IV SA/Wa 848/10

IV SA/Wa 848/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 9, art. 63, art. 64  par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skarg P. SA w W. - Oddział w S., W. W., M. W., J. W. i M. R. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2007 roku nr [...]; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego P. SA w W. - Oddział w S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
IV SA/Wa 848/10
UZASADNIENIE
Minister Gospodarki decyzją z [...] stycznia 2008r., po rozpatrzeniu wniosku M. W., M. R., W. W. oraz J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił w całości własną decyzję z [...] lipca 2007r. i jednocześnie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art.157 § 1 i 2 kpa stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952r., w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa firmy "P." -[...] - Spółka z o.o. – K., w części dotyczącej nieruchomości zapisanej w Iwh [...] gm. kat. [...] i oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 -stanowiącej współwłasność W. R. i S. R.
W uzasadnieniu decyzji podano, że orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 1947r. Minister Przemysłu i Handlu na podstawie art. 3 ust. 1 i 5 i art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz.17 ze zm.) stwierdził przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa, w tym przedsiębiorstwa pn.: "P." - [...] - Spółka z o.o. – K. Objęcie poszczególnych składników majątkowych
przedsiębiorstwa, nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] lutego 1951 r. W
wykazie nieruchomości, będących integralną częścią składową przedsiębiorstwa,
które stanowiły własność osób trzecich, wskazano parcelę nr [...] o pow. [...]
m2, położoną w T. i objętą Iwh [...] ks. gr. [...], stanowiącą
własność W.R. i S. R.
Minister Gospodarki decyzją z [...] lipca 2007r., po rozpatrzeniu wniosków M. W., S. R., w miejsce którego wstąpili jako spadkobiercy M. R. oraz W. W., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952r, zatwierdzającego protokół zdawczo - odbiorczy w części dotyczącej wyżej opisanej nieruchomości, uznając, że
nieruchomość ta ze względu na swój charakter była niezbędna do prawidłowego
funkcjonowania przedsiębiorstwa i wykorzystywana dla jego potrzeb związanych z
eksploatacją i obsługą szybów naftowych, w dacie wejścia w życie ustawy
nacjonalizacyjnej.
W. W., M. W., J. W. oraz M. R. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na odrębność
1
IV SA/Wa 848/10
znacjonalizowanego przedsiębiorstwa od przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej parcelę gruntową z prawami naftowymi.
Minister Gospodarki rozpoznając ponownie sprawę, powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 5 listopada 2007r. , sygn. I OPS 2/07, w której stwierdzono, że "przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa, na podstawie art. 2 i 3 ust.1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.) w związku z art.6 ust. 1 tej ustawy, nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej". Omawiana uchwała, jak podkreślił organ, wyeliminowała rozbieżności w wykładni art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej oraz wydanego do niej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1946r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. RP Nr 17, poz. 114 ze zm.), opowiadając się za podmiotowym ujęciem przedsiębiorstwa.
Organ naczelny stwierdził, iż oceniając całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie w kontekście cytowanej wyżej uchwały, należało na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzję pierwszoinstancyjną uchylić i orzec co do istoty.
W odniesieniu do zarzutu odwołujących się, dotyczącego braku wypłaty odszkodowania za upaństwowione mienie, organ podniósł, że powyższa kwestia nie może stanowić o wystąpieniu przesłanki rażącego naruszenia prawa przy podejmowaniu orzeczenia Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952r. Według § 75 ust. 3 ww. rozporządzenia wykonawczego właściciele składników majątkowych włączonych do przedsiębiorstw przed dniem wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej i stanowiących własność osób trzecich, wobec właścicielki przedsiębiorstwa mieli otrzymać odszkodowania na tych samych zasadach, co wierzyciel przedsiębiorstwa (art. 6 ust. 2 ustawy). Przepisy ustawy nacjonalizacyjnej nie uzależniały przejęcia mienia na własność Państwa od przyznania odszkodowania byłemu właścicielowi. Odszkodowanie to miało być wypłacone później w odrębnym postępowaniu w oparciu o przepisy rozporządzenia, które miała wydać Rada Ministrów. Do dnia dzisiejszego przepisy wykonawcze w sprawie zasad, trybu i wysokości wypłaty odszkodowań nie zostały wydane.
Bezspornym jest, że nieruchomość oznaczona jako parcela nr [...] położona w gromadzie T., ujęta w protokole zdawczo-odbiorczym z przejęcia
2
IV SA/Wa 848/10
przedsiębiorstwa "P." [...] - Sp. z o.o., którego część składową stanowiły Kopalnia [...] i Gazoliniarna gr. T., pow. K., przez państwowe jednostki organizacyjne, stanowiła współwłasność w równych częściach S. R. oraz W. R., tj. osób trzecich wobec właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa – spółki "P.". Wobec okoliczności, że § 72 oraz § 75 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r., oraz przepisy ustawy nacjonalizacyjnej nie dawały podstaw do nacjonalizacji wraz z przedsiębiorstwem mienia osób trzecich, organ stwierdził, iż orzeczenie Ministra Gospodarki z [...] lutego 1952r. zatwierdzające protokół zdawczo- odbiorczy przedsiębiorstwa "P." -[...] -Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – K. w części dotyczącej nieruchomości zapisanej w Iwh [...] gm. kat. T., oznaczonej jako działka [...] o pow. [...] m2, zostało wydane bez podstawy prawnej, będącej podstawą nieważności decyzji, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Organ podniósł, że wobec wydania kontrolowanego w trybie nadzoru orzeczenia Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952r. w części wskazanej wyżej nieruchomości, stanowiącej współwłasność S. R. oraz W. R., bez podstawy prawnej, należało ocenić jego skutki prawne stosownie do § 2 art. 156 kpa, według którego nie stwierdza się nieważności decyzji wtedy, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Organ powołując się na orzecznictwo NSA, w którym przyjmuje się, że skutki prawne wywołane przez późniejsze orzecznictwo dotyczące tego samego przedmiotu, którego dotyczyły wcześniejsze decyzje, nie mogą być utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez wcześniejsze decyzje, uznał, że to kontrolowane orzeczenie Ministra Górnictwa nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, wobec przedmiotowej działki nr [...] w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: P. S.A. Oddział w S. oraz W. W., W. M., J.W. i M.R.
G. S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. Zarzuty skargi zawarte w jej uzasadnieniu sprowadzają się do kwestionowania stanowiska Ministra Gospodarki, że kontrolowane orzeczenie Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952r. w części dotyczącej
3
IV SA/Wa 848/10
działki [...] nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Spółka wskazała, że część tej działki o pow., [...] ha pozostała we władaniu Przedsiębiorstwa K. w K., którego następcą prawnym w wyniku przekształceń organizacyjnych zostało Przedsiębiorstwo P. w W., przekształcone następnie w spółkę akcyjną. Decyzją z [...] marca 2005r Wojewoda [...] stwierdził nabycie użytkowania wieczystego działek stanowiących część ww. działki [...] o łącznej pow. [...] ha. Na podstawie umowy z [...] maja 2007 r. na rzecz Spółki Z.
Sp. z o.o. przeniesiono prawo użytkowania wieczystego m.in. działki [...] (stanowiącej cześć działki [...]) oraz własność znajdujących się na niej budynków i urządzeń. Pozostała część znacjonalizowanej działki nr [...] wchodzi w skład działki nr [...], stanowiącej własność Województwa [...]. Zdaniem skarżącej, zdarzenia prawne jakie miały miejsce po wydaniu kwestionowanego orzeczenia, wywołały skutki, których organ nie może usunąć mocą własnych orzeczeń, stąd nie można stwierdzić nieważności tego orzeczenia, a zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Skarżący W. W., M. W., J. W. oraz M. R. w skardze, uzupełnionej pismem z 14 kwietnia 2008r., podnieśli, że nie zgadzają się na takie załatwienie sprawy, gdyż domagają się odszkodowania za zagarniętą nieruchomość.
W odpowiedzi na skargi Minister Gospodarki wniósł o ich oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 12 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 547/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że występujące w orzecznictwie istotne rozbieżności co do wykładni przepisu art. 6 ust.1 ustawy nacjonalizacyjnej i § 75 ust. 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z 1947 r. rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale sygn. akt I OPS 2/07 z 5 listopada 2007 r. stwierdzając, iż "przejęcie przedsiębiorstwa, na podstawie art.2 ust.1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej w zw. z art. 6 ust. 1 tej ustawy nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej".
4
IV SA/Wa 848/10
Sąd I instancji podał, że orzeczenie Ministra Gospodarki z [...] lutego 1952 r. wydane zostało na podstawie § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, ze zm.), który stanowił, że osoba lub organizacja gospodarcza wyznaczona do sporządzenia protokółu zdawczo-odbiorczego winna przedstawić właściwemu ministrowi do zatwierdzenia protokół zdawczo-odbiorczy wraz ze zgłoszonymi uwagami i zarzutami; zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy, właściwy minister rozpatrzy zgłoszone uwagi i zarzuty i ustali w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, które składniki majątkowe objęte protokółem zdawczo-odbiorczym stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą lub zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego; zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy jest integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego.
W ocenie Sądu, orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, określającego składniki majątkowe przejmowanego przedsiębiorstwa nie stanowiło samodzielnego orzeczenia o skutku przenoszącym własność lub potwierdzającym przeniesienie własności z mocy prawa składników majątkowych wykazanych w protokole zdawczo-odbiorczym, na rzecz Państwa. Takim orzeczeniem, stwierdzającym nabycie przedsiębiorstwa z mocy prawa przez Państwo, na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, ze zm.), jest orzeczenie właściwego, ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa, ministra, wydawane na podstawie art. 2 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. Orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy stanowi jedynie prawnie określoną formę oceny prawidłowości sporządzenia tego protokołu i zarazem oceny zasadności zgłoszonych wobec tego protokołu uwag i zarzutów.
Zdaniem Sądu, brak jest podstaw prawnych do przypisywania skutków przejęcia konkretnych składników majątkowych przedsiębiorstwa na rzecz Państwa, orzeczeniu o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, z racji, że składniki te konkretyzowane są dopiero w protokole zdawczo-odbiorczym, ponieważ źródłem mocy prawnej orzeczenia ministra w zakresie stwierdzenia przejścia własności przedsiębiorstwa na rzecz Państwa jest ustawa nacjonalizacyjna z dnia 3 stycznia
5
IV SA/Wa 848/10
1946 r. w której wskazano jedynie na orzeczenie właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na rzecz Państwa (art. 2 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r.). Orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego posiada jedynie prawnoprocesowy, a nie prawnomaterialny charakter. Orzeczenie to nie może zatem wywoływać skutków prawnomaterialnych w sferze rzeczowej, lecz pełni jedynie rolę procesowego uznania protokołu zdawczo-odbiorczego za odpowiadający normatywnym wymogom jego sporządzenia. Skutki prawnomaterialne w sferze rzeczowej wywołuje natomiast orzeczenie o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, wydawane na podstawie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r.
W ocenie Sądu skutki prawne, jakie podnosi skarżąca Spółka, związane z nabyciem z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. działek o łącznej powierzchni [...] ha na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2005 r. oraz następne czynności zbycia lub przeniesienia praw do tego majątku na rzecz kolejnych osób, nie mogą być wiązane z orzeczeniem Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "P." - [...] -
Spółka z o.o. – K., lecz co najwyżej z orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lipca 1947 r. r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej wskazanego przedsiębiorstwa, pomijając ocenę wpływu tych czynności na dopuszczalność stwierdzenia nieważności tego orzeczenia.
Sąd I instancji podzielił stanowisko Ministra Gospodarki, dotyczące braku zaistnienia w sprawie nieodwracalnych skutków prawnych.
Podkreślił, iż zatwierdzenie protokołu zdawczo-odbiorczego skutkowało jedynie wskazaniem, z jakich składników majątkowych składało się przejmowane przedsiębiorstwo. Samo jednak przejęcie tego przedsiębiorstwa, a więc także jego poszczególnych składników, nie było potwierdzane orzeczeniem o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, lecz uprzednim orzeczeniem o przejęciu przedsiębiorstwa.
Odnośnie zarzutu skargi W. W., M. W., J. W. oraz M.R. o braku przyznania odszkodowania za przejętą nieruchomość na własność Skarbu Państwa, Sąd podzielił argumentację organu, że kwestia ta nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia Ministra Gospodarki z [...] lutego 1952 r., z tego względu,
6
IV SA/Wa 848/10
że ustawodawca przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa w trybie art. 3 ust.1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.), nie uzależnił od jednoczesnego zawarcia w orzeczeniu nacjonalizacyjnym rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania, a zwłaszcza w orzeczeniu o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego. Dodał, iż inny organ orzekał o przejęciu przedsiębiorstwa i zatwierdzeniu protokołu-zdawczo odbiorczego a inny w kwestii odszkodowania. Odszkodowanie miały ustalać specjalne komisje, których skład, sposób powoływania ich członków, liczbę członków konieczną do ważności uchwał, tryb postępowania komisji oraz odwołania się od jej orzeczeń, określać miało rozporządzenie Rady Ministrów (art. 3 ust. 5 ustawy). Powyższe wskazuje jednoznacznie, iż orzeczenie w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa oraz orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego przejętego przedsiębiorstwa były orzeczeniami odrębnymi od orzeczenia odszkodowawczego.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 kwietnia 2010 r. uchylił wyrok Sądu I instancji z 12 maja 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponowię oceni zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem okoliczności, iż w postępowaniu nią zakończonym nie brał udziału Z. Spółka z o.o. w K. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a.). NSA podniósł nadto, iż Sąd I instancji dokona także kontroli zaskarżonej decyzji w kontekście treści żądania spadkobierców byłych właścicieli znacjonalizowanej nieruchomości, które dotyczyło odszkodowania lub zwrotu nieruchomości, podczas gdy zaskarżoną decyzją po uchyleniu decyzji z [...] lipca 2007 r. Minister Gospodarki stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952 r.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: P.p.s.a.) wskazuje, że Sąd rozstrzyga w granicach
7
IV SA/Wa 848/10
danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
W myśl z art. 190 ustawy P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Ponadto zgodnie z tą normą nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpatrując ponownie sprawę na podstawie wyżej wymienionego kryterium, biorąc pod uwagę wykładnię prawa zaprezentowaną w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2007 r. zostały wydane z naruszeniem prawa, a zatem muszą zostać uchylone przez Sąd.
Jak wynika z akt sprawy Z. Spółka z o.o. w K. w dniu [...] maja 2007 r. nabył od P. S.A. prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] wchodzącej częściowo w skład znacjonalizowanej parceli [...] gm. [...]. Z powyższego wynika, że Z. Spółka z o.o. w K. legitymuje się prawnorzeczowym tytułem do nieruchomości, której dotyczył wniosek o wszczęcie postępowania. Ma więc interes prawny w sprawie. Okoliczność ta powinna zostać uwzględniona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, albowiem obowiązek zawiadomienia o wszczęciu postępowania obejmuje podmioty, które w dacie wszczęcia mają przymiot strony, jak i takie, które przymiot ten uzyskały w trakcie postępowania.
Pomimo tego organy administracji publicznej zupełnie pominęły tą okoliczność i nie zawiadomiły Z. Spółka z o.o. w K. o toczącym się postępowaniu, czym pozbawiły Spółkę możliwości uczestniczenia w nim. Już ta okoliczność stanowi podstawę do uchylenie decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a.
Dalej podnieść należy, iż wniosek, na podstawie którego zostało wszczęte postępowanie nieważnościowe dotyczył odszkodowania lub zwrotu nieruchomości, podczas gdy zaskarżoną decyzją po uchyleniu decyzji z [...] lipca 2007 r. Minister
8
IV SA/Wa 848/10
Gospodarki stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy "P." - [...] Spółka z o.o. w K. w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w gm. T.
Wymagania formalne wniosku (podania) określa art. 63 kpa, który w § 2 stanowi, iż podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z powyższego wynika, iż ustalenie treści podania musi nastąpić w oparciu o przepis art. 63 kpa.
Braki podania wymagają ich usunięcia w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 kpa, zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom (tj. innym niż brak adresu, o którym mowa § 1 tego przepisu), ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zatem, stosownie do zasady uregulowanej w art. 9 kpa zobowiązującej organ administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, braki formalne podania nie powodują od razu jego bezskuteczności. Przepis art. 64 kpa, realizujący wymienioną zasadę ogólną postępowania administracyjnego, nakłada w tym zakresie na organ prowadzący sprawę obowiązek wezwania strony do usunięcia istniejących braków formalnych (w tym również w zakresie treści żądania podania), w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności.
W przedmiotowej sprawie we wniosku z 23 marca 1987 r., a następnie uzupełnianego licznymi pismami spadkobierców, konsekwentnie zawarte zostało żądanie odszkodowania lub zwrotu nieruchomości.
Tymczasem organ I instancji uznał w sposób arbitralny, że wnioskodawcy wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Górnictwa z [...] lutego 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy "P." - [...] Spółka z o.o. w K. w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w gm. T. i w konsekwencji wydał decyzję z [...] lipca 2007 r.
Takie działanie Ministra, w świetle powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, uznać należy za - co najmniej - przedwczesne.
9
IV SA/Wa 848/10
Organ I instancji, kierując się wymogami art. 9 kpa i art. 64 § 2 kpa, winien wezwać stronę, jako wnoszącą podanie, do usunięcia braków podania - poprzez doprecyzowanie żądania - w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie niezbędny powinien być czynny udział samej strony (art. 10 kpa), która na żądanie organu powinna ostatecznie zadecydować o tym, w jakim kierunku powinno być prowadzone postępowanie z jej wniosku. Sam organ - co wymaga podkreślenia -nie jest władny do dokonania takiej kwalifikacji. W razie wątpliwości, sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990 r., nr 2-3, poz. 4).
O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje więc sama strona, jeżeli zaś charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ ma obowiązek na podstawie art. 9 kpa czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej - w razie potrzeby -niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Rozpoznanie sprawy bez ustalenia dokładnego przedmiotu żądania wszczynającego postępowanie administracyjne stanowi naruszenie ww. przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na jego wynik.
10
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy. Z kolei rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.