IV SA/Wa 760/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2008-06-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomości rolnereforma rolnaprzejęcie na własność Skarbu Państwawładanie nieruchomościąpostępowanie administracyjnekontrola sądowaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych

WSA uchylił decyzję Ministra Środowiska odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa parceli leśnej, uznając, że organ nadzoru nie wykazał w sposób wyczerpujący przesłanek do przejęcia nieruchomości.

Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa parceli leśnej, argumentując, że nieruchomość pozostawała we władaniu ich poprzedników prawnych. Minister Środowiska utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. WSA uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organ nadzoru nie wykazał w sposób wystarczający, czy nieruchomość była we władaniu Państwa przed wejściem w życie ustawy z 1958 r. i w dacie wydania decyzji z 1962 r.

Sprawa dotyczyła skargi spadkobierców M. i A. K. na decyzję Ministra Środowiska, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 1962 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o powierzchni 11,93 ha. Organ nadzoru uznał, że nieruchomość była we władaniu Państwa przed wejściem w życie ustawy z 1958 r. i nadal pozostawała w tym władaniu, czego dowodem miało być pozyskanie drewna z działki w latach 1954-1956 oraz prowadzona gospodarka leśna. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów KPA, w szczególności art. 7 i 77, poprzez niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego, pominięcie faktów potwierdzających władztwo poprzedników prawnych nad nieruchomością (np. brak przejęcia jako mienia opuszczonego, zamieszkiwanie właścicielki, regulowanie należności, zezwolenie na wyrąb). WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając naruszenie art. 7, 77 i 80 KPA przez organ nadzoru. Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób wyczerpujący, czy nieruchomość leśna była we władaniu Państwa do dnia wejścia w życie ustawy z 1958 r. oraz czy pozostawała w tym władaniu w dacie wydania decyzji z 1962 r. Brak było wystarczających rozważań na temat władania nieruchomością w dacie wydania decyzji o przejęciu, a samo pozyskanie drewna nie było wystarczającym dowodem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nadzoru nie wykazał w sposób wyczerpujący i jednoznaczny, czy spełnione zostały przesłanki do przejęcia nieruchomości leśnej na własność Skarbu Państwa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że samo pozyskanie drewna z działki nie stanowi wystarczającego dowodu na władanie nieruchomością przez Państwo w kluczowych momentach, a organ nadzoru nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

Dz.U. 1958 nr 17 poz 71 art. 9

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego

Nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa.

Pomocnicze

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269 art. 1 § par. 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 6, 7, 8, 75, 77, 80, 107 par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 3, 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nadzoru nie wykazał w sposób wyczerpujący, czy nieruchomość leśna była we władaniu Państwa do dnia wejścia w życie ustawy z 1958 r. i czy pozostawała w tym władaniu w dacie wydania decyzji z 1962 r. Brak wystarczających dowodów na władanie nieruchomością przez Państwo w dacie wydania decyzji o przejęciu. Naruszenie przez organ nadzoru zasad prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 7, 77, 80 KPA).

Godne uwagi sformułowania

Organ nadzoru nie wywiązał się z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego. Samo pozyskanie drewna z przedmiotowej parceli leśnej nie jest wystarczającym dowodem do przyjęcia, że nieruchomość leśna pozostawała we władaniu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 maja 1958 r. Na temat władania tą nieruchomością przez Państwo w dniu (...) maja 1962 r., tj. w dniu wydania decyzji o przejęciu przedmiotowej parceli leśnej na własność Państwa, nie ma w uzasadnieniu praktycznie żadnych rozważań.

Skład orzekający

Jakub Linkowski

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Miron

członek

Marta Laskowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejmowania nieruchomości leśnych na własność Skarbu Państwa w kontekście reformy rolnej, a także obowiązków organów w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z ustawą z 1958 r. i okresem PRL.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznego przejmowania gruntów leśnych przez państwo, co może być interesujące z perspektywy analizy zmian prawnych i ich wpływu na własność prywatną. Pokazuje również znaczenie dokładności dowodowej w postępowaniach administracyjnych.

Czy państwo zawsze miało prawo przejmować lasy? Sąd analizuje decyzję sprzed lat.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 760/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jakub Linkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Miron
Marta Laskowska
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
art. 9
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 6, 7, 8, 75, 77, 80, 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3, 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska, Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi R. K., E. P., M. M. i J. K. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2008 r. nr [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2007 roku; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżących R. K., E. P., M. M. i J. K. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
IV SA/Wa 760/08
Uzasadnienie
Decyzją z dnia (...) lutego 2008 r. Minister Środowiska po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez spadkobierców M. i A. K.: R. K., E. P., M. M. i J. K., reprezentowanych przez adwokata J. B., utrzymał w mocy decyzję Ministra Środowiska z dnia (...) listopada 2007 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) maja 1962 r. dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie Ł..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rozpoznając ponownie sprawę wskazał, że przedmiotową parcelę leśną przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 z późn. zm.)- Nieruchomość ta znajdowała się we władaniu Nadleśnictwa Ł. przed wejściem w życie ww. ustawy, tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Władanie to wyrażało się pozyskaniem z niej w 1955 r. 282,96 m3 drewna, co znajduje potwierdzenie w zapisie dokonanym w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. Wobec powyższego zdaniem Ministra Środowiska Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej położonej w Nadleśnictwie Ł. czynności władcze przed dniem wejścia w życie ustawy.
Ponadto stwierdzono, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość leśna znajdowała się we władaniu Państwa w dacie wydania decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, tj. w dniu (...) maja 1962 r. oraz, że pozostawała ona trwale we władaniu Państwa, o czym zaświadcza zdaniem organu między innymi zapis dokonany w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. mówiący o pozyskaniu z przedmiotowej działki w 1954 r. 134,24 m3 drewna, a w 1956 r. 978,81 m3 drewna.
Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że fakt nie przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowej działki jako mienia opuszczonego nie ma znaczenia w przypadku zastosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży
IV SA/Wa 760/08
państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, bowiem na podstawie ww. ustawy przejmowano te nieruchomości leśne znajdujące się we władaniu Państwa, których stan prawny nie był jeszcze uregulowany. Przesłanką decydującą o możliwości przejęcia nieruchomości leśnych był fakt, że do dnia wejścia w życie ww. ustawy nieruchomość leśna była we władaniu Państwa i nadal w tym władaniu pozostawała.
Odpowiadając na argumenty strony dotyczące faktu korzystania z przedmiotowej działki leśnej przez byłą właścicielkę, Minister Środowiska przytoczył uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 88), w której ustalono, że o przejęciu nieruchomości rolnych i leśnych decydują wyłącznie przesłanki wymienione w art. 16 (wcześniej art. 9) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. bez względu na okoliczności w jakich doszło do przejęcia nieruchomości przez Państwo, oraz że przejęciu na własność Państwa podlegają również te nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli ich odzyskania.
Ponadto zdaniem organu pozwolenie z dnia (...) maja 1958 r. uzyskane przez M. K. z Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej na wyrąb jodły nie mogło dotyczyć przedmiotowej działki, gdyż fakt dokonania wyrębu musiałby zostać odnotowany w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. Natomiast uzyskane przez M. K. różne zaświadczenia od ówczesnych władz mogą tylko świadczyć o jego woli odzyskania nieruchomości, co według ww. uchwały Trybunału Konstytucyjnego nie stanowiło przeszkody w przejęciu jej na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Minister Środowiska wyjaśnił również, że nie można mówić o jednorazowej wycince drzew na przedmiotowej parceli, gdyż zgodnie z zapisem dokonanym w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. z przedmiotowej działki leśnej pozyskiwano drewno kolejno w 1954 r., w 1955 r. oraz w 1956 r.
Organ wyjaśnił również, że na omawianym terenie prowadzona jest nieprzerwanie do chwili obecnej planowa gospodarka leśna. Świadczą o tym między innymi zapisy w opisie taksacyjnym z aktualnej mapy Nadleśnictwa Ł. stwierdzające występowanie na przedmiotowym terenie buka w wieku 30 lat, 35 lat i 50 lat oraz jodły w wieku 35 lat i 50 lat oraz zapisy dokonane w części "wskazania gospodarcze" tego opisu, które potwierdzają wykonywanie na omawianej parceli
IV SA/Wa 760/08
leśnej zabiegów gospodarczych w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2008 r.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Środowiska wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. K., E. P., M. M. i J. K., reprezentowani przez adwokata J. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Środowiska z dnia (...) listopada 2007 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Powyższym rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności:
- art. 7 i 77 kpa poprzez nie rozpatrzenie zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego w całości i w sposób wyczerpujący wyrażający się w pominięciu faktów potwierdzających władztwo A. i M. K. nad przejętą przez Państwo nieruchomością leśną w okresie, o którym mowa w art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, a w szczególności:
a) faktu braku przejęcia przez Państwo w 1951 r. jako mienie opuszczone
działki leśnej stanowiącej współwłasność M. i A. K., tj.
działki przejętej na własność Państwa dopiero decyzją Ministra Leśnictwa i
Przemysłu Drzewnego,
b) faktu zamieszkiwania prawowitej właścicielki A. K.
nieprzerwanie od 1950 r. we wsi W., która nie została objęta
przymusem wysiedlenia rodziny K., oraz korzystania przez nią
zarówno z działki gruntowej przejętej w 1951 r. jako mienie opuszczone,
jak i z działki leśnej,
c) faktu wpisania w 1960 r. do właściwego rejestru M. K. jako
właściciela przejętej następnie przez Państwo nieruchomości leśnej,
d) faktu regulowania przez M. i A. K. obciążeń publiczno
prawnych wynikających z korzystania z przejętej następnie nieruchomości
leśnej, w tym należności z tytułu opłaty leśnej,
e) faktu faktycznego braku władztwa Państwa nad przejętą następnie
nieruchomością, czego potwierdzeniem jest jednorazowy charakter
dokonanego w latach 1954-1956 wyrębu 1396,01 m3 buka, jak również to,
że Państwo w ówczesnym czasie mogło ingerować w działalność
f) IV SA/Wa 760/08
zagospodarowania lasów prywatnych, zaś brak powołania przez Państwo podstawy prawnej np. art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1948 r. o ochronie lasów nie stanowiących własności Państwa, stanowić może jedynie o grabieżczym dokonaniu rzeczonego wyrębu wypełniając tym samym znamiona czynu zabronionego stypizowanego w art. 259 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. Kodeks karny,
f) faktu faktycznego braku władztwa Państwa nad przejętą następnie nieruchomością, czego potwierdzeniem jest brak powołania w decyzji z dnia (...) maja 1962 r. podstaw prawnych dla ogólnie pojmowanej ochrony i administracji, skoro Państwo ówcześnie mogło ingerować w działalność zagospodarowania lasów prywatnych.
* art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 6 kpa oraz art. 8 kpa poprzez pominięcie w
uzasadnieniu decyzji z dnia (...).02.2008 r. przyczyn, z powodu których dowodom
zgłoszonym przez stronę wnoszącą wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji
Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) maja 1962 r. organ odmówił
wiarygodności i mocy dowodowej,
* art. 75 kpa poprzez wprowadzenie sztywnej teorii dowodowej, co przejawia się w
uznaniu dowodów wygodnych jedynie dla Państwa.
W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że w okresie 1953 r.-1962 r. Państwo dokonało jedynie pozyskania drewna z przedmiotowej nieruchomości. Samo dokonanie eksploatacji bez pielęgnacji upraw i drzewostanu oraz zalesienia w okresie do 1962 r. jednoznaczne jest z brakiem władania przedmiotowej parceli leśnej przez Państwo, zwłaszcza w sytuacji, gdy jej właścicielem był M. K..
Podniesiono również, że Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w W. zezwoleniem z dnia (...) maja 1958 r. wydało decyzję pozytywną na uzyskanie i zużycie reglamentowanych materiałów drzewnych z lasu stanowiącego własność obywatela, czyli z lasu stanowiącego własność M. K., co świadczy o tym, że osobą władającą w 1962 r. przedmiotową nieruchomością był M. K.. Państwo po 1956 r. nie dokonywało na działce leśnej będącej własnością M. i A. K. żadnych prac, w tym również eksploatacji lasu.
Skarżący stwierdzili także, że przymus wysiedlenia nie objął A. K., która przez cały czas korzystała nie tylko z przejętej działki gruntowej, lecz również z rzeczowej działki leśnej i regulowała związane z nimi należności podatkowe. Wobec
IV SA/Wa 760/08
powyższego do działki gruntowej i leśnej nie mógł mieć zastosowania art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego rzeszowskiego i krakowskiego, który w ust. 1 stanowił, że nie mogą być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie, położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R.P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli, jak również ust. 2 art. 1 zgodnie, z którym przepis ust. 1 stosuje się również do nieruchomości położonych na obszarze w tym ustępie określonym, a pozostających w użytkowaniu, dzierżawie lub zarządzie osób trzecich, jeżeli właściciel nie zamieszkuje na miejscu.
Podkreślono również, że już włączenie do ALP w 1952 r. jako mienie opuszczone nieruchomości leśnej stanowiącej współwłasność A. i M. K. nastąpiło nie tylko z zaprzeczeniem ówczesnego stanu faktycznego, albowiem nieruchomość ta w rzeczywistości pozostawała we władaniu prawowitej właścicielki, lecz również wbrew prawu i to pomimo skarg i protestów ówcześnie składanych przez A. K., które pozostały w tym zakresie bezskuteczne.
Istotnym w niniejszej sprawie jest również zdaniem skarżących to, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. - Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, decyzją z dnia (...) czerwca 1960 r. przywróciło własność przedmiotowej nieruchomości leśnej M. K., poprawiając rejestr ewidencji gruntów dla wsi W. poprzez wpisanie M. K. jako wyłącznego właściciela przedmiotowej nieruchomości leśnej. Zdaniem skarżących podstawę dla takiego orzeczenia mogło stanowić jedynie faktyczne władztwo nad przejętą nieruchomością leśną.
Podkreślono także, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 339/98, Lex nr 44548, że nawet sporadyczna, a tym bardziej jednorazowa czynność, nie może świadczyć o wykonywaniu władztwa nad rzeczą.
IV SA/Wa 760/08
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawę do wyrażenia stanowiska, które nie przekracza granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 kpa stanowiącego, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Mając na względzie powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia (...) listopada 2007 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Powołane decyzje Ministra Środowiska wydane zostały w procedurze oceny legalności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) maja 1962 r.,
IV SA/Wa 760/08
określonej w art. 156 i nast. kpa. Rolą organu nadzoru było zatem ustalenie, czy decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) maja 1962 r. wydana została przy spełnieniu wszystkich warunków prawnie określonych, wynikających z obowiązujących ówcześnie aktów prawnych stanowiących podstawę do jej wydania. Organ nadzoru nie ocenia więc spełnienia przesłanek do przejęcia nieruchomości leśnej na rzecz Państwa, lecz ocenia, czy organ wydający decyzję o przejęciu nieruchomości, w wystarczający sposób ustalił zaistnienie wszystkich przesłanek do wydania takiej decyzji. Z dokonania właśnie takiej oceny, organ nadzoru nie wywiązał się w sposób wynikający z art. 7 kpa, nie zgromadził i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), jak również nie dokonał oceny wszystkich okoliczności w ramach art. 80 kpa, przez co naruszył te przepisy w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu podkreślić należy, że wprawdzie rolą organu nadzoru nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, co do istoty - tak jak w postępowaniu zwykłym - a tylko weryfikacja decyzji w nim zapadłych, w nadzwyczajnym trybie, ale nie zwalnia to organu nadzoru z przestrzegania uniwersalnych wymogów procedury administracyjnej, zwłaszcza zaś zasad ogólnych kpa. Dlatego też należy stwierdzić, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie jest zwolniony z obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego z zastosowaniem środków dowodowych, o których mowa w art. 75 § 1 kpa. W odróżnieniu jednak od postępowania prowadzonego w trybie zwykłym celem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ nadzoru jest jedynie ustalenie, czy kwestionowana w sprawie decyzja została wydana przy wystąpieniu którejś z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa i czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody, o których mowa w § 2 tego przepisu.
Podstawą prawną decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) maja 1962 r. był art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 z późn. zm.), który stanowił, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa.
Obowiązkiem organu nadzoru było zatem wyjaśnienie, czy przy wydaniu decyzji z dnia (...) maja 1962 r. Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego miał podstawy do uznania, iż przedmiotowa nieruchomość leśna objęta była we władanie
IV SA/Wa 760/08
Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 5 kwietnia 1958 r. oraz czy Skarb Państwa pozostawał w tym władaniu w chwili orzekania o przejęciu, tj. w dniu (...) maja 1962 r.
W rozpatrywanej sprawie Minister Środowiska stwierdził, że analiza akt sprawy potwierdziła fakt pozyskania z przedmiotowej nieruchomości leśnej w 1955 r. 282,96 m3 drewna, co znajduje potwierdzenie w zapisie w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. Powyższe zdaniem organu stanowi dowód tego, że Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej położonej w Nadleśnictwie Ł. czynności władcze przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 z późn. zm.), tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Organ stwierdził również, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż przedmiotowa nieruchomość leśna znajdowała się we władaniu Państwa w dacie wydania decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, tj. w dniu (...) maja 1962 r. oraz, że pozostawała ona trwale we władaniu Państwa, o czym zaświadcza między innymi zapis dokonany w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r. mówiący o pozyskaniu z przedmiotowej działki w 1954 r. 134,24 m3 drewna, a w 1956 r. 978,81 m3 drewna. Minister Środowiska podniósł ponadto, że na omawianym terenie prowadzona jest nieprzerwanie do chwili obecnej planowa gospodarka leśna, o czym świadczą między innymi zapisy w opisie taksacyjnym z aktualnej mapy Nadleśnictwa L. oraz zapisy dokonane w części "wskazania gospodarcze", które potwierdzają wykonanie na omawianej parceli leśnej zabiegów gospodarczych w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2008 r.
W ocenie Sądu przyjęcie przez organ nadzoru, że decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) maja 1962 r. nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa jest, co najmniej przedwczesne, albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne wyjaśnienie stanu sprawy oraz na ostateczne jej rozstrzygnięcie.
Trudno bowiem zgodzić się ze stwierdzeniem Ministra Środowiska, iż podniesiony w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) maja 1962 r. fakt pozyskania z przedmiotowej parceli leśnej w 1955 r. 282,96 m3 drewna, znajdujący potwierdzenie w zapisie w planie urządzania lasu za okres od 1953 r. do 1962 r., jest wystarczającym dowodem do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość leśna
8
IV SA/Wa 760/08
pozostawała we władaniu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 maja 1958 r. Ponadto stwierdzić należy, że o ile przeprowadzono postępowanie dowodowe, acz niewystarczające, dotyczące władania przedmiotową parcelą leśną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., to na temat władania tą nieruchomością przez Państwo w dniu (...) maja 1962 r., tj. w dniu wydania decyzji o przejęciu przedmiotowej parceli leśnej na własność Państwa, nie ma w uzasadnieniu praktycznie żadnych rozważań. Odnosząc się do powyższej kwestii organ nadzoru ograniczył się tylko do lakonicznego stwierdzenia, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość leśna znajdowała się we władaniu Państwa w dacie wydania decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, nie wskazując konkretnie, o jakie dowody lub dokumenty chodzi.
Bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje natomiast podnoszona przez organ okoliczność, iż z zapisów w opisie taksacyjnym z aktualnej mapy Nadleśnictwa Ł. oraz z zapisów dokonanych w części "wskazania gospodarcze" wynika, że na omawianym terenie prowadzona jest do chwili obecnej planowa gospodarka leśna. Stan władania przedmiotową nieruchomością leśną po wydaniu decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia (...) maja 1962 r., nie ma znaczenia dla oceny legalności tej decyzji, zwłaszcza w kontekście stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Stwierdzić bowiem należy, co już wcześniej podkreślano, że dla przejęcia nieruchomości leśnej na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. znaczenie ma wyłącznie fakt pozostawania tej nieruchomości we władaniu Państwa na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. tj. 5 kwietnia 1958 r., jak również pozostawanie przez Skarb Państwa w tym władaniu w chwili orzekania o przejęciu, a więc w niniejszej sprawie w dniu (...) maja 1962 r.
Organ administracji rozpoznając ponownie sprawę winien dokonać oceny czy spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przejęcia przedmiotowej nieruchomości rolnej dokonane badaną w trybie nadzoru decyzją z dnia (...) maja 1962 r., a więc jak powyżej wskazano, czy przedmiotowa nieruchomość leśna została objęta we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ww. ustawy i czy w dacie wejścia w życie ustawy ( 5 kwietnia 1958r.) w tym władaniu pozostawała oraz czy nadal pozostawała we władaniu Państwa w dniu wydania kontrolowanej decyzji tj. (...) maja 1962 r. Swoje ustalenia organ winien odzwierciedlić w uzasadnieniu decyzji, powołując się na konkretny materiał dowodowy pozwalający na
IV SA/Wa 760/08
jednoznaczne rozstrzygnięcie powyższych kwestii, które mają w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI