IV SA/Wa 896/06

IV SA/Wa 896/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka /przewodniczący/
Danuta Szydłowska
Tomasz Wykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Sygn. powiązane
I OSK 169/07 - Postanowienie NSA z 2008-02-13
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Danuta Szydłowska, asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2006 r. sprawy ze skargi L. W. i L. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. K. J. z Kancelarii Radcy Prawnego przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych należnego podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...], zwany dalej "organem odwoławczym" albo "Inspektorem Nadzoru", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., znak [...], odmawiającą wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów KEM Nr [...] w obrębie [...], polegającej na połączeniu w jedną działką ewidencyjną działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...].
I. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, co następuje.
1. Postępowanie przed organami geodezyjnymi wszczęte zostało wnioskiem L.
W. z dnia [...] lutego 2005 r.
2. Rozpoznając wniosek, organ I instancji stwierdził, iż nie może on być załatwiony pozytywnie.
Działek nr nr [...], [...] i [...] nie można połączyć w jedną działkę ewidencyjną, albowiem nie spełniałyby one kryterium działki ewidencyjnej, tj. nie stanowiłyby ciągłego obszaru gruntu o jednorodnym stanie prawnym. §9 ust.l rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz.454), zwanego dalej "rozporządzeniem", stanowi wprost, iż działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.
3. Odwołanie od decyzji organu I instancji wnieśli L. i L. W., podnosząc szereg kwestii związanych z nieuczciwymi i przestępczymi działaniami organów administracji publicznej.
II. Zreferowawszy powyższe organ odwoławczy wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy podziela stanowisko organu I instancji. Konkluzję powyższą oparł organ odwoławczy na następujących przesłankach.
Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowna ocena, czy jest prawnie dopuszczalne połączenie w jedną działkę ewidencyjną działek o numerach [...], [...] i [...] i czy wystarczającą podstawą do tego może być - tak jak chcą tego odwołujący się – decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] maja 1991 r., znak [...], stwierdzająca na żądanie L. W. nieważność aktu własności ziemi z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...], wydanego przez Naczelnika W. na nieruchomość o powierzchni 2.145 metrów kwadratowych, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], położoną w obrębie [...] W. na rzecz
J. P.
Wspomnianą decyzją Wojewoda stwierdził nieważność aktu własności ziemi wydanego na rzecz J. P w odniesieniu do działki nr [...], gdyż południowa część tej działki, odpowiadająca działce nr [...] o powierzchni 253 metry kwadratowe była użytkowana w dniu 4 listopada 1971 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz.250 z późn.zm.) nie przez J. P., a przez L. W.. Z uwagi zatem na to, iż część pozostająca w dniu 4 listopada 1971 r. w faktycznym użytkowaniu J. P., była mniejsza od powierzchni 2000 metrów kwadratowych, nie mogła podlegać uwłaszczeniu na podstawie ustawy z dnia 4 listopada 1971 r.
3. Decyzja Wojewody stanowiła podstawę do wystąpienia do sądu wieczystoksięgowego o wykreślenie J. P. jako właściciela działki nr [...]. Wydane w tym przedmiocie postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt IC 1422/95, stanowiło z kolei podstawę do wykreślenia dotychczasowego właściciela działki nr [...] z rejestru gruntów, a podział działki nr [...] na działki nr nr [...] (odpowiadającej tej części działki dawnej działki nr [...], która w dniu 4 listopada 1971 r. pozostawała w użytkowaniu L. W.) i [...] stwarzało możliwość uregulowania przez samych zainteresowanych sprawy tytułu własności do tychże działek.
4. Podziałowi uległa także sąsiadująca z dawną działką nr [...] działka nr [...] (działki nr nr [...] i [...]). Działka nr [...] o powierzchni 948 metrów kwadratowych objęta została postanowieniem Sądu Rejonowego W. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] czerwca 1998 r., sygn. akt [...], stwierdzającym nabycie własności działki w drodze zasiedzenia przez H. S. Dla działki nr [...] została założona KW Nr [...].
5. Pozostała część działki nr [...], tj. działka nr [...] została wpisana w pozycji
rejestrowej [...], tej samej co działka [...], jako część nieruchomości "K." [...]. jako własność 51 osób - właścicieli hipotecznych, m.in. L. W.
6. Decyzja Wojewody nie może stanowić podstawy do połączenia działek nr nr [...], [...] i [..], albowiem koryguje ona jedynie ustalenia faktyczne poczynione w odniesieniu do dawnej działki nr [...] na użytek ustawy z dnia 26 października 1971 r. Nie przesądza natomiast tego, iż odwołująca stała się właścicielem wszystkich działek wskazanych we wniosku o połączenie.
7. Ewidencja gruntów i budynków nie może tworzyć a wyłącznie odzwierciedlać stany prawne i faktyczne gruntów, budynków i lokali ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Poprzez żądanie wpisu w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością, w sytuacji, w której prawa te, czy uprawnienia nie wynikają w sposób oczywisty z dokumentów.
Skargę na decyzję Inspektora Nadzoru wnieśli L. i L. W. W skardze podniesiono następujące kwestie.
Decyzje organów obu instancji zawierają identyczne wnioski, stąd, jako wadliwe, winny zostać przez Sąd uchylone.
Wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania skarżącej (połączenia działek) jest decyzja Wojewody [...], stwierdzająca nieważność aktu własności ziemi wydanego na rzecz J. P.
3. W 1994 r. przed sądem powszechnym zawisło postępowanie o zniesienie współwłasności działki nr [...]. Sprawa ta nie została dotąd rozstrzygnięta.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracji zważył, co następuje.
I. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Inspektora Nadzoru z na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.l§l i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 - zwanej dalej "p.p.s.a.").
II. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Inspektora Nadzoru oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie ich wydania, biorąc pod uwagę zarówno przepisy prawa procesowego (przepisy kodeksu postępowania administracyjnego), jak i materialnego.
III. Z racji tego, iż skarżąca zażądała wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów i budynków, zaskarżone decyzje należało ocenić w świetle przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz.1086 zpóźn.zm.) oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz.454), zwanego dalej "rozporządzeniem". Słusznie uznały organy, iż w świetle §9 ust. 1 rozporządzenia, stanowiącego, iż działką ewidencyjną może stanowić wyłącznie ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, o ile jest jednorodny pod wzglądem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych, żądania skarżącej spełnić nie można.
Z przepisu wynika bowiem, iż połączyć w jedną można wyłącznie działki jednorodne fizycznie i prawnie.
O ile działki objęte wnioskiem skarżącej, sąsiadujące ze sobą, bez wątpienia stanowią ciągły obszar gruntu (są jednorodne fizycznie), o tyle nie są jednorodne pod względem prawnym.
Obszar gruntu jednorodny pod względem prawnym to obszar gruntów stanowiących przedmiot prawa własności tej samej osoby (współwłasności tych samych osób). Każda z łączonych działek musi mieć tego samego właściciela (tych samych współwłaścicieli). W niniejszej sprawie każda z działek objętych wnioskiem winna była być przedmiotem własności skarżącej, ewentualnie każda z nich winna przedmiotem współwłasności skarżącej i innych osób (w takim przypadku każda łączona działka winna mieć identyczną strukturę współwłasności).
Przesłanka ta w sprawie nie zaistniała.
O ile działki nr nr [...] i [...] stanowią współwłasność 51 osób, w tym skarżącej, o tyle rozdziela je działka nr [...], o powierzchni 948 metrów kwadratowych, należąca na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego do H. S. Dla działki nr [...] została założona KW Nr [...].
Powyższe stanowi przeszkodę do połączenia działek objętych wnioskiem. W tym świetle nie ma decydującego znaczenia, czy działki [...] i [...] stanowią wyłącznie własność skarżącej, czy też współwłasność wielu osób. Nawet zakończenie przed sądem powszechnym postępowania o zniesienie współwłasności nie wpłynie bowiem na status prawny działki nabytej przez H. S.
IV. Do spełnienia żądania skarżącej nie upoważnia sam fakt stwierdzenia nieważności aktu uwłaszczającego J. P.
Z faktu tego skarżąca wywodzi zbyt daleko idące skutki prawne.
Wspomnianym aktem J. P. nabył, na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, własność działki nr [...] o powierzchni 2.145 metrów kwadratowych.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności tego aktu ustalono jednakże, iż w dniu wejścia ustawy w życie J. P. władał gruntem o powierzchni mniejszej niż 2000 metrów kwadratowych, a zatem gruntem nie podlegającym uwłaszczeniu.
Różnica pomiędzy ustaleniami powierzchni działki [...], poczynionymi przy wydawaniu aktu, a ustaleniami poczynionymi w postępowaniu nieważnościowym wzięła się stąd, iż przy uwłaszczaniu J. P. działką nr [...] wzięto pod uwagę także jej południową część (obecnie działka nr [...]) o powierzchni 253 metry kwadratowe. Jest to uchybienie, albowiem w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. grunt ten znajdował się we władaniu nie J. P. a L. W.
Uwłaszczenie nastąpiło zatem w sytuacji, w której nie były spełnione warunki do jego dokonania, stąd akt własności ziemi, obciążony rażącym naruszeniem prawa, został wyeliminowany z obrotu prawnego.
W następstwie powyższego niezgodnie z prawem uwłaszczony J. P. został wykreślony z księgi wieczystej działki nr [...] jako jej właściciel przez sąd powszechny.
Decyzja Wojewody przesądziła jednakże wyłącznie to, iż J. P. nie nabył prawa własności działki nr [...] w trybie przepisów uwłaszczeniowych, a także to, iż w dacie wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej część działki nr [...] była użytkowana przez L. W.
Decyzja ta nie mogła natomiast przesądzić tego, kto jest właścicielem części działki nr [...], użytkowanej przez L. W. Stwierdzenie samego faktu użytkowania gruntu nie oznacza jeszcze, iż z użytkowaniem tym związane jest prawo własności użytkownika.
Tym bardziej decyzja Wojewody nie przesądziła, kto jest właścicielem pozostałych działek, których połączenia zażądała skarżąca.
Tym samym decyzja Wojewody nie dawała organom ewidencyjnym podstaw do formułowania wniosków odnośnie działek objętych wnioskiem o połączenie.
W orzecznictwie sądowo - administracyjnym konsekwentnie podkreśla się, iż zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu (w tym w szczególności prawa własności) mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w §12 ust.l rozporządzenia oraz, iż w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów źródeł tych nie można w sposób dowolny interpretować (wyroki NSA z dnia 10 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 1907/01, publ. LEX nr 156364 oraz z dnia 19 marca 2003 r., sygn. akt II SA 1018/02, publ. LEX nr 156374).
Organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu, nie może zaś takiego prawa ani ustanowić, ani wyinterpretować, tj. przyjąć, iż wprawdzie danego prawa nie poświadcza w sposób bezpośredni żaden dokument, niemniej jego istnienie można wywieść z przesłanek pośrednich.
Słusznie wskazał Inspektor Nadzoru, iż wykreślenie dotychczasowego właściciela działki nr [...] z księgi wieczystej tej nieruchomości oraz rejestru gruntów oraz wyodrębnienie działek nr nr [...] i [...] stwarzało możliwość uregulowania przez zainteresowanych sprawy tytułu własności w postępowaniu sądowym.
Jak już na to wskazano powyżej, do dnia orzekania przez organy ewidencyjne stan prawny działek objętych wnioskiem o połączenie nie został zunifikowany.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.