września 2024 r. przedmioty jakie znajdowały się w budynku gospodarczym (m.in. zestawy wypoczynkowe, stolik okolicznościowy, maszyna do szycia, kosiarka elektryczna, przyrząd do malowania natryskowego, zestaw obiadowy, krzesła itp.) wskazują na to, że budynek ten nie służył do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych strony, lecz miał charakter pomocniczy. SKO dokonało wykładni przesłanki "niezbędnej potrzeby bytowej", o jakiej mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej i podkreśliło, że termin ten należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie potrzeb przez wnioskodawcę.
Zaznaczyło, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym dokumentacji zdjęciowej, wynika, że budynek gospodarczy jest w złym stanie technicznym i nie jest to efekt podmycia go przez wody powodziowe. Wskazało, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej związanej z koniecznością usunięcia wilgoci i pomalowania ścian pokoju strona może wystąpić z wnioskiem o pomoc przewidzianą w art. 39 w/w ustawy, tj. o zasiłek celowy na pokrycie części lub całości kosztów drobnych remontów i napraw w mieszkaniu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca podniosła, że obfite i intensywne opady deszczu, prognozowane dla województwa [...] od 12 do 16 września 2024 r. były wynikiem ekstremalnych warunków pogodowych, a suma opadów przekroczyła 400 mm w ciągu trzech dni. W nawiązaniu do wyrażonego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia co do nieodnotowania na terenie W. w dniach 16 - 20 września 2024 r. powodzi, podtopień, wichur, nawałnic i ulew, skarżąca wskazała, że ma 72 lata, jest po udarze prawostronnym, "więc mogła pomylić daty wystąpienia ulew i nawałnic oraz silnych wiatrów, które uszkodziły dach z papy w budynku gospodarczym (stąd zalania) oraz zalały pokój. Zdaniem strony, odmowa przyznania jej pomocy finansowej z powodu pomyłki w datach obfitych opadów deszczu i nawałnic "pozbawia ją praw obywatelskich" i jest wyrazem nierównego traktowania wszystkich wobec prawa.
W ramach dalszej argumentacji przedstawionej w skardze strona podkreśliła, że mieszka sama, utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.812 zł i i nie stać jej na remont pokoju i odnowienie zerwanego dachu w budynku gospodarczym.
Z powodu niepełnosprawności i chorób nie jest ona w stanie zabezpieczać dachów, stale odkurzać i remontować pomieszczeń. Zaznaczyła, że "po klęskach żywiołowych, deszczach i powodzi" jej warunki mieszkaniowe uległy znacznemu pogorszeniu a strona zasługuje na pomoc w przywróceniu możliwości pełnego korzystania z nieruchomości, zarówno w domu, jak i w budynku gospodarczym, traktowanym jako budynek służący zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych osoby samotnie gospodarującej.
Podniosła, że zalany pokój nie nadaje się do użytkowania (zalany sufit i ściany pokryły się ciemną pleśnią). Wskazała, że przebywanie w tym pomieszczeniu jest szkodliwe dla zdrowia, albowiem pleśń może powodować i nasilać alergie, problemy z układem oddechowym, astmę oraz inne dolegliwości zdrowotne (strona choruje na astmę). Wyjaśniła, że wcześniejsze naloty w rogach pokoju były usuwane, co wykazała zdjęciami na których widać białe smugi środka grzybobójczego i malowanie ścian.
Wskazała również, że zalany we wrześniu 2024 r. budynek gospodarczy uległ poważnemu uszkodzeniu i obecnie grozi zawaleniem. Niebezpieczne jest jego użytkowanie, "bo zwisające elementy dachu i belki zagrażają zdrowiu i życiu [...]." Cała sieć elektryczna w budynku gospodarczym jest uszkodzona i musi zostać pilnie naprawiona.
Skarżąca dodała, że z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie wynika przesłanka odmowy przyznania zasiłku, gdy nieruchomość jest:
- stara, zaniedbana i zalana;
- jeżeli w pomieszczeniach jest wilgoć;
- jeżeli meble, urządzenia i artykuły gospodarstwa domowego, talerze i naczynia są niezabezpieczone, zakurzone, nieużywane.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem jest decyzja SKO z dnia 14 stycznia 2025 r. wydana w sprawie odmowy przyznania stronie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego – powodzi, podtopień, wichur, nawałnic i ulew.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Artykuł 40 czytany całościowo stanowi podstawę przyznawania zasiłku celowego w sytuacji klęsk żywiołowych i zdarzeń losowych. Pierwszej sytuacji dotyczy ust. 2 tego przepisu, w myśl którego, zasiłek celowy może być przyznany (także) osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Do drugiego przypadku odnosi się natomiast ust. 1 omawianego przepisu, w myśl którego zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zgodnie zaś z art. 40 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
W świetle art. 40 u.p.s. rozgraniczanie pojęć - "straty poniesionej w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej" (art. 40 ust. 2 u.p.s.) oraz "straty poniesionej w wyniku zdarzenia losowego" (art. 40 ust. 1 u.p.s.) ma znaczenie dla finansowania zasiłków. Zasiłki celowe na pokrycie strat spowodowanych zdarzeniem losowym wypłacane są ze środków własnych gminy, w ramach realizacji zadań własnych (obowiązkowych), zaś zasiłki związane z klęskami żywiołowymi i ekologicznymi wypłacane są ze środków otrzymanych z budżetu państwa. Skutkiem tego jest obowiązek stosowania się przez gminę do wytycznych i zaleceń organów rządowych (por. Iwona Sierpowska w komentarzu do art. 40 ustawy o pomocy społecznej, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI).
O czym już wspomniano, zaskarżona decyzja dotyczyła odmowy przyznania stronie zasiłku celowego na podstawie przesłanki z art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu, wbrew treści wniosku (w którym strona powołała się na ustawę o stanie klęski żywiołowej), przyjęta przez organy administracji publicznej podstawa prawna oceny jego zasadności jest prawidłowa.
Wniosek strony dotyczy przyznania środków pieniężnych na pokrycie szkód powstałych na skutek "powodzi, podtopień, wichur, nawałnic i ulew", jakie miały miejsce we wrześniu 2024 r. (w okresie od 16 do 20 września 2024 r.) na terenie jej nieruchomości położonej we W. (w pokoju dziennym domu mieszkalnego oraz w budynku gospodarczym). Notoryjnym jest fakt, że we wrześniu 2024 r. m.in. w części województwa [...] ogłoszono stan klęski żywiołowej w związku z przetaczającą się na terenie kraju powodzią. W dniu 15 września 2024 r. na obszarze W. ogłoszono alarm przeciwpowodziowy, jednak nie ogłoszono stanu klęski żywiołowej.
Skoro w związku z powodziami jakie wystąpiły w kraju we wrześniu 2024 r. na terenie W. nie został ogłoszony stan klęski żywiołowej a jedynie alarm przeciwpowodziowy, przyjęte przez organy administracji publicznej kryterium normatywne zasadności złożonego wniosku w postaci regulacji art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest jak najbardziej prawidłowe.
Niezależnie od przedstawionej dotąd argumentacji Sąd uznał, że sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie odnoszącym się do odmowy przyznania stronie zasiłku celowego na remont deklarowanych przez nią szkód w budynku mieszkalnym pozostaje w sprzeczności z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Stwierdzone uchybienie procesowe może mieć natomiast istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem wystąpiła przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. 1 lit. c p.p.s.a.
Jak wynika z akt sprawy, złożony przez stronę wniosek o przyznanie zasiłku celowego dotyczył m.in. pokrycia wydatków powstałych w wyniku zalania ścian na skutek obfitych opadów deszczu ("wichur nawałnic i ulew") w jednym z pokoi w domu, w którym strona prowadziła w chwili zalania gospodarstwo domowe.
Odmawiając stronie wnioskowanego zasiłku organ pierwszej instancji argumentował, że budynek mieszkalny nie został dotknięty powodzią (wody powodziowe "nie weszły" do domu). Wskazał nadto, że we W., oprócz podtopień spowodowanych przechodzącą przez W. falą powodziową, nie odnotowano we wskazanym okresie tj. od 16 września do 20 września 2024 r. wichur, nawałnic i ulew.
Argumentację dotyczącą braku odnotowania na terenie W. w dniach 6 - 20 września 2024 r. wichur, nawałnic i ulew, które mogłyby doprowadzić do zalania ścian w mieszkaniu mieszalnym podtrzymał organ drugiej instancji w objętej zarzutami skargi decyzji z dnia 14 stycznia 2025 r. Podniósł nadto, że zasiłek celowy z art. 40 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi również zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez zdarzenie losowe. Takie funkcje spełniają organy ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy. Zaznaczył, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej związanej z koniecznością usunięcia wilgoci i pomalowania ścian pokoju strona może wystąpić z wnioskiem o pomoc przewidzianą w art. 39 w/w ustawy (organ zapewne omyłkowo wskazuje tu jako podstawę prawną art. 39 k.p.a.), tj. o zasiłek celowy na pokrycie części lub całości kosztów drobnych remontów i napraw w mieszkaniu.
W ocenie Sądu, kwestia zasadności wystąpienia przez stronę z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zalania jednego z pokoi w zajmowanym przez stronę budynku mieszalnym nie może zostać przesądzona na tym etapie sprawy, albowiem materiał dowodowy zebrany w sprawie nie jest wyczerpujący, zaś odnosząca się do tej kwestii argumentacja organu pomieszczona w zaskarżonej decyzji (oraz z dnia 13 listopada 2024 r.) - w świetle tak zebranego materiału dowodowego - nie poddaje się kontroli Sądu.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu (przykładowo informacji pochodzącej od służb monitorujących sytuację pogodową w okresie istotnym dla sprawy), który potwierdzałby akcentowaną przez organy obu instancji fakt, że od 16 września do 20 września 2024 r. na terenie W. nie odnotowano wichur, nawałnic i ulew, przy jednoczesnym niekwestionowaniu tego, że w dniu 15 września 2024 r., w związku z przetaczającą się przez kraj falą powodziową, na terenie W. ogłoszono alarm przeciwpowodziowy.
Odnosząc się do tej argumentacji organów strona wyjaśniła w skardze, że ma 72 lata, jest po udarze prawostronnym i mogła pomylić "daty wystąpienia ulew i nawałnic oraz silnych wiatrów, które uszkodziły dach z papy w budynku gospodarczym (stąd zalania) oraz zalały pokój [...]". Tymczasem, powołując się na argumentację dotyczącą nieodnotowania w okresie wskazanym we wniosku ulew, nawałnic oraz silnych wiatrów organ drugiej instancji ocenę zebranego materiału dowodowego ograniczył tylko do tej okoliczności (nieweryfikowalnej w świetle zawartości akt sprawy), konstatując na tej podstawie, że skoro w zakreślonym we wniosku terminie nie wystąpiły nawałnice i ulewy, które mogły doprowadzić do zalania ścian w domu mieszkalnym, to wniosek strony można rozpatrywać jedynie w odniesieniu do budynku gospodarczego, pod który podeszły wody powodziowe.
Ograniczając się jedynie do tego stwierdzenia SKO oceniło zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy w zakresie węższym aniżeli uczynił to organ pierwszej instancji.
Stwierdzić natomiast należy, że zarówno stanowisko wyrażone przez organ drugiej instancji, jak i przez organ pierwszej instancji, ocenić trzeba jako niepoddające się kontroli sądowej.
O czym była już mowa, wykorzystana przez organy obu instancji argumentacja dotycząca braku odnotowania na terenie W. wichur, nawałnic i ulew w dniach 16-20 września 2024 r. nie została poparta żadnymi dokumentami . W sprawie nie rozważono ewentualnej możliwość pomyłki w datach podawanych przez wnioskodawcę (osobę starszą, schorowaną), przy notoryjności faktu obfitych deszczy na D. jakie wystąpiły we wrześniu 2024 r.). Nadto, organ pierwszej instancji przedwcześnie uznał, że w sprawie "nie występują okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego", ponieważ budynek mieszkalny zajmowany przez stronę "nie został dotknięty powodzią (wody powodziowe nie weszły do domu)".
W ocenie Sądu, mieszczące się w pojęciu zdarzenia losowego zjawisko atmosferyczne w postaci ulewnego deszczu nie należy ograniczać tylko do sytuacji zalania domu mieszkalnego od strony gruntu. Możliwe jest także wystąpienie straty wpisującej się w przesłankę z art. 40 ust. 1 u.p.s. powstałą w wyniku zalania domu od strony dachu.
W odwołaniu od decyzji z dnia 13 listopada 2024 r. strona podnosiła, że pokój dzienny został "zalany z dachu przez nadmiar ulewnych deszczy, które stworzyły wodospad nad oknem, a rynny nie mogły zbierać deszczu i lał się po ścianie elewacji, to spowodowało zalanie sufitu i ścian w pokoju. Obecnie zalany pokój nie nadaje się do użytkowania, ponieważ zalany sufit i ściany pokryty jest grzybem." Ma to negatywne konsekwencje zdrowotne dla strony, która choruje na astmę.
Jak już wspomniano, organ drugiej instancji niezasadność wniosku w zakresie zasiłku na remont pokoju uzasadniał brakiem odnotowania wichur, nawałnic i ulew w dniach 16-20 września 2024 r. Organ pierwszej instancji błędnie dodatkowo przyjął, że skoro woda nie dostała się do domu gruntem to nie można przyjąć, by zasiłek celowy w trybie art. 40 ust. 1 u.p.s. się stronie nie należy.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie ustalić (w razie potrzeby przy udziale biegłego z zakresu budownictwa), czy opisywany stan pokoju dziennego może być spowodowany bezpośrednio obfitymi opadami deszczu w okresie przypadającym w przybliżeniu na datę podaną we wniosku (16-20 września 2024 r.) oraz czy ewentualne uszkodzenia w budynku mieszkalnym (nieszczelny dach, nieefektywne odprowadzanie wody deszczowej) mogły zostać spowodowane silnymi zjawiskami atmosferycznymi, jakie miały miejsce we W. we wrześniu 2024 r., czy też stanowią efekt wieloletnich zaniedbań ze strony wnioskodawczyni.
Odnosząc się do poczynionej przez pracownika pomocy społecznej przeprowadzającego wywiad środowiskowy w dniu 26 września 2024 r. adnotacji, że "zacieki widoczne w dwóch kątach pokoju nie są spowodowane w ostatnim czasie", lecz jest to wilgoć widoczna o dłuższego czasu" należy zwrócić uwagę, że na podstawie tylko takiej adnotacji przez pracownika oraz znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji zdjęciowej Sąd nie jest w stanie zweryfikować zasadności tego rodzaju argumentacji.
Wypada w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona ( art. 80 k.p.a.) Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).
Sąd w całości zgodził się natomiast ze stanowiskiem organów administracji publicznej co do braku podstaw prawnych do przyznania stronie zasiłku celowego na remont budynku gospodarczego. W tym też zakresie Sąd nie stwierdził naruszeń prawa w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Nie podważając tego, że wspomniany budynek doznał uszkodzeń na skutek warunków atmosferycznych, jakie wystąpiły we W. we wrześniu 2024 r., zasadnie orzekające w sprawie organy administracji publicznej uznały, że sposób wykorzystywania tego budynku oraz przechowywane tam przez stronę przedmioty nie kwalifikuje się do przyznania stronie zasiłku celowego z przeznaczeniem na jego remont.
Wymaga podkreślenia, że przyznawanie i wypłata wspomnianego zasiłku powinna następować w zgodzie z celami ustawy. Powyższe oznacza, że sam fakt wystąpienia szkody nie jest wystarczającą przesłanką uruchomienia pomocy, konieczne jest wystąpienie przesłanek ogólnych udzielenia wsparcia. Za poglądem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 85/25 powtórzyć należy, że przepis art. 40 u.p.s. musi być wykładany w zgodzie z regulacjami ustawy o pomocy społecznej, w szczególności zaś z art. 39 ust. 1 u.p.s który dookreśla przeznaczenie, cel zasiłków celowych. Zgodnie z jego brzmieniem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Przesłanka niezbędnej potrzeby bytowej powinna zatem zostać rozważana także na gruncie zasiłku przyznawanego w trybie art. 40 ust. 1 u.p.s.
Zgodnie z orzecznictwem, przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Jest to więc potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych – w Opolu z dnia 11 września 2025 r., sygn. akt I SA/Op 502/25 i we Wrocławiu z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 99/25; wyroki dostępna na stronie - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ zawarł prawidłową wykładnię przesłanki niezbędnej potrzeby bytowej, trafnie akcentując, że przesłankę tę należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie potrzeb przez wnioskodawcę. Opisywany przez stronę sposób korzystania z budynku gospodarczego oraz jego zawartość niewątpliwie kwalifikuje się do stwierdzenia, że uszkodzony w wyniku ulewnych deszczy budynek gospodarczy pozostawał w funkcjonalnym związku z prowadzonym przez stronę gospodarstwem domowym. Związek ten nie ma jednak charakteru niezbędnej potrzeby bytowej. Budynek gospodarczy zaspokajał potrzeby bytowe skarżącej, ale nie na poziomie potrzeb niezbędnych w obiektywnym rozumieniu, a więc takich, bez zapewnienia których zagrożone jest życie i zdrowie wnioskodawczyni. W sprawie wymaga wyraźnego rozróżnienia kwestia zaspokojenia potrzeby bytowej od niezbędnej potrzeby bytowej. Nie każda potrzeba bytowa będzie spełniać wymóg niezbędnej.
Końcowo już tylko należy dodać, że trafnie również podniesiono w zaskarżonej decyzji, że zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 40 ust. 1 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowania za poniesione w wyniku zdarzeń losowych szkody i nie jest przyznawany w celu zrekompensowania powstałego w majątku osób uszczerbku, nie stanowi również zadośćuczynienia ze strony organów państwa.
Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 lit. 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., organy w toku ponownego rozpoznania sprawy związane są stanowiskiem Sądu a zalecenia dla tych organów wynikają wprost z treści uzasadnienia wyroku.