IV SA/Wa 964/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-04-01
NSAAdministracyjneŚredniawsa
akty stanu cywilnegounieważnienie akturejestr stanu cywilnegopostępowanie administracyjnesąd administracyjnykompetencje sądudowód zdarzenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o unieważnieniu jednego z dwóch aktów zgonu tej samej osoby, uznając, że sąd administracyjny nie jest właściwy do badania zgodności aktu stanu cywilnego z prawdą.

Sprawa dotyczyła unieważnienia jednego z dwóch aktów zgonu L. G., sporządzonych w różnych latach. Wojewoda unieważnił akt z 1958 r., uznając go za wtórny wobec aktu z 1945 r. Minister utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca domagała się zmiany decyzji lub uchylenia obu aktów i sporządzenia nowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że sąd administracyjny nie jest właściwy do badania zgodności aktu stanu cywilnego z rzeczywistością, a jedynie do kontroli legalności decyzji administracyjnej w przedmiocie unieważnienia jednego z aktów stwierdzających to samo zdarzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o unieważnieniu aktu zgonu L. G. z 1958 r. Spór dotyczył istnienia dwóch aktów zgonu tej samej osoby: jednego sporządzonego w 1945 r. na podstawie zgłoszenia, a drugiego w 1958 r. na podstawie postanowienia sądu. Skarżąca kwestionowała decyzję o unieważnieniu aktu z 1958 r., domagając się uchylenia obu aktów i sporządzenia nowego, poprawnego aktu. Sąd administracyjny oddalił skargę, wskazując, że zgodnie z Prawem o aktach stanu cywilnego, sąd administracyjny nie jest właściwy do badania zgodności aktu stanu cywilnego z rzeczywistością – takie kwestie rozstrzyga sąd powszechny. Sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność decyzji administracyjnej w zakresie unieważnienia jednego z aktów stwierdzających to samo zdarzenie, zgodnie z art. 127 ust. 2 Prawa o aktach stanu cywilnego. W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo uznały akt z 1958 r. za wtórny i unieważniły go, pozostawiając w obrocie prawnym akt z 1945 r. Sąd podkreślił, że ewentualne sprostowanie lub uzupełnienie aktu stanu cywilnego, czy też stwierdzenie jego niezgodności z prawdą, należy do właściwości sądów powszechnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest właściwy do badania zgodności aktu stanu cywilnego z rzeczywistością. Takie kwestie rozstrzyga sąd powszechny. Sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność decyzji administracyjnej w przedmiocie unieważnienia jednego z aktów stwierdzających to samo zdarzenie.

Uzasadnienie

Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego stanowi, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Unieważnienia aktu stanu cywilnego lub ustalenia jego treści dokonuje sąd powszechny. Sąd administracyjny bada jedynie, czy organ administracji prawidłowo zastosował art. 127 ust. 2 Prawa o aktach stanu cywilnego, czyli czy zasadnie unieważnił jeden z aktów stwierdzających to samo zdarzenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.a.s.c. art. 127 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Przepis ten stanowi podstawę do unieważnienia przez wojewodę jednego z aktów stanu cywilnego, jeśli stwierdzają one to samo zdarzenie i zostały przeniesione do rejestru stanu cywilnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

p.a.s.c. art. 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym.

p.a.s.c. art. 39

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Unieważnienia aktu stanu cywilnego lub ustalenia jego treści dokonuje sąd powszechny.

p.a.s.c. art. 40

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego

Unieważnienia aktu stanu cywilnego lub ustalenia jego treści dokonuje sąd powszechny.

k.p.a. art. 106 § ust. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

k.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg zachowania formy i treści decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd administracyjny nie jest właściwy do badania zgodności aktu stanu cywilnego z rzeczywistością. Sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność decyzji administracyjnej w przedmiocie unieważnienia jednego z aktów stwierdzających to samo zdarzenie. Akt zgonu z 1958 r. sporządzony na podstawie postanowienia sądu był aktem wtórnym wobec aktu z 1945 r. sporządzonego w trybie zwykłym.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące dyskryminacji, przedłużania postępowania, braku logiki w uzasadnieniu, poświadczenia nieprawdy, naruszenia Konstytucji, praw człowieka, zasad współżycia społecznego. Wnioski dowodowe skarżącej zmierzające do ustalenia zgodności aktów z prawdą, które wykraczają poza zakres kognicji sądu administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

aktywność sądu administracyjnego w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnej w przedmiocie unieważnienia jednego z dwóch aktów stanu cywilnego stwierdzających to samo zdarzenie nie jest właściwy do badania zgodności aktu stanu cywilnego z rzeczywistością takie ustalenia wykraczają poza zakres niniejszej sprawy

Skład orzekający

Anna Sękowska

przewodniczący sprawozdawca

Kaja Angerman

członek

Katarzyna Golat

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kognicji sądu administracyjnego w sprawach dotyczących aktów stanu cywilnego oraz rozgraniczenie kompetencji między sądem administracyjnym a sądem powszechnym w kwestii badania zgodności aktów z prawdą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji istnienia dwóch aktów stanu cywilnego stwierdzających to samo zdarzenie i postępowania administracyjnego w przedmiocie unieważnienia jednego z nich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne rozgraniczenie kompetencji między sądami administracyjnymi a powszechnymi w kontekście aktów stanu cywilnego, co jest istotne dla praktyków prawa.

Sąd administracyjny nie jest od ustalania prawdy o zmarłym: kluczowe rozgraniczenie kompetencji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 964/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sękowska /przewodniczący sprawozdawca/
Kaja Angerman
Katarzyna Golat
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Sygn. powiązane
II OSK 2244/22 - Wyrok NSA z 2024-02-06
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 709
art. 127 ust. 2,  art. 39,  art. 40
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 106,  art. 107  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2021 r., znak [...] w przedmiocie unieważnienia aktu zgonu oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 14 kwietnia 2021 r., znak: DSO-WSC-6002-13/2020 Minister Spraw Wewnętrznych, utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2020 r., znak: [...] w przedmiocie unieważnienia aktu zgonu.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
26 marca 2020 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z [...] marca 2020 r., nr [...] informujące o istnieniu w rejestrze stanu cywilnego dwóch aktów zgonu sporządzonych na imię i nazwisko L. G.. Z akt sprawy wynika, że oba akty zostały sporządzone w Urzędzie Stanu Cywilnego [...]. Pierwszy z nich, tj. akt zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) został sporządzony [...] marca 1945 r. w parafii [...] w [...], na podstawie zgłoszenia zgonu. Zawiera następujące dane osoby zmarłej: L. G., urodzony w [...], zmarły [...] września 1944 r. w [...], kawaler, syn E. G. i J. z domu P.. Z kolei akt zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) został sporządzony [...] maja 1958 r. na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z [...] stycznia 1958 r., sygn. akt [...] stwierdzającego zgon L. G.. Akt ten zawiera następujące dane osoby zmarłej: L. G., urodzony [...] stycznia 1919 r. w [...], zmarły [...] września 1944 r. w [...], syn E. i J. z domu P..
Pismem z 22 września 2020 r. M. B. wniósł o unieważnienie aktu zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) sporządzonego [...] marca 1945 r. Również M. G. i U. G. wniosły o unieważnienie aktu zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) sporządzonego [...] marca 1945 r. Wymienione wyjaśniły, że wskazany akt zgonu został sporządzony przez osoby, które nie należą do rodziny zmarłego i ich babcia - matka L. G. nie miała wiedzy o jego istnieniu, w związku z czym wystąpiła do sądu z wnioskiem o stwierdzenie zgonu L. G.. Dodatkowo M. G. w swoich pismach wskazała, że w akcie zgonu sporządzonym [...] marca 1945 r. brak jest daty urodzenia L. G.. Ponadto zawiera błąd odnośnie stanu cywilnego wymienionego. L. G. nie był bowiem kawalerem, lecz pozostawał w związku małżeńskim z J. B., który zawarł [...] lipca 1943 r. w parafii Św. [...] w [...], a w sądzie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po ww. Poza tym ze wspomnień żony L. G. wie, że wymieniony zginął w innej części [...], a nie na rogu ulicy [...] i ulicy [...]. Natomiast akt zgonu sporządzony [...] maja 1958 r. zawiera mniej błędów i należy w nim dokonać sprostowania jedynie miejsca urodzenia L. G. i stanu cywilnego (pisma z 25 września 2020 r. i 4 listopada 2020 r.).
K. G. pismem z 5 listopada 2020 r. wniosła o przyjęcie aktu urodzenia [...] (nr historyczny [...]) sporządzonego [...] maja 1958 r., ponieważ z wiedzy jaką posiada od dziadków, tj. J. G. i E. G., jest on prawidłowo sporządzony. Ponadto wymieniona wyjaśniła, że jej wujek L. G. był kawalerem. Zginął [...] września 1944 r. na ul. [...] w [...] i został pochowany na Cmentarzu [...]. W ww. akcie zgonu błędne jest jednak miejsce urodzenia L. G. zamiast B. powinno być B..
R. R. w przesłanym piśmie wskazał, że aktualny i ważny powinien pozostać akt zgonu nr [...]. Wymieniony wyjaśnił również, że z informacji posiadanych od rodziców wie, że L. G. zginął [...] września 1944 r. będąc kawalerem.
Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2020 r. unieważnił akt zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) sporządzony [...] maja 1958 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego [...] na imię i nazwisko L. G., zmarły [...] września 1944 r. w [...], syn E. i J. z domu P.. Podstawę materialnoprawną decyzji w niniejszej sprawie stanowi art. 127 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (dalej: p.a.s.c.). Możliwość unieważnienia aktu stanu cywilnego w drodze postępowania administracyjnego wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek, mianowicie istnienia w rejestrze stanu cywilnego dwóch aktów stanu cywilnego oraz stwierdzania, że dotyczą one tego samego zdarzenia. Organ podkreślił, że akt zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) sporządzony [...] marca 1945 r. oraz akt zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) sporządzony [...] maja 1958 r. stwierdzają ten sam fakt i dotyczą tej samej osoby. Akty te różnią się jedynie w zakresie danych dotyczących stanu cywilnego zmarłego oraz daty i miejsca jego urodzenia, tj. w akcie zgonu nr [...] w rubrykach stan cywilny, data urodzenia osoby zmarłej wpisano kawaler, lat 25, urodzony w [...], a w akcie zgonu nr [...] - że L. G. urodził się [...] stycznia 1919 r. w miejscowości [...], bez wskazania stanu cywilnego. Pozostałe zaś dane wskazane w ww. aktach zgonu, tj. imię i nazwisko zmarłego, data i miejsce zgonu, imiona rodziców i nazwisko rodowe matki są tożsame i nie budzą wątpliwości.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda [...] orzekł o unieważnieniu aktu zgonu nr [...]. Wskazany akt zgonu jest aktem wtórnym wobec aktu zgonu nr [...], ponieważ został sporządzony przy błędnym założeniu braku pierwotnego aktu zgonu L. G.. Tym samym jako ważny w rejestrze stanu cywilnego pozostaje akt zgonu nr [...]. Ponadto dane w tym akcie odnośnie daty i miejsca zgonu oraz stanu cywilnego L. G. potwierdzają wyjaśnienia stron, tj. K. G. i R. R.. We wskazanym akcie zgonu widnieje również prawidłowe miejsce urodzenia L. G., tj. [...], które jest tożsame z miejscem urodzenia figurującym w akcie urodzenia ww.
Zdaniem Wojewody [...] argumenty podniesione przez M. G. i U. G. nie są wystarczające do unieważnienia aktu zgonu nr [...] i pozostawienia w rejestrze stanu cywilnego aktu nr [...]. Organ wyjaśnił, że do 1 stycznia 1946 r. na terenach dawnego zaboru rosyjskiego rejestracji zdarzeń z zakresu stanu cywilnego, w tym wypadku zgonu dokonywano w księgach metrykalnych prowadzonych dla poszczególnych wyznań. Akty te zachowują moc dowodową, zgodnie bowiem z art. 132 ust. 1 p.a.s.c. zachowują moc akty stanu cywilnego sporządzone w okresie od 1 września 1939 r. do 1 stycznia 1946 r. w trybie świeckiej rejestracji stanu cywilnego na obszarach, które 1 września 1939 r. wchodziły w skład Państwa Polskiego i na których, w myśl prawa polskiego, obowiązywały przepisy o wyznaniowej rejestracji stanu cywilnego. Sporządzenie więc w parafii [....] aktu zgonu L. G. niezależnie od tego, kto dokonał zgłoszenia jego zgonu stwierdza ten fakt i na podstawie art. 124 ust. 1 p.a.s.c podlega on przeniesieniu do rejestru stanu cywilnego. M. G. nie udowodniła faktu, że L. G. faktycznie zawarł związek małżeński. Strony, tj. K. G. i R. R. wskazały, że wymieniony był kawalerem. Ponadto w zalegającym w aktach sprawy akcie urodzenia wyżej wymienionego, także nie ma przypisku o akcie małżeństwa L. G.. Jednocześnie Wojewoda [...] podkreślił, że jeżeli zainteresowana faktycznie udowodni, że L. G. pozostawał w związku małżeńskim, to zarówno jeden jak i drugi akt jego zgonu wymagałby sprostowania/uzupełnienia w zakresie stanu cywilnego zmarłego. Podkreślił również, że zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 4 p.a.s.c. akt zgonu zawiera m.in. miejsce zgonu. Nie jest zatem istotna ulica, przy której nastąpił zgon, a jedynie miejscowość.
M. B., M. G. i U. G. złożyli odwołania od ww. decyzji Wojewody [...].
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, dalej także "Minister" po rozpatrzeniu odwołań od ww. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2020 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że przedmiotem rejestracji w każdym z dwóch aktów jest niewątpliwie zgon tej samej osoby. Biorąc pod uwagę, że badane akty dotyczą tego samego zdarzenia i tej samej osoby, a w systemie rejestracji stanu cywilnego konkretne zdarzenia z zakresu rejestracji stanu cywilnego dotyczące określonej osoby mogą być odzwierciedlane poprzez sporządzenie jednego aktu stanu cywilnego, Minister podkreślił, że konieczne było wyeliminowanie zaistniałego chaosu, wynikającego z istnienia w obrocie prawnym więcej niż jednego aktu stanu cywilnego potwierdzającego to samo zdarzenie. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że przepisy art. 127 p.a.s.c. nie wskazują konkretnie, który z aktów będzie podlegał unieważnieniu. Organ administracji publicznej posiada zatem swobodę oceny w zakresie ustalania, który z istniejących aktów ma zostać unieważniony. Ustalenia i wnioski, które mają uzasadniać unieważnienie aktu stanu cywilnego w trybie administracyjnym, muszą uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Organ orzekający dokonuje analizy prawnej i logicznej, a następnie postanawia, który akt zostanie unieważniony.
W niniejszej sprawie, oba akty zostały sporządzone pierwotnie w formie papierowej, w księgach stanu cywilnego przed wejściem wżycie ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego o numerach: [...] i [...] i zostały przeniesione do elektronicznego rejestru stanu cywilnego, (wdrożonego 1 marca 2015 r.) pod nr [...] i nr [...].
Uwzględniając zasady rejestracji stanu cywilnego, m.in. jednokrotne rejestrowanie zdarzeń oraz fakt, że obydwa akty zgonu dokumentują to samo zdarzenie i zawierają tożsame dane dotyczące zgonu, za zasadne organ uznał unieważnienie aktu nr [...] (nr historyczny [...]) jako aktu wtórnego wobec pierwotnego aktu zgonu nr [...] (nr historyczny [...]).
Dodatkowo w rozstrzyganej sprawie należy mieć na względzie, okoliczności związane ze sporządzeniem aktu zgonu nr [...] (nr historyczny [...]). Ww. akt został sporządzony na podstawie postanowienia sądu o stwierdzeniu zgonu. Jedną z przesłanek dopuszczalności zastosowania trybu stwierdzenia zgonu było niesporządzenie aktu zgonu (zejścia). W analizowanym przypadku tryb sądowy stwierdzenia zgonu nie powinien mieć zastosowania, gdyż akt zgonu dla ww. osoby został sporządzony w tzw. trybie zwykłym 5 marca 1945 r.
Dodatkowo, Minister wskazał, iż pismami z 7 marca 2021 r. i 7 kwietnia 2021 r. (data wpływu obu pism do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji: 12 kwietnia 2021 r.) K. G. i R. R. wnieśli o unieważnienie aktu zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) dot. L. G., wskazując, iż akt zgonu L. G. nr [...] (nr historyczny [...]) jest zgodny z faktami i ich wiedzą uzyskaną od rodziny. Żądanie niektórych stron co do pozostawienia w obrocie prawnym aktu zgonu L. G. z 1958 r., nie zostało natomiast poparte uzasadnioną, istotną argumentacją.
W kontekście istniejących rozbieżności pomiędzy obydwoma badanymi aktami zgonu i nieprawidłowości występujących w ich treści w zakresie miejsca urodzenia, czy stanu cywilnego, organ wyjaśnił, że generalnie akt stanu cywilnego, który pozostaje w obrocie prawnym jako ważny, w przypadku, gdy okaże się, że brakuje w nim określonych danych, czy też widniejące w nim informacje są błędne, może zostać skorygowany w niezbędnym zakresie w oddzielnym, odpowiednim trybie przewidzianym przez przepisy prawa - tj. uzupełnienia aktu stanu cywilnego lub sprostowania aktu stanu cywilnego (w trybie administracyjnym lub sądowym). W efekcie nie można uznać słuszności zarzutów M. G. uwzględniając istotę prowadzonego postępowania administracyjnego.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 kwietnia 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. G., dalej "skarżąca".
Skarżąca zarzuciła:
- dyskryminację, ponieważ od 76 lat nie może dostać aktu zgonu stryja, a od 2 lat podejmuje kroki o jego otrzymanie,
- przedłużanie postępowania poprzez nieuzwzględnienie woli matki zmarłej osoby oraz wnioskodawczyni co do szybkiego załatwienia sprawy poprzez uchylenie obu aktów zgonu i sporządzeniu poprawnego, brak logiki w uzasadnieniu decyzji;
- poświadczenie nieprawdy, że oba akty zgonu dotyczą tej samej osoby, tj. L. G., syna E. G. i J. z P. G., urodzonego [...] stycznia 1919r. w [...],
- powoływanie się na nieprawdziwe oświadczenie SR w [...] w sprawie postępowania spadkowego po stryju L. G., gdzie nie wskazano jako uczestnika M. B., a jako uczestnika wskazano B. G., który zmarł 95 lat temu w wieku 3 miesięcy,
- naruszenie art. 1,2,4,7,9, 19, 21,27,30, 31, 32, 33, 37, 40, 43, 45, 47, 64, 72,78 (dot. 1945r. i 1958r.), 83,87 i 91 Konstytucji,
- naruszenie ustawy z 28 listopada 2014r. Prawo o aktach stanu cywilnego oraz najprawdopodobniej tego samego prawa w dniu sporządzania przez proboszcza parafii [...] w [...] obowiązującego [...] marca1945r., szczególnie art. 127,
- rażące naruszenie Konkordatu między Stolicą Apostolską o Rzeczypospolita Polską poprzez otwarcie furtki dla wejścia na teren parafii [...] w [...] i poprawienia aktu zgonu L. G. przez urzędników USC [...];
- naruszenie praw człowieka gwarantowanych w Konstytucji, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, chociażby poprzez zakaz dyskryminacji, i prawo do rozsądnego terminu załatwienia sprawy;
- niewyjaśnienie przez organ, dlaczego dał wiarę informacjom podanym przez kuzynów, a nie dokumentom i zeznaniom świadków;
- podważenie wiarygodności zaświadczenia o zawarciu małżeństwa przez L. i J. G. w parafii [...] w [...] z [...] grudnia 1948r. podpisanego przez ks. Z. S. i niepodanie powodów dla których organ tak postąpił,
- naruszenie zasad współżycia społecznego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
- zmianę decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę [...], albo uchylenie obu aktów zgonu, zwrócenie się do SR w [...] o poprawienie omyłki sadowej co do miejsca urodzenia stryja L., roku jego śmierci, stanu cywilnego oraz sporządzenie nowego, właściwego aktu zgonu, w którym będzie podana poprawna miejscowość urodzenia, data śmierci oraz jego stan cywilny na podstawie przedłożonych dokumentów,
- przeprowadzenie dowodu: z akt zawiadomienia o przestępstwie, które załączonego do skargi; z aktu małżeństwa M. G. z J. R. zawartego w kościele św. [...] w [...] [...] grudnia 1943r. na okoliczność bycia świadkami na ślubie małżeństwa L. i J. G., z aktu małżeństwa J. G. z domu B. z F. B. zawartego w [...] [...] grudnia 1948r., na okoliczność stawania do aktu małżeństwa jako wdowa po L. G., z aktu grobu L. G. na [...] na okoliczność sporządzenia aktu zgonu [...] marca 1945r., z akt USC [...] za okres 12 lipca 1943 do 24 września 1944 r., gdzie J. G. z domu B. staje do aktów małżeństwa jako żona L. G., a nie jak twierdzi organ administracji publicznej jako J. B., panna.
W uzasadnieniu skargi skarżąca szerzej omówiła postawione zarzuty, wyjaśniając że podjęte w sprawie decyzje potęgują chaos. Skarżąca uzupełniła skargę także pismem procesowym z 20 maja 2022 r., a także pismem z 13 lipca 2021 r. udzieliła repliki na odpowiedź na skargę.
Uczestnik postępowania R. R. w piśmie 18 marca 2022 r. (wniesionym drogą pocztową 19 marca 2022 r.) wniósł o oddalenie skargi, kwestionując podnoszone przez skarżącą w skardze okoliczności.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.), określanej dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień, wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 127 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021, poz. 709, ze zm., dalej "u.p.s.c."). Przepis ten stanowi, że jeżeli przeniesiono do rejestru stanu cywilnego więcej niż jeden akt stanu cywilnego stwierdzający to samo zdarzenie, sporządzony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo sporządzony w trybie art. 145, a okoliczności wskazane w każdym z tych aktów nie budzą wątpliwości, że przedmiotem rejestracji w każdym z nich jest to samo zdarzenie, wojewoda właściwy dla kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził ostatni akt, unieważnia akt lub akty stanu cywilnego w formie decyzji administracyjnej.
Dla prawidłowości oceny czy ww. przepis został prawidłowo zastosowany ma zatem fundamentalne znaczenie ustalenie czy istnieje w obrocie prawnym więcej niż jeden akt stanu cywilnego stwierdzający to samo zdarzenie. Jest to uwaga o tyle istotna, że jak wynika z pism kierowanych przez stronę skarżącą oraz uczestników niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, skarżąc decyzję Ministra upatrują oni możliwości bądź sprostowania treści jednego albo obydwu aktów, bądź pozostawienia w obrocie prawnym aktu, który w ich ocenie zawiera dane bardziej odpowiadające prawdzie.
Tymczasem, ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego nie daje takiej możliwości, aby organ administracji prowadził postępowanie w zakresie badania zgodności danego aktu z rzeczywistością. Jak stanowi bowiem art. 3 tejże ustawy, akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, zaś ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Ustawa co prawda przewiduje możliwość uzupełnienia bądź sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, ale w określonych okolicznościach i pod warunkiem, że informacje podlegające tej procedurze wynikają z innych aktów stanu cywilnego, w tym zagranicznych, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego prowadzonych dla tego aktu i innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny (art. 35 – 38 omawianej ustawy). Natomiast unieważnienia aktu stanu cywilnego bądź ustalenia jego treści dokonuje sąd powszechny. (art. 39 i 40 u.p.s.c.).
Analiza ww. regulacji normatywnych ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego prowadzi do wniosku, iż generalną zasadą odnośnie stwierdzenia nieważności aktów stanu cywilnego, jest właściwość sądów powszechnych w tego typu sprawach. Jedynie o ile wadliwość aktu wynika z faktu, iż potwierdza on to samo zdarzenie co akt inny, stwierdzenie nieważności jednego z dwu (lub kilku) aktów dokonywane jest w ramach postępowania administracyjnego, a właściwym w sprawie jest organ administracji. Sytuację taką przewiduje art. 127 ust. 2 omawianej ustawy, który był podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Przy czym to do oceny organu pozostawia ustawodawca, który z aktów winien w przypadku przewidzianym w ww. przepisie zostać unieważniony.
W realiach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, organy zasadnie orzekły o unieważnieniu aktu zgonu nr [...] (nr historyczny [...]), sporządzonego [...] maja 1958 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego [...]. Obydwa akty zgonu, tj. ten którego nieważność stwierdzono oraz akt zgonu nr [...] (nr historyczny [...]) sporządzony [...] marca 1945 r. w parafii [...] w [...], dotyczą tego samego zdarzenia, tj. śmierci L. G., syna E. G. i J. G. z domu P., urodzonego w 1919 r. Zgon nastąpił [...] września 1944 r. w [...]. Rozbieżności wyszczególnione w tych aktach dotyczą miejsca urodzenia L. G., jego stanu cywilnego w dniu śmierci oraz dokładnej daty urodzenia (rok urodzenia z obu aktów wynika ten sam, akt z 1945 r. świadczy, że zmarły miał ukończone 25 lat w chwili śmierci, jednak nie mówi o dokładnej dacie urodzenia L. G.). Sąd zwraca także uwagę, że strony postępowania nie kwestionują, iż akt z 1945 r. i akt z 1958 r. dotyczą tej samej osoby. Z treści zgromadzonych pism wynika jedynie, że strony dowodzą, że albo akt z 1945 r., albo z 1958 r. jest zgodny ze stanem rzeczywistym, bądź bardziej mu odpowiada.
Jak jednak było to już podkreślone powyżej, organy administracji orzekając o unieważnieniu jednego z kilku aktów stanu cywilnego rejestrujących to samo zdarzenie, nie mogą dokonywać oceny, który z tych aktów bardziej odpowiada prawdzie, jeżeli okoliczności takie nie wynikają z konkretnych dokumentów wskazanych w przepisach ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, tj. z innych aktów stanu cywilnego, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, zagranicznych dokumentów stanu cywilnego lub innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny. Stąd, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo jako powód, którym kierowały się w swej decyzji, podały że akt zgonu z 1958 r. jest aktem wtórnym wobec aktu zgonu nr [...], ponieważ został sporządzony przy błędnym założeniu braku pierwotnego aktu zgonu L. G.. Tym samym jako ważny w rejestrze stanu cywilnego pozostaje akt zgonu nr [...].
Sąd jednocześnie wyjaśnia, że w sytuacji, gdy dany akt stanu cywilnego stwierdza zdarzenie niezgodne ze stanem faktycznym, istnieje możliwość jego unieważnienia przez sąd powszechny w trybie art. 39 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, bądź sprostowania lub uzupełnienia, w sytuacji gdy ich dokonanie nie jest możliwe w oparciu o dokumenty, o których mowa w akapicie powyżej. Sprostowania bądź uzupełnienia dokonuje sąd powszechny w oparciu o art. 36 lub 38 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Wnioskodawcą może być osoba zainteresowana, prokurator lub kierownik urzędu stanu cywilnego. W takich jednak wypadkach organy administracji takich możliwości, jakich oczekują od nich skarżący bądź uczestnicy niniejszego postępowania, a sprowadzające się do ustalenia przez organy, który z aktów stanu cywilnego bardziej odpowiada prawdzie – nie mają. Stąd zarzuty sformułowane w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd wyjaśnia także, że stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgłoszone w skardze wnioski dowodowe nie zasługiwały na uwzględnienie, albowiem miały one służyć ocenie które z informacji zwartych w aktach stanu cywilnego odpowiadają prawdzie. Jak wyżej wyjaśniono, te ustalenia wykraczają poza zakres niniejszej sprawy. Rolą Sądu było zbadania, czy organy prawidłowo zastosowały przepisy obowiązującego prawa w zakresie wyjaśnionym powyżej, tj. czy prawidłowo orzekły o unieważnieniu jednego z dwóch aktów stwierdzających to samo zdarzenie, a nie czynienie ustaleń, czy L. G. był w chwili śmierci żonaty, ani ustalenie dokładnej daty i miejsca jego urodzin.
Sąd nie znalazł innych, niż wymienione w skardze naruszeń prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Zachowany został wymóg z art. 107 § 3 Kpa, wobec czego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI