IV SA/Wa 818/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1974 r. dotyczącej scalenia gruntów i poszerzenia drogi gminnej.
Skarga dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1974 r. w sprawie scalenia gruntów i zmiany projektu drogi gminnej. Skarżący R. K. twierdził, że poszerzona droga gminna zagraża jego zabudowaniom gospodarczym i utrudnia korzystanie z nich. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali, że pierwotna decyzja z 1974 r. nie naruszała prawa w sposób kwalifikowany, a obecne utrudnienia wynikają z nieracjonalnego usytuowania budynku przez samego skarżącego.
Skarżący R. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1974 r. Dotyczyła ona zmiany projektu scalenia gruntów wsi M. w części dotyczącej działki skarżącego i drogi gminnej. Skarżący zarzucał, że poszerzona droga gminna (z ok. 3 m do 4 m) przebiega zbyt blisko jego zabudowań gospodarczych (ok. 1.8 m), co utrudnia korzystanie z nich i uniemożliwia ogrodzenie posesji. Twierdził, że narusza to przepisy ustawy o drogach publicznych z 1962 r. i późniejsze. Minister oraz Sąd uznali, że pierwotna decyzja z 1974 r. była zgodna z prawem obowiązującym w tamtym czasie. Wskazano, że pierwotny projekt scalenia zakładał 6-metrową drogę, która wchodziła na budynek, co zostało skorygowane do 4 m. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter wyjątkowy i wymaga kwalifikowanej niezgodności z prawem, której w tej sprawie nie stwierdzono. Obecne utrudnienia wynikają z nieracjonalnego usytuowania budynku przez skarżącego przy ówczesnej, węższej drodze, a nie z wadliwości decyzji scaleniowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji i może nastąpić tylko w przypadku kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie z powodu obecnych utrudnień wynikających z nieracjonalnego usytuowania zabudowań przez właściciela.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obecne utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości przez skarżącego, wynikające z bliskości drogi gminnej do jego zabudowań gospodarczych, nie są wadliwością pierwotnej decyzji scaleniowej z 1974 r. lecz konsekwencją nieracjonalnego usytuowania budynku przez samego skarżącego przy ówczesnej, węższej drodze. Postępowanie o stwierdzenie nieważności wymaga wykazania rażącego naruszenia prawa, a nie ponownego rozpoznania sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych art. 18
Ustawa z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych art. 34
Ustawa z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych art. 43
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja z 1974 r. nie była dotknięta kwalifikowaną niezgodnością z prawem. Obecne utrudnienia skarżącego wynikają z jego własnych działań (nieracjonalne usytuowanie budynku), a nie z wadliwości decyzji. Przepisy prawa materialnego i procesowego były stosowane zgodnie z ich obowiązywaniem w dacie wydawania decyzji. Nie było podstaw do stwierdzenia niewykonalności decyzji.
Odrzucone argumenty
Decyzja z 1974 r. naruszała przepisy ustawy o drogach publicznych z 1962 r. i późniejsze. Decyzja z 1974 r. jest niewykonalna. Organ naruszył zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 Kpa) i nie podjął wszystkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia sprawy (art. 7 Kpa).
Godne uwagi sformułowania
stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja nie można żądać stwierdzenia nieważności decyzji tylko z uwagi na pojawiające się obecnie utrudnienia w prowadzeniu gospodarstwa rolnego
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący-sprawozdawca
Łukasz Krzycki
członek
Tomasz Wykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia kwalifikowanej niezgodności z prawem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, zasady oceny decyzji wydanych w przeszłości w kontekście obowiązujących wówczas przepisów, znaczenie zasady stabilności decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji scalania gruntów i ustalania przebiegu dróg, ale ogólne zasady dotyczące stwierdzania nieważności decyzji mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o nieruchomość i decyzje administracyjne sprzed wielu lat, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.
“Ponad 30 lat po decyzji scaleniowej, sąd rozstrzyga spór o drogę gminną i jej wpływ na zabudowania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 818/08 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2008-07-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-05-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/ Łukasz Krzycki Tomasz Wykowski Symbol z opisem 6162 Scalanie i wymiana gruntów Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2008 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r. wprowadzającej zmianę w projekcie scalenia gruntów wsi M., pow. J., w części dotyczącej działki nr [...], wydzielonej dla wnioskodawcy i działki nr [...], stanowiącej drogę gminną. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że po trzydziestu latach od zakończenia postępowania scaleniowego R. K. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem, o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1974 r., w części dotyczącej wprowadzonej nią zmiany do projektu scalenia gruntów wsi M. W uzasadnieniu wniosku R. K. podniósł między innymi, że Wojewoda [...] ustanawiając przebieg drogi gminnej nr [...], o szerokości 4 m, naruszył obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20, poz. 90 ze zm.), a zwłaszcza art. 18 powołanej ustawy, jak i obowiązujące obecnie przepisy art. 34 i 43 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze. zm.). Naruszenie to polegało jego zdaniem na zdecydowanie zbyt bliskim przebiegu drogi gminnej od zabudowań gospodarczych wnioskodawcy. Ponadto podniósł, że Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 1974 r. poszerzając istniejącą przed scaleniem 3-metrową drogę do 4 m spowodował, że przebiega ona teraz około 1.8 m od jego zabudowań gospodarczych, co znacznie utrudnia mu korzystanie między innymi z zsypów w budynku gospodarczym, znajdujących się od strony drogi. Nadmienił też, że inni użytkownicy tej drogi traktują każdy postój jego pojazdów przywożących płody rolne, jako utrudnienie ruchu podlegające karze. Wojewoda [...] skargę R. K. uznał za zasadną i decyzją z dnia [...] lipca 1974 r. zmienił pierwotny projekt scalenia gruntów wsi M. w ten sposób, że drogę nr [...] przebiegającą wzdłuż działek nr [...] i nr [...] zwęził o dwa metry, ustalając jej szerokość na 4 m począwszy od trwałego ogrodzenia działki nr [...]. Natomiast wynikający ze zwężenia drogi pas gruntu, o szerokości 2 m. włączył do działki nr [...] wydzielonej dla R. K. bez potrącenia równoważnego ekwiwalentu gruntowego z tego tytułu dla Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że zwężenie drogi nr [...] na styku z działką siedliskową nr [...] do 4 m orzeczone zostało w celu odsunięcia granicy drogi od zabudowań w zagrodzie R. K. i stworzenia dogodniejszych warunków wwozu i wywozu płodów rolnych z jego zagrody. Minister po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podniósł, że projekt scalenia gruntów wsi S. i M., gminy O., pow. J., został zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. Nr [...] z dnia [...] września 1973 roku. Na decyzję tę wpłynęło do Wojewody [...] szereg skarg uczestników scalenia gruntów wsi M., w tym skarga R. K., w której zarzucił, że poszerzona w wyniku scalenia z trzech do sześciu metrów droga nr [...] wchodzi około 1 m na jego budynek gospodarczy wybudowany trzy lata przed scaleniem. Minister wskazał, że projekt scalenia gruntów wsi M., gm. O., został opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 13). Scaleniem objęto grunty należące do R. K., składające się z 18 działek gospodarczych, o łącznej powierzchni 2.79 ha i wartości porównawczej 214.20 jednostek szacunkowych, w tym działkę siedliskową nr [...], o pow. 0.12 ha. W wyniku scalenia, w zamian za posiadane grunty, wydzielono mu grunty zamienne w 3 działkach gospodarczych, o łącznej powierzchni 2.57 ha i wartości porównawczej 207.40 jednostek szacunkowych, w tym działkę siedliskową nr [...], o pow. 0.12 ha, co stanowiło pełny należny ekwiwalent gruntowy po uwzględnieniu niezbędnych potrąceń na cele użyteczności publicznej. Wydzielona w wyniku scalenia działka siedliskowa nr [...], o pow. 0.12 ha, pozostała w granicach sprzed scalenia i odpowiada działce nr [...], o pow. 0.12 ha, położonej obok drogi gminnej o szerokości około 3 m. W ocenie Ministra podnoszony zarzut, że poszerzona w wyniku scalenia z 3 do 4 m droga gminna nr [...] utrudnia w czasie przywozu płodów rolnych korzystanie z zsypów w budynku gospodarczym, który stoi w odległości około 1.8 m od zewnętrznej krawędzi opisanej drogi, nie znajduje racjonalnego uzasadnienia zwłaszcza, że nowo wydzielona działka siedliskowa nr [...] pozostała w granicach sprzed scalenia, a poruszana teraz bliskość budynku od drogi wynika z nieracjonalnego wybudowania tego budynku przez właściciela przy krawędzi ówczesnej drogi 3-metrowej, a nie z wadliwości projektu scalenia. Organ naczelny podniósł, że powołany przez R. K. we wniosku art. 18 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych określał, że pas drogowy oraz wszelkie urządzenia i budynki drogowe znajdujące się w granicach pasa drogowego poza obszarem miast i osiedli oraz poza obszarem wsi o zabudowie ciągłej lub skupionej nie mogą być zajmowane na cele nie związane z gospodarką lub komunikacją drogową. Przepis ten był naruszony w pierwszej wersji projektu scalenia, gdyż wydzielona wówczas droga gminna, o szerokości 6 m wchodziła częściowo na budynek gospodarczy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1974 r. zwężając wydzielony w pierwszej wersji projektu scalenia pas drogowy o szerokości 6 m do 4 m spowodował, że zabudowania gospodarcze R. K. znalazły się około 1.8 m (według oceny wnioskodawcy), poza krawędzią pasa drogowego. Oznacza to, zdaniem Ministra, że podnoszony przez R. K. zarzut naruszenia przepisu art. 18 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych jest chybiony, gdyż wydzielony pas drogowy o szerokości 4 m nie jest już zajmowany na cele nie związane z gospodarką lub komunikacją drogową (przez budynki gospodarcze wnioskodawcy). Powołane natomiast we wniosku o stwierdzenie nieważności przepisy art. 34 i 43 obowiązującej obecnie ustawy z dnia 21 marca 1995 r. o drogach publicznych (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 71, poz. 838) określają w jakiej odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni powinny być usytuowane obiekty budowlane przy drogach. W ocenie Ministra z uwagi na fakt, że granica przebiegu wydzielonej w wyniku scalenia działki siedliskowej nr [...] od strony drogi gminnej nr [...] nie uległa w zasadzie zmianie oraz, że przepisy powołanej ustawy o drogach publicznych nie obowiązywały jeszcze w dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1974 r., zarzut naruszenia przepisów tej ustawy należało uznać za bezpodstawny. Minister zaznaczył, że jeżeliby przyjąć argumentację wnioskodawcy, to jego winą jest, że wybudował budynek zbyt blisko drogi, niezgodnie z wymogami ustawy o drogach publicznych, gdyż droga 3 metrowa istniała przed wybudowaniem przez niego budynku. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył R. K. zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa, a zwłaszcza art. 7, 10 i 12 Kpa. W uzasadnieniu podniósł, że dnia 1 sierpnia 2003 r. wniósł do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1974 r. w sprawie rozstrzygnięcia skarg na projekt scalania gruntów wsi M. W dniu 31 października 2003 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] przekazał wniosek, wraz z niezbędnymi materiałami, do załatwienia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Podniósł, że pomimo wielokrotnych interwencji i ponagleń, Minister Rolnictwa dopiero w dniu [...] lutego 2005 r. wydał stosowną decyzję, która w jego ocenie nie odnosi się w całości do stawianych zarzutów. Wskazał, że przed wydaniem decyzji nie zażądano od niego jakichkolwiek dalszych informacji czym, w jego ocenie, naruszono wyrażoną w art. 10 Kpa zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, jak również nie dokonano koniecznych oględzin na miejscu sporu. W ocenie odwołującego się naruszony został art. 7 Kpa, gdyż Minister Rolnictwa nie podjął wszystkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Nadto wskazał, że w dotychczasowym postępowaniu nie ustosunkowano się do zarzutu niewykonalności decyzji scaleniowej, jak również zupełnie dowolnie obciążono odwołującego się odpowiedzialnością za obecny, nieprawidłowy stan rzeczy. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 2005 r., podnosząc w uzasadnieniu, że projekt scalenia gruntów wsi M. pow. J. został opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13) i zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w J. Nr [...] z dnia [...] września 1973 roku. Minister w uzasadnieniu powtórzył swoje stanowisko z zaskarżonej decyzji wskazując nadto, że podnoszony zarzut przez R. K., iż zbyt bliska odległość (1.8 m) krawędzi drogi nr [...] od budynku gospodarczego znajdującego się na działce siedliskowej nr [...] utrudnia w czasie przywozu płodów rolnych korzystanie z zsypów tam znajdujących się nie wynika z wadliwości projektu scalenia, zgodnie z którym została ona poszerzona z 3 m do 4 m, lecz z nieracjonalnego wybudowania tego budynku przez właściciela. Budynek ten został wybudowany przed scaleniem gruntów, gdy szerokość drogi gminnej nr [...] wynosiła ok. 3 m. W ocenie Ministra zarzut naruszenia obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych, a zwłaszcza art. 18 stanowiącego, że pas drogowy oraz wszelkie urządzenia i budynki drogowe znajdujące się w granicach pasa drogowego poza obszarem miast i osiedli oraz poza obszarem wsi o zabudowie ciągłej lub skupionej nie mogą być zajmowane na cele nie związane z gospodarką lub komunikacją drogową miał uzasadnienie w pierwszej wersji projektu scalenia, który zakładał, że droga gminna nr [...] będzie miała 6 metrów. Według pierwotnego projektu scalenia droga gminna wchodziła częściowo na budynek gospodarczy R. K. Nieprawidłowość ta została jednak skorygowana decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1974 r., zgodnie z którą droga gminna nr [...] została zwężona o 2 m i tym samym pas drogowy o szerokości 4 m nie był już zajmowany na cele nie związane z gospodarką lub komunikacją drogową, co nie naruszało w jego ocenie art. 18 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych. Zarzut naruszenia przepisów art. 34 i 43 obowiązującej obecnie ustawy z dnia 21 marca 1995 r. o drogach publicznych, które określają w jakiej odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni powinny być usytuowane obiekty przy drogach, należy uznać, zdaniem Ministra, za bezpodstawny z uwagi na fakt, że ustawa ta nie obowiązywała w dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1974 roku. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. K. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1974 r. w jego ocenie była niewykonalna i jej niewykonalność ma charakter trwały. Ustanawiając przebieg drogi gminnej nr [...], o szerokości 4 m, naruszył obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20, poz. 90 ze zm.), a zwłaszcza art. 18, jak i obowiązujące obecnie przepisy art. 34 i 43 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze. zm.). Naruszenie to polegało, jego zdaniem, na zdecydowanie zbyt bliskim przebiegu drogi gminnej od zabudowań gospodarczych skarżącego. Skarżący podniósł, że przed scaleniem gruntów droga nr [...] miała ok. 2 metry szerokości. Kwestionowaną decyzją poszerzono ją znacznie, wobec czego "przybliżyła się" do zabudowań skarżącego i prawie bezpośrednio z nimi graniczy. Dla prawidłowego gospodarowania skarżącemu niezbędne jest korzystanie m.in. z zsypów budynku gospodarczego, znajdujących się od strony drogi, a każdy postój jego pojazdów przywożących płody rolne traktowany jest jako utrudnienie ruchu podlegające karze. Ponadto z powodu błędnego usytuowania drogi nie może ogrodzić swojej posesji. Z tego względu w jego ocenie decyzja z dnia [...] lipca 1974 r. jest niewykonalna, ponieważ nie zapewnie realizacji "dogodniejszych warunków wwozu i wywozu płodów rolnych", co legło u podstaw określenia przebiegu drogi. Ponadto zdaniem skarżącego, obie decyzjie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zasadzie nie ustosunkowują się do zarzutów wniosku o wznowienie postępowania. Wskazał, że przed wydaniem decyzji nie zażądano od niego jakichkolwiek dalszych informacji, nie zapoznawano go z zebranymi w sprawie dowodami, czym w jego ocenie naruszono wyrażoną w art. 10 Kpa zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, jak również nie dokonano koniecznych oględzin na miejscu sporu. W ocenie skarżącego z naruszeniem art. 7 Kpa Minister Rolnictwa nie podjął wszystkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Nadto w jego ocenie w dotychczasowym postępowaniu nie ustosunkowano się w ogóle do zarzutu niewykonalności decyzji scaleniowej. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przede wszystkim na wstępie należy wskazać, że postępowanie przed organem administracji publicznej toczyło się w nadzwyczajnym trybie - stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa" (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1988 r. IV SA 948/87, GAP 1988, nr 17). Zaznaczyć należy, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. (III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (zob. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. sygn. OSK 1134/04 Lex 165717). NSA wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Jednoczenie podkreślić należy, że obowiązkiem organu w trakcie każdego postępowania administracyjnego, czy to prowadzonego w trybie zwykłym, czy w trybie nadzwyczajnym, jest należyte wyjaśnienie okoliczności sprawy. Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 7 i 77 § 1 kpa, zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Dodatkowo ustawodawca w art. 77 § 1 kpa nałożył na organ administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Wyniki powyższego winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Art. 107 § 3 kpa stanowi bowiem, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał z udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Jednocześnie organ rozpoznający sprawę w trybie nieważnościowym ocenia decyzję na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Zatem sprawdza, czy organ administracji w czasie wydawania decyzji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego. Przedmiotem postępowania nieważnościowego powadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi była decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r. wprowadzająca zmianę w projekcie scalenia gruntów wsi M., pow. J., w części dotyczącej działki nr [...], wydzielonej dla wnioskodawcy i działki nr [...], stanowiącej drogę gminną. Wskazać należy, że problematykę scalania gruntów w ówczesnym czasie regulowała ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 13). Art. 3 ust. 1 ustawy wskazywał, że każdy uczestnik scalenia lub wymiany (właściciel lub samoistny posiadacz gruntów) otrzymuje, w zamian za grunty posiadane przed scaleniem lub wymianą, grunty w zasadzie o równej wartości szacunkowej. Z akt sprawy wynika, że scaleniem objęto grunty składające się z 18 działek gospodarczych, o łącznej powierzchni 2.79 ha i wartości porównawczej 214.20 jednostek szacunkowych, w tym działkę siedliskową nr [...], o pow. 0.12 ha, należące do R. K. W wyniku scalenia, w zamian za posiadane grunty, R. K. wydzielono grunty zamienne w postaci trzech działek gospodarczych, o łącznej powierzchni 2.57 ha i wartości porównawczej 207.40 jednostek szacunkowych, w tym działkę siedliskową nr [...], o pow. 0,12 ha, co stanowiło pełny należny ekwiwalent gruntowy po uwzględnieniu niezbędnych potrąceń na cele użyteczności publicznej. Wydzielona w wyniku scalenia działka siedliskowa nr [...], o pow. 0.12 ha, pozostała w granicach sprzed scalenia i odpowiada działce nr [...], o pow. 0.12 ha, położonej obok drogi gminnej o szerokości około 3 m. Sąd podziela stanowisko Ministra, że nowo wydzielona działka siedliskowa nr [...] pozostała w granicach sprzed scalenia, a poruszana teraz bliskość budynku od drogi wynika z niewielkiej odległości wybudowania tego budynku przez właściciela przy krawędzi ówczesnej drogi 3-metrowej, a nie z wadliwości projektu scalenia. R. K. we wniosku wskazał, że art. 18 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych określał, że pas drogowy oraz wszelkie urządzenia i budynki drogowe znajdujące się w granicach pasa drogowego poza obszarem miast i osiedli oraz poza obszarem wsi o zabudowie ciągłej lub skupionej nie mogą być zajmowane na cele niezwiązane z gospodarką lub komunikacją drogową. Przypomnieć należy, że przepis ten był naruszony w pierwotnej wersji projektu scalenia, ponieważ wydzielona wówczas droga gminna, o szerokości 6 m wchodziła częściowo na budynek gospodarczy. Dlatego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1974 r. zwęził wydzielony projektem scalenia pas drogowy z szerokości 6 m do szerokości 4 m. Spowodowało to, że zabudowania gospodarcze R. K. znalazły się około 1.8 m (według oceny wnioskodawcy), poza krawędzią pasa drogowego. Zatem zarzut naruszenia przepisu art. 18 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych jest nieuzasadniony, gdyż wydzielony pas drogowy o szerokości 4 m nie jest już zajmowany na cele nie związane z gospodarką lub komunikacją drogową. Odnosząc się do zarzutów skarżącego co do naruszenia przez organ obowiązujących obecnie przepisów art. 34 i 43 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze. zm.) wskazać należy, że są one także niezasadne. Jeszcze raz należy przypomnieć, że organ kontrolując decyzję w trybie nieważnościowym bierze jedynie pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie wydawania pierwotnego orzeczenia. Skoro Wojewoda [...] wydał decyzję dnia [...] lipca 1974 r. to logiczne jest, że nieistniała wówczas ustawa z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych, zatem organ nie mógł jej naruszyć. Także nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego co do niewykonalności decyzji. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że o niewykonalności decyzji przesądzają takie okoliczności uniemożliwiające jej wykonanie, które pojawiły się przed wydaniem decyzji oraz są nieusuwalne przez cały czas (zob. np. teza druga wyroku NSA z 8 lipca 1999 r., IV SA 970/97 - LEX nr 47901). Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego że decyzja jest niewykonalna tylko z tego tytułu, że skarżący w związku z nieodpowiednią, w jego ocenie, szerokością drogi nie może ogrodzić swojej posesji. Należy zauważyć, że decyzja została wydana w 1974 r., a więc ponad 30 lat temu kiedy zupełnie inaczej wyglądała kwestia ruchu na drogach i ilość pojazdów w nim uczestniczących. Skarżący podnosi, że obecnie zatrzymanie na pasie ruchu traktowane jest jako utrudnienie ruchu podlegające karze. Oczywistym jest, że w dobie obecnego rozwoju cywilizacji również zwiększa się natężenie ruchu na drogach publicznych. Sąd stoi na stanowisku, że nie można żądać stwierdzenia nieważności decyzji tylko z uwagi na pojawiające się obecnie utrudnienia w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Jak wspomniano w powyższych wywodach, stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko w ściśle określonych ustawowych przesłankach, których w dodatku nie można interpretować rozszerzająco. Zgodzić się jedynie należy ze skarżącym, co do kwestii dotyczącej nieterminowości załatwienia sprawy. Jednak skarżący nie skorzystał z przysługujących mu środków na etapie postępowania administracyjnego - tj. skargi na bezczynność, tak więc na tym etapie postępowania również ten zarzut nie może zostać uwzględniony. W ocenie Sądu, zarzuty co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie było konieczne przeprowadzenie "wizji lokalnej" nieruchomości, bowiem wystarczające są dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Również Sąd nie dopatrzył się naruszenia innych przepisów postępowania w stopniu kwalifikującym zaskarżoną decyzję do wyeliminowania z obrotu prawnego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oceniał zgodność z prawem decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r.. Treść tej decyzji była skarżącemu doskonale znana. Ocena prawna decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1974 r. nie wymagała przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie organu administracji odwołuje się wyłącznie do argumentów prawnych, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, strona postępowanie swoje stanowisko co do wydanego rozstrzygnięcia przedstawia w środku odwoławczym oraz ewentualnie w skardze do Sądu administracyjnego. Twierdzenie skarżącego, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w toku postępowania naruszył art. 7 Kpa oraz art. 10 Kpa jest w ocenie Sądu nieuzasadnione. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI