IV SA/Wa 978/21

IV SA/Wa 978/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Sękowska
Joanna Borkowska
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
III OSK 7686/21 - Wyrok NSA z 2023-05-18
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151 ppsa
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska sędzia WSA Joanna Borkowska Protokolant ref. Agnieszka Szymańczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania K. S., zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] nakładającą karę pieniężną w wysokości 50.000,-zł na K. S., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe [...], pod adresem: [...], [...], będącą odbiorcą odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji przywiezionych do kraju nielegalnie bez dokonania zgłoszenia.
Uzasadniając swoje stanowisko, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że w związku z podejrzeniem nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w dniach od 19 października 2016 r. do 15 listopada 2016 r. przeprowadzili na wniosek Głównego Inspektora kontrolę w Przedsiębiorstwie Handlowo-Usługowym [...], [...], [...]. Kontrolowana jest przedsiębiorcą prowadzonym stację demontażu pojazdów, w tym także sprzedaż hurtową i detaliczną pojazdów samochodowych. W trakcie kontroli ustalono, że K. S., prowadząca wymienioną działalność gospodarczą zakupiła 17 pojazdów z Wielkiej Brytanii na aukcjach internetowych [...]. Przedmiotowe pojazdy zostały przywiezione do stacji demontażu pojazdów prowadzonej przez stronę, a następnie zdemontowane. W wyniku przeprowadzenia wizji terenowej nie stwierdzono przedmiotowych pojazdów na terenie kontrolowanego podmiotu, dlatego Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie wszczął postępowania w sprawie zagospodarowania odpadów w trybie art. 25 i art. 26 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W wyniku przeprowadzonej kontroli, inspektorzy dokonali weryfikacji posiadanej przez kontrolowany podmiot dokumentacji w postaci m.in. zaświadczeń o demontażu pojazdów, kserokopii dokumentów załączonych do tych zaświadczeń oraz rejestru wydanych zaświadczeń. Zgodnie z informacjami zamieszczonymi w protokole kontroli nr [...] ustalono, że w okresie od 30 lipca 2016 r. do 6 września 2016 r. ww. podmiot na podstawie zaświadczeń o demontażu pojazdów Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...]. Nr [...], przyjął do demontażu pojazdy pochodzące z terenu Wielkiej Brytanii, tj.:
1. AUDI A8, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
2. AUDI A8, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
3. VAUXHALL, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
4. MERCEDES-BENZ, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
5. VOLKSWAGEN, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
6. VAUXHALL VECTRA, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
7. VOLKSWAGEN POLO, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
8. RENAULT SCENIC, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
9. AUDI A6, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
10. RENAULT MEGANE, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
11. AUDI A8, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
12. MAZDA 3, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...];
13. CITROEN RELAY, o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...].
Zgodnie z oświadczeniem skarżącej z 19 października 2016 r., wymienione pojazdy zostały zakupione i sprowadzone na terytorium RP w celu dalszej odsprzedaży. Niemniej jednak we wszystkich wymienionych zaświadczeniach w punkcie 7. nie stwierdzono unieważnienia dowodu rejestracyjnego, a w uwagach przedsiębiorcy znajduje się zapis "BRAK DOWODU REJSTRACYJNEGO. POJAZD WYLICYTOWANY COPART...". Zatem organ odwoławczy stwierdził, że na dzień sprowadzenia spornych pojazdów skarżąca nie była w posiadaniu dowodów rejestracyjnych umożliwiających ich zarejestrowanie na terenie RP, a tym samym wykorzystanie zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Ponadto w trakcie kontroli skarżąca nie przedstawiła dowodu rejestracyjnego dla żadnego z wymienionych pojazdów. Brak zaś dokumentów wymaganych i niezbędnych do rejestracji pojazdów na terytorium RP, zgodnie z art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, stanowi istotną okoliczność w przedmiotowej sprawie.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska daje podstawę, aby stwierdzić, że skarżąca, prowadząc działalność w postaci stacji demontażu pojazdów, dokonała przemieszczenia pojazdów z Wielkiej Brytanii do Polski w wykonaniu z góry powziętego zamiaru przeprowadzenia demontażu i sprowadziła do stacji demontażu pojazdy bez wymaganego zezwolenia GIOŚ. Pojazdy przemieszczone zostały do kraju w celu ich demontażu i pozyskania części zamiennych, a nie w celu ich dalszego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Wszystkie pojazdy objęte postępowaniem zostały poddane demontażowi w terminie od tygodnia do dwóch miesięcy po ich sprowadzeniu. Pojazdy zdemontowano w terminach 30 lipca 2016 r., 30 i 31 sierpnia 2016 r. oraz 2 września 2016 r., natomiast ich zakupu dokonano w terminach od 10 czerwca 2016 r. do 24 sierpnia 2016 r., co wykazują przedstawione przez skarżącą dokumenty z aukcji C. Fakt szybkiego poddania sprowadzonych pojazdów demontażowi (w niektórych przypadkach demontaż nastąpił po 6 dniach od sprowadzenia) potwierdza stanowisko o przemieszczeniu z zagranicy przez stronę odpadów w postaci pojazdów w celu zdemontowania ich na części na terytorium Polski. Oświadczenie skarżącej z 19 października 2016 r., w którym stwierdziła, że: "Pojazdy do kraju zostały przywiezione wynajętym transportem przez zewnętrzną firmę [...]. Z uwagi na to, iż pojazdy się nie sprzedawały, a prowadzę Stację Demontażu Pojazdów to zdecydowałam je zdemontować i sprzedać na części, aby odzyskać zamrożone pieniądze, które były niezbędne do odzyskania płynności finansowej firmy. Byłam przekonany, iż działam zgodnie z obowiązującymi przepisami i posiadanym zezwoleniem na demontaż pojazdów. Pojazdy zostały zdemontowane zgodnie z procedurami obowiązującymi w tym zakresie na Stacjach Demontażu.", również potwierdza dokonanie demontażu i celu, jakim było pozyskanie części. Tym samym skarżąca określiła inne, odmienne od pierwotnego, przeznaczenie wymienionych wyżej pojazdów, tj. jako źródło części zamiennych. Podkreślenia wymaga wskazywany już brak dowodów rejestracyjnych przedmiotowych pojazdów. Fakt przedstawienia do materiału dowodowego brytyjskich wtórników dowodów rejestracyjnych V5C po zakończeniu kontroli przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nie zmienia statusu pojazdów w momencie ich międzynarodowego przemieszczenia z terytorium Wielkiej Brytanii do Polski. Wiedza, że warunkiem zarejestrowania pojazdu używanego jest posiadanie dla pojazdu dotychczasowego (w tym przypadku brytyjskiego) dowodu rejestracyjnego, jest wiedzą powszechną dla przeciętnie wykształconej osoby dorosłej, a zwłaszcza prowadzącej działalność gospodarczą w omawianej branży. Zatem, sprowadzając pojazdy w celu ich dalszego użytkowania jako pojazdy, nabywca takich pojazdów powinien wykazać szczególne zainteresowanie czy wraz z nabywanymi pojazdami otrzymał od sprzedającego komplet dokumentacji (w tym dowody rejestracyjne pojazdów), umożliwiającej użytkowanie pojazdów zgodnie z ich przeznaczeniem. Skarżąca nie dysponowała dowodami rejestracyjnymi w dacie ich sprowadzenia, a co więcej w bardzo krótkim czasie od sprowadzenia pojazdów poddała je demontażowi. Status przedmiotów postępowania nadany im w związku z przeprowadzonym demontażem pojazdów i zniszczeniem, świadczy o tym, że skarżąca nie zamierzała przedmiotów postępowania użytkować zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Miała ona na celu wykorzystanie pojazdów jako źródło części zamiennych. Nastąpiła więc zmiana sposobu użytkowania tych pojazdów w stosunku do ich pierwotnego przeznaczenia, co w oparciu o definicję odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, daje podstawę do zakwalifikowania wszystkich 13 szt. wymienionych pojazdów jako odpadów nielegalnie przemieszczonych z zagranicy na terytorium Polski.
Dla pojazdów będących przedmiotem postępowania wystawiono zaświadczenia o demontażu pojazdów w formie obowiązującej dla pojazdów kompletnych. W związku z tym, że istotnymi elementami pojazdów kompletnych są m.in. silniki, skrzynie biegów oraz układy zasilania paliwem wraz ze zbiornikami paliwa, pojazdy te należało zakwalifikować jako odpady o kodzie 16 01 04* - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2021 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10) i tak też organ I instancji je zakwalifikował.
W związku z faktem, że przedmiotowe pojazdy zostały uznane za odpady niebezpieczne w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska był zobligowany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego oraz nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów na odbiorcę odpadów, którym w niniejszej sprawie jest K. S., prowadząca działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 34 tej ustawy, przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przy ustalaniu wysokości kary uwzględniono wszystkie wymienione przesłanki, tym fakt, że skarżąca nigdy wcześniej nie była karana za podobne naruszenia. Ponadto wszystkie 13 szt. pojazdów jako odpady niebezpieczne zostały zagospodarowane w uprawnionej instalacji, tj. stacji demontażu pojazdów. Organ również nie stwierdził, aby odpady spowodowały zanieczyszczenie środowiska.
Organ odwoławczy, kierując się kryteriami określonymi w art. 34 ustawy, tj. ilością odpadów (13 szt. pojazdów), ich niebezpiecznym charakterem stwierdził, że kara pieniężna nałożona na skarżącą w najniższej możliwej wysokości 50.000 zł, zdecydowanie nie jest dla skarżącej krzywdząca. Należy mieć bowiem na uwadze, że w związku z nielegalnym przemieszczeniem (bez dokonania zgłoszenia) odpadów w postaci choćby jednego pojazdu nakładana jest obligatoryjnie ww. kara pieniężna, która w świetle art. 32 ust. 1 powołanej ustawy wynosi od 50.000 do 500.000 zł.
Organ odwoławczy odniósł się również do przesłanek określonych w art. 189f § 1-3 kpa i wyjaśnił, że z uwagi na dokonany charakter naruszenia, polegający na dokonaniu czynności, która nie została poprzedzona zastosowaniem właściwej procedury, nie jest w żaden sposób możliwe cofnięcie naruszenia prawa. Nawet zagospodarowanie odpadu w uprawnionej stacji demontażu pojazdów, ze względu na skalę naruszenia nie mogło wpłynąć na odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, gdyż nie pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Kara powinna oczywiście pełnić funkcję prewencji indywidualnej, ale w niniejszej sprawie niemniejszą wagę ma znaczenie tej kary jako prewencji ogólnej. Brak adekwatnej odpowiedzi na naruszenie dokonane przez stronę mogłoby zachęcać stronę i innych do nieprzestrzegania prawa i przestrzegania go tylko wtedy, gdy zostaną oni złapani na naruszeniu w perspektywie bezpośrednio grożącej im kary. Omawiana kara pieniężna ma za zadanie przede wszystkim zniechęcić potencjalnych odbiorców do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, który wyraża się m.in. w ochronie środowiska. Może to w przyszłości zapewnić, że do naruszeń nie dojdzie albo będzie ich mniej. W niniejszej sprawie nie zachodzą więc podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wskazane w art. 189f § 1 kpa oraz art. 189f § 2 i 3 kpa. Sam fakt niewyrządzenia przez stronę w wyniku naruszenia prawa bezpośredniego zagrożenia w środowisku nie oznacza, że administracyjna kara pieniężna nie powinna być stronie wymierzona. Odstąpienie jednak od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 2 i 3 kpa nie może nastąpić, gdyż strona, jak i inne podmioty mogłoby odnieść wrażenie, że wskazane regulacje nie są istotne i nie trzeba ich przestrzegać. Brak odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przez organ ma zapewnić, że w przyszłości strona, a także inne podmioty będą wypełniać wszystkie nakazane prawem obowiązki niezależnie od tego, czy przestrzeganie tych regulacji może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu ludzi oraz środowisku i niezależnie od tego, że nie zostały do tego przymuszone bezpośrednią perspektywą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Celem administracyjnych kar pieniężnych jest bowiem przede wszystkim właśnie wymuszenie przestrzegania regulacji, których nieprzestrzeganie nie doprowadzi zawsze i koniecznie do bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowi ludzi, a często i środowiska. Organ wyjaśnił, że jedną z podstawowych funkcji przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest prewencja w postępowaniu z odpadami nielegalnie przemieszczanymi i zapobieganie powstawaniu negatywnych skutków związanych z tym przemieszczeniem, zaś kary pieniężne nakładane w związku z naruszeniem przepisów ww. ustawy, są nakładane obligatoryjnie przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Fakt nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu, wiąże się obligatoryjnie z nałożeniem na odbiorcę takiego odpadu, kary pieniężnej.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosła K. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, która zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. przepisów postępowania mających wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:
a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego, wyrażające się w:
– bezpodstawnym przyjęciu, że pojazdy przywiezione przez K. S. na terytorium Polski stanowiły odpad, czyli były zużytymi pojazdami nienadającymi się do użytkowania zaklasyfikowanymi jako odpad o kodzie 16 01 04*, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– bezpodstawnym przyjęciu, że K. S. była odbiorcą odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, przywiezionych na terytorium Polski nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– bezpodstawnym przyjęciu, że uniewinniający K. S. wyrok wydany przez Sąd Okręgowy w W. sygn. akt [...] nie ma wpływu na treść zaskarżonej decyzji, podczas gdy treść uzasadnienia tego wyroku potwierdza stanowisko skarżącej przedstawiane w sprawie, w szczególności co do jej zamiarów związanych z zakupionymi pojazdami, które miały służyć do dalszej odsprzedaży, a także motywów sprzedającego, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– bezpodstawnym przyjęciu, że K. S. w wykonaniu z góry powziętego zamiaru przeprowadzenia demontażu sprowadziła do stacji demontażu pojazdy bez wymaganego zezwolenia GIOŚ, kierując się celem demontażu pojazdów i pozyskaniem części zamiennych, a nie w celu dalszego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– bezpodstawnym przyjęciu, że zapis znajdujący się na zaświadczeniach o demontażu pojazdu w punkcie 7 "BRAK DOWODU REJESTRACYJNEGO. POJAZD WYLICYTOWANY C...." potwierdza, że na dzień sprowadzenia pojazdów skarżąca nie posiadała dowodów rejestracyjnych umożliwiających ich zarejestrowanie na terenie RP, co skutkować ma uznaniem przez organ, że nie było możliwe wykorzystanie pojazdów zgodnie z ich przeznaczeniem, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– bezpodstawnym przyjęciu, że demontaż pojazdów dokonany przez skarżącą w terminie do 2 miesięcy po ich sprowadzeniu, świadczyć ma o tym, że skarżąca przemieszczała z zagranicy odpad w postaci pojazdów w celu zdemontowania ich na części na terytorium Polski, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– bezpodstawnym przyjęciu, że status odpadu nadany został pojazdom wskutek przeprowadzonego demontażu przez skarżącą i zniszczeniem rzeczy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że zamiarem skarżącej nie było użytkowanie pojazdów z ich pierwotnym przeznaczeniem i stwierdzeniem, że przedmioty postępowania stanowią odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– bezpodstawnym przyjęciu, że klasyfikacja pojazdów jako odpadów pozostaje w przedmiotowej sprawie bezsporna, a także, że wpływ na nadanie danemu przedmiotowi statusu odpadu stanowi stan przyszły jaki wystąpił w stosunku do danej rzeczy, tj. późniejsze zdemontowanie pojazdu, podczas gdy materiał zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– bezpodstawnym pominięciu oświadczenia skarżącej złożonego w piśmie z dnia 19.10.2016 r., w którym skarżąca podaje, że pojazdy były zakupione i sprowadzone na terytorium RP w celu dalszej odsprzedaży, a powodem kasacji pojazdów był zator płatniczy w firmie, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że skarżąca była odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez zezwolenia za udowodnioną i do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– pominięciu stanowiska poprzedniego posiadacza pojazdów C. Inc., przetłumaczonego przez tłumacza przysięgłego w dniu 4.06.2019 r. nr rep. [...], w którym wskazuje kategorie sprzedawanych pojazdów i fakt, że nie stanowiły odpadów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że skarżąca była odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez zezwolenia za udowodnioną i do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– pominięciu faktu uiszczenia przez skarżącą podatku akcyzowego od zakupionych pojazdów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że skarżąca była odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez zezwolenia za udowodnioną i do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– pominięciu faktu, że w stosunku do przedmiotowych pojazdów wystawiono zaświadczenia o demontażu pojazdów w formie obowiązującej dla pojazdów kompletnych, co doprowadziło do uznania, że skarżąca była odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez zezwolenia za udowodnioną i do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– pominięciu faktu, że skarżąca po tym, gdy okazało się że zgubione zostały dowody rejestracyjne pojazdu wystąpiła do instytucji angielskiej o nadesłanie wtórników tych dokumentów i je otrzymała, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że skarżąca była odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez zezwolenia za udowodnioną i do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
– pominięciu faktu, że skarżąca była w posiadaniu tablic rejestracyjnych pojazdów oraz zdjęć ukazujących stan techniczny pojazdów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że skarżąca była odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez zezwolenia za udowodnioną i do bezpodstawnego nałożenia na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 50.000 zł,
b) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 9.05.2019 r. wydanej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji i orzeczenie o umorzeniu postępowania;
1. przepisu prawa materialnego, tj.:
a) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach w zw. załącznikiem do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2.01.2021 r. w sprawie katalogu odpadów, poprzez przyjęcie, że pojazdy przywiezione przez skarżącą na terytorium RP stanowiły odpad o kodzie 16 01 04*, czyli były zużytymi lub nienadającymi się do użytkowania pojazdami, co skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska,
b) art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i obciążenie strony karą w wysokości 50.000 zł jako odbiorcy odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, mimo że okoliczności sprawy i dowody nie wskazują na to, by do skarżącej przywieziono pojazdy, które na moment przekroczenia granicy Polski były odpadami,
c) art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że strona jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie, podczas pojazdy przywiezione skarżącej nie stanowiły odpadów, a tym samym brak było potrzeby posiadania przez stronę pisemnego zgłoszenia i zgody na przemieszczanie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu,
d) art. 3 w zw. z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że strona powinna przeprowadzić procedurę uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody na przemieszczanie odpadów w postaci 13 szt. pojazdów z zagranicy na terytorium Polski, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie że strona jest odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez wymaganego zgłoszenia.
Dodatkowo w uzasadnieniu skargi zarzucono organowi, że nie dysponując fachową wiedzą, nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, który, np. mógłby stwierdzić, czy pojazdy na moment przyjazdu ich na terytorium RP nadawały się do użytku. Dlatego w ocenie skarżącej niezasadnym jest stwierdzenie, że przemieszczając pojazdy, przemieszczała odpad i z tych względów winna legitymować się stosownym zezwoleniem.
Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącej wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W świetle art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego oznacza m.in., że sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, tzn. nie może zastępować organu administracji publicznej i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w tej sprawie. Ocena legalności działania administracji publicznej dokonywana jest na podstawie akt sprawy, tj. na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego, stosownie do regulacji art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to w szczególności, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń faktycznych, a orzeka na podstawie ustalonego przez organ i wynikającego z akt administracyjnych stanu faktycznego (argumentum ex art. 106 § 3 tej ustawy). W aspekcie ustaleń faktycznych obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim dokonanie oceny, czy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony. Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie pod kątem respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, dochowania wymaganej prawem procedury i zgodności działania z prawem materialnym, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie z art. 146 § 1 tej ustawy Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Zatem stosownie do tego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt lub czynność organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Oceniając sprawę co do jej istoty, Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1792) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 500 000 zł. Przepis ten stanowił podstawę prawną decyzji organów obu instancji wydanych w przedmiocie nałożenia na K. S., będącą odbiorcą odpadu w postaci 13 szt. pojazdów przywiezionego nielegalnie z zagranicy na terytorium Polski bez dokonania zgłoszenia właściwym organom, administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 50 000 zł. Przepis powyższy reguluje jeden z deliktów administracyjnych związanych z naruszeniem przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów służy wykonaniu zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190), gdzie według art. 2 pkt 14 rozporządzenia, odbiorcą odpadów jest każda osoba lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Przepis art. 2 pkt 35 lit. a stanowi natomiast, że nielegalne przemieszczanie oznacza m.in. przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Wobec powyższego, przy stosowaniu art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów należy odwoływać się do wspomnianych definicji zawartych w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006.
Ustalony przez organy orzekające w niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Wbrew zarzutom skargi, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca dokonała przemieszczenia w krótkich odstępach czasu bez wymaganego zezwolenia 13 szt. pojazdów samochodowych z terenu Wielkiej Brytanii na terytorium Polski do własnej stacji demontażu pojazdów. Pojazdy sprowadzone zostały do kraju w celu ich demontażu i pozyskania części zamiennych, a nie w celu ich dalszego wykorzystania zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Nastąpiła więc zmiana sposobu użytkowania tych pojazdów w stosunku do ich pierwotnego przeznaczenia. W oparciu o zamierzony sposób postępowania właściciela z pojazdami i zgodnie z definicją pojęcia "odpadu" zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 z późn. zm.), sprowadzone do kraju pojazdy organy prawidłowo zakwalifikowały jako odpady. Dla pojazdów będących przedmiotem postępowania wystawione zostały zaświadczenia o demontażu pojazdów w formie obowiązującej dla pojazdów kompletnych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 20 czerwca 2018 r. w sprawie listy istotnych elementów pojazdu kompletnego (Dz. U. poz. 1240) do istotnych elementów pojazdu kompletnego należą m.in. akumulator, silnik, skrzynia biegów, układ zasilania paliwem wraz ze zbiornikiem paliwa. W myśl art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2020 r. poz. 2056 z późn. zm.) za niekompletny pojazd uważa się pojazd, który nie zawiera co najmniej jednego istotnego elementu określonego w przepisach wydanych na podstawie wymienionego wyżej rozporządzenia. W związku z tym organ prawidłowo wywiódł, że 13 sprowadzonych pojazdów, dla których wystawiono zaświadczenia o demontażu pojazdów na wzorze obowiązującym dla pojazdów kompletnych zawierały wszystkie istotne elementy pojazdu kompletnego. Tym samym zawierały elementy, które przesądzają o tym, że pojazdy stanowiły odpady niebezpieczne zgodnie z katalogiem odpadów zawartym w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2021 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 10).
Zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia Nr 1013/2006 przemieszczenie odpadów dokonane bez wymaganego zgłoszenia stanowi nielegalne przemieszczenie. Zatem transport odpadów w postaci 13 szt. spornych pojazdów z zagranicy na terytorium Polski nosi znamiona nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów, za które obligatoryjnie wymierzana jest sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej, o jakiej mowa w przepisie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Administracyjna kara pieniężna jest w orzecznictwie sądów administracyjnych definiowana jako dolegliwość stosowana przez organ administracji publicznej za naruszenie normy prawa administracyjnego. Powstanie odpowiedzialności administracyjnej związane jest wyłącznie z zaistnieniem zdarzenia, które kwalifikowane jest ustawą jako naruszenie obowiązujących norm prawnych. Zatem przypisanie odpowiedzialności sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy konkretne zdarzenie wyczerpuje znamiona oznaczone w ustawie i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i pełni w szczególności funkcję prewencyjną. W orzecznictwie przyjmuje się również, że sankcja administracyjna jest wymierzana za naruszenie obowiązku wynikającego z prawa administracyjnego. Jest ona środkiem mającym na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ma też zniechęcać do naruszania obowiązków i skłaniać do zapobieżenia dalszemu lub powtórnemu naruszaniu określonych obowiązków w przyszłości. Ustawodawca, regulując nakładanie kary pieniężnej na odbiorcę odpadów nie określa wprost strony podmiotowej tego deliktu. W stanie objętym zakresem regulacji art. 32 ust. 1 kara stosowana jest w razie obiektywnego zaistnienia zdarzenia w postaci odbioru odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokumentu zgłoszenia, a wina nie jest przesłanką zaistnienia odpowiedzialności administracyjnej. Podstawą zastosowania tej sankcji administracyjnej jest obiektywne naruszenie normy, organ inspekcji ochrony środowiska nie ma zaś obowiązku wykazywania stronie zawinionego działania.
W rozpoznawanej sprawie kara administracyjna została nałożona na skarżącą jako na "odbiorcę" odpadu przywiezionego nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Za "odbiorcę" odpadów przepis art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nakazuje rozumieć każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Pojęcie odbiorcy odpadów ma swoją definicję również w rozporządzeniu WE nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego. Zgodnie z art. 2 pkt 14 rozporządzenia "odbiorca" oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Z powyższych rozwiązań wynikają dwie istotne uwagi, mianowicie odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie jest ten podmiot, do którego zostały te odpady przemieszczone, ale to przemieszczenie nastąpiło w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia, a ponadto prawodawca wprowadził ustawowe domniemanie, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady jest odbiorcą. Z powyższych rozwiązań wynika, że dla uzyskania statusu odbiorcy odpadów nie ma prawnego znaczenia kto był organizatorem transportu odpadów z jednego państwa do drugiego. Możliwa jest zatem sytuacja, że tym organizatorem transportu odpadów będzie sam odbiorca odpadów. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie – K. S. przemieściła odpady w postaci 13 szt. pojazdów z zagranicy na terytorium Polski i jednocześnie była jego odbiorcą. Okoliczność ta nie jest kwestionowana. Dlatego też nie budzi wątpliwości Sądu zasadność przeprowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania administracyjnego i zakończenia go decyzją nakładającą na skarżącą administracyjną karę pieniężną we wskazanej wysokości. Decydujące znaczenie w sprawie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów ma bowiem okoliczność, czy przedmiotowe pojazdy stanowiły odpad w rozumieniu ustawy o odpadach oraz czy doszło do przemieszczenia nielegalnego w myśl art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te zostały spełnione. Przepis art. 32 ust. 1 powołanej ustawy natomiast wyraźnie nakłada na Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska obowiązek nałożenia w drodze decyzji, kary pieniężnej na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest zobligowany do wykazania, czy dany przedmiot jest (lub był w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia) odpadem oraz czy doszło do jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia i w konsekwencji do orzeczenia w przedmiocie kary pieniężnej. W tym zakresie organ pierwszej instancji wykazał, że doszło do transgranicznego nielegalnego przemieszczenia odpadu niebezpiecznego. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy przedmiotem jest ustalenie odpowiedzialności administracyjnej nie ze względu na istnienie przedmiotu w przestrzeni obejmującej terytorium Polski, jako nielegalnie wwiezionego odpadu, lecz ze względu na sprowadzenie na ten teren odpadu bez dokonania zgłoszenia. Ustalenia dokonane przez organ, obligowały go do zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, bowiem przepis ten nie jest przepisem uznaniowym, wobec tego w przypadku wypełnienia dyspozycji tego przepisu, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ma obowiązek nałożyć (co oznacza, że przepis nie pozwala organowi odstąpić od wymierzenia kary) na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 500 000 zł. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie organ nałożył na skarżącą karę w najniższej wysokości.
W konsekwencji skarżąca nie zdołała obalić wniesioną skargą zaskarżonej decyzji.
Również zupełnie chybionym i sprzecznym z regulacjami prawnymi jest zarzut, jakoby organy administracji i sądy administracyjne związane były ustaleniami dokonanymi w ramach postępowania karnego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Wprowadzenie do postępowania sądowoadministracyjnego zasady, o jakiej mowa w art. 11, sprawia, że adresatami tej zasady stają się pośrednio organy administracji publicznej, które w kontrolowanej przez sąd administracyjny sprawie czyniły ustalenia faktyczne. Wiążące znaczenie dla sądu administracyjnego mają jednak tylko ustalenia wyroku skazującego sądu karnego, co do popełnienia przestępstwa, a nie poczynione przez sąd karny ustalenia faktyczne. Z tej przyczyny prowadzone przez organy administracji postępowanie dowodowe, dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne zaaprobowane przez Sąd nie naruszały w żaden sposób przepisów prawa.
Nie można również podzielić zarzutu skarżącej, że organ orzekający w sprawie nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, który mógłby stwierdzić czy pojazdy w momencie ich sprowadzenia nadawały się do użytku, a oparł się na własnych niefachowych opiniach, popartych wyłącznie na przekonaniu składu orzekającego, a nie sięgnął po opinie specjalistów z danej dziedziny. Wyjaśnić należy, że organy umocowane przez ustawodawcę do orzekania w tego rodzaju sprawach już z założenia normodawcy, który ustanowił je organami właściwymi do rozpoznawania tego rodzaju spraw, posiadają wiedzę specjalistyczną w tym zakresie i dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i ocen prawnych w sprawie. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, rozpoznając przedmiotową sprawę, dokonały jej gruntownej, kompleksowej i całościowej oceny.
W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi.
Z tych wszystkich względów, uznając, że w sprawie organy nie naruszyły przepisów postępowania oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Odnosząc się zaś do wniosku organu zawartego w odpowiedzi na skargę o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić trzeba, że zwrot kosztów postępowania między stronami uregulowany został w dziale V rozdziale 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przepisach od art. 199 do art. 210. Jak wskazuje art. 199 tej ustawy, co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zwrot kosztów postępowania od organu przysługuje jedynie skarżącemu, nie zaś innym podmiotom biorącym udział w postępowaniu (organowi czy uczestnikom postępowania) i to tylko w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, na co wskazuje art. 200 powyższej ustawy. Równocześnie przepis art. 208 powołanej ustawy upoważnia Sąd do nałożenia na stronę obowiązku zwrotu kosztów w całości lub w części wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała jednakże przesłanka przedstawiona w art. 208 powyższej ustawy, stąd także z tej przyczyny brak było podstaw do zasądzenia od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.