IV SA/WA 837/20

IV SA/Wa 837/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka /sprawozdawca/
Anna Sidorowska-Ciesielska
Wanda Zielińska-Baran /przewodniczący/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 7329/21 - Postanowienie NSA z 2023-03-02
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 53aust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] stycznia 2020 r., znak: [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) oraz art. 53a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2019 r., znak: [...] w sprawie wymierzenia Z. S. prowadzącemu niezarejestrowaną działalność gospodarczą na terenie przy ul. [...] , [...] , kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za dokonanie poza stacją demontażu w miejscu wykonywania działalności pod adresem ul. [...] , [...] : usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów; wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia; wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu.
W ocenie organu II instancji materiał zebrany przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska podczas kontroli oraz prowadzonego w jej następstwie postępowania administracyjnego jednoznacznie wskazuje na prowadzenie przez Z. S. demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji poza stacją demontażu bez posiadania odpowiednich zezwoleń. Wydanie decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną zostało poprzedzone szczegółową kontrolą przeprowadzoną w miejscu prowadzenia nielegalnej działalności pod adresem ul. [...] , [...] . Zdaniem organu II instancji w wyniku kontroli zgromadzono wyczerpujący materiał dowodowy, który wykazuje, że Z. S. nie jest podmiotem uprawnionym do prowadzenia demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Organ stwierdził, że Z. S. w momencie kontroli nie posiadał pozwolenia Marszałka Województwa [...] , o którym mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, a które jest wymagane przy prowadzeniu działalności polegającej na demontażu pojazdów.
W trakcie przeprowadzonej przez inspektorów [...] WIOŚ kontroli pod adresem ul. [...] , [...] ujawniono obecność 20 pojazdów wycofanych z eksploatacji. Na podstawie fotografii dołączonych do protokołu kontroli przeprowadzonej w miejscu prowadzenia działalności przez stronę organ uznał, że część ujawnionych pojazdów została w sposób widoczny poddana demontażowi. Z pojazdów wymontowano elementy tj. koła, opony, zderzaki, światła, elementy wyposażenia, a także zdemontowano części karoserii, tj. drzwi czy klapy bagażnika. Organ stwierdził także, iż na posesji należącej do Z. S. magazynowane były części zamienne do pojazdów oraz odpady pochodzące z demontażu. W ocenie organu pojazdy znajdujące się na skontrolowanej posesji bez wątpienia stanowiły pojazdy wycofane z eksploatacji zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy
o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Organ II instancji ustalił, że ujawnione pojazdy zostały pozbawione wielu istotnych części oraz elementów, a także nie posiadały odpowiednich dokumentów tj. dowodu rejestracyjnego czy ubezpieczenie OC. W ocenie organu II instancji strona wchodząc w posiadanie przedmiotowych pojazdów i nie dokonując ich przerejestrowania, nie planowała użytkować ich zgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nie ulega wątpliwości, przy uwzględnieniu stanu technicznego przedmiotowych pojazdów oraz braku odpowiednich dokumentów, iż Z. S. dokonał zmiany sposobu użytkowania pojazdów, a pojazdy te stanowiły dla strony źródło części zamiennych. Wobec powyższego przedmiotowe pojazdy nie mogły być dopuszczone do ruchu, a tym samym użytkowane zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, co w ocenie organu w pełni wypełnia ustawową przesłankę pozbycia się. Ujawnione pojazdy stały się zatem odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji. Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 5 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji demontaż odpadów będących pojazdami wycofanymi z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu, tj. instalacjach zapewniających bezpieczne dla środowiska i zdrowia ludzi ich przetwarzanie. Zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wola Z. S. jako właściciela przedmiotowych pojazdów nie ma wpływu na uznanie ich za odpady, ponieważ zmiana funkcji, a tym samym pozbycie się przez niego pojazdów stało się faktem, któremu nie można zaprzeczyć. Organ zauważył również, iż ze względu na stan techniczny pojazdów oraz spowodowane tym zagrożenie dla środowiska poprzez stwierdzone wycieki substancji ropopochodnych, ujawnione pojazdy powinny zostać zagospodarowane zgodnie z przepisami i przekazane do legalnej stacji demontażu pojazdów. Organ II Instancji stwierdził, iż z uwagi na skalę prowadzonej nielegalnej działalności, ilość zgromadzonych odpadów kara pieniężna w wysokości 20.000 zł jest adekwatna do stopnia szkodliwości czynu popełnionego przez Z. S.
W dniu 6 marca 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniósł Z. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska została zaskarżona w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności:
- art. 75 § 1 k.p.a. wynikające z braku należytego wyjaśnienia sprawy w toku postępowania kontrolnego przeprowadzonego przez WIOŚ w [...] i w konsekwencji bezzasadne uznanie, że Z. S. dopuścił się naruszenia przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 20.07.2005 r., o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, polegającego na prowadzeniu nielegalnego demontażu pojazdów samochodowych,
- art. 76 § 3 k.p.a. wynikające z bezpodstawnego zignorowania twierdzenia skarżącego, obejmującego dowód przeciwko dokumentowi urzędowemu w postaci "Protokołu kontroli nr [...] , zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, kwestionujące ustalenia kontroli oraz wskazujące na jej pobieżny, ogólnikowy przebieg i powołujące się na ustalenia i wynik poprzednio przeprowadzonej w sposób wnikliwy kontroli u skarżącego przez ten sam organ, w tym samym przedmiocie, zakończonej ustaleniem, że Z. S. naruszył przepis art. 25 ustawy o odpadach, z powodu magazynowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, co skutkowało zastosowaniem wobec niego pouczenia stosownie do przepisu art. 174 ustawy o odpadach.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego, poniesionych przez niego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego stwierdzenie, że wygląd i usytuowanie części jedynie "wskazują" - według przeprowadzających kontrolę - na dokonywany demontaż, nie może stanowić dowodu na tę okoliczność, zwłaszcza w sytuacji gdy przeczy temu skarżący, a jego zaprzeczenie uwiarygadnia fakt, potwierdzony przez kontrolujących, iż znaczna ilość części przedmiotowych pojazdów i samochodów stanowi pozostałość po warsztacie samochodowym prowadzonym wcześniej przez skarżącego. Zdaniem skarżącego nie wskazano dowodu na to, które z części są pozostałością po prowadzonym warsztacie, a które miałyby pochodzić
z demontażu dokonanego przez skarżącego na kontrolowanej posesji. Skarżący stwierdził także, że ustalenia z oględzin posesji opisano z pominięciem szczegółów, tj. nie wskazano ilości poszczególnych rodzajów części i wyposażenia pojazdów, nie wskazano dokładnej ilości znajdujących się tam samochodów, które uznano za wycofane z eksploatacji, nie odnotowano ich numerów rejestracyjnych i stąd nie było możliwości ustalenia czy faktycznie na tej posesji dokonywano demontażu pojazdów. W ocenie skarżącego postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją powinno być przeprowadzone w sposób bardziej wnikliwy, a organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie powinien uwzględnić ustalenia i wynik poprzedniej kontroli przeprowadzonej na tej samej posesji.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) dalej "P.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną kontrolowanych decyzji stanowił art. 53a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1610 dalej: ustawa o recyklingu), zgodnie z którym, kto poza stacją demontażu dokonuje wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia, podlega karze pieniężnej od 15 000 do 500 000 zł. W myśl ust. 2 tego artykułu kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 wymierza w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Z analizy powołanego art. 53a wynika, że o ile ustawodawca w ust. 1 pozostawił organom uznanie co do ustalenia wysokości kary pieniężnej, to w jego ust. 2 przez zastosowanie sformułowana "wymierza" nałożył na organy obowiązek wymierzenia tej kary.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pod pojęciem pojazd wycofany z eksploatacji rozumie się pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia jest obowiązany. Zatem niezbędnym warunkiem uznania danego pojazdu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się jego lub zamierzał się wyzbyć.
W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08). "Pozbycie się" rozumiane więc jest jako przekazanie (zbycie) przedmiotu innemu podmiotowi, który będzie ten przedmiot wykorzystywał w zasadniczo odmienny od pierwotnego sposób. Natomiast przy dokonywaniu kwalifikacji przedmiotu, jako odpadu istotne znaczenie ma także przesłanka w postaci zmiany dotychczasowego sposobu ich użytkowania. Należy przyjąć, że zmiana sposobu użytkowania może polegać na użytkowaniu w sposób odmienny niż w normalnych warunkach przedmiot jest wykorzystywany do celów, do których został pierwotnie wytworzony. Odpadami mogą być także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej, jako dobro o określonej wartości ekonomicznej (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2793/12).
W niniejszej sprawie istotne znaczenie miało odniesienie się do pojęcia "pojazdu wycofanego z eksploatacji", stanowiącego odpad w rozumieniu ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 4 ust. 1 wym. ustawy, odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923), które obowiązywało do dnia 6 stycznia 2020 r., w jego załącznikach wymienione zostały m.in. zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów (kod 16 01 06) oraz zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy (kod 16 01 04*).
Jak już wyżej wskazano, w toku oględzin w dniu 29 maja 2019 r. na terenie posesji przy ul. [...] w [...] gm. [...] stwierdzono obecność około 20 pojazdów częściowo lub całkowicie zdemontowanych. Pojazdy w większości posiadały tablice rejestracyjne. Ponadto ujawniono dużą ilość wymontowanych części do pojazdów oraz elementów wyposażenia tj. elementy karoserii, fotele, opony, układy wydechowe, elementy elektroniki. Pojazdy oraz wymontowane elementy znajdowały się na terenie nieutwardzonym bez zadaszenia. Podczas oględzin stwierdzono również plamy wycieku substancji ropopochodnych. Skarżący w toku kontroli oświadczył, że części samochodowe są jego własnością. Części samochodowe są częściowo pozostałością po prowadzonej działalności gospodarczej, częściowo pochodzą z zakupów i częściowo są wymontowane z pojazdów. Jednocześnie skarżący nie przedstawił dowodów rejestracyjnych pojazdów i faktur zakupu części.
W stanie faktycznym sprawy, organy słusznie uznały, że skarżący prowadził działalność demontażu pojazdów samochodowych poza stacją demontażu, polegającą na wymontowywaniu z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia.
Należy zauważyć, że art. 53a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów znajduje zastosowanie niezależnie od tego, czy demontaż poza stacją demontażu dotyczył jednego pojazdu wycofanego z eksploatacji, czy większej liczby pojazdów, jak też niezależnie od tego, czyją ten pojazd stanowił własność (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2044/14, Lex nr 2081373). Użyte w art. 53a ust. 1 określenie "poza stacją demontażu", należy odnosić do każdego podmiotu, który dokonuje czynności wskazanych w tym przepisie, nie mając zgodnie z art. 40 ust. 1 cytowanej ustawy, pozwolenia zintegrowanego lub innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 1985/14, Lex nr 2106647). Na każdym etapie demontażu pojazdu wycofanego z eksploatacji powstają części pochodzące z pojazdu i do zakończenia demontażu, pojazd ma status pojazdu wycofanego z eksploatacji, a zatem mają do niego zastosowanie regulacje ustawy o recyklingu. Stosownie do art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu, przy czym demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Zgodnie z art. 3 pkt 10 ww. ustawy demontaż obejmuje następujące czynności:
a) usunięcie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów i substancji niebezpiecznych, w tym płynów,
b) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia,
c) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu.
W ocenie Sądu, prawidłowo w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, organy uznały, że skarżący dokonał, poza stacją demontażu, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia, za co zgodnie z art. 53a organ obowiązany był wymierzyć karę pieniężną. Skarżący na prowadzenie działalności polegającej na demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie posiadał wymaganych prawem decyzji w zakresie gospodarki odpadami. Podstawą nałożenia kary jest stwierdzenie przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska dokonania przekroczenia lub naruszenia dozwolonego zakresu korzystania ze środowiska. Stwierdzenie takie dokonywane jest na podstawie kontroli. Karę pieniężną wymierza w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami. Przy ustalaniu wysokości tej kary wojewódzki inspektor ochrony środowiska uwzględnia rodzaj naruszenia i jego wpływ na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okres trwania naruszenia i rozmiary prowadzonej działalności oraz bierze pod uwagę skutki tych naruszeń i wielkość zagrożenia. W sprawach dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy uznać, że organy uzasadniły wysokość wymierzonej skarżącemu kary pieniężnej.
Wbrew zarzutom skargi, organy w sposób wszechstronny i wyczerpujący zebrały materiał dowodowy. Dokonały prawidłowej jego analizy i oceny, co pozwoliło ustalić stan faktyczny i prawidłowo przyporządkować go normie art. 53a ust. 1 pkt 2 ustawy o recyklingu. Organy wykazały, że skarżący dokonał demontażu pojazdów poza stacją demontażu, co sam skarżący potwierdził oświadczając, że część znajdujących się na terenie posesji przy ul. [...] w [...] gm. [...] części samochodowych została wymontowana z pojazdów, który to demontaż nie mógł być dokonywany poza stacją demontażu.
Wbrew zarzutowi skargi, mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń zawartych w protokole kontroli z 28 czerwca 2019 r. Z kolei ustalenia kontrolne zawarte w protokole kontroli przeprowadzonej w 2017 r. pozostają bez wpływu na kontrolę przeprowadzoną w 2019 r.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.