IV SA/Wa 890/06

IV SA/Wa 890/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik. /sprawozdawca/
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6135 Odpady
Sygn. powiązane
II OSK 1772/06 - Wyrok NSA z 2007-12-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin,, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2006 sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości - oddala skargę -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...], Starosta [...] działając na podstawie art.12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy –Prawo Ochrony Środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U Nr 100, poz. 1085 ze zm.-zwanej w dalszej części "ustawą") oraz na podstawie art. 104 Kpa odrzucił zgłoszenie P. Spółka Akcyjna z siedzibą w P. dotyczące zanieczyszczenia nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] na działce nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że do wniesionego przez P. S.A. na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie działki [...] położonej w S. na której zlokalizowana jest stacja paliw, nie dołączono wyników badań wymaganych na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy. Dnia [...] listopada 2004r. do organu wpłynęło uzupełnienie do zgłoszenia w postaci wyników analiz jakości gruntu na terenie działki [...] w S. Spółka P. S.A. przedstawiła wyniki badań wykonanych w dniach od [...] października 2004 do [...] października 2004r., które w ocenie organu stanowią jednak jedynie dowód aktualnego przekroczenia zawartości substancji wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby i standardów jakości ziemi (Dz. U Nr 165, poz. 1359), wyniki te nie stanowią zaś dowodu na to, że zanieczyszczenie przedmiotowej działki nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001r, o wprowadzeniu ustawy –Prawo Ochrony Środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, kiedy to według zgłaszającego –władającym terenem była Spółka C. S.A.
Ponadto zdaniem organu P. SA, jest następcą prawnym C. S.A.
Wobec powyższego organ uznał, iż zgłoszenie dokonane przez P. S.A. jako nie spełniające warunków wymaganych przez art. 12 ust. 1 i 2 ustawy, podlega odrzuceniu na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka P. S.A. wskazując między innymi, iż na gruncie obowiązujących w dacie połączenia C. S.A. z P. S.A. przepisów prawa brak jest podstaw do uznania jej za następcę prawnego Spółki C. S.A. w zakresie prawa administracyjnego. Jednocześnie odwołujący wskazał, iż nie jest uprawnione stanowisko organu I instancji, iż wykazane przez Spółkę zanieczyszczenia mogą nie pochodzić z okresu działalności innego podmiotu. Do postawienia tezy, iż pochodzą one od innego podmiotu uprawnia bowiem fakt, iż przedsiębiorstwo to posiadało monopol w zakresie obrotu paliwami w okresie 40 lat ubiegłego wieku, oraz uwzględnienie stanu wiedzy na temat ochrony środowiska i stanu technicznego zabezpieczenia urządzeń funkcjonujących na stacjach paliw.
W wyniku rozpoznania niniejszego odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy –Prawo Ochrony Środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy, do zgłoszenia należy dołączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot.
W ocenie organu z przepisu tego wynika, iż władający zdegradowanym gruntem chcąc skorzystać z dobrodziejstw określonych w przepisie art. 12 ust. 1 ustawy do dnia 30 czerwca 2004r. winien złożyć stosowny wniosek wraz z dowodami uzasadniającymi to żądanie.
Tymczasem jak wynika z akt sprawy P. S.A. do zgłoszenia wniesionego w dniu [...] czerwca 2004r. nie dołączono prawem przewidzianych dowodów. Wyniki badań gleby zostały przedłożone w terminie późniejszym. Noszą one datę [...] października 2004r. i nie zawierają jakichkolwiek dowodów, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot gospodarczy. Stanowią one jedynie dowód, iż na dzień [...] października 2004r. w glebie występują zawartości substancji wymienionej w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby i standardów jakości ziemi, w ilościach przekraczających normy. Dokumenty te nawet nie wskazują kiedy zanieczyszczenia powstały, a warunkiem zastosowania zwolnienia jest fakt wystąpienia zanieczyszczeń na gruncie przed 27 lipca 2001r.
Wobec powyższego w ocenie organu zgłoszenie nie spełniało warunków ustawowych, a zatem słusznie organ I instancji orzekł o jego odrzuceniu.
W świetle powyższego zdaniem organu odwoławczego kwestia następstwa prawnego P. S.A. po C. S.A, ma znaczenie drugoplanowe i praktycznie nie ma jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła spółka P. S.A z siedzibą w P., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, poprzez:
1. błędne przyjęcie, że złożone przez skarżącego w trybie art. 12 ust. 1 ustawy zgłoszenie nie może być skuteczne gdyż:
a) zostało dokonane z uchybieniem art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej wobec nie dołączenia do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczania ziemi, w sytuacji gdy uzupełnienie przez skarżącego zgłoszenia o te wyniki badań nie zostało zaś wzięte pod uwagę przez organ I instancji wobec przyjęcia, że doszło do przekroczenia terminu do ich złożenia,
b) błędne przyjęcie, że art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej wyklucza z kręgu uprawnionych do dokonania zgłoszenia następców prawnych poprzedniego władającego zanieczyszczonym gruntem
2. nie wyjaśnienie w trakcie postępowania administracyjnego wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, mimo przedstawienia przed skarżącego dowodu z dokumentu.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż w ocenie SKO w W. nie wykazał on, by odpowiedzialnym za zanieczyszczenie gruntu był poprzedni władający, bowiem nie wskazał na tę okoliczność dowodów. Złożone, jako uzupełnienie wniosku dokumenty, nie zostały zaś uwzględnione przez organ. Stanowi to zdaniem skarżącego naruszenie art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej, która nie wskazuje w jakim terminie i w jakiej formie dowody na okoliczność istnienia zanieczyszczenia gruntu mają być przez zgłaszającego wykazane. Z powołanego przepisu można wywieść jedynie wniosek, że po stronie zgłaszającego zanieczyszczenie leży obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia, istnienia i zakresu zanieczyszczenia. Dokonanie zgłoszenia ma na celu powiadomienie organu ochrony środowiska o występujących zanieczyszczeniach powierzchni ziemi i oficjalne ujawnienie tego faktu przez wpis w rejestrze w celu umożliwienia staroście wykonania obowiązku monitoringu zgodnie z art. 109 ustawy — Prawo ochrony środowiska. Bezspornym winno być, że na nieruchomości położonej w S. istniała stacja paliw już przed połączeniem C. S.A. z P. S.A. Okoliczność ta stanowi w ocenie skarżącego dostateczne uprawdopodobnienie zanieczyszczenia gruntu przed datą 1 października 2001 r. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej potwierdzeniu podlega po pierwsze fakt zanieczyszczenia, a po drugie niezbędny jest także opis okoliczności wskazujących (a więc nie wymagających potwierdzenia), że sprawcą zanieczyszczenia jest inny podmiot.
W ocenie skarżącego ustawa nie wymaga wskazania już na etapie postępowania zgłoszeniowego precyzyjnego wykazania w jakim czasie powstały zanieczyszczenia. Nie wymaga także udowodnienia, że sprawcą zanieczyszczenia jest inny podmiot. Wymaga natomiast przedstawienia okoliczności wskazujących na działanie innego podmiotu. Zarówno Starosta [...], jak i SKO w W. zgodni są co do tego, że skarżący jest następcą prawnym C. S.A. Bezsporne jest, że przed połączeniem C. S.A. z P. S.A. doszło do wydzielenia podmiotów trzecich ze struktury C. S.A. W kontekście odpowiedzialności skarżącego za szkody wyrządzone przez C. S.A. istotne jest, by istnienie tej odpowiedzialności łączone było z faktem nabycia rzeczy, a nie z następstwem prawnym. Przy przyjęciu generalnego następstwa skarżący ponosiłby do dnia dzisiejszego odpowiedzialność administracyjną za szkody w środowisku wywołane przez C. S.A., jak również jej poprzednika prawnego, czyli przedsiębiorstwo państwowe, mimo iż ewidentnie są one we władaniu osób trzecich, w tym spółek wydzielonych z C. i sprywatyzowanych ok. 10 lat temu. Przyjęcie koncepcji generalnego następstwa prawnego mogłoby skutkować zwolnieniem tych spółek od odpowiedzialności za szkody w środowisku. Przy przyjęciu bowiem, że odpowiedzialność publicznoprawna za szkody w środowisku nie ulega przedawnieniu, to w konsekwencji każdy z historycznych nabywców nieruchomości władającego C. mógłby przeprowadzić rekultywację nieruchomości władającego (102 ust. 4 pkt 1 lub ust. 5 ustawy — Prawo ochrony środowiska), a następnie obciążyć skarżącego jej kosztami na podstawie art. 102 ust. 9 ustawy — Prawo ochrony środowiska. Taka odpowiedzialność byłaby sprzeczna z zasadą ochrony praw nabytych i bezpieczeństwa obrotu. Zdaniem skarżącego z chwilą nabycia nieruchomości od C. spółki te nabyły w sposób pierwotny obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego.
Konkludując skarżący zajmuje stanowisko, że w zakresie publicznoprawnej odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi nie można mówić o następstwie prawnym, ale o pierwotnym nabyciu obowiązków publicznoprawnych przez każdorazowego nabywcę nieruchomości. Odpowiedzialność za zanieczyszczenie środowiska "idzie za rzeczą", aczkolwiek me dochodzi do następstwa prawnego. Od wszystkich przypadków pochodnego nabycia praw i obowiązków administracyjno-prawnych należy bowiem odróżnić sytuację nabycia ich w sposób pierwotny wskutek nabycia rzeczy. Zdaniem skarżącego w przypadku publicznoprawnej odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi odpowiedzialność nabywcy ziemi nie wynika z następstwa prawnego, ale z pierwotnego nabycia obowiązków utrzymania rzeczy w określonym stanie. Nabycie zaś obowiązków jest skutkiem nabycia rzecz, a nie wynikiem
stosowania przepisów o następstwie prawnym, które w zasadzie dotyczą przenoszenia praw i obowiązków wynikających z aktów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm), Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę należy przede wszystkim wskazać, iż w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy błędnie uznały, iż władający zdegradowanym gruntem chcąc skorzystać z dobrodziejstw określonych w przepisie art. 12 ust. 1 ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U Nr 100, poz. 1085 ze zm.-zwanej w dalszej części "ustawą") do dnia 30 czerwca 2004r. winien złożyć stosowny wniosek wraz z dowodami uzasadniającymi to żądanie, pod rygorem odrzucenia wniosku.
Stosownie bowiem do treści art. 12 ust. 1 ustawy władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez innym podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do 30 czerwca 2004r.. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 2 ustawy do zgłoszenia należy dołączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczeń był inny podmiot.
Zdaniem Sądu określony w art. 12 ust. 1 ustawy termin znajduje zastosowanie jedynie do samego faktu dokonania przez podmiot stosownego zgłoszenia. W sytuacji zaś gdy do niniejszego zgłoszenia nie zostały dołączone dokumenty o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy lub też organ uzna, iż dokumenty te są niekompletne bądź w ocenie organu nie uprawdopodabniają w wystarczającym do dokonania ich właściwej oceny stopniu faktu, iż zanieczyszczenia ziemi lub gleby dokonał inny podmiot, organ winien zwrócić się do wnoszącego zgłoszenie o jego uzupełnienie, zakreślając mu jednocześnie termin na dokonanie tej czynności, zgodnie z art. 64 § 2 Kpa.
W świetle powyższego uznanie przez organy orzekające w niniejszej sprawie, iż dołączenie stosownych dokumentów po upływie ustawowego terminu stanowi podstawę do odrzucenia zgłoszenia należy uznać za błędne.
W rozpoznawanej sprawie powyższa okoliczność nie ma jednak wpływu na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, któro zdaniem Sądu, pomimo błędnego w części uzasadnienia, rozstrzygnięcie to jest właściwe.
W rozpoznawanej sprawie orzekające w sprawie organy trafnie uznały, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka zgłoszenia zanieczyszczonych gruntów przez inny podmiot niż dokonujący zgłoszenia-aktualnie władający powierzchnią ziemi, z uwagi na okoliczność, iż skarżący jest następcą prawnym C. S.A.
Zasadność stanowiska organu wynika z uwzględnienia poniższych okoliczności.
Na podstawie uchwał walnych zgromadzeń spółek M. S.A. oraz C. S.A. nastąpiło połączenie obu spółek na podstawie art. 463 pkt 1 i 465 § 1,2 i 4 Kodeksu handlowego z 1934r., poprzez przeniesienie całego majątku C. S.A. na rzecz P. S.A.. Równocześnie nastąpiła zmiana nazwy P. S.A. na P. S.A., która to nazwa została później zmieniona na P. S.A. (patrz wyjaśnia Departamentu Prawnego Ministerstwa Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2004r. opublikowane np. na stronach internetowych Ministerstwa Środowiska — dział wyjaśnienia do przepisów — do art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw — data wyjaśnienia [...] grudnia 2004r. oraz wyjaśnienia Ministerstwa Środowiska z dnia [...] lutego 2005r., stanowiące odpowiedź na pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2005r., znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy). W zarysowanym stanie faktycznym znajdowała zastosowanie obowiązująca wówczas norma art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, w świetle której następowała sukcesja praw i obowiązków C. S.A. na rzecz spółki działającej później pod nazwą P. S.A. W rozpoznawanej sprawie w istocie jest sporne, czy sukcesja obejmowała obowiązki w zakresie przywrócenia środowiska do właściwego stanu w przypadku spowodowania szkód, w sytuacji gdy odpowiedzialność w tym zakresie w polskim systemie prawnym może być egzekwowana na drodze administracyjnej (poprzez wydanie decyzji o określonej treści). Poszukując trafnej odpowiedzi na to pytanie trzeba przede wszystkim rozważyć, jaki charakter miała norma art. 82 ust. 1, obowiązującej w dacie przejęcia spółki C. S.A. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Nakładała ona na jednostkę organizacyjną, wykonującą działalność wpływającą szkodliwie na środowisko, obowiązek podejmowania działań mających na celu przywrócenie do stanu właściwego. Norma ta ma charakter uniwersalny i nie można uznać, iż rodziła ona samodzielnie określony stosunek o charakterze publicznoprawnym pomiędzy jednostką obowiązaną a określonym organem administracji. Co prawda, w świetle art. 82 ust. 2 w/w ustawy wskazane w niej wymagania mogły być egzekwowane m.in. na drodze administracyjnoprawnej. Przyznano bowiem określonym organom administracji kompetencję do orzekania w przedmiocie wykonywania obowiązków wynikających z tej normy. Jednak konkretny stosunek o charakterze administracyjnoprawnym mógł wynikać dopiero z wydania odnośnej decyzji w sprawie. Równocześnie treść normy art. 82 ust. 1 nie wykluczała możliwości wywierania określonego skutku prawnego jednocześnie w sferze prawa cywilnego (np. powstanie roszczeń osób, którym wyrządzono szkodę w wyniku niezrealizowania wynikających z przepisu obowiązków), prawa karnego (np. w sferze odpowiedzialności kierownika jednostki lub innej osoby, której zakres zadań wiąże się z wypełnianiem przez zakład wymagań w tym zakresie), czy prawa pracy (np. w związku z zaniedbaniem obowiązków pracowniczych wynikających z tej normy). Analizowana norma określała bowiem generalnie zakres obowiązków spoczywających na jednostce organizacyjnej, które mogły się konkretyzować w określonych stanach faktycznych i rodzić konkretne skutki w różnych sferach prawa. Trzeba podkreślić, iż dział ustawy w którym zamieszczona została analizowana norma, dotyczył generalnie "odpowiedzialności za skutki naruszenia stanu środowiska" (dział IV ustawy). Dział ten zawierał zarówno normy związane stricte z kwestiami odpowiedzialności egzekwowanej na drodze roszczeń cywilnoprawnych jak i administracyjnoprawnych. Jedynie katalog wykroczeń został zamieszczony w odrębnym dziale ustawy.
Wskazane wyżej uwarunkowania prowadzą do konstatacji, iż brak jest podstaw do jednoznacznego przyjęcia jakoby norma art. 82 ust. 1, z której wynikał obowiązek usuwania szkód przez jednostkę organizacyjną, rodziła samodzielnie określony stosunek publicznoprawny, w którego prawa i obowiązki przejętej spółki w świetle art. 465 § 3 Kodeksu handlowego nie wstępowałaby spółka przejmująca. Jednocześnie trzeba dostrzec, iż w dotychczasowej doktrynie nie wykształcił się jednolity pogląd, co do kwestii sukcesji prawnej stosunków o charakterze administracyjnoprawnym. Na przykład J. Starościak dopuszczał możliwość częściowej sukcesji stosunków o charakterze publicznoprawnym (patrz: System prawa administracyjnego, tom III, Wydawnictwo PAN 1978, s. 34). Trzeba jednak zastrzec, iż poglądy jego generalnie formułowane były odnośnie do stosunku administracyjnoprawnego, którego warunkiem istnienia jest włączenie zainteresowanego do jego kształtowania (System [...]" s. 23). Wyrażał on pogląd, iż stosunki właściwe administracyjnoprawne" to relacja między organem administracji a adresatem dyspozycji administracyjnej (s. 32). Rozważania autora co do sukcesji stosunku administracyjnoprawnego nie odnoszą się więc wprost do kwestii istotnych w sprawie, skoro w rozpatrywanym przypadku nie chodzi o ewentualne przejęcie obowiązków wynikających z rozstrzygnięcia administracyjnego lecz z mocy powszechnie obowiązującej regulacji normatywnej, pomimo wyrażenia przez autora w dalszych rozważaniach poglądu, że regulacje takie mogą stanowić również samodzielne źródło stosunku administracyjnego (str. [...]).
Pogląd o braku sukcesji generalnej obowiązków o charakterze publicznoprawnym na gruncie art. 465 § 3 Kodeksu handlowego z 1934r. reprezentowali komentatorzy Kodeksu handlowego (G. Łaszczyca, R. Sasiak, Prawo spółek, Wyd. Infor 1999, s. 4-6) oraz późniejszego Kodeksu spółek handlowych (A. Szumański, Prawo spółek, Wyd. Infor 2001, s. 18) Przy tym stanowisko A. Szumańskiego jest wywodzone m.in. a contrario z treści regulacji Kodeksu spółek handlowych, który wprost wskazuje zasadę przejmowania praw i obowiązków o charakterze administracyjnym, wskazując jednakże, iż chodzi o konkretne rozstrzygnięcia administracyjne art. 494 §2). Nie można pominąć, iż dokonana zmiana stanu prawnego wynikająca z wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych dotyczy kwestii, która nie jest bezpośrednio przedmiotem orzekania, bowiem jak wskazano, w rozpatrywanym przypadku, źródłem praw i obowiązków nie jest określona decyzja administracyjna.
Jednocześnie w judykaturze reprezentowany był pogląd, iż sukcesja nie obejmuje wszystkich praw i obowiązków, zwłaszcza gdy sprzeciwia się temu przepis szczególny. Wynika stąd, iż - zdaniem Sądu - dopuszczana była sukcesja pewnych praw. Dalej idące stanowisko zaprezentowano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1995r., sygn. akt SA/Gd 2508/94. Stwierdzono w nim, iż w przypadku sukcesji generalnej (w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 285 § 3 Kodeksu handlowego) następuje przejęcie przez spółkę również obowiązków o charakterze publicznoprawnym. W orzecznictwie więc wprost wyrażany był także pogląd, iż sukcesja generalna oznacza przejęcie także praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym.
Wskazane wyżej uwarunkowania nakazują poszukiwanie właściwej oceny stanu formalnoprawnego z zastosowaniem wykładni systemowej i celowościowej. Artykuł 86 Konstytucji ustanawia ogólną zasadę ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie szkody w środowisku. Koncepcja, w myśl której do czasu wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych z 2000r., w przypadku przejęcia spółki, spółka przejmująca nie ponosi zobowiązań egzekwowanych w innym trybie niż na gruncie prawa cywilnego, oznaczałaby w istocie znaczne ograniczenie odpowiedzialności podmiotów oraz postawienie ich w uprzywilejowanej pozycji. Przejmowana spółka nie jest bowiem poddana wynikającym z Kodeksu handlowego procedurom związanym z likwidacją osoby prawnej, w ramach której mogłyby zostać wyegzekwowane roszczenia w stosunku do jej majątku wynikające np. ze spowodowanych szkód w środowisku. Podmiot przejmujący korzystałby natomiast z dobrodziejstw majątku nagromadzonego przez przejętą spółkę stanowiącego jej aktywa, natomiast jedynie w ograniczonym zakresie przejmowałby pasywa wynikające m. in. np. z potrzeby naprawienia skutków korzystania ze środowiska z naruszeniem wymagań jego ochrony. Wskazana norma konstytucyjna musi skłaniać, w razie wątpliwości interpretacyjnych, do poszukiwania takiej wykładni przepisów, która wykluczałyby nieuzasadnione zwolnienia z odpowiedzialności osób prawnych czerpiących potencjalne korzyści (poprzez przejęcie aktywów) za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska w zakresie obowiązku usuwania szkód (jako pasywów przejętego majątku). Powyższe uwarunkowania prowadzą do wniosku, iż w rozpatrywanym przypadku stosując właściwą wykładnię art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, który miał zastosowanie w związku z przejęciem C. S.A. przez obecną spółkę P. S.A. trzeba przyjąć, iż skutki prawne wynikające z normy art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w zakresie obowiązku usunięcia szkód w środowisku obciążają spółkę przejmującą w związku z generalną sukcesją praw i obowiązków. W sprawie nie ma znaczenia fakt, iż odpowiedzialność z tytułu obowiązku usunięcia szkód w środowisku, na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska (art. 82 ust. 2), jak i obowiązującej obecnie ustawy Prawo ochrony środowiska (art. 362 ust. 6 w zw. z ust. 1), może być egzekwowana na podstawie regulacji szczególnych w drodze wydania odnośnej decyzji administracyjnej.
Powyższe wywody nie przesądzają kwestii, nie mającej znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, czy sukcesja taka mogłaby obejmować obowiązki wynikające z konkretnej decyzji wydanej w trybie art. 82 ust. 2 wskazanej ustawy.
Zastosowanie właściwej wykładni art. 465 § 3 Kodeksu handlowego prowadzi do wniosku, iż pojęcie "inny podmiot" zastosowane w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska dotyczy podmiotu innego niż sukcesor praw i obowiązków podmiotu, który był rzeczywistym sprawcą zanieczyszczenia. Ponieważ w. rozpatrywanym stanie faktycznym, dokonująca zgłoszenia Spółka (P. S.A.) była sukcesorem spółki, która dokonała zanieczyszczeń (C. S.A.), nie można przyjąć, iż zachodziły przesłanki dokonania zgłoszenia, skoro dotyczy ono wyłącznie przypadków zanieczyszczenia przez inny podmiot. Trafnie więc organ pierwszej instancji odrzucił zgłoszenie stwierdzając, iż nie spełnione są ustawowe przesłanki jego dokonania, a organ odwoławczy utrzymał tą decyzję w mocy.
Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, iż chybiona jest wykładnia przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska, jako normy szczególnej w stosunku do ogólnej zasady odpowiedzialności podmiotów będących generalnymi sukcesorami sprawcy szkód. Poszukując prawidłowej wykładni art. 12 ust. 1, jako przepisu przejściowego, trzeba uwzględnić, iż została ona wprowadzona wobec dokonania ustawą Prawo ochrony środowiska generalnej zmiany co do określenia podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Wcześniejsza odpowiedzialność w tym zakresie powiązana z osobą sprawcy (wskazany art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska) została zastąpiona generalną zasadą odpowiedzialności ustawowo zdefiniowanego podmiotu, określonego mianem "władającego powierzchnią ziemi" (art. 102 w zw. z art. 3 pkt 44 ustawy Prawo ochrony środowiska). Odpowiedzialność ta może być ograniczona tylko we wskazanych ustawą przypadkach tj. gdy zanieczyszczenie nastąpiło w trakcie władania gruntem oraz gdy władający wskaże konkretnego sprawcę zanieczyszczenia (art. 102 ust. 1 i 2). Wynika stąd, iż nie ma obecnie możliwości ograniczenia odpowiedzialności np. nabywcy zanieczyszczonych gruntów, gdyż w takim przypadku zanieczyszczenie nastąpiło przed nabyciem władania. Zmiana stanu formalnoprawnego mogłaby rzutować w takiej sytuacji na status prawny podmiotów, które weszły w posiadanie zanieczyszczonych gruntów przed wejściem w życie nowych regulacji. W tym kontekście przepisy przejściowe mogą służyć ochronie interesu podmiotów, władających zanieczyszczonymi gruntami, gdy nie są tego sprawcą, a nabyły je przed wejściem w życie nowych regulacji.
Zdaniem Sądu nie ma przekonywających przesłanek dla przyjęcia, iż wprowadzając przepis przejściowy ustawodawca zamierzał ograniczyć stosowanie zasady odpowiedzialności za zanieczyszczone grunty sprawcy jego dokonania. Dla działania takiego trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie. Zamiar taki nie wynika zaś przede wszystkim z samej treści regulacji. Proponowana przez stronę interpretacja budzi równocześnie wątpliwości, gdy uwzględnić iż wchodząca w życie - na mocy ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska — regulacja zawiera wśród zasad ogólnych art. 7 ust. 1 statuujący ogólną zasadę ponoszenia przez sprawcę kosztów usunięcia skutków tego zanieczyszczenia. Wobec ustalenia tej normy, jako zasady ogólnej, odstępstwa od niej nie mogą być domniemane ani interpretowane rozszerzająco. Wprawdzie sama ustawa Prawo ochrony środowiska zawiera zapisy dotyczące zasad odpowiedzialności za zanieczyszczone grunty, stanowiące odstępstwo od wskazanej zasady ogólnej (generalna odpowiedzialność władającego nie zaś sprawcy). Odstępstwo to jednak jest wskazane wprost i wyraźnie poprzez jednoznaczne określenie zasad odpowiedzialności. Stąd zmiany zasad odpowiedzialności zgodnie z intencją skarżącej, gdy chodzi o grunty zanieczyszczone przed wejściem w życie nowych regulacji, nie można wyłącznie dorozumiewać z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska.
Nadto powszechnie znana skala potrzeb w zakresie działań rekultywacyjnych na terenach poprzemysłowych, gdzie faktycznie brak jest sukcesorów sprawcy zanieczyszczenia, który mógłby ponosić koszty rekultywacji, zdaje się podważać tezę poszerzania przez racjonalnego ustawodawcę skali zadań, które mogą być dofinansowane z ograniczonych środków m. in. Funduszu Spójności, stanowiącego jeden z instrumentów ekonomicznych Unii Europejskiej. Trzeba mieć przy tym na uwadze, iż wśród podstawowych zasad ustrojowych Unii Europejskiej wymieniona jest zasada "zanieczyszczający płaci" - art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz.U. z 2004r., nr 90, poz. 864). Interpretacja przepisów prowadząca do złagodzenia zasady "zanieczyszczający płaci" poprzez przeniesienie obowiązków rekultywacji z podmiotu będącego sukcesorem majątku sprawcy szkód, na podmioty publicznoprawne, mogące korzystać ze wsparcia funduszy Unii Europejskiej stanowiłoby działanie pozostające w niezgodności z celami Traktatu w szczególności z art. 175 ust. 5 tiret 2, który dopuszcza udzielanie pomocy z funduszy tylko gdy nie narusza to zasady "zanieczyszczający płaci".
Powyższe okoliczności wskazują, iż w rozpoznawanej sprawie istnieje przesłanka do odrzucenia, na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej ustawę Prawo ochrony środowiska zgłoszenia dokonanego na zasadzie art. 12 ust. 1 tej ustawy przez P. S.A..
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) orzekł jak w sentencji.