IV SA/Wa 831/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów.
Skarżący, S. K., prowadzący stację demontażu pojazdów, został ukarany karą pieniężną w wysokości 50 000 zł za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci trzech uszkodzonych pojazdów z terenu Niemiec do Polski. Organy administracji uznały pojazdy za odpady niebezpieczne, a ich przywóz za nielegalny, ponieważ nie dokonano wymaganego zgłoszenia. Skarżący kwestionował status odpadów i wysokość kary, argumentując m.in. brak szkody dla środowiska i możliwość zastosowania zasady miarkowania kary. Sąd administracyjny uznał jednak, że pojazdy prawidłowo zakwalifikowano jako odpady, a ich przemieszczenie było nielegalne, co obligowało do nałożenia kary w minimalnej ustawowej wysokości.
Sprawa dotyczyła skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 50 000 zł. Kara została wymierzona za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci trzech uszkodzonych pojazdów z terenu Niemiec do Polski, bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Skarżący prowadził stację demontażu pojazdów i odebrał te pojazdy. Organy administracji uznały, że pojazdy te, ze względu na swój stan i przeznaczenie do demontażu, stanowiły odpady, a ich przywóz bez zgłoszenia był niezgodny z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. W szczególności, organy zakwalifikowały pojazdy jako odpady niebezpieczne (kod 16 01 04*), powołując się na obecność płynów eksploatacyjnych i kompletność pojazdów przed demontażem. Skarżący podnosił, że pojazdy nie były odpadami, nie spowodowały szkody dla środowiska i wnosił o miarkowanie kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że pojazdy prawidłowo zakwalifikowano jako odpady, ponieważ ich poprzedni właściciele pozbyli się ich w celu demontażu, co oznaczało zmianę sposobu użytkowania niezgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Sąd podkreślił, że możliwość odzysku odpadu nie wpływa na jego kwalifikację jako odpadu. Ponadto, sąd stwierdził, że przemieszczanie odpadów bez wymaganego zgłoszenia było nielegalne, co obligowało do nałożenia kary pieniężnej. Kara została wymierzona w minimalnej ustawowej wysokości, z uwzględnieniem okoliczności, że demontaż odbywał się w legalnie działającej stacji, co minimalizowało zagrożenie dla środowiska. Sąd uznał również, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące miarkowania kar (art. 189d, 189f) nie miały zastosowania, gdyż ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów zawierała własne regulacje dotyczące ustalania wysokości kar, a kara miała charakter obligatoryjny i służyła prewencji ogólnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, uszkodzone pojazdy przeznaczone do demontażu stanowią odpady, jeśli ich posiadacz pozbywa się ich lub zamierza się pozbyć, co oznacza zmianę sposobu użytkowania niezgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że pojazdy, których poprzedni właściciele nie widzieli możliwości dalszego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i przekazali je do demontażu, uzyskały status odpadów już na terytorium kraju wysyłki. Możliwość odzysku odpadu lub jego wartość rynkowa nie pozbawia go charakteru odpadu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów art. 32 § 1
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów art. 34
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
Pomocnicze
ppsa art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów art. 2 § 1
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
ustawa o odpadach art. 3 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
ustawa o odpadach art. 3 § 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
ustawa o odpadach art. 3 § 4
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
k.p.a. art. 189 § d
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189 § f
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189 § a
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska art. 12 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pojazdy stanowiły odpady w rozumieniu ustawy. Międzynarodowe przemieszczanie pojazdów było nielegalne z powodu braku wymaganego zgłoszenia. Kara pieniężna była obligatoryjna i wymierzona w minimalnej ustawowej wysokości.
Odrzucone argumenty
Pojazdy nie stanowiły odpadów. Nielegalne przemieszczanie nie miało miejsca. Należało zastosować przepisy k.p.a. o miarkowaniu kary. Kara była zbyt wysoka i nieadekwatna.
Godne uwagi sformułowania
pozwolić sobie na zapłacenie tak wysokiej kary brak jest "dofinansowania do stacji demontażu" pozwolić sobie na zapłacenie tak wysokiej kary brak jest "dofinansowania do stacji demontażu" nie pozostawia wątpliwości, iż pojazdy te jeszcze na terenie [...] uzyskały status odpadów przedmiot staje się odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza kara pieniężna ma za zadanie przede wszystkim zniechęcić potencjalnych odbiorców do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów
Skład orzekający
Aleksandra Westra
sprawozdawca
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
członek
Tomasz Wykowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu odpadu dla pojazdów przeznaczonych do demontażu, zasady nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów oraz obligatoryjność i sposób ustalania kar pieniężnych w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, z uwzględnieniem przepisów UE i krajowych. Interpretacja definicji odpadu i nielegalnego przemieszczania może być stosowana analogicznie do innych rodzajów odpadów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i handlu odpadami, z praktycznymi implikacjami dla firm zajmujących się recyklingiem i demontażem pojazdów. Wyjaśnia złożone kwestie prawne dotyczące definicji odpadu i odpowiedzialności prawnej.
“Czy stare samochody z zagranicy to odpady? Sąd wyjaśnia zasady ich przywozu i kary za nielegalne przemieszczanie.”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 831/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aleksandra Westra. /sprawozdawca/
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Tomasz Wykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Odpady
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
III OSK 4388/21 - Wyrok NSA z 2024-11-19
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1162
art 32 ust1, art 34
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Zarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przemieszczanie odpadów bez zgłoszenia oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej "kpa" oraz art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1162) – dalej "ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] , wymierzającą S. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] , Usługi [...] z siedzibą w [...] , karę pieniężną w wysokości 50.000 zł, jako odbiorcy odpadów przemieszczonych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów z terenu [...]:
1) [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym [...] ;
2) [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym [...];
3) [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym nadwozia [...].
Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.
Pismem z dnia 10 lutego 2016 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ") zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o przeprowadzenie kontroli u S. K. , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], Usługi [...], z siedzibą w [...] w zakresie przestrzegania przepisów o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
W dniach 23 lutego - 8 marca 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "[...]") przeprowadził kontrolę u S. K., prowadzącego ww. działalność gospodarczą. O wynikach powyższej kontroli organ I instancji poinformował GIOŚ pismem z dnia 14 marca 2016 r. oraz przesłał Protokół kontroli nr [...]. W toku tej kontroli ustalono, że wszystkie pojazdy, wobec których wydano zaświadczenia o demontażu pojazdu, zostały poddane demontażowi.
GIOŚ w celu zweryfikowania informacji uzyskanych w trakcie kontroli podjął współpracę z właściwym organem [...], tj. [...], mającą na celu ustalenie czy pojazdy odebrane w stacji demontażu pojazdów prowadzonej przez skarżącego stanowiły odpady nielegalnie przemieszczone z terytorium [...] do Polski.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. organ [...], tj. Ministerstwo Środowiska i Energi w [...], nadesłał wyjaśnienia, wskazując szczegółowo sposób postępowania z pojazdami przez poprzednich właścicieli na terenie [...].
Z uwagi na fakt, że odpady przemieszczone z terytorium [...] przez skarżącego zostały zagospodarowane w uprawnionej instalacji, brak było podstaw do wszczęcia postępowania przez GIOŚ w sprawie określenia ich sposobu zagospodarowania w trybie art. 25 i 26 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Natomiast w toku postepowania organ I instancji ustalił, że przemieszczenie pojazdów [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym [...],[...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym [...] oraz [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym nadwozia [...] z terytorium [...] na terytorium Polski zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 2006 r., s. 1) – dalej "rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów" stanowiło nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów.
[...] decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], wymierzył skarżącemu prowadzącemu ww. działalność gospodarczą karę pieniężną w wysokości 50.000 zł, jako odbiorcy odpadów przemieszczonych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia odpadów w postaci ww. pojazdów z terenu [...], wskazując jako podstawę art. 32 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt. 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, oraz art. 3 ust. 1 pkt b ppkt iii rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że ilość odpadów odebranych nielegalnie nie była znacząca, natomiast charakter odpadu wskazywał na potencjalne niebezpieczny charakter, ponieważ tego rodzaju odpady podlegają procedurze pisemnego zgłoszenia i zgody, analogicznie jak odpady z tzw. listy bursztynowej (załącznik nr IV do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów). Jednakże biorąc pod uwagę, że zagrożenie dla ludzi i środowiska powodowane przez odpad w postaci zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów nie było duże, bowiem zgodnie z zaświadczeniami o demontażu pojazdów zostały one poddane odzyskowi w stacji demontażu pojazdów posiadającej stosowne zezwolenie na odzysk odpadów w postaci zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów, organ ustalił najniższą wysokość kary określoną przepisami.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący wskazując, że nie zgadza się z wielkością nałożonej kary, gdyż nie spowodował żadnego zanieczyszczenia środowiska, a przywiezione pojazdy nie stanowiły odpadów. Dalej wyjaśnił, że pojazdy po demontażu w jego stacji, zostały rozebrane na części, które nie stanowiły odpadów. Ponadto podkreślił, że na terenie stacji demontażu prowadzi działania w zakresie prawidłowego recyklingu pojazdów. Zaznaczył, że utworzenie stacji demontażu pojazdów naraziło go na olbrzymie koszty finansowe, dlatego też orzeczona kara jest zbyt rygorystyczna i nie ułatwia mu działalności. Z uwagi na powyższe wniósł o zastosowanie zasady miarkowania kary zgodnie z art. 189d lub 189f kpa i anulowanie wymierzonej kary lub obniżenie jej wysokości do kwoty 1000 zł. Wyjaśnił, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na zapłacenie tak wysokiej kary, w szczególności, gdy brak jest "dofinansowania do stacji demontażu".
GIOŚ decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego z analizy nadesłanych w dniu 22 kwietnia 2016 r. ustaleń Ministerstwa Środowiska i Energii w [...] wynika, iż w przypadku 3 pojazdów zdemontowanych w stacji demontażu należącej do skarżącego, które należały do obywateli [...] zamieszkałych na terenie kraju związkowego [...], niepodważalnie doszło do nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów z terytorium [...] na terytorium Polski.
GIOŚ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem N. S., tj. właścicielki pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] , pojazd został przez nią przekazany na rzecz brata, aby następnie mógł on oddać ww. pojazd do [...] stacji demontażu pojazdów w celu uzyskania dofinansowania "za złomowanie" ("scrap bonus") przy zakupie nowego pojazdu. Wobec tego brat ww. właścicielki pojazdu "pozbył się" pojazdu na rzecz stacji demontażu pojazdu w celu złomowania tego pojazdu na części. Natomiast zgodnie z pismem ww. organu [...] w przypadku pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], właściciel wskazany w zaświadczeniu o demontażu tego pojazdu, tj. A. E., oświadczył, iż w 2010 r. sprzedał ww. pojazd za kwotę 50 €, na rzecz obywatela Polski, w celu rozbiórki na części. Z kolei S. W. właścicielka pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym nadwozia [...], wskazana w zaświadczeniu o demontażu, oświadczyła, iż ww. pojazd uległ wypadkowi, a w 2009 r. pozostawiła go w celu demontażu w serwisie holowniczym w [...] . Jednakże z formularza sporządzonego przez Ministra Środowiska i Energii w [...] w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. wynika, iż właścicielka ww. pojazdu na pytanie, czy wysłała swój samochód z intencją demontażu na części, odpowiedziała twierdząco.
W świetle powyższego GIOŚ stwierdził, że w przypadku trzech ww. pojazdów stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że sporne pojazdy zostały przeznaczone do demontażu na części, a właściciele tych pojazdów nie widzieli możliwości ich wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Powyższe nie pozostawia wątpliwości, iż pojazdy te jeszcze na terenie [...] uzyskały status odpadów z pojazdów, a następnie poprzedni właściciele przekazali je na rzecz skarżącego, który przemieścił pojazdy z terytorium [...], jako przedmioty z przeznaczeniem na części zamienne, w celu demontażu w stacji demontażu pojazdów na terytorium Polski.
Organ II instancji podkreślił, iż zgodnie z protokołem przyjęcia informacji z dnia 23 lutego 2016 r. skarżący oświadczył, że "część samochodów z zaświadczeń o demontażu pojazdów o numerach od [...] do [...] przyjechało bezpośrednio z [...] na lawecie, przetransportowane przez moją firmę-[...] , ul. [...], [...] (...)". W związku z powyższym stwierdził, że zaświadczenia o demontażu nr [...], nr [...], nr [...] znajdują się w ww. zbiorze wskazanym przez skarżącego. Wobec tego w ocenie organu odwoławczego uszkodzone pojazdy stanowią odpady zgodnie z definicją odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701 ze zm.) – dalej "ustawa o odpadach", według której przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/13 oraz wyrok z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2132/11, wyrok z dnia 21 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1268/15). Biorąc powyższe pod uwagę GIOŚ stwierdził, że przedmiot staje się odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz.
Odwołujący zakwestionował prawidłowość ustaleń organu I instancji w sprawie uznania za odpad, przemieszczenia i odbioru odpadów w postaci ww. trzech pojazdów.
Odnosząc się do powyższego zarzutu organ odwoławczy podkreślił, iż przemieszczanie pojazdów z zagranicy z przeznaczeniem do demontażu podlega przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, a przedsiębiorca prowadzący stację demontażu pojazdów, przyjmując pojazd, sprowadzony z zamiarem jego demontażu może ponieść odpowiedzialność jako odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie, w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
W niniejszej sprawie pojazdy zostały sprowadzone z terytorium [...] na terytorium Polski w celu ich demontażu na części z pominięciem ww. procedury zgłoszenia i zgody przemieszczania odpadów.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, iż w przypadku przemieszczenia ww. trzech pojazdów doszło do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci pojazdów przeznaczonych do demontażu na części z terytorium [...] na terytorium Polski. Przemieszczenie nastąpiło bez uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody wymaganej na podstawie z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.
GIOŚ zwrócił uwagę, że dla omawianych pojazdów zostały wydane zaświadczenia o demontażu pojazdu nr [...], nr [...] i nr [...], co w świadczy o tym, że były one kompletne i posiadały na wyposażeniu silnik, skrzynię biegów oraz układy zawieszenia i hamowania, a co za tym idzie przynajmniej resztki płynów eksploatacyjnych. W tej sytuacji pojazdy jako odpady należało sklasyfikować pod kodem 16 01 04* - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923).
Jak wskazał organ odwoławczy, międzynarodowe przemieszczenie ww. odpadów wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów zgodnie z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Jak stanowi ww. przepis, procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają wszystkie odpady, jeżeli mają być poddane procesom unieszkodliwiania, a także:
˗ odpady wyszczególnione w załączniku IV, który obejmuje między innymi opady wyszczególnione w aneksach II i VII Konwencji Bazylejskiej;
˗ odpady wyszczególnione w załączniku IVA;
˗ odpady niesklasyfikowane pod żadnym kodem w załączniku III, HIB, IV i IVA;
˗ mieszanin odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, chyba że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA,
jeżeli mają być poddane procesom odzysku.
Zdaniem GIOŚ odpad w postaci omawianego pojazdu nie został sklasyfikowany pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV i IVA i z tej przyczyny międzynarodowe przemieszczenie tego odpadu wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów.
Przywołując się na treść art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia organ odwoławczy stwierdził, że przywóz odpadów w postaci wskazanych wyżej pojazdów z zagranicy na terytorium Polski nosił znamiona nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów.
Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 500.000 zł. Z treści tego przepisu wynika, że kara pieniężna nakładana jest na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, a zatem - jej zastosowanie nie jest uzależnione od odpowiedzialności danego podmiotu za fizyczny przywóz odpadów z zagranicy na terytorium RP, natomiast muszą wystąpić bezwzględnie trzy przesłanki: 1) przedmioty objęte postępowaniem stanowią odpady, 2) nastąpiło ich nielegalne przemieszczenie bez dokonania zgłoszenia, 3) podmiot, na który nakładana jest omawiana kara pieniężna, jest odbiorcą ww. odpadów, zgodnie z ustawową definicją odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie.
Mając na uwadze przytoczoną wyżej treść art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i w związku z faktem, iż pojazdy będące przedmiotem postępowania zostały zakwalifikowane przez [...] jako odpady niebezpieczne w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w ocenie GIOŚ organ I instancji był zobligowany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego oraz nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów na odbiorcę ww. odpadu.
GIOŚ wyjaśnił, że według art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Z analizy zgromadzonych dokumentów w postaci zaświadczenia o demontażu pojazdu nr [...], nr [...], nr [...] z dnia 31 grudnia 2015 r. wynika, że skarżący prowadzący ww. działalność gospodarczą był odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie.
Jak podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że przy ustalaniu wysokości kary uwzględniono fakt, że przemieszczono odpad w postaci 3 pojazdów o niebezpiecznym charakterze stosownie do treści art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Uwzględniono również, iż miejscem odbioru odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonych pojazdów przemieszczonych nielegalnie z terytorium [...] była stacja demontażu pojazdów, posiadająca niezbędne uregulowania formalnoprawne w zakresie gospodarowania tego typu odpadami, zatem prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia dla ludzi i środowiska, podczas demontażu odpadów pojazdów było znikome.
W ocenie organu II instancji, kierując się kryteriami określonymi w art. 34 ww. ustawy, tj. ilością odpadów (trzy pojazdy), ich niebezpiecznym charakterem, na skarżącego została nałożona kara pieniężna w najniższej możliwej ustawowo wysokości, tj. w kwocie 50.000 zł, zatem brak jest możliwości jej obniżenia do kwoty 1000 zł zgodnie z wnioskiem odwołującego się.
Reasumując w ocenie organu odwoławczego, stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje, iż z uwagi na wskazany powyżej status spornych pojazdów, jako odpadów o kodzie 16 01 04*, w dacie ich międzynarodowego przemieszczenia, organ I instancji prawidłowo zastosował ww. przepisy i nałożył karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na skarżącego prowadzącego ww. działalność gospodarczą, jako odbiorcę odpadów przywiezionych do kraju nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia wymaganego przepisami art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.
Odnosząc się do możliwości zastosowania art. 189d kpa organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia wysokości kary pieniężnej w przypadku odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie określona art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Dalej wyjaśnił, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru kary pieniężnej przepisy działu IV Administracyjne kary pieniężne kpa nie mają zastosowania w tym zakresie.
Organ odwoławczy wskazał, że jednym z elementów, jakie powinny zostać spełnione, aby mógł zostać zastosowany art. 189f § 1 kpa jest sytuacja, gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Natomiast przypadek odbioru odpadów, których przemieszczenia dokonano nielegalnie, tj. bez dokonania zgłoszenia, jest czynnością jednorazową. W związku z tym nie jest to czyn ciągły, którego można zaprzestać. Skarżący tylko raz stał się odbiorcą odpadów i tej czynności nie można zaprzestać, z uwagi na jej dokonany charakter. Ponadto stał się odbiorcą odpadów, których przemieszczenia dokonano nielegalnie, tj. bez zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. W świetle powyższego w ocenie organu II instancji w warunkach niniejszej sprawy brak jest możliwości zastosowania art. 189f § 1 kpa. W warunkach niniejszej sprawy każdorazowo przywóz odpadów w postaci pojazdów z zagranicy do stacji demontażu prowadzonej przez odwołującego się, wymagał zastosowania procedury uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów.
Odnośnie przesłanki "wagi naruszenia prawa" zawartej w ww. przepisie, GIOŚ stwierdził, że skala naruszenia jakiego dopuścił się skarżący nie jest znikoma. Świadczy o tym dokumentacja wskazująca, że przedmiotem przemieszczenia i odbioru były trzy pojazdy wycofane z eksploatacji o wadze 3,86 Mg (zgodnie z zaświadczeniami o demontażu pojazdu), co nie może być uznane za znikomą wagę naruszenia, co z kolei wyklucza możliwość zastosowania art. 189f § 1 kpa.
Odnosząc się do przesłanek określonych w § 2 art. 189f kpa organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na dokonany charakter naruszenia, polegający na dokonaniu czynności, która nie została poprzedzona zastosowaniem właściwej procedury, nie jest w żaden sposób możliwe cofnięcie naruszenia prawa. Brak jest możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, gdyż nie pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Kara powinna oczywiście pełnić funkcję prewencji indywidualnej, ale w niniejszej sprawie niemniejszą wagę ma znaczenie tej kary jako prewencji ogólnej. Brak adekwatnej odpowiedzi na naruszenie dokonane przez skarżącego mogłoby go zachęcać oraz innych do nieprzestrzegania prawa i przestrzegania go tylko wtedy, gdy zostaną oni złapani na naruszeniu w perspektywie bezpośrednio grożącej im kary. Omawiana kara pieniężna ma za zadanie przede wszystkim zniechęcić potencjalnych odbiorców do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, który wyraża się m.in. w ochronie środowiska. Może to w przyszłości zapewnić, iż do naruszeń nie dojdzie albo będzie ich mniej.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodzą więc podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wskazane w art. 189f § 1 oraz art. 189f § 2 i 3 kpa. Ponadto sam fakt nie wyrządzenia przez stronę, w wyniku naruszenia prawa, bezpośredniego zagrożenia w środowisku nie oznacza, iż administracyjna kara pieniężna nie powinna być wymierzona. Odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 2 i 3 kpa nie może nastąpić, gdyż skarżący, jak i inne podmioty, mogliby odnieść wrażenie, iż wskazane regulacje nie są istotne i nie należy ich przestrzegać. Brak odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przez organ ma zapewnić, iż w przyszłości skarżący, a także inne podmioty, będą wypełniać wszystkie nakazane prawem obowiązki niezależnie od tego, czy przestrzeganie tych regulacji może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu ludzi oraz środowisku i niezależnie od tego, że nie zostały do tego przymuszone bezpośrednią perspektywą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Celem administracyjnych kar pieniężnych jest bowiem przede wszystkim wymuszenie przestrzegania regulacji, których nieprzestrzeganie nie doprowadzi zawsze i koniecznie do bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowi ludzi, a często i środowiska. Te ostatnie wartości są przeważnie bronione przez prawo karne, a nie administracyjne kary pieniężne.
Z uwagi na powyższe okoliczności zdaniem organu odwoławczego zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. K. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2019 r., poz. 1355 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy podstawą wydania decyzji powinny być ustalenia kontroli dokonane przez organ I instancji;
2. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za odpady ww. trzech pojazdów, mimo zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy poprzedni właściciele tych pojazdów przekazali kolejnemu właścicielowi dowody rejestracyjne pojazdów;
3. art. 3 ust. 4 ustawy o odpadach w zw. rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. zastępujące załącznik III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 365 z 19.12.2014 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie i nadanie statusu odpadów niebezpiecznych ww. pojazdom bez podstawy prawnej, a nawet bez jej przytoczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;
4. art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym uznaniu charakteru odpadu jako odpadu niebezpiecznego;
5. art. 189d kpa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy pojazdy nie były odpadami niebezpiecznymi, zatem zagrożenie dla ludzi i środowiska było znikome, a przewiezienie pojazdów nastąpiło trzykrotnie;
6. art. 189f kpa przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ nie rozważył dotkliwości orzeczonej kary, mimo wniosku skarżącego o jej miarkowanie;
oraz brak wskazania kryteriów uznania kary w wysokości 50.000 zł za "adekwatną odpowiedź" na naruszenie przez skarżącego przepisu (str. 13 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), a tym samym odebranie mu możliwości zweryfikowania prawidłowości zastosowania takiego kryterium.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej "ppsa"), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego pod względem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Stosownie do art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 500 000 zł. Zgodnie zaś z art. 34 ww. ustawy, przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady oraz okoliczność uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006.
W niniejszej sprawie kluczowe było zatem ustalenie czy pojazdy marki: 1) [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym [...], 2) [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym [...] oraz 3) [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] oraz o numerze rejestracyjnym nadwozia [...] stanowiły odpady niebezpieczne.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Z powołanych przepisów wynika, że niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się go lub zamierzał się go wyzbyć. Zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie definiują pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). Niemniej jednak, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny prawniczej, "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (tak m.in. wyroki NSA z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, z dnia 12 marca 2013 r., II OSK 2132/11, z 16 kwietnia 2014 r. II OSK 2793/12). Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania (por. W. Radecki: Ustawa o odpadach. Komentarz. Warszawa 2008 r., s. 81). Pozbyciem się przedmiotu w rozumieniu ustawy o odpadach będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej (zob. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/12). Niekompletny, uszkodzony pojazd może stanowić zatem odpad (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 157/11, LEX nr 1251830).
Należy w tym miejscu podkreślić, że problematykę definicji odpadów poruszają także liczne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 22 marca 1990 r. (C-359/88) Trybunał orzekł, że substancje i przedmioty zdolne do powtórnego wykorzystania mogą być odpadem. Z kolei w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok ETS z 15 czerwca 2000 r. Lex nr 82853). W wyroku z 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02 (ECR 2004/1B/I-01005) TSUE stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Zdaniem Trybunału odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet wówczas, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym, mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok z 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach: C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95 – publ. ECR 1997/6/I-03561).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że organy w sposób prawidłowy zakwalifikowały ww. pojazdy jako odpady. Sąd w całości podziela ustalenia faktyczne organu w tym zakresie i przyjmuje je za własne, co czyni zbędnym ich ponowne szczegółowe przytaczanie. Podkreślić jednak należy, że organ zasadnie powołał się na pismo z dnia 22 kwietnia 2016 r. organu [...] (Ministerstwa Środowiska i Energii), w którym wskazano, że właściciele ww. trzech pojazdów nie widząc możliwości ich dalszego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem pozbyli się ich w celu demontażu na części. Wobec tego pojazdy te już na terytorium [...] uzyskały status odpadów z pojazdów, a ich poprzedni właściciele przekazali je na rzecz skarżącego, który przemieścił je z terytorium [...], jako przedmioty z przeznaczeniem na części zamienne, w celu demontażu w swojej stacji demontażu pojazdów na terytorium Polski.
Należy w tym miejscu podkreślić, że odpad powstaje wówczas, gdy faktycznie władający przedmiotem nie znajduje dla niego dalszego zastosowania, wyzbywając się go (decydująca jest wola poprzedniego właściciela). Zatem możliwość odzysku odpadu nie wpływa na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy, nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania odpadu przez odzysk. W konsekwencji przydatność określonego towaru do dalszego wykorzystania po jego naprawie, czy też jego wartość rynkowa nie pozbawia go charakteru odpadu, skoro kwalifikacja do kategorii odpadów jest następstwem woli lub konieczności wyzbycia się przez pierwotnego posiadacza (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r., IV SA/Wa 447/15). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., II OSK 2874/13, wyraźnie stanął na stanowisku, że nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest od ewentualnej możliwości przywrócenia jego przydatności gospodarczej, w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku naprawy, bowiem dla zakwalifikowania przedmiotu (pojazdu) jako odpadu miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś stan przyszły, hipotetyczny.
Ponadto, co jest w sprawie bezsporne, pojazdy zostały zdemontowane na stacji demontażu prowadzonej przez skarżącego, co potwierdza tezę, że pojazdy nie nadawały się do dalszego użytkowania zgodnego z ich dotychczasowym przeznaczeniem. Nietrafnie wywodzi zatem skarżący, iż przemieszczone pojazdy nie spełniały kryteriów odpadów z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach w sytuacji braku przeprowadzenia postepowania dowodowego w zakresie ustalenia czy poprzedni właściciele pojazdów przekazali mu dowody rejestracyjne pojazdów. W nawiązaniu do przywołanego wcześniej orzecznictwa sądowego uznać należy, iż o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się. Nie chodzi przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał się on nadawać. Jednakże przesłanka "pozbycia się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, determinująca uznanie pojazdu za odpad odnosi się do uprzedniego posiadacza pojazdu, co oznacza, że to jego wola i sposób postępowania ma wpływać na kwalifikację pojazdu jako odpadu. Wobec powyższego zamiar pozbycia się pojazdów przez poprzednich właścicieli wynikał z faktu, że nie zdecydowali się oni na ich naprawę. Samochody przestały zatem spełniać dla nich funkcję zdatnych do dalszego użytkowania pojazdów. Dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Okoliczność, że dotychczasowy posiadacz pojazdu używanego odstąpił od jego naprawienia w celu dalszego użytkowania rodzi domniemanie, że wolę pozbycia się pojazdu łączyć należy z oceną jego dalszej nieprzydatności w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje definicja odpadu. Dlatego nie ma znaczenia dla tej oceny jaki miał zamiar nabywca pojazdu. Wobec powyższego należało uznać, że dokonanie ustalenia czy poprzedni właściciele pojazdów przekazali skarżącemu dowody rejestracyjne pojazdów nie jest przesłanką do oceny czy pojazdy te stanowiły odpady. Ponadto skarżący na żadnym etapie postępowania nie wnosił o przeprowadzenia takiego dowodu. Tym samym zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa w zakresie nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący należało uznać za bezzasadny.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 3 ust. 4 ustawy o odpadach w zw. z Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r. zastępujące załącznik III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 365/89 z 2014 r.), jak również naruszenia art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez nadanie odpadom statusu niebezpiecznych. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923), pojazd stanowiący odpad klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy" (odpady niebezpieczne) lub pod kodem 16 01 06 – "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów" (odpady inne niż niebezpieczne). W niniejszej sprawie wydane zostały zaświadczenia o demontażu pojazdu nr [...], nr [...], nr [...]. Powyższe świadczy o tym, że pojazdy były kompletne zatem posiadały takie elementy jak silnik, skrzynię biegów oraz układy zawieszenia i hamowania, w których znajdują się płyny eksploatacyjne wykazujące właściwości niebezpieczne (substancje ropopochodne). Z tego względu ww. pojazdy jako odpady należało sklasyfikować pod kodem 16 01 04*, tzn. jako odpady niebezpieczne. Organy prawidłowo także wskazały, że przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, III B, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b iii ww. rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Według art. 2 pkt 35 lit. a tego rozporządzenia, przemieszczenie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, stanowi przemieszczenie nielegalne. Międzynarodowe przemieszczanie ww. pojazdów nie zostało zgłoszone właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia, a zatem zgodnie z ww. przepisem rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów w dacie przemieszczania stanowiło przemieszczanie nielegalne. Wbrew zatem zarzutom skargi organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wypowiedział się dlaczego pojazdy stanowiące odpady zakwalifikował jako odpady niebezpieczne. Organ wyraźnie wskazał, że pojazdy posiadały na wyposażeniu silnik, skrzynię biegów oraz układy zawieszenia i hamowania, zatem zawierały przynajmniej resztki płynów eksploatacyjnych. Powyższe znajduje również potwierdzenie w fakcie wydania dla tych pojazdów zaświadczenia o demontażu, co oznacza, że pojazdy były kompletne. Organ powołał się w tym zakresie również na załącznik do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. Faktem jest, że organ nie odniósł się do art. 3 ust. 4 ustawy o odpadach w związku z Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r., ale powyższe naruszenie nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wobec zakwalifikowania pojazdów jako odpadów w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów organ był zobowiązany do wszczęcia postępowania z urzędu oraz nałożenia administracyjnej kary pienięznej. Wysokość kary została ustalona przez organy przy uwzględnieniu dyspozycji art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Organ wziął pod uwagę, że przemieszczono odpady niebezpieczne w ilości trzech pojazdów, jak również fakt, że pojazdy zostały zdemontowane w legalnie działającej stacji demontażu pojazdów. Organ uznał zatem, że prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia dla ludzi i środowiska podczas demontażu odpadów pojazdu było znikome. Biorąc powyższe pod uwagę nałożono na skarżącego karę w najniższej możliwej wysokości przewidzianej przez ustawę. Jak zasadnie wskazał organ, funkcją kary jest prewencja w zakresie ochrony interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli w zakresie ochrony środowiska, a kara ma charakter obligatoryjny. W tej sytuacji zarzut skarżącego o braku możliwości zweryfikowania stanowiska organu o adekwatności kary nałożonej w wysokości 50.000 zł należało uznać za bezzasadny. Ponownie podkreślić należy, że organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w najmniejszej możliwej ustawowo wysokości. Sąd zaznacza, że jedną z podstawowych funkcji przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest prewencja w postępowaniu z odpadami nielegalnie przemieszczanymi i zapobieganie powstawaniu negatywnych skutków związanych z tym przemieszczaniem, zaś kary pieniężne nakładane w związku z naruszeniem przepisów ww. ustawy są obligatoryjne. Dokonanie nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu wiąże się obligatoryjnie z nałożeniem kary pieniężnej. Kary pieniężne mają na celu przeciwdziałanie nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów, co jest istotne zarówno dla interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, który wyraża się m.in. w ochronie środowiska.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd w całości podziela stanowisko organu w kwestii braku podstaw zastosowania w warunkach niniejszej sprawy art. 189d kpa. W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo wyjaśnił, że ustalenia wysokości kary pieniężnej w przypadku odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie określone jest w przepisie zawartym w art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zgodnie bowiem z tym artykułem przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33 ww. ustawy, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. Natomiast zgodnie z art. 189a § 2 pkt 1 kpa w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru kary pieniężnej, przepisów działu IVA Administracyjne kary pieniężne, w tym zakresie nie stosuje się. Uznać zatem należy, że brak było możliwości miarkowania wysokości kary orzeczonej na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadu (o co wnioskował skarżący), skoro przesłanki warunkujące wysokość wymiaru kary zostały określone w art. 34 ww. ustawy, a organ wymierzył karę w minimalnej wysokości, uwzględniając wszystkie okoliczności przemawiające na korzyść skarżącego.
Oceniając zarzut naruszenia art. 189f kpa należało uznać, że organ prawidłowo wskazał, że przypadek odbioru odpadów, których przemieszczenia dokonano nielegalnie, tj. bez dokonania zgłoszenia, jest jednorazową czynnością. W związku z tym nie jest to czyn ciągły, którego można zaprzestać, a skarżący raz stał się odbiorcą odpadu i tej czynności nie może zaprzestać, z uwagi na jej dokonany charakter. Tym samym należało przyjąć, że każdorazowo przywóz odpadów w postaci pojazdów z zagranicy do stacji demontażu prowadzonej przez skarżącego, wymagał zastosowania procedury uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów. Ponadto podzielić należy ocenę, że skala naruszenia, jakiego dopuścił się skarżący, nie jest znikoma. Świadczy o tym dokumentacja wskazująca, że przedmiotem przemieszczenia i odbioru były trzy pojazdy wycofane z eksploatacji o wadze 3,86 Mg (zgodnie z zaświadczeniami o demontażu pojazdu), co nie może być uznane za znikomą wagę naruszenia. Powyższe w ocenie Sądu wyklucza możliwość zastosowania art. 189f § 1 kpa. Brak było również możliwości odstąpienia od nałożenia kary w świetle przesłanek określonych w art. 189f § 2 kpa. Biorąc pod uwagę charakter dokonanego naruszenia, polegający na dokonaniu czynności, która nie została poprzedzona zastosowaniem właściwej procedury, nie jest w żaden sposób możliwe cofnięcie naruszenia prawa. Brak jest możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, gdyż nie pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Zgodzić się należy z organem, że kara powinna pełnić funkcję prewencji indywidualnej, ale w niniejszej sprawie nie mniejszą wagę ma znaczenie tej kary jako prewencji ogólnej. Oczywistym jest, że brak adekwatnej odpowiedzi na naruszenie dokonane przez skarżącego mogłoby go zachęcać oraz innych do nieprzestrzegania prawa i przestrzegania go tylko wtedy, gdy zostaną oni złapani na naruszeniu w perspektywie bezpośrednio grożącej im kary. Omawiana kara pieniężna ma za zadanie przede wszystkim zniechęcić potencjalnych odbiorców do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, który wyraża się m.in. w ochronie środowiska. Może to w przyszłości zapewnić, że do naruszeń nie dojdzie albo będzie ich mniej. Sąd w całości podziela stanowisko organu zaprezentowane w złożonej odpowiedzi na skargę, że "odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 2 i 3 k.p.a. nie może nastąpić, gdyż Strona, jak i inne podmioty mogłoby odnieść wrażenie, iż wskazane regulacje nie są istotne i nie trzeba ich przestrzegać. Brak odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przez organ ma zapewnić, że w przyszłości Skarżący, a także inne podmioty, będą wypełniać wszystkie nakazane prawem obowiązki niezależnie od tego, czy przestrzeganie tych regulacji może bezpośrednio zagrozić życiu i zdrowiu ludzi oraz środowisku i niezależnie od tego, że nie zostały do tego przymuszone bezpośrednią perspektywą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Celem administracyjnych kar pieniężnych jest bowiem przede wszystkim właśnie wymuszenie przestrzegania regulacji, których nieprzestrzeganie nie doprowadzi zawsze i koniecznie do bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowi ludzi, a często i środowiska. Te ostatnie wartości są przeważnie bronione przez prawo karne, a nie administracyjne kary pieniężne".
Reasumując, ustalony stan faktyczny sprawy prawidłowo został uznany przez organy administracji za dający podstawę do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, na podstawie przepisów art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, jako odbiorcy odpadu sprowadzonego nielegalnie, bez dokonanego zgłoszenia. Tym samym podniesione w skardze zarzuty pozostają bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W sposób wyczerpujący został zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy przeprowadzeniu koniecznych czynności wyjaśniających, zaś ocena okoliczności sprawy wyrażona w zaskarżonej decyzji została sformułowana zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI