IV SA/Wa 839/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-07-04
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomościodszkodowanieprawo administracyjnepostępowanie administracyjneprezydent miastaministerstwosąd administracyjnynastępstwo prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Prezydenta Miasta G. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii o niedopuszczalności odwołania w sprawie stwierdzenia naruszenia prawa przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Sprawa dotyczyła skargi Prezydenta Miasta G. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii, które stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody o naruszeniu prawa przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość z 1988 r. Sąd administracyjny uznał, że Prezydent Miasta G., działając jako następca prawny organu, który wydał pierwotną decyzję, nie mógł jednocześnie występować jako strona wnosząca odwołanie. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Prezydenta Miasta G. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 marca 2023 r., które stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Prezydenta Miasta G. od decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2021 r. Decyzja Wojewody stwierdzała wydanie z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. z dnia 3 maja 1988 r., ustalającej odszkodowanie za składniki roślinne i budowlane na wywłaszczonej nieruchomości. Minister uznał odwołanie Prezydenta Miasta G. za niedopuszczalne, argumentując, że Prezydent Miasta G., jako następca prawny organu wydającego pierwotną decyzję (Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G.), nie może występować w tej samej sprawie jako strona postępowania. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że zadania związane z wywłaszczeniami i odszkodowaniami, wykonywane przez terenowe organy administracji państwowej przed 1990 r., nie zostały przekazane organom samorządu terytorialnego. W związku z tym, Prezydent Miasta G., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, nie posiadał legitymacji do wniesienia odwołania. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej nie może występować w tej samej sprawie jako organ prowadzący postępowanie (lub jego następca prawny) i jednocześnie jako strona postępowania.

Uzasadnienie

Zasada, że organ nie może być stroną w swojej własnej sprawie, dotyczy również jego następcy prawnego. W przypadku wywłaszczeń i odszkodowań, zadania organów administracji państwowej sprzed 1990 r. nie przeszły na samorządy, a ich następcą prawnym są organy administracji rządowej. Prezydent Miasta G., wykonując zadania z zakresu administracji rządowej, nie mógł zatem wnieść odwołania od decyzji Wojewody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 132

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego art. 135 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 3 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej

Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczegółowych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw

u.g.n. art. 112 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129 § ust. 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.s.p. art. 92 § ust. 1 pkt 2 i ust. 2

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym art. 26 § ust. 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prezydent Miasta G., jako następca prawny organu wydającego pierwotną decyzję, nie może być stroną postępowania odwoławczego. Zadania z zakresu wywłaszczeń i odszkodowań nie zostały przekazane organom samorządu terytorialnego, a pozostały w gestii administracji rządowej.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 28 k.p.a., art. 134 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie braku przymiotu strony i legitymacji do odwołania.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie może występować w dwóch rolach - jako organ prowadzący postępowanie (administrujący) i jako strona ustalenie następstwa prawnego po organie administracji państwowej, orzekającym przed 27 maja 1990 r., tj. w okresie, gdy nie istniał samorząd terytorialny, wymagał ustalenia, czy zadania tego organu, w zakresie dotyczącym danej sprawy, zostały przekazane samorządowi terytorialnemu czy też pozostają one zadaniami organów administracji rządowej.

Skład orzekający

Anna Sękowska

przewodniczący

Joanna Borkowska

członek

Agnieszka Wąsikowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie następstwa prawnego po organach administracji państwowej sprzed 1990 r., zwłaszcza w sprawach wywłaszczeń i odszkodowań, oraz kwestia dopuszczalności odwołania przez organ będący następcą prawnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej organów administracji państwowej sprzed 1990 r. i ich następców prawnych, głównie w kontekście nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii następstwa prawnego po organach administracji z czasów PRL i jej wpływu na możliwość zaskarżania decyzji. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Czy organ może być jednocześnie stroną w swojej własnej sprawie? Sąd rozstrzyga o niedopuszczalności odwołania w sprawie wywłaszczenia.

Dane finansowe

WPS: 1 387 170 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 839/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska /sprawozdawca/
Anna Sękowska /przewodniczący/
Joanna Borkowska
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2377/23 - Wyrok NSA z 2025-08-28
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prezydenta Miasta G. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 marca 2023 r., nr DO.IV.7612.6.2022.KP w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju i Technologii (dalej: minister, organ odwoławczy) postanowieniem z 15 marca 2023 r., DO.IV.7612.6.2022.KP po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (dalej również jako: Skarżący) od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. nr [...] stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. z 3 maja 1988 r. nr GGG-17/85/88/ZK ustalającej odszkodowanie za składniki roślinne i budowlane znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] i [...] oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 4968 m2 oraz nr [...] o pow. 1426 m2, na rzecz byłego właściciela Pana T.B, stwierdził niedopuszczalność odwołania.
Stan sprawy wyglądał następująco:
Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. decyzją z 21 sierpnia 1986 r., nr GGG-8221/17/85/86/KH, orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa części nieruchomości, o pow. 6394 m2, położonej w [...] przy ul. [...] i [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 4968 m2 i działki nr [...] o pow. 1426 m2 oraz o przyznaniu odszkodowania pieniężnego za składniki budowlane w wysokości 705 805 zł i roślinne w wysokości 681 365 zł.
Decyzją z 29 grudnia 1986 r. nr G-VIII/8221/83/86, Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w G. utrzymał w mocy powyższą decyzję z 21 sierpnia 1986 r.
Wyrokiem z 24 września 1987 r., SA/Gd 308/87 Naczelny Sąd Administracyjny oddział zamiejscowy w G., uchylił powyższe decyzje w części dotyczącej odszkodowania za składniki roślinne i budowlane.
Decyzją z 3 maja 1988 r., Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G., ustalił odszkodowanie za składniki roślinne i budowlane znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości w łącznej wysokości 1 387 170 zł.
Pismem z 26 stycznia 2009 r. D.K. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. z 3 maja 1988 r.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...], Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 3 maja 1988 r., została wydana z naruszeniem prawa.
Prezydent Miasta G. "wykonujący zadania starosty w zakresu administracji rządowej" pismem z 5 lutego 2021 r. wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r.
Postanowieniem z 15 marca 2023 r. minister stwierdził niedopuszczalność odwołania.
Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie kluczowym zagadnieniem było ustalenie następstwa prawnego po organie, który wydał kwestionowaną decyzję z 3 maja 1988 r. Jak dalej ustalił, kontrolowana decyzja z 3 maja 1988 r. została wydana przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G., a więc przez terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej, o którym mowa w art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1983 r. Nr 41, poz. 185 ze zm.; dalej: ustawa o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 1985 r. Nr 22, poz. 99; dalej: ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości), gospodarka gruntami i wywłaszczenia nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami. Z dniem 27 maja 1990 r. weszła wżycie ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1990 r. Nr 16, poz. 95; dalej: ustawa o samorządzie gminnym), którą przywrócono zlikwidowany w 1950 r. samorząd terytorialny na szczeblu gminnym. Jednocześnie z dniem 27 maja 1990 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz. U. z 1990 r. Nr 21, poz. 123; dalej: ustawa o terenowych organach rządowej administracji ogólnej), którą wprowadzono jako organ administracji państwowej (rządowej) szczebla podstawowego - kierowników urzędów rejonowych.
Przepisy ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczegółowych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 1990 r. nr 34, poz. 198; ustawa o podziale zadać i kompetencji) wskazują poszczególne kategorie zadań, dotychczas zastrzeżonych do właściwości terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które przeszły z dniem wejścia w życie powyższej ustawy na organy gmin. Wśród przekazanych kompetencji brak jest wskazania spraw dot. wywłaszczania nieruchomości i ustalania odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości. Na organy gminy przeszedł jedynie obowiązek wypłaty odszkodowania za grunty przejęte pod budowę ulic. Tym samym w dalszym ciągu realizacja zadań dot. wywłaszczeń i przyznawania odszkodowań należała do organów administracji państwowej (rządowej). Organ odwoławczy wskazał również, że analogiczne rozwiązanie zostało zastosowane w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899; dalej: u.g.n.), zgodnie z którą starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej jest co do zasady właściwy w sprawach wywłaszczeniowych (art. 112 ust. 4 u.g.n.) i odszkodowawczych (art. 129 ust. 5 u.g.n.).
Minister podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych ustalenie następstwa prawnego po organie administracji państwowej, orzekającym przed 27 maja 1990 r., tj. w okresie, gdy nie istniał samorząd terytorialny, wymagał ustalenia, czy zadania tego organu, w zakresie dotyczącym danej sprawy, zostały przekazane samorządowi terytorialnemu czy też pozostają one zadaniami organów administracji rządowej.
Miasto G.jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu. Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1526; ustawa o samorządzie powiatowym w aktualnym brzmieniu), prezydent miasta na prawach powiatu posiada kompetencje do działania jako organ powiatu, zaś na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2022 r., poz. 559 ze zm.; dalej: ustawa o samorządzie gminnym w aktualnym brzmieniu), prezydent miasta jest organem wykonawczym gminy. W konsekwencji, prezydent miasta na prawach powiatu łączy w sobie uprawnienia do realizacji zadań z zakresu samorządu gminnego, jak i samorządu powiatowego, a także wykonuje zadania zlecone z zakresu administracji rządowej.
Mając na uwadze, iż zadania z zakresu wywłaszczeń i odszkodowań nie zostały po 27 maja 1990 r. przekazane organom jednostek samorządu terytorialnego należy przyjąć, iż obecnie następcą prawnym Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G., który wydał kontrolowaną decyzję z 3 maja 1988 r., jest Skarżący - Prezydent Miasta G., "wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej".
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w tej samej sprawie organ administracji publicznej nie może występować w dwóch rolach - jako organ prowadzący postępowanie (administrujący) i jako strona. Wobec powyższego zdaniem ministra Skarżący jako następca prawny Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. W konsekwencji odwołanie należało uznać za niedopuszczalne.
W skardze na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania .
Zaskarżonemu postanowieniu ministra zarzucono naruszenie:
art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 132 ust. 5 u.g.n., przez błędne uznanie, że Skarżący, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, jako statio fisci Skarbu Państwa, nie posiada przymiotu strony, a tym samym legitymacji do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] dotyczącej kontroli legalności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. w przedmiocie odszkodowania za składniki roślinne i budowlane z tytułu wywłaszczenia;
art. 134 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające stwierdzenie przez ministra niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Skarżącego, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej od postanowienia ministra z 15 marca 2023 r.;
art. 10 § 1 k.p.a., przez pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu, co stanowi jednocześnie wadę kwalifikowaną postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W skardze zostało przedstawione stanowisko do powyższych zarzutów.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za niezasadną.
Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie ministra z 15 marca 2023 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. z 3 maja 1988 r. ustalającej odszkodowanie za składniki roślinne i budowlane znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości.
Powołanym wyżej postanowieniem minister, na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania Skarżącego – Prezydenta Miasta G. argumentując, że Skarżący nie posiada statusu strony w postępowaniu z uwagi na to, że nie może występować w tej samej sprawie jako strona oraz organ administracji, który de facto wydał kontrolowaną decyzję.
W pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, że odwołanie, jako środek służący do wzruszenia decyzji nieostatecznej, stanowi gwarancję realizacji zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a. Oznacza to, że strona postępowania niezadowolona z wydanej decyzji ma prawo domagać się, w drodze złożonego odwołania, ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Stosownie jednak do treści art. 127 § 1 k.p.a. prawo do wniesienia odwołania przysługuje wyłącznie stronie. Postępowanie odwoławcze może być skutecznie zainicjowane jedynie przez podmiot posiadający przymiot strony. W sytuacji więc, gdy do organu odwoławczego wpływa odwołanie, organ ten - przed wydaniem decyzji merytorycznej w sprawie - dokonuje sprawdzenia pod względem formalnoprawnym, czy odwołanie jest wniesione prawidłowo, w tym czy pochodzi od strony postępowania. Stroną zaś jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.).
Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie ma charakteru merytorycznego, lecz jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie nie może zostać rozpoznane (por. wyrok WSA w Gliwicach z 25.06.2020 r., III SA/Gl 48/20). Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę, która nie posiada legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 k.p.a. (por. wyrok WSA w Łodzi z 23.04.2020 r., III SA/Łd 177/20; wyrok WSA w Warszawie z 27.01.2021 r., VII SA/Wa 1063/20).
Stwierdzenie braku spełnienia przesłanki podmiotowej może skutkować orzeczeniem albo o niedopuszczalności odwołania (w oparciu o art. 134 k.p.a.) albo o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.). Jednocześnie podkreślić należy, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż zastosowanie pierwszego z ww. przepisów z przyczyn podmiotowych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy ze złożonego odwołania wynika w sposób oczywisty, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wnoszący je nie jest stroną postępowania (wyrok NSA z 23.06.2023 r., III OSK 283/22; z 10.09.2019 r., II OSK 2480/17). Również w piśmiennictwie podnosi się, że wydanie postanowienia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych jest możliwe jedynie w przypadku, kiedy to ma miejsce prima facie, czyli "na pierwszy rzut oka" (M. B., M. S. (w:) M. B. z, M. S., Postępowanie administracyjne dla jednostek samorządu terytorialnego. Komentarz, Warszawa 2020, art. 134).
Podsumowując, jeżeli organ w wyniku analizy ustali, że podmiot, który wniósł odwołanie w sposób oczywisty nie jest stroną postępowania, obowiązany jest na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdzić niedopuszczalność wniesienia odwołania.
Stosując przepis art. 134 k.p.a., organ odwoławczy w toczącym się postępowaniu uznał, iż Skarżący nie posiada legitymacji procesowej do skutecznego kwestionowania w postępowaniu administracyjnym decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r., w rozumieniu art. 28 k.p.a. To powoduje, że odwołanie, które wniósł Skarżący – Prezydent Miasta G. nie mogło zostać merytorycznie rozpatrzone. W tych też okolicznościach minister uznał, że zasadne jest wydanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność wniesienia odwołania.
Stanowisko ministra należy uznać za prawidłowe, gdyż w pierwszej kolejności po wpłynięciu odwołania, organ ten - przed wydaniem decyzji merytorycznej w sprawie, dokonał sprawdzenia pod względem formalnoprawnym, czy odwołanie jest wniesione jest przez stronę postępowania. Zdaniem Sądu w wyniku analizy minister prawidłowo ustalił, iż podmiot, który wniósł odwołanie w sposób oczywisty nie jest stroną postępowania. Wobec tego na podstawie art. 134 k.p.a. słusznie stwierdził niedopuszczalność odwołania.
W przedmiotowej sprawie kluczowe jest, że decyzja z 3 maja 1988 r. została wydana przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G., który był organem terenowym administracji państwowej o właściwości szczególnej (art. 135 ust. 1 ustawy o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gospodarka gruntami i wywłaszczenia nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej.
Z dniem 27 maja 1990 r. weszła wżycie ustawa o samorządzie gminnym, którą przywrócono zlikwidowany w 1950 r. samorząd terytorialny na szczeblu gminnym. Również 27 maja 1990 r. weszła w życie ustawa o terenowych organach rządowej administracji ogólnej, którą wprowadzono jako organ administracji państwowej (rządowej) szczebla podstawowego - kierowników urzędów rejonowych. Z ustawy o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczegółowych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych wynikało, że wśród przekazanych kompetencji brak jest wskazania spraw dot. wywłaszczania nieruchomości i ustalania odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości. Zatem słusznie zauważył organ odwoławczy, że na organy gminy przeszedł jedynie obowiązek wypłaty odszkodowania za grunty przejęte pod budowę ulic. Realizacja zadań dot. wywłaszczeń i przyznawania odszkodowań należała do organów administracji państwowej (rządowej). Minister przywołał przy tym analogiczne rozwiązanie, które zostało zastosowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którą starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej jest co do zasady właściwy w sprawach wywłaszczeniowych (art. 112 ust. 4 u.g.n.) i odszkodowawczych (art. 129 ust. 5 u.g.n.).
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy zasadnie uznał, że ustalenie następstwa prawnego po organie administracji państwowej, orzekającym przed 27 maja 1990 r., tj. w okresie, gdy nie istniał samorząd terytorialny, wymagał ustalenia, czy zadania tego organu, w zakresie dotyczącym danej sprawy, zostały przekazane samorządowi terytorialnemu, czy też pozostają one zadaniami organów administracji rządowej.
Miasto G. jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu. Stosownie zaś do art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym (u.s.p) w aktualnym brzmieniu, prezydent miasta na prawach powiatu posiada kompetencje do działania jako organ powiatu, zaś na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym w aktualnym brzmieniu, prezydent miasta jest organem wykonawczym gminy. W konsekwencji, prezydent miasta na prawach powiatu łączy w sobie uprawnienia do realizacji zadań z zakresu samorządu gminnego, jak i samorządu powiatowego, a także wykonuje zadania zlecone z zakresu administracji rządowej.
Kwestią jak dotąd niewyjaśnioną pozostaje odpowiedź na pytanie, czy prezydent miasta na prawach powiatu jest jednocześnie starostą wykonującym zadania powiatu ziemskiego oraz prezydentem gminy miejskiej wykonującym zadania tejże gminy. Z chwilą wejścia w życie 27.10.1998 r. rozdziału 9 u.s.p., poświęconego miastu na prawach powiatu, sprawa dotycząca wzajemnych relacji pomiędzy starostą a prezydentem w mieście na prawach powiatu nie była uregulowana. Stan ten uległ zmianie z 23 lutego 2000 r. Mocą art. 52 pkt 6 ustawy z 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej znowelizowano art. 91 u.s.p., dodając ust. 6 w następującym brzmieniu: "Ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o staroście, rozumie się przez to również prezydenta miasta na prawach powiatu". Przepis ten został jednak wykreślony z ustawy o samorządzie powiatowym (mocą art. 2 pkt 41 noweli z 11 kwietnia 2001 r.). Nowe brzmienie tego przepisu (obowiązujące do chwili obecnej) nie zachowało wcześniejszej zasady równającej starostę z prezydentem miasta na prawach powiatu.
W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 20 października 2005 r., II SA/Bk 408/05, zostało stwierdzone, że prezydent miasta jest organem wykonawczym miasta, reprezentuje je na zewnątrz, jest pracownikiem urzędu miasta, a także sprawuje funkcję starosty. Także zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "prezydent miasta na prawach powiatu jest organem osoby prawnej, jaką jest miasto na prawach powiatu, bowiem ustawa o samorządzie powiatowym i ustawy szczególne wyposażają prezydenta miasta na prawach powiatu zarówno w kompetencje wykonywane samodzielnie i we własnym imieniu, jak i kompetencje wykonywane w imieniu miasta na prawach powiatu" (wyrok WSA w Warszawie z 17 listopada 2004 r., II SA 4216/03, LEX nr 164703). Natomiast w wyroku z 11 stycznia 2000 r., K 7/99 33, Trybunał Konstytucyjny przyjął, że "prezydent miasta na prawach powiatu pełni jednocześnie funkcje starosty, a zatem otrzymał szereg nowych (w zestawieniu z programem pilotażowym i ustawą o wielkich miastach) kompetencji z zakresu administracji rządowej. W tym zakresie jego sytuacja jest identyczna jak wszystkich innych starostów, tzn. tych, którzy nie są jednocześnie szefami gmin". Za takim stanowiskiem zdaje się przemawiać także pogląd P. Winczorka, który wskazuje, że na mocy ustawy o samorządzie powiatowym wybór prezydenta w mieście na prawach powiatu staje się równoznaczny z wyborem starosty powiatowego. W miastach na prawach powiatu nie przewiduje się równoległego istnienia – obok władz powiatowych – władz miejskich 34 . Podobnie rzecz ujmuje P. Sarnecki, twierdząc, że "prezydent miasta na prawach powiatu wykonuje wszystkie funkcje starosty, co jest zawarte implicite w art. 92 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, a także w samym pojęciu «miasto na prawach powiatu». Prezydent miasta na prawach powiatu po prostu jest starostą w rozumieniu ogółu przepisów prawnych, tak jak np. – w takim, że rozumieniu – burmistrz jest wójtem" (P. Sarnecki [w:] P. Winczorek, P. Sarnecki, M. Granat, W. Orłowski, B. Banaszak, W sprawie łączenia mandatu przedstawicielskiego ze stanowiskiem prezydenta miasta na prawach powiatu, Prz. Sejm. 1999/4, s. 61.). Tożsamy pogląd prezentuje M. S., wskazując, że w mieście na prawach powiatu funkcje starosty sprawuje prezydent miasta (M. S., Organy wykonawcze samorządu powiatowego i wojewódzkiego [w:] J.P. T., M. S., J. S., J. W., Samorząd terytorialny w Polsce, Warszawa 2004, s. 209.).
Mając zatem na uwadze, iż zadania z zakresu wywłaszczeń i odszkodowań nie zostały po 27 maja 1990 r. przekazane organom jednostek samorządu terytorialnego w ocenie Sądu minister prawidłowo przyjął, iż obecnie następcą prawnym Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G, który wydał kontrolowaną decyzję z 3 maja 1988 r., jest Prezydent Miasta G. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.
Zatem w ocenie Sądu minister słusznie przyjął, że Prezydent Miasta G. jako następca prawny Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. nie jest podmiotem uprawnionym (nie posiada legitymacji) do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r. Skarżący nie może w tej samej sprawie występować jako strona oraz jako organ administracji, który de facto wydał kontrolowaną decyzję. Powyższe ustalenia zdaniem Sądu nie budzą wątpliwości, zatem należało uznać przedmiotowe odwołanie za niedopuszczalne.
Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż skarga jest niezasadna i nie podzielił podniesionych w niej zarzutów.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił ska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI