IV SA/WA 976/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-08-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyk.p.a.art. 155 k.p.a.art. 156 k.p.a.stwierdzenie nieważnościstrony postępowaniazgoda stronprawo budowlanepozwolenie na budowęzagospodarowanie przestrzenne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o stwierdzeniu nieważności zmiany warunków zabudowy, uznając, że mimo wadliwości, racje społeczne i ekonomiczne przemawiają za utrzymaniem jej w obrocie prawnym.

Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nieważności zmiany warunków zabudowy, która została wydana w trybie art. 155 k.p.a. bez zgody wszystkich stron postępowania. Sąd uznał, że choć decyzja zmieniająca była wadliwa, to brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze względu na niejednoznaczność przepisów oraz realizację inwestycji na podstawie późniejszej, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji zmieniającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie kamienicy. Wniosek o stwierdzenie nieważności złożono z powodu braku zgody wszystkich stron postępowania na zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Sąd uznał, że Wspólnota Mieszkaniowa była stroną postępowania i miała legitymację do złożenia wniosku. Jednakże, analizując przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Sąd stwierdził, że kwestia wymaganej zgody stron na zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. była niejednoznaczna i wymagała wykładni, co wykluczało uznanie naruszenia za rażące. Ponadto, Sąd wskazał na realizację inwestycji na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę oraz wydanie późniejszej, niekwestionowanej decyzji o warunkach zabudowy dla analogicznej inwestycji, co przemawiało za tym, że decyzja zmieniająca, mimo wad, nie może być uznana za akt nieakceptowalny z punktu widzenia praworządności. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, brak zgody wszystkich stron na zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie zawsze stanowi rażące naruszenie prawa, zwłaszcza gdy przepis budzi wątpliwości interpretacyjne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kwestia wymaganej zgody stron na zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. była niejednoznaczna i wymagała wykładni, co wyklucza uznanie naruszenia za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dodatkowo, racje społeczne i ekonomiczne, w tym realizacja inwestycji na podstawie późniejszej, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, przemawiały za utrzymaniem decyzji zmieniającej w obrocie prawnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga zgody wszystkich stron, które na mocy decyzji nabyły prawo. Kwestia, które strony nabywają prawo w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, była przedmiotem sporów interpretacyjnych.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważności decyzji stwierdza się m.in. w przypadku rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistości naruszenia, charakteru przepisu oraz akceptowalnych skutków społecznych i ekonomicznych.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 2

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

k.p.a. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wszczęcie postępowania.

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wszczęcia postępowania.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania.

k.p.a. art. 157 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

k.p.a. art. 157 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ właściwy do stwierdzenia nieważności.

k.p.a. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Kontrola decyzji organów niższych instancji.

Prawo budowlane art. 40 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 82 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 1

k.p.a. art. 135

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 200

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ostateczność decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykładnia przepisów dotyczących rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) w kontekście zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie jest jednoznaczna, co wyklucza stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Racjonalne względy społeczne i ekonomiczne, w tym realizacja inwestycji na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę i późniejszej, niekwestionowanej decyzji o warunkach zabudowy, przemawiają za utrzymaniem w obrocie prawnym decyzji zmieniającej, mimo jej wadliwości.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 61a k.p.a. z powodu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności przez podmiot niebędący stroną (uznany za bezzasadny, gdyż Wspólnota była stroną). Zarzut naruszenia art. 155 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej w wyniku uznania, że nie wszystkie strony wyraziły zgodę na zmianę (uznany za zasadny w części dotyczącej wadliwości, ale nie nieważności).

Godne uwagi sformułowania

O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić wyłącznie w odniesieniu do przepisów niebudzących wątpliwości interpretacyjnych. Wykładnia przepisu, który budzi wątpliwości interpretacyjne i generuje tak bogate orzecznictwo wyjaśniające to pojęcie, oznacza, że w postępowaniu opartym na przesłance rażącego naruszenia prawa, nie poddaje się on oczywistej ocenie. Racjonalne względy społeczne i ekonomiczne przemawiają za zachowaniem w obrocie prawnym decyzji zmieniającej.

Skład orzekający

Anna Szymańska

przewodniczący sprawozdawca

Kaja Angerman

członek

Paweł Dańczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście art. 155 i 156 k.p.a., zwłaszcza w sprawach dotyczących warunków zabudowy i zgody stron."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wadliwa decyzja została zrealizowana i potwierdzona późniejszymi decyzjami, a przepis budził wątpliwości interpretacyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być kwestie proceduralne w prawie administracyjnym, zwłaszcza gdy wadliwa decyzja prowadzi do realizacji inwestycji. Pokazuje też, jak sądy balansują między formalizmem a praktycznymi skutkami decyzji.

Wadliwa decyzja o warunkach zabudowy nie zawsze oznacza nieważność – sąd wskazuje na racje społeczne i ekonomiczne.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 976/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-08-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Szymańska /przewodniczący sprawozdawca/
Kaja Angerman
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 4012/19 - Wyrok NSA z 2022-12-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 155, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] sp. z o.o. (dalej także: skarżący, strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. ([...]), utrzymująca w mocy poprzednią decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2018 r. ([...]) o stwierdzeniu nieważności decyzji Zarządu Dzielnicy [...] [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a. decyzję Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie budynku przy ul. [...] w [...], na dz. nr ew. [...] obr. [...] przez rozszerzenie terenu inwestycji o nadbudowę o 3 kondygnacje klatki schodowej w oficynie bocznej kamienicy na wskazanej wyżej działce.
Stan faktyczny sprawy jest następujący.
Wskazaną decyzją Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie budynku przy ul. [...] w [...], wskazując jako rodzaj inwestycji zabudowę mieszkaniową wielorodzinną – kontynuacja funkcji mieszkaniowej poprzez nadbudowę V, Vi i VII kondygnacji. Następnie tenże sam inwestor tj. J.T. uzyskał na podstawie art. 155 k.p.a. decyzję zmieniająca uprzednio wydaną decyzję z [...] czerwca 2009 r. ustalającą warunki zabudowy poprzez przez rozszerzenie terenu inwestycji o nadbudowę o 3 kondygnacje klatki schodowej w oficynie bocznej kamienicy. Jako strony postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej warunki zabudowy organ uznał m.in. sąsiadujące z terenem inwestycji wspólnoty mieszkaniowe tj. Wspólnotę [...] przy ul. [...] i przy ul. [...] w [...]. W aktach brak informacji, aby decyzją zmieniająca została zaskarżona w trybie odwołania przez którąkolwiek ze stron postępowania, w tym wymienione wspólnoty mieszkaniowe.
W oparciu o podane dwie decyzje (warunki zabudowy i zmieniającą decyzję) następca prawny inwestora uzyskał decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany oraz udzielającą pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie i nadbudowie kamienicy "[...]" przy ul. [...] w [...], zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...].
Uprawnienia z tego pozwolenia na budowę zostały przeniesione na podstawie art. 40 ust. 1 i art. 82 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) na rzecz [...] sp. z o.o.
Następnie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Dzielnicy [...] [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a. decyzję w sprawie ustalenia warunków zabudowy wystąpiła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] wywodząc, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał. Jeśli w sprawie występuje więcej stron, organ jest zobowiązany uzyskać wyraźne oświadczenia w sprawie udzielenia zgody wszystkich stron postępowania, a nie tylko inwestora. Skoro w toku postępowania wnioskująca Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] takiej zgody nie udzieliła, decyzja zmieniająca jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. ([...]) stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Dzielnicy [...] [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a. decyzję Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy. W pierwszej kolejności Kolegium uznało, że niezbędnym warunkiem zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej jest uzyskanie zgody wszystkich stron postępowania, a brak zgody choćby jednej ze stron, wyklucza zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Jeżeli choćby jedna ze stron nie wyraziła takiej zgody, prowadzi to do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie zgoda ta nie może być dorozumiana czy domniemywana.
Dalej Kolegium wywiodło, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] przy ul. [...] legitymowała się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji ustalającej warunki zabudowy, bowiem działka na której znajduje się budynek tej Wspólnoty, graniczy bezpośrednio z nieruchomością, której dotyczyły warunki zabudowy. Kolegium dalej wywiodło, że właściciele sąsiednich nieruchomości mają interes prawny, aby uczestniczyć w postępowaniu o zmianę decyzji ustalającej warunki zabudowy (tak wyrok NSA z 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1070/14).
Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez [...]Sp. z o.o. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności decyzji zmieniającej decyzję o ustaleniu warunków zabudowy. Podzieliło poprzednie swoje ustalenia, że konieczne było uzyskanie zgody wszystkich stron postępowania na zmianę decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, co nie miało miejsca w sprawie. Jednocześnie – wobec cofnięcia przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] - wniosku o stwierdzenie nieważności i wnioskowania o umorzenie postępowania w tym przedmiocie - stwierdziło, że decyzja zmieniająca jest cały czas dotknięta wada nieważności, co zostało stwierdzone uprzednią decyzją Kolegium z [...] listopada 2016r. i wycofanie się Wspólnoty pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż Kolegium działając z urzędu stwierdziłoby jej nieważność.
W toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Dzielnicy [...] [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] inwestor wystąpił z nowym wnioskiem o wydanie odrębnej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie budynku o trzy kondygnacje poprzez rozszerzenie terenu o nadbudowę o trzy kondygnacje klatki schodowej. Decyzja z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] ustala warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie klatki schodowej w oficynie bocznej kamienicy [...] w [...], na działce nr ew. [...].
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. ([...]) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o.
Skarga zarzuca decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. naruszenie:
- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 §2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji o zmianie warunków zabudowy w wyniku rozpatrzenia żądania wszczęcia postępowania wniesionego przez podmiot niebędący stroną, podczas gdy w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania niewaźnościowego wniósł podmiot niebędący stroną, to niezależnie od stwierdzonych wadliwości decyzji, takie żądanie może zostać załatwione jedynie w drodze postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania albo decyzji o umorzeniu postępowania,
- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej w wyniku uznania, że nie wszystkie strony, które nabyły na mocy decyzji ustalającej warunki zabudowy nabyły prawo, wyraziły zgodę na zmianę decyzji o warunkach zabudowy, podczas gdy jedyną stroną która na mocy warunków zabudowy nabyła prawo był inwestor i brak było wymogu pozyskania zgody innych stron postępowania o ustalenie warunków zabudowy,
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej w wyniku uznania, że decyzja wywołała skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności i że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji zmieniającej jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa, podczas gdy wskazane skutki nie nastąpiły, o czym w szczególności świadczy, iż obecnie w obrocie pozostaje osobna decyzja ustalająca warunki zabudowy dla przedsięwzięcia tożsamego z przedsięwzięciem, które objęte jest decyzją zmieniającą.
Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. oraz o umorzenie postępowania administracyjnego.
Do skargi została załączona decyzja Zarządu Dzielnicy [...] miasta [...] z [...] maja 2017 r. (nr [...]) o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie klatki schodowej w oficynie bocznej kamienicy [...], na działce nr ew. [...] w obrębie [...].
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.
Z kolei Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] wniosła o oddalenie skargi, twierdząc, że organ wydając decyzję zmieniająca miał obowiązek uzyskania zgody wszystkich stron postępowania zwykłego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, choć część zarzutów w niej sformułowanych jest bezzasadnych.
Jako niezasadny Sąd uznaje zarzut, że organ winien odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 61 a k.p.a. z tego powodu, że wniosek został złożony przez podmiot nie mający legitymacji do wystąpienia o wszczęcie postępowania naddzorczego. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postepowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak słusznie wskazuje organ, co znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie NSA, co do zasady stronami w postępowaniu o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest inwestor, właściciel (użytkownik wieczysty) terenu inwestycyjnego oraz właściciele (odpowiednio użytkownicy wieczyści) nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji. Dalej - strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną, która zapadła w postępowaniu zwyczajnym są z reguły tożsame ze stronami postępowania nadzwyczajnego toczącego się w trybie art. 155 k.p.a. Przy czym każdorazowo na gruncie określonego stanu prawnego i faktycznego sprawy organ winien ocenić krąg osób, którym przysługuje status strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a. (por. m.in. wyroki NSA z dnia 27 listopada 2000 r., IV SA 816/99 oraz z dnia 18 listopada 2011 r., I OSK 588/11).
W ocenie Sądu wszystkie orzekające organy (zarówno w postępowaniu o zmianę decyzji, jak i w postępowaniu o stwierdzenie nieważności) prawidłowo przyjęły, że wnosząca o stwierdzenie nieważności Wspólnota Mieszkaniowa jest stroną postępowania prowadzonego trybie art. 155 k.p.a., jak i w trybie postępowania nieważnościowego, odnoszącego się do uprzednio prowadzonego postępowania nadzwyczajnego na gruncie art. 155 k.p.a. W postępowaniu o zmianę warunków zabudowy wszystkie sąsiadujące z terenem inwestycji Wspólnoty Mieszkaniowe brały udział z racji usytuowania nieruchomości będących w ich zarządzie w stosunku do terenu inwestycji. Zarówno Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...], jak i przy ul. [...] posiadają legitymacje do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej. Oznacza to, że Kolegium nie miało podstaw faktycznych do zastosowania art. 61 a k.p.a. Wspólnota Mieszkaniowa, która wnioskowała o stwierdzenie nieważności decyzji posiada przymiot strony i była uprawniona do zainicjowania postępowania nadzorczego.
Nie byłoby również uzasadnione umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zmianie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z racji tego, że wnioskująca Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] cofnęła swój wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej. Jak stanowi art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Kolegium w zaskarżonej decyzji wyraźnie stwierdziło, że wobec stwierdzonej wadliwości kontrolowanej decyzji uznało za zasadne prowadzenie tego postępowania z urzędu. Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia. Kolegium jako organ nadzoru ex officio prowadzi kontrolę decyzji wydawanych przez organy niższego rzędu tj. organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 17 pkt 1 k.p.a.). W ramach własnych kompetencji było uprawnione do wszczęcia i prowadzenia takiego postępowania i w konsekwencji wydania decyzji w przedmiocie nieważności.
Istota natomiast sprawy dotyczy tego, czy w tej konkretnej sprawie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) decyzji wydanej w trybie art. 155 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia prawa. Należy podkreślić, że obydwa przepisy należą do kategorii trybów nadzwyczajnych, stanowiąc wyjątek od ochrony trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Takim przypadkiem jest zarówno art. 155 k.p.a., jak i art. 156 § 1 k.p.a.
W postępowaniu nieważnościowym, mającym charakter samodzielny i odrębny w stosunku do postępowania nim objętego (w tym wypadku nadzwyczajnego), organ nadzoru nie rozpatruje sprawy tak, jak w postępowaniu zwykłym, ale w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Do stwierdzenia nieważności decyzji może dojść zatem wyłącznie w przypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a. Rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) to kwalifikowane naruszenie prawa. Dochodzi do niego, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie każde jednak, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące i skutkujące stwierdzeniem nieważności.
Przyjmuje się, że o zaistnieniu przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić gdy, naruszenie prawa ma charakter oczywisty, a jednocześnie niemożliwe jest dokonanie odmiennej wykładni przepisu prawa. W wyroku z dnia 11 lutego 2011 r. (sygn. II OSK 1013/10) NSA stwierdził, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić wyłącznie w odniesieniu do przepisów niebudzących wątpliwości interpretacyjnych. Zdaniem NSA konieczność dokonania wykładni przepisu prawa materialnego oznacza, iż przepis nie jest jednoznaczny. W takich przypadkach błąd w wykładni prawa nie może stanowić przesłanki do uznania, że decyzja ostateczna wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie tegoż przepisu.
Podstawę wydania decyzji stanowił art. 155 k.p.a., który przewiduje, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał. Spór interpretacyjny, który został usunięty w drodze wykładni dotyczył pojęcia "strony, która nabyła prawo" w postępowaniu o warunki zabudowy. Kwestia ta była na tyle niejednoznaczna, że wymagała wykładni dokonywanej w drodze bogatego orzecznictwa. Orzecznictwo to obecnie jest w zasadzie jednolite i sprowadza się ono do tezy, że zgoda w trybie art. 155 k.p.a. jest wymagana nie tylko ze strony inwestora, ale wszystkich stron postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Przy czym stanowisko to nie było na tyle oczywiste, skoro wystąpiła konieczność wypowiadania się przez NSA, przykładowo wyroki: z 13 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 820/09, z 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 787/09, z 9 lipca 2009r. sygn. akt II OSK 1116/08, z 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt IIOSK 367/07, z 29 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 547/06). W orzecznictwie tym jednak, co prawda na poziomie sądu I instancji – pojawiły się wyrok których wskazano, że wymóg uzyskania zgody, o jakiej mowa w art. 155 k.p.a. dotyczy zgody tych stron postępowania , które nabyły prawo" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lipca 2009 r. , VII SA/Wa 664/09) oraz, iż w wyniku ustalenia warunków zabudowy żadna ze stron poza inwestorem nie nabyła prawa (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2009 r., II SA/Rz 596/02). Wyroki te, choć odosobnione, obrazują brak jednoznaczności rozumienia omawianego przepisu. W pełni akceptując stanowisko, że wymagana jest zgoda wszystkich stron postępowania na zmianę decyzji, Sąd jedynie stwierdza, że wykładnia przepisu, który budzi wątpliwości interpretacyjne i generuje tak bogate orzecznictwo wyjaśniające to pojęcie, oznacza, że w postepowaniu opartym na przesłance rażącego naruszenia prawa, nie poddaje się on oczywistej ocenie. Należy zgodzić się ze skarżącym, że w sposób rażący można naruszyć jedynie przepis, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. W przeciwnym wypadku przy możliwości różnej interpretacji przepisu charakter naruszenia nie może być postrzegany jako rażący. Tutaj interpretacja dotyczyła kwestii jaki podmiot nabywa prawo wskutek wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
W sytuacji, gdyby Sąd rozpatrywał skargę na decyzję wydaną na podstawie art. 155 k.p.a., nie byłoby wątpliwości, że brak zgody którejkolwiek ze stron, uzasadniałby uchylenie decyzji wydanej na podstawie art. 155 k.p.a. Tymczasem żadna ze Wspólnot nie wniosła skargi na decyzję Zarządu dzielnicy [...] [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...]. Stała się ona ostateczna w administracyjnym toku instancji. Przedmiotem zaś oceny sądu jest decyzja wydana w trybie nieważnościom.
W ocenie Sądu w tej konkretnej sprawie za odmową stwierdzenia nieważności przemawia całokształt sprawy i zbadanie wszystkich elementów podstaw do stwierdzenia nieważności.
Mianowicie rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy zarówno treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, jak i charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
W niniejszej sprawie zmiana decyzji została podyktowana koniecznością techniczną, gdyż decyzja o warunkach zabudowy nie uwzględniła obszaru klatki schodowej, która była konieczna do komunikacji nadbudowy. Jednocześnie została ta nadbudowa zrealizowana na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę, co nie oznacza, że wystąpiły nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej. Jednakże legalność zrealizowanej inwestycji została potwierdzona ostateczną decyzją ustalającą warunki zabudowy wydaną przez Zarząd Dzielnicy [...] [...] w dniu [...] maja 2017 r. Strony postępowania nie zaskarżyły powyższej decyzji w toku, zarówno administracyjnym, jak i sądowym. Jako jedna ze stron została wskazana w tamtym postępowaniu Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...]. Wspólnota ta -obecnie kwestionująca decyzję zmieniającą - nie zakwestionowała w tamtym postępowaniu zwykłym decyzji ustalającej analogiczne warunki jak kwestionowana decyzja zmieniająca. Decyzja ta – ostateczna - potwierdza, że rozbudowa budynku o klatkę schodową w kształcie wynikającym z decyzji zmieniającej wypełnia wymóg praworządności i jest możliwa do zaakceptowania, jeśli chodzi o jej zgodność z przepisami prawa. Tożsame rozstrzygnięcie bowiem zostało wydane w trybie decyzji w postępowaniu zwykłym. Decyzja zmieniająca nie legalizuje automatycznie wadliwie wydanej decyzji zmieniającej ustalone warunki zabudowy. Decyzja ta nie konwaliduje uchybień dokonanych na etapie prowadzenia postępowania o zmianę decyzji, niemniej jednak nie jest niemożliwa do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności. Do stwierdzenia nieważności wymagane jest spełnienie łącznie trzech przesłanek. W ocenie Sądu nie została spełniona trzecia z przesłanek wymaganych do stwierdzenia nieważności. Zdaniem Sądu racje społeczne i ekonomiczne przemawiają za zachowaniem w obrocie prawnym decyzji zmieniającej. Racje te uzasadnione są także tym, że zostało wydane w oparciu o nią pozwolenie na budowę, a inwestycja została zrealizowana. Te indywidualne okoliczności w tej sprawie przemawiają za odmową stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżone decyzje naruszają art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i skargę uwzględnił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi 200 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI