IV SA/Wa 8/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-22
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
kara pieniężnaochrona środowiskaodpadyzezwoleńprzetwarzanie odpadówustawa o odpadachpostępowanie administracyjnekontrolanaruszenie prawanieprawomocność

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, uznając, że kara pieniężna za przetwarzanie odpadów bez zezwolenia została zasadnie podwojona na podstawie art. 194a ustawy o odpadach, nawet jeśli poprzednie decyzje nie były prawomocne.

Spółka zaskarżyła decyzję GIOŚ odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji WIOŚ, która nałożyła na nią karę pieniężną w wysokości 180 000 zł za przetwarzanie odpadów bez zezwolenia. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, w tym art. 194a ustawy o odpadach, twierdząc, że podwojenie kary było nieuprawnione, ponieważ poprzednie decyzje nakładające kary nie były prawomocne. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że przepis art. 194a nie wymaga prawomocności poprzednich decyzji, a jego interpretacja nie jest oczywista, co wyklucza stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.

Sprawa dotyczyła skargi spółki A. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ), która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ). WIOŚ nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 180 000 zł za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 194a ustawy o odpadach, który pozwala na podwojenie kary, gdy jest ona wymierzana po raz drugi lub kolejny. Skarżąca argumentowała, że podwojenie kary było nieuprawnione, ponieważ poprzednie decyzje nakładające kary (z listopada 2019 r. i maja 2021 r.) nie były prawomocne w momencie wydawania decyzji z czerwca 2021 r. GIOŚ odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja WIOŚ została wydana na podstawie obowiązujących przepisów, a art. 194a ustawy o odpadach nie wymagał prawomocności poprzednich decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym, a rażące naruszenie prawa musi być oczywiste i bezsporne. Sąd stwierdził, że przepis art. 194a ustawy o odpadach, obowiązujący w dacie wydania decyzji, nie zawierał wymogu prawomocności poprzednich decyzji, a jedynie wskazywał na wymierzenie kary po raz drugi lub kolejny. Ponieważ poprzednie decyzje nakładające kary zostały wydane, istniała podstawa do zastosowania art. 194a. Sąd uznał, że kwestia prawomocności poprzednich decyzji wymaga wykładni, co wyklucza stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. W związku z tym, zaskarżona decyzja GIOŚ oraz decyzja WIOŚ zostały uznane za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, podwojenie kary jest dopuszczalne, ponieważ przepis art. 194a ustawy o odpadach nie wymaga prawomocności poprzednich decyzji, a jedynie tego, aby kara była wymierzana po raz drugi lub kolejny. Brak wymogu prawomocności poprzednich decyzji oznacza, że nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 194a ustawy o odpadach, obowiązujący w dacie wydania decyzji, nie zawierał wymogu prawomocności poprzednich decyzji. Wystarczyło, że kara była wymierzana po raz drugi lub kolejny. Ponieważ poprzednie decyzje nakładające kary zostały wydane, istniała podstawa do zastosowania art. 194a. Kwestia prawomocności poprzednich decyzji wymaga wykładni, co wyklucza stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.a.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o. art. 194a

Ustawa o odpadach

Pomocnicze

u.o. art. 41

Ustawa o odpadach

u.o. art. 194 § ust. 4 i 5

Ustawa o odpadach

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa procesowego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez brak jego zastosowania, mimo spełnienia przesłanek. Naruszenie prawa materialnego (art. 194a ustawy o odpadach) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż nie zostały spełnione przesłanki do podwojenia kary. Decyzja WIOŚ z [...] czerwca 2021 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ poprzednie decyzje nakładające kary nie były prawomocne w chwili wydania tej decyzji. Organ nadzoru nie przeprowadził postępowania sprawdzającego zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności, nie odniósł się do kwestii braku prawomocności wcześniejszych decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Rażące naruszenie prawa [...] to oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, które występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich jednoznaczną niezgodność. Błędna interpretacja, wykładnia czy wadliwe zastosowanie przepisów składających się na podstawę prawną decyzji nie mogą być kwalifikowane jako przesłanka nieważności decyzji. Przepis art. 194a ustawy o odpadach [...] nie zawiera on żadnych uregulowań w zakresie ostateczności lub prawomocności decyzji poprzedzających. Skoro brak jest w ww. przepisie wprost wskazania, że wcześniejsze decyzje winny być ostateczne, to kwestia ta wymaga dokonania w tym zakresie wykładni a to oznacza, iż nie można uznać by została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 194a ustawy o odpadach.

Skład orzekający

Marzena Milewska-Karczewska

przewodniczący sprawozdawca

Monika Barszcz

sędzia

Katarzyna Golat

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w sprawach dotyczących kar pieniężnych i wymogów formalnych przepisów prawa materialnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 194a ustawy o odpadach i interpretacją wymogu 'drugiego lub kolejnego' wymierzenia kary w kontekście prawomocności poprzednich decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów dotyczących kar administracyjnych i przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ochrony środowiska.

Czy podwojenie kary za odpady jest legalne, gdy poprzednie decyzje nie były prawomocne? WSA wyjaśnia kluczowe wątpliwości.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 8/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Katarzyna Golat
Marzena Milewska-Karczewska /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Barszcz
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant st. sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 19 października 2022 r. nr DP.401.731d.2022.mt w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] października 2022 r. [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2022 r. znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2021 r., znak : [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z [...] czerwca 2021 r. (znak wskazany na wstępie) [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej WIOŚ) wymierzył A. Sp. z o. o. z siedzibą w [...], administracyjną karę pieniężną w wysokości 180 000 zł za przetwarzanie odpadów na terenie działek o nr ew. [...], [...], obr. [...], gm. [...], stanowiących teren wyrobiska poeksploatacyjnego złoża kruszywa naturalnego "[...]" pole A i B, bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach, co zostało stwierdzone w dniach [...] maja, [...] i [...] czerwca 2019 r. w trakcie kontroli przeprowadzonej przez inspektorów WIOŚ.
Pismem z dnia 12 sierpnia 2020r. A. Sp. z o. o. wniosła wniosek o stwierdzenie niecności wskazanej wyżej decyzji WIOŚ z [...] czerwca 2021 r. z uwagi na naruszenie 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., poprzez wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ) decyzją z 2 maja 2022r. (znak wskazany na wstępie) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji WIOŚ z [...] czerwca 2021r. W ocenie organu decyzja WIOŚ z [...] czerwca 2021r. została wydana na podstawie obowiązujących norm prawnych i nie jest dotknięta żadną z wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności.
Pismem z 6 czerwca 2021r. spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniesiono, że przy wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej w sposób nieuprawniony zastosowano podwojenie wymierzonej kary w oparciu o art. 194a ustawy o odpadach. Zgodnie ze stanowiskiem strony kara może być podniesiona tylko w przypadku określonym ww. przepisie tj. w sytuacji gdy wymierzał ją po raz drugi lub kolejny pod warunkiem, że w chwili wydawania decyzji o podwójnej karze strona została w sposób kompletny, ostateczny ukarana wcześniejszą karą.
GIOŚ po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] października 2022r. utrzymał w mocy orzeczenie własne z [...] maja 2022r. W uzasadnieniu podniesiono m. in., że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem wyjątkowym i ma ono na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dacie jej wydania a nie ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazano na obowiązujące w dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2021r. przepisy prawa w tym na brzmienie art. 194a ustawy o odpadach stanowiącego, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 194 ust. 4 i 5 ustawy o odpadach wymierza się w wysokości dwukrotności kwoty określonej w art. 194 ust. 4 lub 5, w przypadku gdy wymierza się ją po raz drugi lub kolejny. Dalej podniesiono, że WIOŚ, na podstawie art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...] wymierzył spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 40 000 zł za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów udzielonym przez Marszałka Województwa [...] - decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...] w sprawie pozwolenia na wytwarzanie odpadów oraz zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów w instalacji zlokalizowanej w m. [...], [...]; a następnie decyzją z [...] maja 2021 r., znak: [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości 20 000 zł (błędnie wskazano wysokość kary która wynosi 200 000 zł – uwaga Sądu) za gospodarowanie w zakresie przetwarzania (odzysku) odpadów na terenie działek o nr ew. [...], [...], obr. [...], gm. [...], stanowiących teren wyrobiska poeksploatacyjnego złoża kruszywa naturalnego "[...]" pole A, B, niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, udzielonym przez Marszałka Województwa [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...].
Powyższe w ocenie GIOŚ wskazuje że decyzja WIOŚ z [...] czerwca 2021 r., znak: [...] nie jest obarczona kwalifikowaną wadą, przesadzającą o jej nieważności ani żadnymi uchybieniami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a tym samym że nie powinna być ona wyeliminowana z obrotu prawnego, co skutkuje odmową stwierdzenia jej nieważności.
Organ wyjaśnił także odnosząc się do zarzutów i argumentów podniesionych przez spółkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że administracyjna kara pieniężna została wymierzona spółce za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach i co nie jest kwestionowane przez spółkę. Podkreślił, że spółce uprzednio w roku 2019 i 2021 wymierzone zostały już kary administracyjne. Jedna za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów, a druga za gospodarowanie odpadami w zakresie przetwarzania (odzysku) odpadów niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów. Tym samym zasadnie WIOŚ przy wymiarze kolejnej kary zastosował obowiązujący w chwili wydawania decyzji przepis art. 194a ustawy o odpadach. A zatem, w ocenie GIOŚ, skoro decyzja w dacie jej wydania była oparta na istniejącym przepisie, to późniejsze uchylenie tego przepisu prawa materialnego nie uzasadnia wadliwości tejże podstawy prawnej. Ponadto, zdaniem GIOŚ, powołanie się przez organ administracji w decyzji na przepisy już nieobowiązujące nie oznacza, że taka decyzja została wydana bez podstawy prawnej.
Reasumując, w ocenie GIOŚ, brak oczywistości naruszenia ww. przepisu wykluczało możliwość przypisania rozstrzygnięciu wady kwalifikowanej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a tym samym nieprawidłowe byłoby powołanie go jako podstawy prawnej stwierdzenia nieważności decyzji WIOŚ z [...] czerwca 2021 r.
Z ww. orzeczeniem nie zgodziła się spółka wywodząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zaskarżając decyzję w całości. W skardze zarzucono:
- naruszenie prawa procesowego a to przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania w sytuacji gdy spełnione zostały ku temu normatywne przesłanki;
- naruszenie prawa materialnego a to przepisu art. 194a ustawy o odpadach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy na dzień wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności strona dochodzi, nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania wskazanej normy.
Podnosząc wskazane zarzuty skarżąca wniosła o: zmianę przedmiotowego orzeczenia poprzez stwierdzenie nieważności decyzji WIOŚ z [...] czerwca 2021 r. (błędnie wskazano datę orzeczenia - winno być [...] czerwca 2021 r.), znak: [...] oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż decyzja WIOŚ z [...] czerwca 2021 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa a to przepisu art. 194a ustawy o odpadach, poprzez nieuprawnione zastosowanie podwojenia wymierzonej kary administracyjnej. Kara w podwójnej wysokości, zgodnie z ww. przepisem, mogła być wymierzona tylko w określonej sytuacji wskazanej w tym przepisie tj. gdy wcześniej była już wymierzona kara. W ocenie skarżącego w przepisie tym nie chodzi jednak o samo zdarzenie faktyczne lecz prawne. W chwili podjęcia decyzji o nałożeniu kary w podwójnej wysokości strona uprzednio musiała zostać ukarana "to znaczy odpowiednia decyzja w tej sprawie musiała być prawomocna w chwili wydania kolejnej. Tymczasem decyzje z dnia [...] listopada 2019 roku [...] o wymierzeniu kary w wysokości 40.000zł, z [...] maja 2019 r. [...] o wymierzeniu kary w wysokości 200.000 zł. i wcześniejsze nie były w chwili wydania przedmiotowej decyzji prawomocnymi. Doszło więc do wymierzenia kary wbrew obowiązującym przepisom bez podstawy prawnej, gdyż nie zostały spełnione przesłanki prawem określone do jej podwojenia". Tym samym w ocenie skarżącego nie zaistniała przesłanka do podwojenia kary przez organ.
Podniesiono także że GIOŚ rozpoznając sprawę w trybie nadzoru nie przeprowadził żadnego postępowania sprawdzającego zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności podnoszonej przez skarżącą, tj. brak podstaw do wymierzenia jej kary w podwójnej wysokości, bowiem "zupełnie się do niego nie odniósł", w szczególności do kwestii, iż decyzje nakładające kary na skarżącą, które stały się podstawą dla organu do podwojenia kary w niniejszym postępowaniu, nie były prawomocne ani nawet ostateczne. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że w przypadku, gdy zostały wydane decyzje wcześniejsze o nałożeniu kary to organ administracyjny właściwy dla rozstrzygania tego typu spraw ma prawo ustalić karę administracyjną w wysokości podwójnej stawki okresowej przepisem.
W ocenie skarżącej organ winien był ustalić, czy w chwili wydania decyzji której stwierdzenia nieważności skarżący się domaga, istniały przesłanki do podwojenia kary. Innymi słowy czy wcześniejsze decyzje na które powoływał się WIOŚ były ostateczne wykonalne i funkcjonowały w obrocie. W ocenie skarżącego decyzja od której "przysługują zwykłe środki odwoławcze nie wywołuje skutków zarówno określonych bezpośrednio w decyzji jak i wynikających z przepisów prawa", bowiem decyzja która nie jest ostateczna nie wywołuje skutków z wydania tej decyzji wynikających. Powyższe oznacza że wskazane decyzje jako nieostateczne w chwili wydania decyzji WIOŚ z [...] czerwca 2021 r. nie mogły wywołać skutku w postaci uprawnienia organu do podwojenia wysokości kary tylko z tego powodu, że wcześniej skarżący już został ukarany za podobne czyny.
W ocenie skarżącego, choć sama norma pozwalająca na nałożenie kary w podwójnej wysokości w chwili wydania decyzji obowiązywała, to jednak nie spełnione zostały przesłanki do jej zastosowania. A zatem naruszenie prawa polegające na zastosowaniu normy pomimo braku przesłanek jej zastosowania jest rażące.
Nadto organ nadzoru nie wywiązał się ze swych obowiązków bowiem nie dokonał oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne. Tymczasem oceny zgodności z prawem, czyli zaistnienia przesłanki nieważnościowej, należy dokonywać według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego i obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji.
Reasumując w ocenie skarżącego organ nadzoru nie przeprowadził postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przeprowadził analizy zgodności z prawem wydanej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji. Ograniczył się jedynie do merytorycznego uzasadnienia w zakresie ochrony środowiska a nie dokonał prawnej oceny zarówno postępowania jak i samego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jDz. U. z 2023r., poz. 259, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawy jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, lub organ odwoławczy) z [...] października 2022 r. (nr wskazany na wstępie) utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] maja 2022 r. (znak wskazany na wstępie) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ) z [...] czerwca 2021 r., znak: [...] (dalej: decyzja z [...] czerwca 2021 r.), którą nałożono na skarżącą administracyjną karę pieniężną w wys. 180 000 zł za przetwarzanie odpadów na terenie działek o nr ew. [...] i [...] obr. [...], gm. [...] stanowiących teren wyrobiska poeksploatacyjnego złoża kruszywa naturalnego "[...]" pole A i B, bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach.
Postępowanie było zatem prowadzone w trybie nadzwyczajnym przy czym w ocenie skarżącej doszło w sprawie do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji z [...] czerwca 2021 r. tj. art. 194a ustawy o odpadach. Tymczasem w ocenie organu ww. decyzja nie jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż w dacie wydania decyzji obowiązywał przepis dający podstawę do nałożenia kary w podwójnej wysokości (art. 194a ustawy o odpadach) oraz w ocenie organu zaistniały wskazane w tym przepisie podstawy do jego zastosowania w sprawie. Tym samym decyzja z [...] czerwca 2021 r. nie została wydana ani z rażącym naruszeniem prawa ani bez podstawy prawnej.
Sąd zauważa, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od generalnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne, wzruszenie tych decyzji może zaś nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a. W tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (w tym odwoławczym). A zatem skoro stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 k.p.a., to może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Brak podstawy prawnej to brak regulacji pozwalającej na wydanie decyzji. Z kolei rażące naruszenie prawa, określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p,a. to oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, które występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich jednoznaczną niezgodność. Nie mamy do czynienia z tego rodzaju wadliwością decyzji administracyjnej gdy istnieją wątpliwości co do zakwalifikowania stanu prawnego pod określony w sprawie stan faktyczny, a więc gdy zachodzi konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność ewentualnej wadliwości weryfikowanej w ramach nadzoru decyzji. Podobnie, błędna interpretacja, wykładnia czy wadliwe zastosowanie przepisów składających się na podstawę prawną decyzji nie mogą być kwalifikowane jako przesłanka nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z 13 grudnia 2021 r., II GSK 1818/21). Jak wskazano w wyroku NSA z 15 marca 2018 r., I OSK 2217/17 w orzecznictwie sądowym, po okresie pewnych rozbieżności wynikających przede wszystkim ze sporów doktrynalnych, przyjmowany jest obecnie pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, Nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, wyrok NSA z 13 września 2012 r., II GSK 1206/11). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Nie chodzi tu
o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.
W niniejszej sprawie, co nie ulega wątpliwości, organy prawidłowo ustaliły, iż w dacie wydania przez WIOŚ decyzji z [...] czerwca 2021 r., będącej przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, w obrocie prawnym funkcjonował przepis art. 194a ustawy o odpadach, pozwalający organowi na nałożenie kary w podwójnej wysokości. Przepis ten bowiem został uchylony dopiero od dnia 23 września 2021 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o odpadach (Dz.U. z 2021r., poz. 1648). Tym samym niezasadne jest twierdzenie skarżącej o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, gdyż podstawa prawna do nałożenia kary w podwójnej wysokości istniała w dniu wydania decyzji.
Skarżąca podniosła również, iż w jej ocenie decyzja z [...] czerwca 2021 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 194a ustawy o odpadach, gdyż w jej ocenie nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie dające możliwość nałożenia kary w podwójnej wysokości. Na dzień wydania decyzji z [...] czerwca 2021 r. (której stwierdzenia nieważności żąda skarżąca) w obrocie prawnym nie pozostawała żadna prawomocna wcześniej wydana decyzja, którą nałożono na nią karę, za przewinienia określone w art. 194 ust. 4 i 5 ustawy o odpadach co oznacza, że nałożenie w decyzją z [...] czerwca 2021 r. na spółkę kary w podwójnej wysokości w sposób rażący narusza przepisy prawa.
Kluczowe zatem dla ustalenia czy zasadnie organy odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2021 r. jest ustalenie czy doszło, czy też nie do rażącego naruszenia prawa tj. art. 194a ustawy o odpadach przy wydawaniu tej decyzji.
Art. 194a ustawy o odpadach, obowiązujący w dacie wydania decyzji z [...] czerwca 2021 r. stanowił, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 194 ust. 4 i 5 (tj. za zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia o którym mowa w art. 41 ustawy oraz za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem, o którym mowa w art. 41 ustawy – dopisek Sądu), wymierza się w wysokości dwukrotności kwoty określonej w art. 194 ust. 4 lub 5, w przypadku gdy wymierza się ją po raz drugi lub kolejny.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia z 19 października 2022 r. wskazał (potwierdzają to dokumenty znajdujące się w aktach), że decyzjami z:
1/ [...] listopada 2019 r. znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył skarżącej na podstawie art. 194 ust. 5 w zw. z art. 194a ustawy o odpadach karę pieniężną w wysokości 40 000 zł za gospodarowanie odpadami niezgodnie posiadanym zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów udzielonym przez Marszałka Województwa [...] – decyzją z [...] stycznia 2016 r. (znak: [...]);
2/ [...] maja 2021 r., znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył skarżącej na podstawie art. 194 ust. 5 i 7 w zw. z art. 194a ustawy o odpadach karę pieniężną w wysokości 200 000 zł za gospodarowanie w zakresie przetwarzania (odzysku) odpadów na terenie działek [...] i [...] obr. [...], gmina [...], niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, udzielonym przez Marszałka Województwa [...] decyzją z [...] lutego 2016 r. (znak: [...])
- uprzednio, przed wydaniem decyzji z [...] czerwca 2021 r. której stwierdzenia nieważności żąda skarżąca, nałożono na spółkę dwukrotnie kary na podstawie art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach. To zaś, w ocenie organu odwoławczego, dawało podstawę do zastosowania przy wydawaniu decyzji z [...] czerwca 2021 r. art. 194a ustawy o odpadach. Treść samej decyzji, której stwierdzenia nieważności żąda skarżąca zdaje się wskazywać, iż w ocenie organu wydającego decyzję z [...] czerwca 2021 r. bez znaczenia pozostawała okoliczność dotycząca ostateczności uprzednich decyzji. W ocenie jednak skarżącej to ta okoliczność czyli brak ostateczności wcześniejszych decyzji nie pozwalała organowi na wymierzenie kolejnej kary na podstawie art. 194a ustawy o odpadach a co za tym idzie decyzja wydana na tej podstawie obarczona jest wadą zawartą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Analizując zatem sam przepis w zakresie kwestii ostateczności lub prawomocności decyzji poprzedzających decyzję wydaną w trybie art. 194a ustawy o odpadach, godzi się zauważyć, że nie zawiera on żadnych uregulowań w tym zakresie. Stanowi on jedynie, że karę wymierza się "w wysokości dwukrotności kwoty określonej w art. 194 ust. 4 lub 5, w przypadku gdy wymierza się ją po raz drugi lub kolejny". Niewątpliwie zaś decyzją z [...] czerwca 2021 r. wymierzono skarżącej karę po raz kolejny. A zatem rozstrzygnięcie zawarte w wydanej decyzji nie jest w sposób oczywisty sprzeczny z treścią przepisu prawnego na podstawie którego decyzja ta została wydana. Nadto, skoro brak jest w ww. przepisie wprost wskazania, że wcześniejsze decyzję winny być ostateczne, to kwestia ta wymaga dokonania w tym zakresie wykładni a to oznacza, iż nie można uznać by została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 194a ustawy o odpadach.
Tym samym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak również decyzja I instancyjna odpowiadają prawu.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.a.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI