IV SA/Wa 773/21

IV SA/Wa 773/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /sprawozdawca/
Tomasz Wykowski
Wojciech Rowiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 917/22 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) Protokolant st. spec. Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.
Uzasadnienie
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2021r. nr [...], po rozpoznaniu odwołań wniesionych przez uczestników postępowania (osób fizycznych) z dnia [...] czerwca 2019 r., przez Miasto O. , reprezentowane przez Burmistrza Mirosława B. z dnia [...] czerwca 2019 r., przez Stowarzyszenie [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. a także przez Towarzystwo [...] z dnia [...] lipca 2019 r., od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...] - o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: Udostępnienie i zagospodarowanie złoża węgla kamiennego [...] w granicach projektowanego obszaru górniczego "O. " - uchylił ww decyzję w całości i odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji powyższego przedsięwzięcia.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
[...] Sp. z o.o., na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej u.o.o..ś.), wystąpiła w dniu [...] grudnia 2015 r. do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej RDOŚ) w [...] z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. W dniu 29 kwietnia 2016 r. spółka uległa przekształceniu w spółkę akcyjną — [...] S.A., natomiast od dnia [...] marca 2018 r. spółka funkcjonuje pod nazwą: [...] [...] S.A. (dalej [...] S.A.).
W toku postępowania ustalono, iż planowane przedsięwzięcie polega na wydobywaniu węgla kamiennego metodą podziemną ze złoża [...] . Z uwagi na ilość planowanej do wydobycia kopaliny, tj. [...] mln t rocznie, inwestycja ta zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (dalej rozporządzenie o przedsięwzięciach). Zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 u.o.o..ś., realizacja tego przedsięwzięcia wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz, co wynika z art. 59 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Powołaną w sentencji decyzją Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 r., na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 u.o.o..ś., określił środowiskowe uwarunkowania realizacji dla powyższego przedsięwzięcia, ustalając m.in. miejsce realizacji analizowanego przedsięwzięcia i warunki wykorzystania terenu, które dotyczyły w szczególności ograniczenia oddziaływania na cieki powierzchniowe i warunków odprowadzania wód dołowych, a także zakres oddziaływania przedsięwzięcia, wpływ inwestycji na siedliska przyrodnicze i jednolite części wód, a także czyniąc stosowne ustalenia w zakresie przedstawionych w raporcie o.o.ś. wariantów alternatywnych przedsięwzięcia. Ustalono także, że inwestycja nie będzie prowadzić do naruszenia ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w granicach projektowanego obszaru górniczego,
Od powyższej decyzji wniesiono odwołania, w wyniku rozpoznania których GDOŚ wydał zaskarżoną decyzję.
Po przeprowadzeniu analizy akt postępowania i w tym aspekcie kontroli zaskarżonej decyzji RDOŚ, organ odwoławczy ocenił, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia. GDOŚ bowiem podniósł, iż przedmiotowy wniosek [...] Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 r. nie zawiera wymaganych załączników wymienionych w art. 74 ust. 1 pkt 3a, 4 i 5 u.o.o..ś. w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. zmieniającej u.o.o..ś. oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ww ustawy (dalej ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. zmieniająca u.o.o..ś.), tj:
- załącznika graficznego przedstawiającego zasięg oddziaływania przedsięwzięcia,
- mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej w skali umożliwiającej szczegółowe przedstawienie przebiegu granic terenu, którego dotyczy wniosek, obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać ww przedsięwzięcie,
- wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmujących infrastrukturę zakładu górniczego położoną poza obszarem górniczym i poza terenem górniczym "O. ".
Spółka nie przedłożyła również wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w miejscu lokalizacji infrastruktury powierzchniowej zakładu górniczego [...] w [...].
Przedłożony z wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (wersja ujednolicona z dnia [...] marca 2017 r.) także nie zawiera wymaganych informacji, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1, 2, 5, 6 i 7 ustawy o.o.ś. (w brzmieniu opublikowanym w Dz. U. z 2016 r. poz. 353).
Zdaniem GDOŚ:
1) Przyczyną braków we wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji było w szczególności nieprawidłowe ustalenie rzeczywistego zakresu przedsięwzięcia - miejsca jego realizacji, zasięgu oddziaływania, a także zakresu działań, stanowiących integralną część zamierzenia inwestycyjnego (błędne przyjęcie, że miejsce realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia i zasięg jego oddziaływania zamyka się w granicach obszaru górniczego.
2) Stanowisko RDOŚ, które zawęża zakres oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, wyłącznie do granic projektowanego terenu górniczego, wyznaczanego jako przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego jest nieakceptowalne w świetle obowiązującej regulacji prawnej (art. 6 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - dalej Pgig). Organ odwoławczy podniósł, iż zasięg oddziaływania przedsięwzięcia nie musi być tożsamy z zasięgiem projektowanego terenu górniczego. Pojęcie "zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia" jest zagadnieniem szerszym, które obejmuje również inne rodzaje wpływu na otoczenie, niezwiązane ze szkodliwymi wpływami robót górniczych, np. emisje gazów i pyłów, a także oddziaływanie akustyczne generowane przez instalacje i budynki wykorzystywanego zakładu górniczego. Nadto, projektowana eksploatacja może w sposób pośredni wpływać na warunki przepływu w ciekach lub emisje substancji do wód powierzchniowych, w tym również poza granicami terenu górniczego. Stąd też, zdaniem GDOŚ, Spółka nie może uchylać się od przedstawienia w raporcie opisu oddziaływania na środowisko także powierzchniowych obiektów i urządzeń zakładu górniczego, ze względu na ich położenie "poza granicami obszaru i terenu górniczego". Z przedstawionego w raporcie opisu przedsięwzięcia (str. 95—110) wynika, że eksploatacja węgla kamiennego ze złoża [...] odbywać się będzie z wykorzystaniem infrastruktury [...] w S. , znajdującej się poza projektowanym obszarem i terenem górniczym. Potwierdza to RDOŚ w [...] w pkt I.1 decyzji z dnia [...] maja 2019 r., w której wskazał, że: "udostępnianie złoża nastąpi z istniejącego sąsiedniego zakładu górniczego, zlokalizowanego w [...], posiadającego niezbędną infrastrukturę". W ocenie GDOŚ jest zatem oczywistym, że praca urządzeń i instalacji zakładu górniczego, zlokalizowanego na powierzchni terenu w gminie S. , stanowi integralną część omawianego przedsięwzięcia, a zarazem będzie stanowić jedno ze źródeł jego oddziaływania na środowisko. W konsekwencji lokalizacja tej infrastruktury, także zasięg oddziaływania związanego z jej użytkowaniem, powinny zostać opisane w raporcie oraz zilustrowane na załącznikach do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast na mapach załączonych do wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. miejsce realizacji przedsięwzięcia zlokalizowano wyłącznie w granicach projektowanego obszaru górniczego, a zasięg jego oddziaływania zredukowano do granic projektowanego terenu górniczego. Stosownych map uwzględniających lokalizację ww infrastruktury naziemnej nie przedłożono.
3) W dokumentacji sprawy nie została również uwzględniona konieczność przeprowadzenia szczegółowej analizy wpływu planowanej inwestycji na cele środowiskowe określone dla jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) i podziemnych (JCWPd) położonych w granicach zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. W niewystarczający sposób scharakteryzowano JCWP położone w zasięgu przewidywanych deformacji powierzchni terenu, w miejscu lokalizacji zakładu górniczego oraz w miejscu planowanego zrzutu wód dołowych. Przy analizie wpływu na JCWPd pominięto natomiast zagadnienie kumulacji oddziaływań innych zakładów górniczych prowadzących eksploatację podziemną. W treści raportu nie przedstawiono również adekwatnej charakterystyki siedlisk przyrodniczych zlokalizowanych w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, w tym wymienionych w załączniku I Dyrektywy Rady [...] z dnia [...] maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (dalej - dyrektywa siedliskowa). Powyższe nie pozwoliło na zaplanowanie działań mających na celu minimalizację i kompensację przyrodniczą negatywnego wpływu planowanej eksploatacji na środowisko.
4) Kolejnym zagadnieniem, w ocenie organu odwoławczego, które nie zostało w prawidłowy sposób przedstawione w omawianym raporcie jest opis racjonalnego wariantu alternatywnego przedsięwzięcia oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru, określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów oraz uzasadnienie wyboru wariantu preferowanego przez wnioskodawcę ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko, czego obowiązek wynika odpowiednio z przepisów art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 u.o.o.ś. w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. zmieniającej ustawę o.o.ś. Przedstawienie szczegółowego opisu wariantu alternatywnego przedsięwzięcia, a także uzasadnienie wyboru wariantu uznanego za optymalny, jest niezbędne ze względu na dyspozycję art. 81 ust. 1 u.o.o.ś. w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. zmieniającej u.o.o.ś., która pozwala na dopuszczenie do realizacji wariantu przedsięwzięcia innego niż wstępnie zaproponowany przez inwestora, jeżeli wynika to z przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko. Przedłożony przez [...] S.A. raport nie zawiera prawidłowej analizy wariantowej przedsięwzięcia. W treści raportu (str. 168—171) wskazano następujące warianty eksploatacji złoża węgla kamiennego [...] : a) wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia - tzw. wariant "zerowy", b) wariant lokalizacyjny; c) wariant inwestorski (w sposób szczegółowy opisany w treści raportu: str. 95—168), określony zarazem jako "najkorzystniejszy dla środowiska" oraz d) wariant alternatywny z zastosowaniem podsadzki hydraulicznej. W ocenie organu, poza wariantem inwestorskim, żaden z wymienionych powyżej wariantów nie został w szczegółowy sposób opisany w raporcie ani nie zostało określone przewidywane oddziaływanie na środowisko przedstawionych wariantów. A także, w odniesieniu do powyższego, co wymaga podkreślenia, na str. 170 raportu wskazano, że skarżąca Spółka zamierza przeanalizować wszystkie możliwe warianty alternatywne dopiero przed przystąpieniem do realizacji przedsięwzięcia. W ocenie GDOŚ tego rodzaju sformułowanie jest nieprawidłowe w świetle przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 ww ustawy, który wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (a zatem m.in. przeanalizowania wariantów alternatywnych) przed uzyskaniem koncesji na wydobycie kopaliny ze złoża. Niedopuszczalne jest także przyjęcie wariantu "zerowego" jako racjonalnej alternatywy dla realizacji przedsięwzięcia. W treści raportu nie wyjaśniono także, na czym miałby polegać wariant "lokalizacyjny". W odniesieniu natomiast do wariantu alternatywnego z zastosowaniem podsadzki hydraulicznej, zapis w raporcie ogranicza się do stwierdzenia, że tego rodzaju metoda eksploatacji wymagałaby budowy dodatkowej infrastruktury, byłaby nieakceptowalna społecznie, a także znacząco zwiększyłaby koszty wydobycia (str. 170-171 raportu). Stąd też, zdaniem organu odwoławczego ww warianty alternatywne zostały przedstawione w sposób skrótowy, który uniemożliwia dokonanie oceny ich oddziaływania na środowisko.
5) Ponadto, w osnowie zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2019 r. nie uwzględniono zagadnień istotnych z punktu widzenia charakteru przedsięwzięcia, polegającego na wydobyciu kopaliny metodą podziemną, w szczególności dotyczących: zagospodarowania kopaliny towarzyszącej - metanu, ochrony powierzchni terenu przed nadmiernymi deformacjami, a także użytkowania infrastruktury powierzchniowej zakładu górniczego [...] . Nie określono również żadnego warunku ograniczającego negatywny wpływ wycinki leśnych siedlisk przyrodniczych ani wymogu dotyczącego kompensacji strat.
Przywołane braki wniosku oraz raportu nie zostały uzupełnione w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Dlatego też, celem uzupełnienia niezbędnego dla rozstrzygnięcia materiału dowodowego, pismami z dnia [...] września 2019 r., [...] maja 2020 r. oraz z dnia [...] września 2020 r. GDOŚ wezwał inwestora do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, o brakujące załączniki wymienione w art. 74 ust. 1 pkt 3a, 4 i 5 ustawy o.o.ś. w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 października 2015 r. zmieniającej ustawę o.o.ś. oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. zmieniającej ustawę o.o.ś. W powyższych wezwaniach inwestor został zatem zobligowany do uzupełnienia informacji zawartych w raporcie, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1, 2, 5, 6, 7 ustawy o.o.ś. (w brzmieniu opublikowanym w Dz.U. z 2016 r. poz. 353), a dotyczących m.in. wariantów alternatywnych przedsięwzięcia, gospodarki odpadami, oddziaływania przedsięwzięcia na siedliska przyrodnicze oraz jednolite części wód podziemnych i powierzchniowych a także przewidywanych deformacji powierzchni terenu, oddziaływania na środowisko obiektów i instalacji zakładu górniczego zlokalizowanych na powierzchni terenu.
W kontekście oddziaływania przedsięwzięcia na powierzchni terenu skarżąca Spółka wyjaśniła, iż całość oddziaływania na środowisko [...] została objęta decyzją RDOŚ w [...] o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] listopada 2012 roku, nr: [...] , w której ustalono środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Uzyskanie nowej koncesji dla eksploatacji złoża [...] " w granicach obszaru górniczego [...], poszerzonego o nowy obszar dokumentowania (str. 2 pisma z dnia [...] sierpnia 2020 r. oraz str. 2 pisma z dnia [...] października 2020 r.). Zatem, żądanie organu w przedmiocie uzupełniania raportu także o ten zakres, uznać należy za nie zasadne.
Niezależnie, na str. 5—8 pisma z dnia [...] października 2020 r. skarżąca przedstawiła dodatkowe informacje, dotyczące poszczególnych obiektów zakładu górniczego [...] wskazując, że zostały one w większości zlikwidowane i nie przewiduje się ich odtworzenia. To, w jej ocenie, stanowi o kompletności opracowań kartograficznych przedstawionych w powyższym raporcie i prowadzi do wniosku, że nie będzie dochodziło do oddziaływania powierzchniowych obiektów zakładu górniczego na środowisko (str. 6, 9—10 przywołanego pisma).
Powyższe wyjaśnienia Spółki, zdaniem organu, nic do sprawy nie wniosły skutkując jedynie, iż te kwestie nadal pozostały niewykazane. Mając bowiem na uwadze przywołaną informację o zlikwidowaniu większości obiektów ww zakładu górniczego, a zarazem braku zamiaru ich odtworzenia, niewyjaśniona w dalszym ciągu pozostaje kwestia, za pomocą jakich środków technicznych inwestor zamierza prowadzić wydobycie kopaliny ze złoża [...] . Zatem finalnie, zasięg oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia, pozostał nie wyjaśniony.
W kontekście powyższego organ podkreślił, iż Spółka nie uwzględniła faktu, że zlikwidowana część zakładu górniczego [...] na powierzchni terenu także stanowi miejsce realizacji planowanego przedsięwzięcia, tym samym powiększony jest przewidywany obszar jego oddziaływania, co powinno być zilustrowane na załącznikach graficznych do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a które do akt sprawy złożone jednak nie zostały. Prowadzenie podziemnej eksploatacji złoża węgla kamiennego nie jest bowiem możliwe bez użytkowania powierzchniowych obiektów zakładu górniczego, zapewniających m.in. możliwość dostępu do podziemnych wyrobisk, a także pozwalających na ich wentylację, odwadnianie i wyciąganie urobku. Nie ulega wątpliwości, że budynki oraz instalacje zlokalizowane na powierzchni terenu powiązane technologicznie z planowanym przedsięwzięciem, niezależnie od ich lokalizacji, stanowią integralną część zakładu górniczego, prowadzącego eksploatację metodą podziemną (definicja legalna zakładu górniczego - art. 6 ust. 1 pkt 18 ustawa Prawo geologiczne i górnicze - Pgig, definicja legalna obiektu budowlanego zakładu górniczego - art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a Pgig). Funkcjonowanie powierzchniowych obiektów zakładu górniczego stanowi zatem integralną część działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny ze złoża. Wbrew twierdzeniom Spółki, oczywiste jest zatem ich oddziaływanie na środowisko, polegające w szczególności na emisji akustycznej, a także emisji gazów i pyłów do atmosfery, tym samym zasięg oddziaływania jest zdecydowanie szerszy niż wskazany w raporcie. Jednocześnie organ wskazał na niespójność stanowiska inwestora w tej materii, który wbrew powyższemu, na str. 24 pisma z dnia [...] października 2020 r. podkreślił, że jednak przewiduje w nowej kopalni [...] użytkowanie urządzeń naziemnych w ruchu tj. zarówno nie zlikwidowanego dotąd szybu nr [...] jak i dwóch pozostałych szybów nr [...] i [...].
Zdanem GDOŚ nieprawidłowe jest także stanowisko Spółki dotyczące braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko infrastruktury [...] , gdyż taka została już dokonana ww decyzją RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2012r., o środowiskowych uwarunkowaniach (str. 2 - 4 pisma z dnia [...] sierpnia 2020 r. oraz str. 2 pisma z dnia [...] października 2020 r.). Stąd też, nie ma konieczności powtórnej analizy wpływu zakładu górniczego w [...] na środowisko. Zdaniem organu powyższe nie znajduje uzasadnienia w obowiązującej regulacji prawnej gdyż sprawy związane z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o których mowa w art. 71 u.o.o.ś., dotyczą konkretnego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. Nie jest zatem możliwa realizacja omawianej inwestycji, tj. eksploatacji węgla kamiennego ze złoża [...] , na podstawie środowiskowych uwarunkowań ustalonych dla innego przedsięwzięcia, tj. eksploatacji węgla kamiennego ze złoża "[...] ". Nie jest również dopuszczalna realizacja nawet części działań w ramach omawianej inwestycji (wykorzystanie infrastruktury powierzchniowej [...] ) na podstawie tej decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., bowiem decyzja ta nie obejmuje funkcjonowania [...] w powiązaniu z eksploatacją złoża [...] a określone w niej uwarunkowania dotyczą odrębnego zamierzenia w stosunku do przedmiotowej inwestycji. A nawet gdyby przyjąć, iż w istocie charakter i skala obu inwestycji będą równoważne, (oddziaływania związane z funkcjonowaniem infrastruktury naziemnej [...] będzie takie same w przypadku eksploatacji złoża [...] ), to i tak nie zostały one odzwierciedlone w dokumentacji przedmiotowej sprawy. W ramach omawianego postępowania nie scharakteryzowano również oddziaływań związanych z emisją akustyczną obiektów zakładu górniczego.
GDOŚ ponownie podkreślił, iż pomimo trzykrotnego wezwania do uzupełnienia raportu w omawianym powyżej zakresie, inwestor stosownego uzupełnienia nie przedłożył. W tej sytuacji, jak podniósł, organ nie miał żadnej możliwości przeprowadzenia oceny oddziaływania całości omawianego przedsięwzięcia na środowisko oraz określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż kolejne wezwania, przy tak stanowczym stanowisku Spółki odnośnie braku konieczności uzupełnienia zarówno wniosku o część graficzną jak i samego raportu nie odniosą pozytywnego skutku. Stąd też niezasadnym by było dalsze prowadzenie postępowania. Zaś na tym etapie, w sytuacji braku wystarczającego materiału dowodowego nie możliwym jest wydanie pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowywaniach dla planowanej inwestycji.
Ostatecznie GDOŚ wskazał, iż decyzja organu I instancji jest wadliwa. RDOŚ określił środowiskowe uwarunkowania realizacji analizowanego przedsięwzięcia, poprzestając na ustaleniu miejsca jego realizacji i warunków wykorzystania terenu, które w szczególności dotyczyły ograniczenia oddziaływania na cieki powierzchniowe i warunków odprowadzania wód dołowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia I instancyjnego wskazano również, że inwestycja nie będzie prowadzić do naruszenia ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w granicach projektowanego obszaru górniczego. Niedostatecznie jednak wyjaśniono okoliczności związane z miejscem realizacji i zasięgiem oddziaływania przedsięwzięcia, wpływem inwestycji na siedliska przyrodnicze i jednolite części wód, a także, na co wyżej już wskazano, błędnie zaakceptowano przedstawione warianty alternatywne przedsięwzięcia. Kwestie te nie zostały również w wystarczający sposób uwzględnione w osnowie i uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wątpliwości budzi także sposób sformułowania przez organ I instancji warunków wykorzystywania terenu, o którym mowa w art. 82 ust.1 pkt 1 lit. ustawy o.o.ś. w zw. z art. 6 ust. 2 ustany z dnia 9 października 2015 r. zmieniającej ustawę o.o.ś. (str. 1-2 zaskarżonej decyzji). Nieakceptowalne jest również nakładanie przez organ warunków o charakterze ogólnikowym, jak np. "należy wykorzystać metody geologiczno-górnicze w ograniczaniu ilości zrzucanych do środowiska wód". W ocenie GDOŚ, niejasne, niedookreślone sformułowania uniemożliwią w przyszłości egzekwowanie nałożonych na inwestora obowiązków obligujących do podjęcia konkretnych działań.
W tej sytuacji, określenie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia bez wcześniejszego przeanalizowania możliwości osiągnięcia zamierzonych celów inwestycji za pomocą innych rozwiązań, a także bez pełnego rozpoznania zagrożeń dla środowiska wynikających z realizacji, funkcjonowania i likwidacji przedsięwzięcia, nie było możliwe a ewentualne ich ustalenie, w aktualnym stanie faktycznym, stanowiłoby naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w związku z przepisami art. 66, 74 i 82 u.o.o.ś.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, [...] [...] S.A. z siedzibą w K. , wystąpiła do tut. Sądu ze skargą, w której wniosła o uchylenie ww decyzji GDOŚ w całości a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
Spółka zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania, to jest: art. [...] 8 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 79 a § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 6 k.p.a., polegające na wadliwym uznaniu, że istnieją przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez odmówienie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest formalno - prawnych i materialno - prawnych podstaw do wydania decyzji merytoryczno - reformacyjnej (odmownej), czego skutkiem jest naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez pozbawienie skarżącej prawa do wniesienia odwołania (art. 15 k.p.a.) i naruszenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), a także nieuprawnione wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o błędne przyjęcie, że skarżąca nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów i informacji, podczas gdy skarżąca wykonała w terminie wszystkie wezwania organu II instancji w całości, a nadto, po wykonaniu ostatniego wezwania, a bezpośrednio przed wydaniem zaskarżonej decyzji, skarżąca nie została poinformowana, że organ II instancji nadal dostrzega znaczne braki w złożonej dokumentacji, które mogą skutkować wydaniem negatywnej decyzji, co stanowi rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania określonej w art. 8 § 1 k.p.a. i art. 79 a § 1 k.p.a.;
2) przepisów postępowania, to jest przepisu art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. [...] 6 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego a także poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów, czego skutkiem jest wadliwe uznanie, że złożony przez skarżącą raport o.o.ś., z uwzględnieniem wszystkich jego uzupełnień, nie spełnia wymagań określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1, 2, 5, 6, i 7 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko z dnia 3 października 2008 r. (zwanej dalej: "u.o.o.ś."), podczas gdy raport, zdaniem skarżącej, spełnia wszystkie wymogi ustawowe, jest rzetelny i kompleksowy, a tym samym brak jest podstaw do jego kwestionowania przez organ II instancji;
3) prawa materialnego, to jest art. 66 ust. 1 pkt 1, 2, 5, 6, i 7 u.o.o.ś., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że złożony przez skarżącą raport, z uwzględnieniem wszystkich jego uzupełnień, nie spełnia wymagań określonych w powyższych przepisach, podczas gdy raport spełnia wszystkie wymogi ustawowe, jest rzetelny i kompleksowy, a tym samym brak jest podstaw do jego kwestionowania przez organ II instancji;
4) prawa materialnego, to jest art. 74 ust. 1 pkt 3a, 4 i 5 u.o.o.ś., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że przedmiotowy wniosek skarżącej z dnia [...] grudnia 2015 r. nie zawiera załączników określonych w przepisach ww ustawy, w odniesieniu do infrastruktury zakładu górniczego położonej poza obszarem górniczym i poza terenem górniczym "O. ", w sytuacji gdy miejsce realizacji przedsięwzięcia zamyka się w granicach obszaru górniczego, a zasięg jego oddziaływania będzie ograniczony do granic terenu górniczego, tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że wniosek nie zawiera wszystkich wymaganych załaczników;
5) prawa materialnego, to jest art. 71 ust. 1 u.o.o.ś., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że wykorzystanie części infrastruktury [...] "[...] " do eksploatacji węgla kamiennego ze złoża "[...] " stanowi element ww przedsięwzięcia i nie może odbywać się na zasadach określonych w odrębnej decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Uzyskanie nowej koncesji dla eksploatacji złoża [...] "[...] " w granicach obszaru górniczego [...] poszerzonego o nowy obszar dokumentowania", podczas gdy dla powyższego zakresu działań zostały określone uwarunkowania środowiskowe właśnie w w/w decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., a tym samym brak jest podstaw do ich nie uwzględnienia w niniejszej sprawie.
W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca m.in. przypomniała stan faktyczny sprawy a także przywołała, jej zdaniem absolutnie zasadne, stanowisko organu I instancji, w ocenie którego:
- przedmiotowe przedsięwzięcie nie narusza żadnych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego przyjętych w granicach lokalizacji przedsięwzięcia wskazując, iż skarżący w toku postępowania dostosowywał planowane działania, ograniczając pola eksploatacji tak, by możliwe oddziaływanie przedsięwzięcia nie skutkowało naruszeniem jakichkolwiek przepisów m.p.z.p. (str. 11 decyzji RDOŚ);
- skarżąca przed przystąpieniem do realizacji przedsięwzięcia rozpatrzyła możliwe warianty alternatywne w zakresie m.in. metody prowadzenia eksploatacji, sposobu odwadniania złoża, odprowadzania wód dołowych oraz uzyskania niezbędnych zgód na wykorzystanie infrastruktury powierzchniowej [...] na etapie udostępnienia złoża (str. 19 decyzji RDOŚ);
- eksploatacja prowadzona będzie w granicach projektowanego [...] "O. " (str. 19 decyzji RDOŚ);
- przygotowanie terenu do eksploatacji nie będzie związane z emisją hałasu do środowiska i zanieczyszczeń do powietrza (str. 19 decyzji RDOŚ);
- przedsięwzięcie nie będzie stanowiło uciążliwości dla terenów chronionych akustycznie ani nie będzie źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego (str. 20 decyzji);
- eksploatacja prowadzona będzie z całkowitym wyłączeniem terenów zabudowanych budownictwem mieszkalnym i infrastrukturalnym w W., K. i Z.(str. 20 decyzji RDOŚ);
- na powierzchni całego projektowanego obszaru górniczego i terenu górniczego nie będą budowane żadne obiekty budowlane (str. 20 decyzji RDOŚ);
- w związku z planowaną eksploatacją nie powstaną nowe źródła emisji (str. 21 decyzji RDOŚ), w ramach przedsięwzięcia nie przewiduje się budowy Zakładu [...] w rozumieniu Zakładu [...], a także na powierzchni nie przewiduje się budowy infrastruktury związanej z gospodarowaniem odpadami i wodami dołowymi, na takie rozwiązanie pozwala bezpośrednie sąsiedztwo istniejącej kopalni [...] , której infrastruktura nie jest w pełni wykorzystywana (str. 24 decyzji RDOŚ);
- projektowana eksploatacja obejmie głównie pokłady słabo zawodnione i nie przyczyni się do zmian ilościowych karbońskiego piętra wodonośnego w obrębie omawianych w decyzji organu I instancji JCWPd; projektowane wydobycie prowadzone będzie na znacznych głębokościach, dochodzących do 1000 m, a zatem wpływać będzie jedynie na głęboko zalegający i nieużywany karboński poziom wodonośny, wyżej zalegające piętra wodonośne, ze względu na izolację grubymi pakietami utworów nieprzepuszczalnych, nie będą podlegały wpływowi związanemu z eksploatacją węgla kamiennego z utworów karbońskich (str. 25 decyzji RDOŚ);
- nie przewiduje się negatywnego (drenującego) wpływu eksploatacji złoża [...] na czwartorzędowe i trzeciorzędowe poziomy wodonośne lub ujęcia czy źródła zlokalizowane w ich obrębie, przeciwnie, obniżenia terenu spowodują tak jak w przypadku innych złóż sąsiednich położonych na obszarach występowania w podłożu utworów czwartorzędowych, praktycznie nieprzepuszczalnych utworów ilastych trzeciorzędu-miocenu, pozorne podnoszenie się poziomu wód podziemnych czwartorzędu i raczej intensyfikację a nie zanik dopływu ze źródeł (str. 26 decyzji RDOŚ);
- projektowana w złożu "[...] " eksploatacja spowoduje jedynie nieznaczne zmiany ilościowe wód w granicach jednolitych części wód podziemnych znajdujących się w zasięgu oddziaływania inwestycji (niewielki procent w stosunku do już zaistniałych i dominujących oddziaływań na stan poszczególnych JCWPd), związane ze specyficzną budową geologiczną złoża, a tym samym zasobnością poszczególnych pięter wodonośnych (str. 27 decyzji RDOŚ);
- projektowana eksploatacja złoża "[...] '' wiązać się będzie z niewielkimi zmianami ilościowymi w obrębie nieużytkowego karbońskiego piętra wodonośnego zalegającego na znacznych głębokościach w obrębie JCWPd nr [...] (JCWPd nr [...]) i JCWPd nr [...] (JCWPd nr [...] i [...]), poziom ten jest już aktualnie zdrenowany wieloletnią działalnością górniczą prowadzoną przez liczne kopalnie węgla kamiennego usytuowane w rejonie obejmującym poszczególne jednolite części wód podziemnych, w rezultacie realizacja omawianej inwestycji nie wpłynie w sposób znaczący na nieosiągnięcie wyznaczonych dla w/w JCWPd celów środowiskowych (str. 27 decyzji RDOŚ);
- w toku oceny oddziaływania na środowisko uznano za dopuszczalne niezapobieżenie pogorszeniu stanu jednolitych części wód podziemnych, na które będzie oddziaływać przedsięwzięcie, będącego skutkiem zmian poziomu zwierciadła tych wód, gdyż, jak ustalono w oparciu o dokumentację sprawy, inwestor uzasadnił spełnienie łącznie warunków, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - str. 29 decyzji RDOŚ;
- odnosząc się do [...] organ I instancji nałożył na skarżącą warunek by nie umacniać koryta cieku [...] i nie wykonywać działań zmniejszających jego naturalność oraz obniżających jego stan morfologiczny, wskazując jednak, że z przyrodniczego punktu widzenia trudno byłoby wykazać wystąpienie istotnego negatywnego wpływu planowanej inwestycji na wskaźniki hydrobiologiczne, tym samym nie można udowodnić by realizacja i eksploatacja inwestycji wpłynęła w sposób znaczący na stan ekologiczny tej jednolitej części wód powierzchniowych, a tym samym zagroziła osiągnięciu celów środowiskowych dla niej określonych (str. 30 decyzji RDOŚ);
- na analizowanym obszarze, w zasięgu prognozowanych deformacji ciągłych, nie stwierdzono występowania szczególnie cennych lub rzadkich siedlisk przyrodniczych (zbiorowisk roślinnych), w tym siedlisk priorytetowych w ramach programu Natura 2000, które mogłyby zostać zagrożone (str. 32-33 decyzji RDOŚ);
- w odniesieniu do chronionych gatunków zwierząt (np. płazów czy ptaków) występujących na terenie opracowania nie przewiduje się znaczącego, negatywnego oddziaływania na te organizmy - wręcz przeciwnie, możliwe jest, iż powstanie terenów podmokłych i zalewisk stworzy nowe siedliska faunistyczne, które będą mogły zostać zajęte także przez niektóre gatunki chronione, w tym płazy i ptaki (str. 33 decyzji RDOŚ); a także:
- na str. 37 decyzji organu I instancji trafnie zwrócono uwagę na fakt, że w toku postępowania skarżąca była gotowa do rozmów, udzielania wyjaśnień i dokonywała zmian w przedsięwzięciu - odpowiadając na oczekiwania pozostałych stron, społeczeństwa oraz wymagań RDOŚ w [...]; w szczególności:
1. wobec sygnalizowanych, aczkolwiek nierealnych, potencjalnych wpływów złoża soli kamiennej "[...] " - skarżąca zmniejszyła powierzchnię obszaru górniczego z [...] km2 do [...] km2, poprzez przesunięcie granic obszaru koncesyjnego na wschód o ok. [...] km, godząc się na straty w wielkości zasobów o ok. 30%,
2. wobec powszechnych opinii mieszkańców o zagrożeniu dla zabudowy powierzchni na terenie sołectwa W. - skarżąca zmieniła granice obszaru górniczego, pozostawiając [...] poza obszarem koncesyjnym,
3. wobec opinii mieszkańców o potencjalnych wpływach z tytułu eksploatacji na powierzchnię, skarżąca wyłączyła z eksploatacji zasoby węgla zalegające powyżej poziomu [...] m, co spowodowało zaniechanie eksploatacji kolejnych 22 % zasobów węgla,
4. wobec powszechnego sprzeciwu mieszkańców - skarżąca odstąpiła od drążenia i budowy szybu wentylacyjnego na terenie gminy O. ,
5. wobec obaw mieszkańców, a zwłaszcza wobec stanowiska Burmistrza Miasta O. - skarżąca zaniechała eksploatacji złoża pod terenami zabudowanymi budownictwem mieszkalnym oraz infrastrukturalnym, wobec istniejącego sprzeciwu mieszkańców - skarżąca zaniechała lokowania i przetwarzania odpadów wydobywczych na terenie gminy O. , odpowiadając na stanowisko mieszkańców - skarżąca dokonała prognozy osiadania ul. S. w gminie O. .
Skarżąca wskazała, iż RDOŚ w [...], podsumowując przebieg 4 - letniego postępowania pierwszo-instancyjnego, na str. 37-38 swojej decyzji "słusznie" zauważył, że skarżąca przeanalizowała wszystkie uwagi, wątpliwości i pytania stron postępowania (mieszkańców, samorządu miasta O. , instytucji, organizacji), do których się wyczerpująco odniosła, a także aktywnie uczestniczyła w spotkaniach ze stroną społeczną, dostosowując przedsięwzięcie do jej oczekiwań.
W kontekście powyższego skarżąca Spółka podniosła, iż okoliczności te nie zostały jednak przez organ II instancji na etapie postępowania odwoławczego uwzględnione, który całkowicie odstąpił od dotychczasowej, dobrej praktyki urzędniczej, opierającej się na współpracy organu ze stroną postępowania, godząc tym samym w zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Tymczasem, chociażby z uwagi na kluczowe znaczenie niniejszego postępowania dla realizacji przedsięwzięcia, które nie stanowi przeciętnej inwestycji, lecz inwestycję o szczególnie wysokiej randze, której samo opracowanie na obecnym etapie wymagało ogromnego nakładu pracy i kosztów ponoszonych przez skarżącą od 2015 r., jak również z uwagi na dotychczasową postawę skarżącej, która w postępowaniu pierwszo-instancyjnym wielokrotnie pokazała otwartość do wprowadzania zmian w przedsięwzięciu a także gotowość do pełnej współpracy z organem administracyjnym i społeczeństwem, przebieg postępowania odwoławczego i sposób potraktowania skarżącej przez GDOŚ budzi zastrzeżenia.
Spółka nadto podniosła, iż w toku postępowania odwoławczego GDOŚ tylko 3-krotnie wzywał ją do przedłożenia uzupełniających informacji i dokumentów. Wszystkie te wezwania zostały wykonane terminowo i wyczerpująco. Po wykonaniu ostatniego wezwania, GDOŚ wydał zaskarżoną decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji i odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, chociaż nie zgłaszał skarżącej żadnych dalszych wątpliwości i braków w materiale dowodowym, ani nie uprzedził skarżącej, że w przypadku ich niewyjaśnienia, może wydać powyższą decyzję. Taki sposób rozstrzygnięcia sprawy jest dla skarżącej całkowitym zaskoczeniem, która czuje się pokrzywdzona sposobem procedowania przez GDOŚ.
Jednocześnie, w przypadku poddania w wątpliwość zgromadzonego materiału dowodowego, czemu skarżąca przeczy, organ odwoławczy winien był, na podstawie art. [...] 8 § 2 k.p.a., uchylić decyzję organu I instancji i skierować sprawę do ponownego rozpoznania, a nie bezpodstawnie rozstrzygać sprawę reformacyjnie (merytorycznie). Zaskarżona decyzja jest nie tylko błędna, ale również i przedwczesna. W przypadku bowiem ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji, skarżąca dostarczyłaby brakujące dane, pozwalające na wszechstronne ustalenie stanu faktycznego i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Nie można także wykluczyć, iż w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji skarżąca dokonałaby pewnych zmian w przedsięwzięciu, tak aby spełniało ono wymagania i oczekiwania organu. Tym bardziej, że skarżąca już wielokrotnie dostosowywała przedsięwzięcie w ramach postępowania pierwszo-instancyjnego, o czym już wyżej wspomniano. Niestety, skarżąca została pozbawiona powyższej możliwości wadliwą i zaskakującą dla niej decyzją GDOŚ.
Także, teza organu odwoławczego, iż skarżąca w całym toku postępowania administracyjnego (a więc obu instancji) konsekwentnie unikała przedstawienia określonych informacji odnoszących się do racjonalnego wariantu alternatywnego inwestycji oraz skali i zasięgu oddziaływania infrastruktury powierzchniowej, a także pośredniego wpływu przedsięwzięcia na siedliska przyrodnicze, jest całkowicie niezasadna, albowiem w ramach postępowania przed organem I instancji skarżąca wielokrotnie uzupełniała dokumentację, w szczególności raport o.o.ś., przedstawiała dodatkowe opracowania i informacje, odpowiadała na uwagi pozostałych stron i społeczeństwa, zmieniała i dostosowywała przedsięwzięcie, wykonując wszystkie wezwania i zobowiązania RDOŚ w [...], co zostało szerzej opisane w pkt I uzasadnienia niniejszej skargi. Ostatecznie, po przeprowadzeniu 4-letniego postępowania organ I instancji wydał decyzję uwzględniającą wniosek skarżącej. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie udzieliła w toku postępowania przed organem I instancji określonych informacji. Tym bardziej, że poruszone wątpliwości co do przedsięwzięcia zostały sformułowane przede wszystkim w ramach postępowania odwoławczego.
Skarżąca podkreśliła, iż wykonała wszystkie trzy wezwania GDOŚ, tj. z dnia [...] września 2019 r., [...] maja 2020 r. i z dnia [...] września 2020 r., odpowiadając na sformułowane pytania odpowiednio trzema pismami, które zawierały obszerne wyjaśnienia:
- pismem (bez daty sporządzenia) o numerze [...] stanowiącym wykonanie wezwania GDOŚ z dnia [...] września 2019 r. (23 strony);
- pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. stanowiącym wykonanie wezwania GDOŚ z dnia [...] maja 2020 r. (108 stron); oraz:
- pismem z dnia [...] października 2020 r. stanowiącym wykonanie wezwania GDOŚ z dnia [...] września 2020 r. (73 strony).
W tych okolicznościach brak jest podstaw do twierdzenia, iż skarżąca unikała odpowiedzi na jakiekolwiek pytania organu, w tym także w postępowaniu odwoławczym. Nie składałaby bowiem kilkudziesięciostronicowych pism stanowiących odpowiedzi na powyższe wezwania.
Istotnim jest także, iż organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję wskazując na liczne braki i wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, pomimo iż po otrzymaniu ostatniego pisma skarżącej z dnia [...] października 2020 r. nie zwrócił się o udzielenie dodatkowych informacji, które z pewnością zostałyby mu przedstawione. Natomiast GDOŚ, niedługo po otrzymaniu pisma z dnia [...] października 2020 r., wydał zaskarżoną decyzję bez jakiegokolwiek uprzedzenia skarżącej, iż dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie jest wystarczający. Organ II instancji dał zatem skarżącej "fałszywe" poczucie, że wszelkie wątpliwości zostały wyjaśnione, jednocześnie wydając decyzję odmowną. Powyższe stanowi rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania wskazanej w art. 8 § 1 k.p.a. i naruszenie przepisu art. 79a § 1 k.p.a.
Analogiczne zastrzeżenia skarżąca podniosła w stosunku do ostatniego wezwania GDOŚ z dnia [...] września 2020 r., w którym organ II instancji ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że "Brak odpowiedzi na wezwanie spowoduje rozpatrzenie sprawy w oparciu o akta, którymi dysponuje organ odwoławczy". Wprawdzie wezwanie te zostało w całości wykonane przez skarżącą, to jednak odnosząc się do powyższego sformułowania, podniosła, że z jego treści nie wynika żaden rygor wydania decyzji odmownej w przypadku niedostatecznego wyjaśnienia poruszonych w wezwaniu kwestii. Tym bardziej skarżąca nie mogła przewidywać wydania takiej decyzji, skoro wezwanie te w całości wykonała pismem z dnia [...] października 2020 r. GDOŚ po jego otrzymaniu nie zgłaszał żadnych dalszych wątpliwości. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza w stopniu rażącym przepisy art. [...] 8 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a.jak i art. 79a § 1 k.p.a.
Niezależnie od przedstawionych zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego także, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie ziściła się żadna z materialnoprawnych przesłanek upoważniających organ do odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia określonych w przepisach ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (u.o.o.ś.) z dnia 3 października 2008 r. Analiza przepisów ww ustawy prowadzi bowiem do wniosku, że istnieje zamknięty, precyzyjny katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Na tę okoliczność skarżąca powołała wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2017 r. (IV SA/Po 121/17) z treści którego wynika, że organ może odmówić wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jedynie w razie (analogiczne stanowisko co do przesłanek wydania negatywnej decyzji merytorycznej organ I instancji wyraził na str. 3-4 swojej decyzji):
1. niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 u.o.o.ś.),
6. odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o.o.ś.,
7. braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 u.o.o.ś.),
8. gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 u.o.o.ś.),
9. jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 u.o.o.ś.).
Zasadniczym powodem, dla którego GDOŚ wydał zaskarżone rozstrzygnięcie są rzekome braki w materiale dowodowym, które uniemożliwiały organowi II instancji dokonanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, co wynika jednoznacznie z uzasadnienia decyzji. Tymczasem z przytoczonych przez WSA w Poznaniu przepisów u.o.o.ś. wynika, że ewentualne braki dowodowe, których nota bene dopatrzono się dopiero w ramach postępowania odwoławczego, nie stanowią podstawy do odmówienia zgody na realizację przedsięwzięcia. Mogły one co najwyżej uzasadniać wydanie decyzji kasacyjnej. Powyższe odnosi się także do watpliwości GDOŚ, co do wariantu alternatywnego, który na str. 9 decyzji wskazuje, iż za wyjątkiem wariantu inwestorskiego, żaden z wariantów przedstawionych w raporcie nie został opisany w szczegółowy sposób, ani też nie zostało określone przewidywane oddziaływanie na środowisko tych wariantów. A także, iż skarżąca w odpowiedzi na wezwania GDOŚ, nie przedstawiła szczegółowego opisu zaproponowanego wariantu alternatywnego (str. 14 decyzji GDOŚ). Powyższe zastrzeżenia są całkowicie nieprawidłowe, należy zgodzić się bowiem z organem I instancji, który na str. 19 swojej decyzji wskazał, iż skarżąca przed przystąpieniem do realizacji przedsięwzięcia rozpatrzyła możliwe warianty alternatywne w zakresie m.in. metody prowadzenia eksploatacji, sposobu odwadniania złoża, odprowadzania wód dołowych oraz uzyskania niezbędnych zgód na wykorzystanie infrastruktury powierzchniowej [...] na etapie udostępnienia złoża. Przedmiotowe rozważania zostały ujęte zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. W ramach postępowania odwoławczego zostały przedstawione dodatkowe informacje dotyczące wariantów alternatywnych, stanowiące wykonanie wezwań GDOŚ. Na str. 65 pisma z dnia 29 października 2020 r. skarżąca wskazała, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy wariant alternatywny, jakim jest budowa zakładu górniczego od podstaw w planowanym obszarze "O. ", jest oczywiście mniej korzystny od wariantu preferowanego przez skarżącą, polegającego na wykorzystaniu części istniejącej infrastruktury [...] . Nie wymaga specjalistycznej wiedzy ocena tego, czy budowa nowej kopalni od podstaw bardziej ingeruje w środowisko naturalne od inwestycji opierającej się na wykorzystaniu części niezlikwidowanej jeszcze infrastruktury istniejącej kopalni. Porównanie obu wariantów zostało przedstawione w przytaczanych powyżej pismach skarżącej, które stanowią aktualizację ww raportu, dostosowaną do zmieniającego się stanu faktycznego sprawy. Z tych względów, domaganie się przez GDOŚ jeszcze bardziej pogłębionej analizy wariantu, który, będąc wariantem zdecydowanie mniej korzystnym dla środowiska, z oczywistych przyczyn nigdy nie zostanie zrealizowany, nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia i świadczy jedynie o pozamerytorycznych uprzedzeniach organu odwoławczego do planowanego przedsięwzięcia. Przy czym, po otrzymaniu ostatniego pisma skarżącej, GDOŚ w żaden sposób nie zasygnalizował, aby opis wariantów alternatywnych w dalszym ciągu był niedostateczny. W ocenie skarżącej jednak, ewentualne niedociągnięcia w opisie wariantów alternatywnych, nie stanowią podstawy do odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia na mocy art. 81 ust. 1 u.o.o.ś.
Skoro zatem nie zostały spełnione materialnoprawne przesłanki z art. 81 ust. 1 u.o.o.ś. to organ II instancji nie był uprawniony do wydania decyzji odmownej na mocy art. [...] 8 § 1 pkt 2 k.p.a., ani na żadnej innej podstawie uregulowanej w w/w przepisach u.o.o.ś. W tych okolicznościach nie budzi też żadnych wątpliwości fakt, iż organ odwoławczy naruszył także przepisy art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. [...] 6 § 1 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1, 2, 5, 6, i 7 u.o.o.ś. (raport wraz z dokumentacją uzupełniającą). Mając powyższe na uwadze, skarżąca ponownie podkreśliła, że GDOŚ w ramach postępowania odwoławczego, wyprowadza całkowicie odmienne wnioski od RDOŚ w [...], który przeprowadził wszechstronną analizę przedsięwzięcia i treści kwestionowanego raportu, podczas trwającego aż 4-lata postępowania administracyjnego, prowadzonego z aktywnym udziałem strony społecznej. Organ II instancji kwestionując w szerokim zakresie treść raportu (z uwzględnieniem wszystkich jego uzupełnień) nie powołuje się jednocześnie na żadną inną ekspertyzę (kontrraport), nie przeprowadził dowodu z żadnej innej opinii specjalistów, która w sposób równie kompleksowy, szczegółowy odnosiłaby się do zagadnień wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1, 2, 5, 6, i 7 u.o.o.ś. i z której wyraźnie by wynikało, że ustalenia raportu o.o.ś. są w tym przedmiocie wadliwe. Skarżąca podniosła, iż przez ww 4 letni okres raport podlegał stałej pogłębionej analizie prowadzonej przez przez organ I instancji, który ostatecznie wydał korzystną dla skarżącej decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanej inwestycji. Zatem, skoro wyspecjalizowani urzędnicy zatrudnieni w RDOŚ w [...], po przeprowadzeniu kilkuletniego postępowania, pozytywnie ocenili przedmiotowy raport, to tak szeroki zakres zgłaszanych na etapie postępowania odwoławczego zastrzeżeń przez GDOŚ budzi poważne wątpliwości oraz wywołuje niezrozumienie u skarżącej. Do stanowiska GDOŚ należy zatem podejść z dużą dozą ostrożności i krytycyzmu. Tym bardziej, że postępowanie drugo-instancyjne, w myśl art. [...] 6 § 1 k.p.a., powinno ograniczać się wyłącznie do uzupełniającego postępowania dowodowego, które, na tym etapie postępowania, nie pozwala na wprowadzenie szerokiego zakresu zmian lub uzupełnień w raporcie, w szczególności w odniesieniu do inwestycji o tak wysokim poziomie złożoności, jakim jest ww przedsięwzięcie. Takie działania, wprowadzające zasadnicze zmiany, wymagałyby w zasadzie rewizji koncepcji całego przedsięwzięcia, a to z kolei wywoływałoby konieczność przeprowadzenia całego postępowania przed RDOŚ od początku. Spółka podniosła również, iż niezasadne są uwagi GDOŚ co do zakresu terytorialnego przedsięwzięcia. Odnoszą się one bowiem do nieaktualnego stanu faktycznego dotyczącego infrastruktury [...] , obiekty tego zakładu zostały w większości zlikwidowane, tym samym nie mogą być wykorzystane przez skarżącą w ramach planowanego przedsięwzięcia. Wobec powyższego, nakładany przez GDOŚ na Spółkę wymóg przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko obiektów [...] , które po dacie sporządzenia niniejszego raportu zostały zlikwidowane, a których odtworzenie skarżąca całkowicie wykluczyła, był z jednej strony nieracjonalny, a z drugiej niewykonalny. Postępowanie środowiskowe w niniejszej sprawie toczyło się równolegle z procesem likwidacji [...] , a tym samym stan faktyczny dotyczący obiektów tej kopalni podlegał ciągłym zmianom, zakres likwidacji stopniowo się bowiem poszerzał.
Również, zdaniem skarżącej Spółki, w odniesieniu do stanowiska organu, iż w zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie uwzględniono szczegółowej analizy wpływu przedsięwzięcia na cele środowiskowe określone dla JCWP i JCWPd, JCWPd, występujące w granicach obszaru i terenu górniczego, wg podziału na 161 jednostek, to jednak wbrew twierdzeniom GDOŚ, zostały one pierwotnie scharakteryzowane w ww raporcie w wersji złożonej do organu I instancji z dnia [...] grudnia 2015 r. Następnie zaś, raport ten został uzupełniony o charakterystykę JCWPd, wg aktualnego podziału na 172 jednostki, co też znalazło wyraz w jednolitej wersji raportu z dnia [...] marca 2017 roku. W obu opracowaniach umieszczono także opis JCWP. A nadto, wielokrotnie uzupełniano informacje o JCWP i JCWPd w pismach składanych do RDOŚ i GDOŚ oraz do przedstawicieli samorządu terytorialnego, czy też mieszkańców gminy O. . Z tych względów zastrzeżenia (odnośnie powyższego) sformułowane przez GDOŚ na str. 8 zaskarżonej decyzji są niezgodne ze stanem faktycznym. Analogiczne wątpliwości budzi stanowisko GDOŚ dotyczące rzekomego pominięcia zagadnienia kumulacji oddziaływań innych zakładów górniczych. Kumulacja ta sprowadza się do kumulacji wpływów z eksploatacji “[...] " w obszarze “O. " z jedynym sąsiadującym zakładem górniczym, czyli [...] . Fakt zakończenia prowadzenia jakiejkolwiek działalności górniczej przez [...] w związku z prowadzoną od [...] marca 2017 r. jego likwidacją oznacza, że [...] zaprzestał jakiegokolwiek oddziaływania, które mogłoby kumulować się z planowaną działalnością przyszłego zakładu górniczego, związaną z wydobyciem złoża “[...] " w obszarze "O. ". Wyjaśnienia w tym przedmiocie zawarto w piśmie z dnia [...] października 2020 r. (pkt. 15, 15b, 15c), będącego odpowiedzią skarżącej na wezwanie GDOŚ z dnia [...] września 2020 r.
Podobnie, niezasadnie organ odwoławczy na str. 8 zaskarżonej decyzji zarzucił skarżącej Spółce, iż w powyższym raporcie nie przedstawiła adekwatnej charakterystyki siedlisk przyrodniczych zlokalizowanych w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, w tym wymienionych w załączniku I dyrektywy siedliskowej. W toku postępowania administracyjnego skarżąca wykonała opracowanie pt. "Waloryzacja przyrodnicza Terenu [...] "O. ", w tym dotyczącym siedlisk cennych przyrodniczo okazów flory i fauny, z uwzględnieniem zabezpieczenia ich naturalnych siedlisk przed planowaną eksploatacją górniczą" (S. , 2018 r.). Powyższe stanowi element materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Charakterystyka siedlisk przyrodniczych przedstawiona we wskazanym wyżej dokumencie była adekwatna na dzień jego sporządzenia. A także, niezasadnym jest twierdzenie, iż skarżąca nie przedstawiła załączników graficznych przedstawiających prognozowane przekształcenia i potencjalne zalewiska, które mogą powstać w przypadku braku realizacji działań naprawczych - odnoszących się do potoku K.. Analiza rozwoju zalewiska na cieku K. P. została bowiem przedstawiona w opracowaniu pt. "Ocena wpływu przyszłej eksploatacji górniczej na walory przyrodnicze analizowanego terenu oraz ocena wpływu planowanej inwestycji na osiągnięcie celów środowiskowych wyznaczonych dla JCWP i zapisów Planów Gospodarowania wodami dla tych JCW na podstawie wykonanej inwentaryzacji przyrodniczej i wykonanej symulacji ukształtowania terenu oraz na podstawie prognozy osiadań terenu i wykonanej symulacji rozwoju zalewiska i jego zasięgu", które dostarczone zostało do RDOŚ w dniu [...] grudnia 2018 r. W powyższym opracowaniu znalazła się analiza wpływu eksploatacji na powierzchnię terenu oraz związany z niecką osiadania rozwój zalewiska w obrębie K. P..
Wbrew twierdzeniu GDOŚ, także przedłożone wraz z wnioskiem załączniki oraz pozostała dokumentacja są zgodne z zakresem przedsięwzięcia opisanym w raporcie o.o.ś. oraz w dalszych pismach składanych w toku postępowania, zgodnie z wywodem zawartym w skardze (w pkt ll.2c skargi)
Skarżąca również nie zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji, iż nie jest możliwa realizacja przedsięwzięcia na podstawie środowiskowych uwarunkowań ustalonych dla innego przedsięwzięcia, tj. eksploatacji węgla kamiennego ze złoża "[...] ", ani też nie jest dopuszczalna realizacja części działań w ramach ww przedsięwzięcia, polegających na wykorzystaniu części niezlikwidowanej infrastruktury [...] , na podstawie decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o sygn. akt: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Uzyskanie nowej koncesji dla eksploatacji złoża [...] "[...] " w granicach obszaru górniczego [...], poszerzonego o nowy obszar dokumentowania". Powyższe stanowisko jest błędne albowiem odnosi się ono do nieaktualnego już stanu faktycznego sprawy. Nie uwzględnia bowiem faktu, że wspominana infrastruktura [...] "[...] " została już niemal w całości zlikwidowana i tym samym nie będzie mogła być wykorzystana. A także, organ odwoławczy wychodzi z błędnego założenia, że ewentualne, niezlikwidowane jeszcze obiekty [...] , które mogłyby choćby potencjalnie być wykorzystane przez skarżącą, wchodzą w zakres przedmiotowego przedsięwzięcia. Przedsięwzięcie te dotyczy bowiem stricte eksploatacji węgla kamiennego ze złoża "[...] ", a nie złoża "[...] ". Jednakże, w sytuacji, gdyby skarżąca zamierzała potencjalnie skorzystać z niektórych istniejących jeszcze obiektów [...] , to czyniłaby to właśnie w granicach i na podstawie w/w decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. wydanej dla [...] , a nie dla decyzji wydanej w niniejszej sprawie, która nie obejmuje dawnego przedsięwzięcia [...] .
Reasumując skarżąca także podniosła, iż w przypadku uznania stanowiska GDOŚ za słuszne, to zważywszy na czas trwania postępowań środowiskowych obejmujących tak złożone inwestycje jak ww przedsięwzięcie oraz dynamikę zmian klimatycznych, środowiskowych, prawnych czy gospodarczych, skarżąca nigdy nie byłaby w stanie wywiązać się z obowiązku przedstawienia prawidłowego raportu o.o.ś., szczególnie jeżeli po jego sporządzeniu nadal przez kilka lat toczyłoby się postępowanie administracyjne, w tym odwoławcze, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - od momentu sporządzenia raportu o.o.ś do rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji upłynął okres 2 lat, a do wydania decyzji przez organ II instancji - 4 lata. W konsekwencji należy przyjąć, że prezentowane w tej materii poglądy GDOŚ nie zasługują na aprobatę. Nie można bowiem strony postępowania obciążać negatywnymi konsekwencjami przewlekłości działań organów władzy publicznej. Mając na uwadze powyższe, skarżąca ponownie podkreśliła, że GDOŚ, w ramach postępowania odwoławczego, wyprowadza całkowicie odmienne wnioski od RDOŚ w [...], który przeprowadził wszechstronną analizę zarówno przedsięwzięcia jak i treści raportu o.o.ś, podczas aż 4-letniego postępowania administracyjnego, prowadzonego z aktywnym udziałem społeczeństwa.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Sąd w całości aprobuje stanowisko organu odwoławczego i poczynione przez niego ustalenia faktyczne jak i powołaną ocenę prawną i przyjmuje ją za własną. W ocenie Sądu zarzuty skarżącej Spółki nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana w trybie art. 71 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko z dnia 3 października 2008 r. (dalej u.o.o.ś.) nie jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ właściwy do wydania tej decyzji jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych.
Należy podkreślić, że rolą postępowania środowiskowego jest zidentyfikowanie negatywnych skutków wykonywania i późniejszej eksploatacji inwestycji oraz wskazanie działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem, a nie wydanie generalnej zgody na wykonanie przedsięwzięcia. W sprawie został sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Należy podkreślić, że dokument ten jest rodzajem dowodu, któremu prawo materialne przypisuje szczególne wymagania. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem, którego prawidłowe sporządzenie wymaga od jego autora określonej wiedzy fachowej i który w efekcie obejmuje tzw. wiadomości specjalne. Mimo, że raport nie jest opinią biegłego w technicznoprawnym tego słowa znaczeniu, tj. w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., gdyż jest sporządzany nie na zlecenie organu, lecz inwestora, to raportowi - z uwagi zwłaszcza na jego kompleksowość, fachowość i centralne miejsce w procedurze oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przypisuje się szczególną wartość - moc dowodową (por. wyrok NSA z 11 lipca 20[...] r., II OSK 639/[...] , www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Trzeba jednak też mieć na uwadze, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem prywatnym, podlegającym ocenie właściwego organu. Wchodzi on w skład materiału dowodowego sprawy, jest dowodem z dokumentu i jak każdy inny dowód podlega regułom postępowania dowodowego, w tym swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a. Dlatego też podkreślenia wymaga, iż organ dokonując jego oceny powinien dążyć do wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej. Czyli w kontrolowanej sprawie w szczególności poddać ocenie czy opracowanie zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych, a także społecznych. Jednocześnie, co istotne, organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, nie jest związany treścią raportu, a ustalenia w nim zawarte mogą służyć tylko wtedy wydaniu decyzji, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt: II SA/Go 575/20, wyrok NSA z dnia 2 października 2008 r., II OSK 11[...] /07, wyrok NSA z 23 lutego 2007 r., II OSK 363/06, CBOSA). Przy czym Sąd nadmienia, iż ocena sądowa raportu jest ograniczona i dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe i czy organ dokonał tej oceny w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego (por. wyroki NSA: z 11 lipca 20[...] r., II OSK 639/[...] , 28 sierpnia 2014 r., II OSK 495/[...] , CBOSA).
To jakie środki są konieczne, a zarazem wystarczające do zapewnienia należytej ochrony środowiska, tj. aby zapobiec czy ograniczyć negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko winno być w sposób precyzyjny określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. A zatem powinny być one na tyle konkretne, aby ich spełnienie mogło być zweryfikowane przez organ wydający dalsze orzeczenie w sprawie.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wykazał, co nie może budzić wątpliwości, że organ I instancji wydał swoje rozstrzygnięcie z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wykazał również braki postępowania wyjaśniającego w postaci ww braków raportu, który, wbrew stanowisku skarżącej, nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 66 ust. 1 u.o.o.ś. - nie zawiera bowiem opisu terenu sąsiadującego, na który przedmiotowe przedsięwzięcie będzie oddziaływać, nie wskazuje należycie przedstawionego racjonalnego wariantu alternatywnego, nie zawiera analizy oddziaływania. Nie budzi zatem watpliwości, iż w tym zakresie raport wymagał uzupełnienia.
Odnosząc się zatem do okoliczności sprawy przypomnieć w tym miejscu należy, iż decyzją z dnia [...] maja 2019 r. RDOŚ w [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2015 r., na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej u.o.o.ś.), określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Zgodnie z powyższym, obowiązkiem organu pierwszej instancji było ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie nie wiąże się z nadmiernym zagrożeniem dla środowiska, czy podjęte zostały niezbędne kroki w celu zminimalizowania szkodliwego wpływu przedsięwzięcia na środowisko i czy nie zachodzą określone prawem przesłanki uniemożliwiające podjęcie określonej działalności na terenie objętym zamierzeniem inwestycyjnym. Wydając decyzję RDOŚ dysponował ww raportem oddziaływania na środowisko, który uznany został przez niego za poprawny formalnie oraz merytorycznie.
Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu wniesionych odwołań, GDOŚ uchylił ww decyzję i odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia uznając, iż i organ I instancji bezkrytycznie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, w tym przyjęty jako poprawny raport o.o.ś. niezasadnie uznając, że odpowiada on przepisom prawa. Natomiast w opinii GDOŚ, przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, z uwzględnieniem wymogów w zakresie ochrony środowiska i uzyskanych uzgodnień, prowadzi do wniosku, że przedłożony raport, wraz z uzupełnieniami, nie spełniał wymogów określonych art. 66 u.o.o.ś.
Kontrolując legalność wydanego rozstrzygnięcia, w pierwszym rzędzie należy wskazać, że uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego zostały określone w art. [...] 8 k.p.a. Ze sformułowania tego przepisu wynika, że organ drugiej instancji winien dążyć do zakończenia sprawy, a zatem ilekroć jest to możliwe, powinien rozstrzygnąć sprawę w sposób określony w § 1 tego artykułu, a zatem po pierwsze - utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję po drugie - uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, i po trzecie - umarza postępowanie odwoławcze. Uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji winno być wyjątkiem i następować wyłącznie z przyczyn wskazanych w art. [...] 8 § 2 k.p.a., to jest w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w literaturze prawniczej, w kontekście powyższego, jednoznacznie wskazuje się, iż zasada określona w art. 15 k.p.a., zawierająca wymóg dwuinstancyjności postępowania administracyjnego musi być tak rozumiana, iż sprawę w jej całokształcie rozpoznaje nie tylko organ I instancji, ale również w razie zaskarżenia orzeczenia organu I instancji także organ II instancji. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Organowi odwoławczemu ustawodawca przyznał możliwość uchylenia orzeczenia organu I instancji i w to miejsce wydania własnego orzeczenia (reformacyjnego) i to zarówno w części, jak i w całości. Organ odwoławczy w granicach własnej kompetencji do orzekania w ramach dwuinstancyjności postępowania administracyjnego może usunąć wadliwości orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Z zasady ponownego rozpatrywania sprawy przez organ II instancji wynika, że ma on prawo korygować błędy popełnione przez organ I instancji, oczywiście o ile nie prowadziłoby to do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem. Kontrola instancyjna przeprowadzona przez organ odwoławczy obejmuje zatem zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji jak i dokonaną przez ten organ ocenę stanu faktycznego sprawy. Organ II instancji uprawniony jest także, jeżeli uzna to za konieczne, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art. [...] 6 k.p.a.), co zasadnie, także z uwagi na podnoszoną przez skarżąca długotrwałość prowadzonego postępowania (łącznie 4 lata), miało miejsce w oklicznościach niniejszej sprawy. Tym bardziej, iż zgodnie z powyższym, oorgan odwoławczy jest organem ponownie merytorycznie rozpoznającym sprawę a nie organem kontrolującym, a to oznacza, że ponowne rozstrzygnięcie co do istoty jest efektem przeprowadzenia postępowania odwoławczego.
Odnośnie przeciwnego stanowiska skarżącej Sąd wskazuje, iż obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty, zamiast uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpoznania, w świetle art. [...] 8 § 1 pkt 2 k.p.a. istnieje wówczas, gdy dokonujący kontroli instancyjnej organ II instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, a zakres uzupełnienia przez organ odwoławczy materiału dowodowego sprawy mieści się w granicach zakreślonych w art. [...] 6 k.p.a. Organ II instancji może rozszerzyć granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne, pominięte przez organ I instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji uległy zmianie oraz te, które w świetle zmienionych przepisów prawa mają dla sprawy znaczenie prawne. Co więcej, w myśl jednolitego orzecznictwa - organ odwoławczy może powołać się na przepis art. [...] 8 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. [...] 6 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji bowiem, gdy przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, przewidzianego w art. [...] 6 k.p.a., umożliwia temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub znacznej części, równoznaczne jest z naruszeniem obu tych przepisów. Ponadto, w orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.
Przechodząc zatem na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że w badanych okolicznościach istniały przesłanki uzasadniające zastosowanie przez GDOŚ art. [...] 6 k.p.a. i przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Sąd nie podziela poczynionej przez Spółkę wykładni art. [...] 6 k.p.a. prowadzącej do uznania, że w oparciu o powyższy przepis mogą być uzupełniane tylko nieistotne braki dokumentacji, nie dotyczące stanu faktycznego sprawy, a w przypadku braków istotnych konieczne jest zastosowanie art. [...] 8 § 2 k.p.a. Taka wykładnia prowadziłaby w istocie do sytuacji, że przepis art. [...] 6 k.p.a. byłby przepisem zbędnym, w przypadku bowiem uznania, iż braki są nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nie byłoby potrzeby ich uzupełniania.
Konkludując w tej części, w ocenie Sądu, podjęte przez organ odwoławczy czynności, celem wydania rozstrzygnięcia co do meritum, odpowiadały prawnej dopuszczalności. W analizowanej sprawie istniały podstawy do uchylenia decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] maja 2019 r. w całości i z uwagi na barak możliwości, odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Jak zasadnie GDOŚ wskazał i uzasadnił na str. 10 zaskarżonej decyzji, część ze środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia została określona w sentencji decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] maja 2019 r. w sposób zbyt ogólny, jak i nie odnosiła się do wszystkich rodzajów oddziaływań, w szczególności emisji wynikających z funkcjonowania zakładu górniczego. Ale także, jak wynika z akt sprawy, skarżąca Spółka, w trakcie postępowania odwoławczego, konsekwentnie unikała przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego inwestycji, ostatecznie stwierdzając, że nie przewiduje innych wariantów przedsięwzięcia, poza wariantem proponowanym przez siebie do realizacji. Niewyjaśnione pozostały również kwestie zarówno skali jak i zasięgu oddziaływania na środowisko infrastruktury powierzchniowej projektowanej eksploatacji, niezasadnie uznając, iż zakres oddziaływania zamyka się w przedstawionych przez Spółkę granicach przedsięwzięcia, a także niewyjaśniony pozostał pośredni wpływ planowanego przedsięwzięcia na siedliska przyrodnicze, związany z deformacjami powierzchni terenu. W tej sytuacji, określenie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia bez wcześniejszego przeanalizowania możliwości osiągnięcia zamierzonych celów inwestycji za pomocą innych rozwiązań, a także bez pełnego rozpoznania zagrożeń dla środowiska wynikających z realizacji, funkcjonowania a nawet w przyszłości też i likwidacji przedsięwzięcia, stanowiłoby o naruszeniu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z przepisami art. 66, 74 i 82 u.o.o.ś. Organ odwoławczy, celem doprecyzowania i uszczegółowienia uwarunkowań określonych w decyzji organu I instancji, był zatem obowiązany do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. [...] 6 k.p.a.
Przy czym Sąd w tym miejscu podkreśla, iż stanowisko skarżącej generalnie ogranicza się - w odniesieniu do podniesionych przez nią w skardze zarzutów - do pełnej aprobaty (co oczywiście zrozumiałe) wszelkich ustaleń zawartych w uchylonej przez organ odwoławczy decyzji RDOŚ w [...], odmiennych od reprezentowanych przez GDOŚ. Spółka wskazując na szczególną merytoryczność organu I instancji (jako organu wysoce wyspecjalizowanego), zdaje się zapominać, iż tak samo merytorycznym (jeśli nie bardziej) jest także Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Powyższe twierdzenie Spółki wynika niewątpliwie z faktu, iż stanowisko GDOŚ jest odmienne od zawartego w decyzji RDOŚ w [...]. Trzeba natomiast pamiętać, iż od strony prawnoustrojowej Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw środowiska. Na jego aparat administracyjny składa się Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska oraz regionalni dyrektorzy ochrony środowiska jako organy administracji rządowej niezespolonej w województwie. Sposób wyłaniania kandydatów wskazuje także na kryteria merytoryczne. Nabór na stanowisko Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska przeprowadza bowiem zespół powołany przez ministra właściwego do spraw środowiska liczący co najmniej trzy osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię wyłonienia najlepszych kandydatów. Zaś rzeczowy zakres jego działania obejmuje szeroko pojętą politykę ochrony środowiska. To wszystko wskazuje, iż stanowi on organ szczególnie wyspecjalizowany, który ponadto prowadzi bazę danych o ocenach oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz strategicznych ocenach oddziaływania na środowisko, w tym danych o dokumentacji sporządzanej w ramach tych postępowań. Co nie mniej istotne, dalsze zadania Generalnego Dyrektora Ochrony środowiska wynikają w szczególności z ustaw o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS), o ochronie przyrody oraz z ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, a przede wszystkim z ustawy Prawo ochrony środowiska. GDOŚ stoi na czele wyspecjalizowanych służb ochrony środowiska - zgodnie z art. 121 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. To wszystko wskazuje, iż GDOŚ, jako organ wysoce wyspecjalizowany, współpracując z jednostkami nie mniej wykwalifikowanymi w powyższym zakresie, posiada wystarczającą merytoryczną wiedzę aby samodzielnie (bez dodatkowych specjalistów) poddać weryfikacji zasadność poczynionych w toku też i niniejszego postępowania administracyjnego ustaleń. Zatem, wbrew twierdzeniu skarżącej, brak kontropertu, nie uniemożliwił organowi odwoławczemu zajęcie merytorycznego stanowiska w badanej sprawie, a na pewno jego brak nie dyskwalifikuje wyrażanych w zaskarżonej decyzji opinii dotyczących niekompletności materiału dowodowego, w tym przede wszystkim raportu. W świetle powyższego, niezasadnym jest kwestionowanie kompetencji GDOŚ, organu nadrzędnego nad RDOŚ, tylko z tej przyczyny, iż jego stanowisko jest niezgodne ze stanowiskiem skarżącej, opierającej się w całości na korzystnej dla niej decyzji organu I instancji. Ten argument dla Sądu nie jest wystarczający.
Kontynuując zatem wywody, odnośnie wskazanych przez organ odwoławczy, a kwestionowanych przez Spółkę, istotnych braków w materiale dowodowym, ponownego podkreślenia wymaga, iż organ odwoławczy trzykrotnie wzywał skarżącą do uzupełnienia materiału dowodowego, wypełniając tym samym obowiązki wynikające z art. 7 k.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym, trzeba też mieć na uwadze, iż nałożony na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) nie zwalnia jednak strony postępowania od współdziałania w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt: 11 GSK 2757/15).
W odniesieniu do powyższej konstatacji Sąd za organem odwoławczym wskazuje, iż w istocie Spółka składała dość obszerne pisma w odpowiedzi na wezwania organu, co jednak nie czyni zadość wywiązania się z nałożonego obowiązku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, iż podejmowane przez skarżącą czynności miały charakter pozorny (udzielane odpowiedzi nie stanowiły niezbędnych do wydania przez organ wyjaśnień). O powyższym stanowi analiza kierowanych do organu przed skarżącą pism, których treść dowodzi, że tego rodzaju wyjaśnienia nie mogły zostać przyjęte i zaakceptowane gdyż uzyskane na ich podstawie informacje w dalszym ciągu nie pozwalały na wydanie pozytywnej dla Spółki decyzji. A zatem, w odniesieniu do pisma GDOŚ z dnia [...] września 2020 r., iż zdaniem organu, zasięg oddziaływania przedsięwzięcia obejmuje nie tylko określony przez Spółkę teren górniczy, lecz także obszar oddziaływania pozostałej infrastruktury likwidowanej kopalni [...] , Spółka uznała powyższe założenie GDOŚ za błędne, uznając, iż całość oddziaływania na środowisko [...] "[...] " została już objęta decyzją RDOŚ w [...] o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] listopada 2012 roku, sygn. akt: [...], w której ustalono środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Uzyskanie nowej koncesji dla eksploatacji złoża [...] w granicach obszaru górniczego S. III, poszerzonego o nowy obszar dokumentowania" (str. 2 pisma z dnia [...] października 2020 r.).
Z kolei w piśmie z dnia [...] października 2020 r. skarżąca, pomimo jednoznacznych wskazań organu co do zakresu niezbędnego uzupełnienia, wskazała na kompletność opracowań kartograficznych przedstawionych w procedowanym raporcie o.o.ś. A także, niezależnie od powyższego, w piśmie z dnia [...] października 2020 r. inwestor wprost odmówił przedstawienia jakiegokolwiek wariantu alternatywnego dla planowanego przedsięwzięcia.
Powołane okoliczności jednoznacznie potwierdzają, że [...] S.A. zasadniczo odmówiła dalszego wypełniania wezwań organu odwoławczego do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, co tym samym podważa wielokrotnie przywoływane w skardze stanowisko Spółki, że wezwania organu zostały wykonane wyczerpująco, a Spółka nie unikała odpowiedzi na postawione w wezwaniach pytania, jak i deklarację, że "skarżący dostarczyłby brakujących danych, pozwalających na wszechstronne ustalenie stanu faktycznego i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia" (str. [...] skargi) oraz że przedstawiłby dodatkowe informacje, gdyby został do tego przez organ dodatkowo wezwany (str. 14 skargi).
Odnosząc się zatem do zarzutu, iż GDOŚ tylko trzykrotnie wzywał Spółkę do uzupełnienia materiału dowodowego (str. 9 skargi) a także, że GDOŚ, uznając w dalszym ciągu materiał dowodowy za niekompletny, zobowiązany był do ponownego wezwania Spółki, a nie wydania decyzji odmownej (str. 14 skargi), za organem wskazać należy, że dalsze wzywanie Spółki w przywołanych wyżej okolicznościach byłoby o tyle niezasadne i w zasadzie bezcelowe, gdyż skoro Spółka nie wywiązała się dotychczas z nałożonych na nią przez GDOŚ obowiązków, to kierowanie do niej kolejnych pism i wyznaczanie terminów na uzupełnienie materiału dowodowego miałoby ten sam skutek a co więcej, niezasadnie przyczyniłoby się do przedłużania postępowania administracyjnego, naruszając tym samym zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Tym bardziej, iż w odniesieniu do powyższego, dla dwóch kluczowych dla postępowania kwestii jakimi jest konieczność uzupełnienia ww wniosku o stosowną dokumentację jak również przedstawienie wariantów alternatywnych przedsięwzięcia, Spółka wprost zadeklarowała brak zamiaru wypełnienia powyższych wymagań (wynikających z art. 66 ust. 1 pkt 5 i art. 74 ust. 1 pkt 3a i 4 ww ustawy). Inwestor bowiem, kierując się argumentami ekonomicznymi, wykluczył planowanie oraz realizację jakiegokolwiek wariantu alternatywnego - a) wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia - tzw. wariant "zerowy", b) wariant lokalizacyjny; c) wariant z zastosowaniem podsadzki hydraulicznej, wybierając w konsekwencji wariant proponowany przez Spółkę - wariant inwestorski określony zarazem jako "najkorzystniejszy dla środowiska" opisany w przedmiotowym raporcie o.o.ś. (str. 95—168, str. 65 pisma z dnia [...] października 2020 r.). Skarżąca wyraźnie wskazała, iż nie rozpatruje zrealizowania żadnego innego wariantu, jak wariant oparty na dotychczasowych założeniach projektowych. Podniosła również, iż w tych okolicznościach, określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko wstępnie analizowanych wariantów wydaje się na obecną chwilę bezprzedmiotowe wobec zaniechania ich dalszego projektowania i potencjalnej realizacji (str. 66 pisma z dnia [...] października 2020 r.).
Ostatecznie, za wyjątkiem wariantu inwestorskiego, żaden z wymienionych powyżej wariantów nie został w szczegółowy sposób opisany w raporcie (jak i później na wezwanie organu odwoławczego - w uzupełnieniu raportu) ani nie zostało określone przewidywane oddziaływanie na środowisko przedstawionych wariantów. Co więcej, na str. 170 raportu wskazano, że [...] S.A. zamierza przeanalizować wszystkie możliwe warianty alternatywne dopiero "przed przystąpieniem do realizacji przedsięwzięcia". Swojego stanowiska w tym zakresie Spółka nie zmieniła. Natomiast tego rodzaju sformułowanie jest nieprawidłowe w świetle przepisu art. 72 ust. 1 pkt 4 u.o.o.ś., który wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (w tym m.in. przeanalizowania wariantów alternatywnych) przed uzyskaniem koncesji jak w sprawie niniejszej - na wydobycie kopaliny ze złoża. Sąd też wskazuje, iż odnośnie wariantu z zastosowaniem podsadzki hydraulicznej Spółka ograniczyła się do stwierdzenia, że tego rodzaju metoda eksploatacji wymagałaby budowy dodatkowej infrastruktury, byłaby nieakceptowalna społecznie, a także znacząco zwiększyłaby koszty wydobycia (str. 170-171 raportu).
Trzeba mieć na uwadze, iż ustawa o.o.ś. nie dopuszcza możliwości odstąpienia od analizy wariantów lub jej zastąpienia tylko oceną tzw. wariantu zerowego. Nie stanowi on bowiem kolejnego wariantu, lecz jedynie sytuację, w której odstąpiono od realizacji przedsięwzięcia. Wariantowanie może dotyczyć lokalizacji lub przebiegu planowanego przedsięwzięcia, skali lub wielkości, metod budowy, technik eksploatacji itp. Podnieć należy, że kryteria ekonomiczne nie mogą być postrzegane jako nadrzędne nad kryteriami ekologicznymi. Wariantowanie przedsięwzięcia musi być przemyślane, a alternatywy danej inwestycji powinny być racjonalne, funkcjonalne i sensownie uzasadnione. Organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach ma prawo wybrać wariant bardziej korzystny dla środowiska spośród wariantów przeanalizowanych przez inwestora. Jeżeli inwestor nie wyrazi zgody na wydanie decyzji środowiskowej w wariancie wybranym przez organ, decyzja dla przedsięwzięcia nie może zostać wydana. Ocena alternatyw danego przedsięwzięcia (np. lokalizacji,zakresu) musi nastąpić na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie ma możliwości rezygnacji z wariantowania na etapie decyzji środowiskowej i uzupełnienia tego aspektu w ramach ponownej oceny oddziaływania na środowisko prowadzonej przed wydaniem decyzji budowlanej. Na etapie ponownej oceny może już mieć miejsce jedynie wariantowanie techniczne, technologiczne i organizacyjne.
Jak jednoznacznie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, decyzja wydana w oparciu o raport niespełniający wymogów w zakresie wariantowania przedsięwzięcia powinna zostać uchylona (min. wyroki NSA: z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt: II OSK 2320/17; z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt: II OSK 1682/17; z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt: II OSK 1614/16; z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt: II OSK 257/16). NSA w przywołanych wyrokach wskazuje w szczególności, że przedstawienie w raporcie tylko wariantu wnioskodawcy oraz wariantu niepodejmowania przedsięwzięcia (czyli tzw. wariantu "zerowego") nie spełnia obowiązku właściwego wariantowania przedsięwzięcia, o który mowa w przepisach u.o.o.ś. Jeżeli zatem zachodzi wadliwość przedstawionych w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia, to taki raport nie spełnia ustawowych wymagań, koniecznych do wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji danego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt: II OSK 2320/17).
Jest bezspornym, że powyższe warianty alternatywne zostały przedstawione w sposób ogólny, skrótowy, który nie pozwala na dokonanie oceny ich oddziaływania na środowisko, co jest niezgodne z przepisami ww ustawy.
Dodatkowo przypomnienia wymaga, jak wynika z art. 3 ust. 1 pkt 8 u.o.o.ś., iż ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmuje w szczególności właśnie weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przepis art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b tiret pierwsze tej ustawy z kolei wskazuje, iż uzasadnienie decyzji "środowiskowej" powinno zawierać wszelkie informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Z powyższego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że GDOŚ obowiązany jest do oceny zawartości raportu nie tylko w odniesieniu do wymogów określonych w art. 66 ustawy o.o.ś., ale również w zakresie merytorycznym. Sąd zatem ponownie podkreśla, wbrew twierdzeniu Spółki, iż weryfikacja raportu przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wymaga przeprowadzenia dodatkowej ekspertyzy. GDOŚ, jako organ ochrony środowiska, dysponuje wiedzą pozwalającą na pełną ocenę informacji zawartych w raporcie.
W ocenie Sądu nie zasadne są także zarzuty naruszenia przez organ II instancji przepisów art. 71 ust. 1 oraz art. 74 ust. 1 pkt 3a, 4 i 5 u.o.o.ś. (str. 23-27 i 52-54 skargi), w przedmiocie objęcia decyzją "środowiskową" dotyczącą przedmiotowej inwestycji także elementów naziemnych planowanego przedsięwzięcia. Wbrew twierdzeniom skarżącej, budynki oraz instalacje zlokalizowane na powierzchni terenu powiązane technologicznie z planowanym przedsięwzięciem - niezależnie od ich lokalizacji - stanowią integralną część zakładu górniczego, prowadzącego eksploatację metodą podziemną. Z tego też względu funkcjonowanie zakładu górniczego, którego obiekty i infrastruktura będzie wykorzystywana do prowadzenia wydobycia kopaliny, stanowią część przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin ze złoża i muszą być poddane ocenie oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla analizowanego przedsięwzięcia. W przedmiotowej zatem sprawie nie jest możliwa eksploatacja węgla kamiennego ze złoża [...] na podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej dla innego przedsięwzięcia, tj. eksploatacji węgla kamiennego ze złoża "[...] ", na którą powołuje się Spółka, decyzja ta bowiem, co oczywiste, nie obejmuje funkcjonowania [...] w powiązaniu z eksploatacją złoża [...] . Także fakt likwidacji obiektów [...] nie zmienia sytuacji, że tego rodzaju infrastruktura, także wbrew stanowisku Spółki, jest niezbędna do prowadzenia eksploatacji górniczej. Z tego też względu powinna być ona szczegółowo opisana w raporcie, wraz z opisem przewidywanych rodzajów i ilości emisji wynikających z jej funkcjonowania oraz planowanych do podjęcia działań mających na celu minimalizację negatywnych skutków oddziaływania zakładu górniczego na środowisko. Informacje dotyczące właśnie tych kwestii, w przedmiotowym raporcie zostały przedstawione w sposób bardzo ogólny. Natomiast Spółka, pomimo działań GDOŚ w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, również poprzez domaganie się od Spółki przedstawienia opisu oddziaływania ww infrastruktury [...] (str. 25 skargi), powyższego także nie uczyniła. Jak wyżej już wskazano, GDOŚ trzykrotnie wzywał Spółkę do złożenia wyjaśnień, w tym także w oparciu o jaką infrastrukturę będzie prowadzone wydobycie, a także do jej uwzględnienia w raporcie. Skarżąca jednak jednoznacznie odmówiła uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie (pkt X pisma z dnia [...] października 2019 r.; pkt II.2,11.4,11.5 pisma z dnia [...] sierpnia 2020 r.; pkt 3, 4, 5 pisma z dnia [...] października 2020 r.). Spółka na str. 5 pisma z dnia [...] października 2020 r. wskazała, że nie planuje odtworzenia zlikwidowanych obiektów [...] , jednocześnie jednak nie wskazała innej infrastruktury zakładu górniczego, w oparciu o którą planuje prowadzić wydobycie. Takie stanowisko Spółki zatem uniemożliwiło przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko całości planowanego przedsięwzięcia (wraz z niezbędną infrastrukturą także na powierzchni kopalni).
Sąd także za organem zauważa, iż wbrew zarzutom skargi, inwestor przedstawił szczegółowe informacje i analizy związane z kształtowaniem się zalewiska na potoku K. P., również w formie graficznej. Jednakże braki, o których mowa na str. 15 zaskarżonej decyzji, nie odnoszą się do tego konkretnego zalewiska. W tej części decyzja GDOŚ doprecyzowuje, że chodzi o załączniki graficzne, o których mowa na str. [...] 1 raportu, czyli załączniki, na których przedstawiono "prognozowane przekształcenia i potencjalne zalewiska, które mogą powstać w przypadku braku realizacji działań naprawczych". W aktach przedmiotowej sprawy znajdują się załączniki graficzne przedstawiające prognozowane zalewiska i obszary podmakania w sąsiedztwie P. Z., a także zalewisko na potoku K. P.. Pojawią się one w przypadku braku podjęcia stosownych zabiegów hydrotechnicznych. Natomiast zarówno z treści raportu, jak i wyjaśnień złożonych w odpowiedzi na wezwanie GDOŚ (uzupełnienie raportu z dnia [...] sierpnia 2020 r.) wynika, że w sytuacji braku zapewnienia grawitacyjnego odwodnienia terenu położonego w rejonie P.W., również w okolicach tego cieku, dojdzie do powstania zalewisk. A nadto na str. [...] 6 raportu znajduje się informacja, iż prognozowane zalewiska mogą także wystąpić w momencie przecięcia pierwszego poziomu wodonośnego, w miejscach, gdzie na zwartej powierzchni nieprzepuszczalnych utworów mioceńskich stagnuje woda czwartorzędowa.
W tych okolicznościach, GDOŚ, na etapie postępowania odwoławczego zasadnie dążył do uzupełnienia materiału dowodowego o załączniki, które obrazowałyby lokalizację i zasięg wszystkich prognozowanych zalewisk, które mogłyby powstać w sytuacji zaniechania działań naprawczych. Wiedza ta jest niezbędna do określenia skali oddziaływania planowanej eksploatacji węgla "[...]" na środowisko oraz do oceny, czy zaproponowane w raporcie rozwiązania minimalizujące są adekwatne do przewidywanego wpływu tej inwestycji. Tym samym przedstawienie w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. opisu prac hydrotechnicznych, jakie inwestor planuje wykonać tylko na potoku Z., nie zostało uznane za właściwe wyjaśnienie. Powyższa konstatacja odnosi się także do podejmowania działań hydrotechnicznych również na mniejszych ciekach lub lokalnych rowach odprowadzających wody do tych cieków, w sytuacji gdy znajdą się one w zasięgu prognozowanych deformacji terenu. W tym względzie rownież nie przedłożono załączników graficznych, do których odniesiono się w odpowiedzi na wcześniejszy zarzut, nie wyjaśniono jaki jest prognozowany zasięg wszystkich zalewisk i na jakich obszarach prognozuje się wystąpienie lokalnych podtopień, w przypadku braku podejmowania prac hydrotechnicznych, mających na celu przeciwdziałanie tym zjawiskom.
W odpowiedzi na wezwanie GDOŚ (pismo z dnia [...] sierpnia 2020 r.) inwestor ograniczył się do przedstawienia informacji odnoszących się do prac planowanych na [...] i [...] , które, w jego ocenie, mają umożliwić grawitacyjne odprowadzanie wód i niedopuszczenie do powstawania zalewisk i podtopień w ich rejonie. GDOŚ zasadnie uznał, iż problem występowania podtopień będzie się pojawiał nie tylko w sąsiedztwie potoku K. P., P. W. i P. Z., stąd konieczne jest wyjaśnienie w sposób nie budzący wątpliwości, czy działania zapobiegające podtopieniom i minimalizujące to oddziaływanie będą podejmowane wszędzie tam, gdzie taki problem wystąpi, czyli na wszystkich obszarach, na których w wyniku osiadania terenu dojdzie do podtopień (w tym na mniejszych ciekach i rowach). Wbrew twierdzeniom skarżącej, informacje znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy (również w pismach, na które powołano się w tabeli na str. 46 i 47 skargi) nie są na tyle konkretne, aby uzyskać w tej materii jednoznaczną odpowiedź.
Organ także zapoznał się z wykonanym przez inwestora opracowaniem pt.: Waloryzacja przyrodnicza [...] "O. ", w tym siedlisk cennych przyrodniczo okazów flory i fauny, z uwzględnieniem zabezpieczenia ich naturalnych siedlisk przed planowaną eksploatacją górniczą i na jego podstawie wystąpił do Spółki o uzupełnienie Załącznika 1 do ww. opracowania (mapa prognozowanych przekształceń terenu z naniesionym rozmieszczeniem siedlisk oraz chronionych gatunków roślin), poprzez naniesienie na mapę miejsc występowania poszczególnych gatunków opisanych w treści ww opracowania (pkt 26 wezwania z dnia [...] maja 2020 r. i pkt 11 wezwania z dnia [...] września 2020 r.). A także wskazał, że na mapie załączonej do uzupełnienia raportu z dnia [...] października 2020 r. (Załącznik nr 3) oznaczono jedynie żeremia bobrowe oraz obszary występowania płazów i gadów, pominięto natomiast wyniki inwentaryzacji innych grup fauny, co tym samym było niewystarczające dla oglądu całokształtu zinwentaryzowanych na tym terenie gatunków.
Aby dokonać pełnej analizy oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a w szczególności właściwie ocenić wpływ danej inwestycji na gatunki zwierząt obecnych na tym terenie oraz ich siedlisk, niezbędna jest wiedza o rozmieszczeniu stanowisk tych gatunków oraz zasięgu siedlisk, które wykorzystują. W powyższym opracowaniu żadna z kwestii omówionych we fragmencie uzasadnienia decyzji (str. 17-19) nie została wyjaśniona. Analizowane opracowanie sporządzone zostało w 2018 r., zatem stosunkowo niedawno. Na żadnym etapie postępowania prowadzonego zarówno przez organ I instancji jak i przez GDOŚ inwestor nie informował, że część przedłożonego materiału dowodowego w postaci omawianego opracowania, jest nieaktualna. Wręcz przeciwnie, często powoływał się na ten dokument i informacje w nim zawarte, czyniąc to również w treści skargi. Wątpliwym jest natomiast, na co wskazywała Spółka, aby w ciągu 2-3 lat (od 2018 r. tj. od daty sporządzenia ww opracowania) stan faktyczny sprawy w zakresie stanu siedlisk przyrodniczych wymienionych w załączniku I dyrektywy siedliskowej i powierzchni przez nie zajmowanych uległ znaczącej zmianie, w wyniku prowadzenia gospodarki leśnej oraz w konsekwencji strat spowodowanych przejściem niżu atlantyckiego "[...]" w 2019 r. Gospodarka leśna w Lasach Państwowych, na co słusznie zwrócił uwagę GDOŚ, prowadzona jest na podstawie planów urządzenia lasu, które są dokumentami zawierającymi opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej, sporządzane dla poszczególnych nadleśnictw na okres 10 lat. Stąd też wątpliwym jest, aby w granicach zasięgu oddziaływania omawianego przedsięwzięcia, wbrew ustaleniem ww planu, prowadzono gospodarkę leśną w taki sposób, który na przestrzeni 2-3 lat doprowadzić by miał do degradacji wspomnianych siedlisk przyrodniczych.
GDOŚ w trakcie postępowania odwoławczego bezskutecznie wzywał o udzielenie przez skarżącą także w tym zakresie informacji, które zdaniem organu są niezbędne do określenia wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na chronione siedliska przyrodnicze, w przedmiocie określenia powierzchni siedlisk, która potencjalnie zostanie utracona lub ulegnie przekształceniu w wyniku zmian powodowanych planowaną inwestycją. W tym miejscu Sąd ponownie przypomina, iż GDOŚ stanowi organ wyspecjalizowany, posiadający szczegółową wiedzę w przedmiotowym zakresie, stąd trudno gołosłownie podważać, jak czyni to skarżąca Spółka, zasadność żądanych w powyższej materii dokumentów, celem wszechstronnego rozpatrzenia również tego zakresu okoliczności sprawy.
Odnośnie natomiast kwestii braki materiału dowodowego, w przedmiocie analizy wpływu przedsięwzięcia na cele określone dla jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (str. 31-41 ww. skargi), nie była ona przez organ podnoszona i nie miała ona wpływu na treść kwestionowanego przez skarżącą rozstrzygnięcia. Jak podniósł organ, na 8 str. zaskarżonej decyzji, wskazuje się na braki w dokumentacji na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, które ostateczne zostały uzupełnione w toku postępowania odwoławczego.
Konkludując, zdaniem Sądu, okoliczności sprawy, uzasadniały uchylenie decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] maja 2019 r., a także odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Trzeba przypomnieć, iż skarżąca Spółka w czasie prowadzonego postępowania odwoławczego kilkukrotnie była wzywana do uzupełniania żądanego przez GDOŚ zakresu dowodowego czego nie uczyniła. Spółka nie przedstawiła racjonalnego wariantu alternatywnego inwestycji, ostatecznie stwierdzając, że nie przewiduje innych wariantów przedsięwzięcia, poza wariantem proponowanym do realizacji. Niewyjaśnione pozostały także kwestie skali i zasięgu oddziaływania infrastruktury powierzchniowej projektowanej eksploatacji na środowisko oraz pośredni wpływ przedsięwzięcia na siedliska przyrodnicze, związany z deformacjami powierzchni terenu. Nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Spółki, iż organ winien był ponownie zobowiązać skarżącą do złożenia dokumentów, pomimo trzykrotnie podejmowanych wcześniej prób ze szczegółowym wskazaniem zakresu koniecznego do uzupełnienia materiału dowodowego. Skarżąca w kontekście powyższego podnosiła także, iż w przypadku uchylenie decyzji RDOŚ i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania mogłaby przedstawić nowy raport dotyczący planowanego prnredsięwzięcia. Powyższe jednak o tyle nie podlega uwzględnieniu przez Sąd, iż w toku procedowania przed organem odwoławczym, na co wyżej już wskazano, w sytuacji posiadanej wiedzy o niekompletności przedłożonego do akt sprawy raportu o.o.ś. i konieczności uzupełnienia znacznego zakresu materiału dowodowego celem wyeliminowania wszelkich istotnych wątpliwości, nie było przeszkód aby Spółka w toku prowadzonego postępowania odwoławczego przedłożyła żądane dowody, w tym też nowy raport bądź też dotychczasowy, ale uzupełniony w określonym przez organ zakresie. Tego Spółka jednak nie uczyniła. Zatem ewentualne zobowiązanie decyzją kasatoryjną organu I instancji do ponownego procedowania w przypadku oporu ze strony Spółki w zakresie rzeczywistej współpracy z organem, spowodowałoby jedynie nic nie wnoszące, nie potrzebne przedłużanie postępowania administracyjnego.
W tym miejscu podkreślenia także wymaga, iż w okolicznościach kontrolowanej sprawy, nie ma zastosowania przepis art. 79 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym "w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się". Przepis ten nie obowiązywał bowiem w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją (art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. poz. 935) w odniesieniu do daty wszczęcia przedmiotowego postępowania w dniu [...] grudnia 2015 r. - data wpływu przedmiotowego wniosku skarżącej Spółki do RDOŚ w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Jednakże w kontekście powyższego wskazać też należy, iż w treści wezwania z dnia [...] września 2020 r. GDOŚ wskazał Spółce, że przedmiotowy wniosek nadal pozostaje, w świetle przepisów art. 74 ust. 1 pkt 3a, 4 i 5 ustawy o.o.ś., niekompletny i bez jego uzupełnienia nie będzie możliwe wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przedmiotowej sprawie (str. 2 wezwania z dnia [...] września 2020 r.). Powyższe w połączeniu z pouczeniem zawartym w ww wezwaniu, zdaniem Sądu, stanowiło wyraźną informację, że uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie wskazanym przez GDOŚ jest bezwzględnie konieczne, a jego nieuzupełnienie uniemożliwi wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z żądaniem Spółki. Z powyższego wynika zatem wyraźny rygor, wskazujący na obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, jak i konsekwencje niezastosowania się do wezwania organu odwoławczego. Zdaniem Sądu, Spółka, odmawiając wypełnienia wezwania GDOŚ (str. 2-5 pisma skarżącej z dnia [...] października 2020 r,) była świadoma możliwości uzyskania decyzji odmownej.
Trzeba też mieć na uwadze, iż Spółka w toku całego postępowania była reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników, którzy mieli pełną świadomość konsekwencji nie wykonania żądań organu odwoławczego (materiał dowodowy był nie wystarczający do wydania w sprawie decyzji) jak i bezzasadnie prowadzonej z organem polemiki polegającej głównie na zaprzeczaniu konieczności uzupełnienia w znacznej mierze materiału dowodowego. To wszystko wskazuje, iż Spółka mogła spodziewać się nie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia.
Sąd stwierdza, iż brak współpracy ze strony skarżącej przy udzielaniu właściwych odpowiedzi na wezwania GDOŚ uniemożliwił organowi odwoławczemu dopełnienie obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego, co finalnie skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Oczywiście, w aspekcie powyższego, Sąd podkreśla, iż docenia wagę planowanej inwestycji i jej ogromne znaczenie dla rozwoju tej dziedziny działalności gospodarczej, jak również poniesione przez Spółkę ogromne nakłady finansowe i czasowe, niemniej jednak ochrona przyrody, szeroko pojęta ochrona środowiska ma zdecydowany priorytet względem planowanych przez różnych inwestorów inwestycji. Zatem, w sytuacji wystąpienia jakiejkolwiek, niewyjaśnionej pomimo wielu prób wątpliwości co do potencjalnego naruszenia bezpieczeństwa środowiska poprzez realizację określonej inicjatywy gospodarczej, której rozpoczęcie może spowodować jakiekolwiek zagrożenie w środowisku, nie możliwym jest wyrażenie zgody, przez min. decyzję środowiskową, na realizację takiej inwestycji.
Konstatując zatem, jak wyżej już wskazano, Sąd w pełni podziela stanowisko GDOŚ wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, koniecznym była odmowa określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
Mając zatem powyższe na uwadze, wniesioną skargę Sąd oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.