IV SA/Wa 921/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) z 15 lutego 2021 r., którą uchylono decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) z grudnia 2018 r. określającą środowiskowe uwarunkowania dla budowy obwodnicy i umorzono postępowanie przed RDOŚ. GDOŚ uznał, że RDOŚ był niewłaściwy do prowadzenia postępowania, ponieważ kierownik RDOŚ (A. S.) nie posiadał interesu prawnego w sprawie, gdyż jego nieruchomość znajdowała się poza zasięgiem oddziaływania planowanej inwestycji. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie przepisów o wyłączeniu organu oraz niewłaściwe umorzenie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z 7 marca 2023 r. uchylił wcześniejszy wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA wskazał na błędną interpretację art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. przez WSA oraz na naruszenie art. 110 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, uznał skargi za zasadne, ale z innych względów niż podnosili skarżący. Sąd stwierdził, że GDOŚ naruszył przepisy postępowania, nie badając wystarczająco kwestii właściwości RDOŚ. W szczególności, GDOŚ nie ustalił, czy nieruchomość kierownika RDOŚ znajdowała się w zasięgu oddziaływania wszystkich analizowanych wariantów inwestycji (nie tylko inwestorskiego) i czy oddziaływanie obejmowało nie tylko hałas, ale także pyły. Sąd podkreślił, że ocena interesu prawnego powinna uwzględniać wszystkie potencjalne oddziaływania i warianty, a GDOŚ nie dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego w tym zakresie. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję GDOŚ.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia organu administracji (art. 25 k.p.a.) w kontekście interesów majątkowych kierownika organu, a także zasady kontroli instancyjnej postanowień niepodlegających zaskarżeniu.
Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia organu w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale zasady interpretacji przepisów proceduralnych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy (GDOŚ) prawidłowo ocenił, że kierownik organu pierwszej instancji (RDOŚ) nie posiadał interesu prawnego w sprawie, co uzasadniałoby brak jego wyłączenia od prowadzenia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, GDOŚ nie zbadał wystarczająco kwestii właściwości RDOŚ, nie analizując wpływu inwestycji na nieruchomość kierownika RDOŚ w kontekście wszystkich wariantów i rodzajów oddziaływania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że GDOŚ nie dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego w zakresie położenia nieruchomości kierownika RDOŚ względem wariantowych lokalizacji przedsięwzięcia i zasięgów oddziaływania (hałas, pyły), co uniemożliwiło rzetelną ocenę, czy RDOŚ był organem właściwym.
Czy organ odwoławczy (GDOŚ) był związany swoim wcześniejszym postanowieniem o wyznaczeniu innego organu (RDOŚ) do załatwienia sprawy, czy też mógł zmienić swoje stanowisko w toku kontroli instancyjnej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy mógł zmienić swoje stanowisko dotyczące właściwości organu pierwszej instancji, nawet jeśli wcześniej wydał postanowienie o wyznaczeniu innego organu. Obowiązek zbadania właściwości organu wyprzedzał ocenę istoty sprawy.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, mogą być uchylane lub zmieniane w toku kontroli instancyjnej decyzji, a organ administracji powinien badać swoją właściwość na każdym etapie postępowania.
Czy V. G. posiadał interes prawny do wniesienia skargi w sprawie dotyczącej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, V. G. posiadał interes prawny ze względu na bliskie położenie jego nieruchomości w sąsiedztwie jednego z wariantów planowanej inwestycji, co mogło skutkować negatywnym oddziaływaniem (hałas, pyły).
Uzasadnienie
NSA uznał, że dla oceny interesu prawnego nie jest istotne jedynie przekroczenie norm, ale możliwość negatywnego oddziaływania na sąsiednią nieruchomość, co w przypadku V. G. było uzasadnione bliskością jego działki do planowanej drogi.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 25 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wyłączenia organu z powodu interesów majątkowych kierownika organu.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania, powiązana z interesem prawnym lub obowiązkiem.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd związany oceną prawną NSA.
u.i.o.ś art. 74 § ust. 3a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Nie miał zastosowania z uwagi na wszczęcie postępowania przed wejściem w życie przepisu.
k.p.a. art. 110 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Związanie organu postanowieniem o wyznaczeniu organu właściwego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco kwestii właściwości organu pierwszej instancji, nie analizując wpływu inwestycji na nieruchomość kierownika RDOŚ w kontekście wszystkich wariantów i rodzajów oddziaływania (hałas, pyły). • Organ odwoławczy nie dokonał wszechstronnej i obiektywnej oceny materiału dowodowego w zakresie lokalizacji nieruchomości i zasięgów oddziaływania.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące naruszenia art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. w sposób wskazujący, że wystarczyło samo wykazanie interesów majątkowych bez powiązania z interesem prawnym. • Argumenty dotyczące braku możliwości zmiany przez organ odwoławczy swojego wcześniejszego postanowienia o wyznaczeniu organu właściwego. • Argumenty dotyczące braku interesu prawnego V. G. w sprawie.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę, zgodnie z art. 190 ustawy [...] p.p.s.a. związany był oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 135/22. • Trafnie podnoszą wszystkie skargi kasacyjnych błędną interpretację przepisu art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. • W orzecznictwie sądów administracyjnych dominujący jest pogląd, według którego pojęcie sprawy dotyczącej interesów majątkowych osoby wymienionej w art. 25 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. należy wiązać z pojęciami interesu prawnego lub obowiązku, o których mowa w art. 28 k.p.a. • Nie można zaakceptować poglądu, że podstawą wyłączenia organu jest jedynie wykazanie, że sprawa dotyczy interesów majątkowych, w oderwaniu od interesu prawnego piastuna funkcji lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. • Uznanie poglądu WSA w Warszawie za trafny oznaczałoby, że eliminacja z obrotu prawnego postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie w toku instancji administracyjnej, mogłaby nastąpić jedynie poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję kończącą postępowanie w sprawie. • Z analizy księgi wieczystej wynika, że V. G. jest właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] położonej przy ul. [...] w [...]. Z kolei z analizy załączników graficznych do raportu oddziaływania na środowisko [...] wynika, że wspominana działka jest oddalona o zaledwie kilkadziesiąt metrów od jednego z wariantów inwestycji, tj. […]
Skład orzekający
Anna Sękowska
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Borkowska
członek
Tomasz Wykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia organu administracji (art. 25 k.p.a.) w kontekście interesów majątkowych kierownika organu, a także zasady kontroli instancyjnej postanowień niepodlegających zaskarżeniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia organu w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale zasady interpretacji przepisów proceduralnych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - wyłączenia organu administracji z powodu potencjalnego konfliktu interesów, co jest częstym problemem w praktyce. Dodatkowo, dotyczy dużej inwestycji infrastrukturalnej (obwodnica) i jej wpływu na środowisko oraz mieszkańców.
“Czy kierownik urzędu może decydować w sprawie, która może wpłynąć na jego majątek? Sąd wyjaśnia zasady wyłączenia organu.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.