IV SA/Wa 754/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-04-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
stosunki wodneprawo wodnenaruszenie stosunków wodnychogrodzeniemur oporowyspływ wódzalewanie działkipostępowanie administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego w zakresie stosunków wodnych, uznając, że istniejące ogrodzenie z podmurówką skutecznie zapobiega spływowi wód z wyżej położonej działki.

Skarżąca H. M. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy C. stwierdzającą brak naruszenia stosunków wodnych na jej działce przez sąsiadów. Skarżąca podnosiła, że podwyższenie terenu działki sąsiedniej i wadliwe ogrodzenie spowodowały zalewanie jej nieruchomości. Sąd, opierając się na opinii technicznej, uznał, że ogrodzenie pełni funkcję muru oporowego i skutecznie zapobiega spływowi wód, oddalając tym samym skargę.

Sprawa dotyczyła skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy C. stwierdzającą brak naruszenia stosunków wodnych na działce skarżącej przez właścicieli sąsiedniej działki. Skarżąca twierdziła, że podwyższenie terenu działki sąsiedniej i wadliwe ogrodzenie spowodowały zalewanie jej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę po raz kolejny po wcześniejszym uchyleniu decyzji, oparł się na opinii technicznej dotyczącej stanu ogrodzenia. Sąd uznał, że ogrodzenie z podmurówką, mimo konieczności wykonania prac naprawczo-konserwacyjnych, stanowi mur oporowy i skutecznie zapobiega spływowi wód z wyżej położonej działki sąsiadów. W związku z tym, Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo wywiązały się z obowiązków nałożonych przez sąd w poprzednim wyroku, a zarzuty dotyczące wadliwości postępowania lub opinii nie znalazły potwierdzenia. Sąd odniósł się również do kwestii wyłączenia pracownika organu oraz odmówił odroczenia rozprawy z powodu zmiany pełnomocnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nawet jeśli ogrodzenie jest wadliwe lub stanowi samowolę budowlaną, jeśli w obecnym stanie technicznym skutecznie zapobiega spływowi wód z wyżej położonej działki i pełni funkcję muru oporowego, organy nie mogą nakazać przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy istniejące ogrodzenie z podmurówką faktycznie zapobiega spływowi wód. Opinia techniczna wykazała, że ogrodzenie pełni funkcję muru oporowego i jest stabilne, co niweluje skutki podwyższenia terenu działki sąsiedniej. Nawet jeśli ogrodzenie ma wady techniczne lub jest samowolą budowlaną, jego funkcjonalność w kontekście stosunków wodnych jest decydująca dla rozstrzygnięcia sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo wodne art. 29 § 3

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Nakaz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom jest możliwy tylko w razie ustalenia, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 42 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 154

Kodeks cywilny

Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania.

k.p.a. art. 24 § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 2 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 29 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 29 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 30 § 5c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 30 § 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 30 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ogrodzenie z podmurówką stanowi mur oporowy i skutecznie zapobiega spływowi wód z wyżej położonej działki. Organy administracji prawidłowo wywiązały się z obowiązków nałożonych przez sąd w poprzednim wyroku. Brak podstaw do wyłączenia pracownika organu od udziału w sprawie.

Odrzucone argumenty

Naruszenie stosunków wodnych na działce skarżącej spowodowane podwyższeniem terenu działki sąsiedniej i wadliwym ogrodzeniem. Wadliwa opinia Inspektora Nadzoru Inwestorskiego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (praworządność, prawda obiektywna, zaufanie do organów).

Godne uwagi sformułowania

Sąd dokona jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną Organy związane są oceną prawną wyrażoną przez Sąd. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże organ administracji publicznej w sprawie. Stan techniczny ogrodzenia nabiera zasadniczego znaczenia dla sprawy ewentualnego naruszenia stosunków wodnych. Istotą decyzji wydawanej w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne [...] nie jest stwierdzenie zaistnienia zmiany stanu wód na gruncie, ale nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jest to jednak możliwe wyłącznie w razie ustalenia, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Wystąpienie przez skarżącą o odroczenie rozprawy po raz kolejny z uwagi na zmianę pełnomocnika nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż nosi znamiona nadużycia prawa.

Skład orzekający

Anna Sidorowska-Ciesielska

sędzia

Anna Sękowska

sprawozdawca

Joanna Borkowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 153 p.p.s.a. w kontekście związania organów administracji oceną prawną sądu; ocena funkcjonalności ogrodzenia jako muru oporowego w sprawach o naruszenie stosunków wodnych; zasady postępowania w przypadku zmiany pełnomocnika przed rozprawą."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Prawa wodnego w kontekście istniejącej infrastruktury (ogrodzenie).

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność sporów sąsiedzkich dotyczących stosunków wodnych i rolę ogrodzeń w ich regulacji. Pokazuje również znaczenie związania organów administracji wytycznymi sądu.

Ogrodzenie jak mur oporowy: Sąd rozstrzyga spór o zalewanie działki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 754/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sękowska /sprawozdawca/
Anna Sidorowska-Ciesielska
Joanna Borkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1869/21 - Wyrok NSA z 2023-09-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1, art. 153, art. 42 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oddala skargę
Uzasadnienie
H. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy C. nr [...] z [...] maja 2016 r. stwierdzającą, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A. przez A. G. i U. G. właścicieli działki nr ew. [...].
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z [...] maja 2012 r., Nr [...] Wójt Gminy C. umorzył (po ponownym rozpatrzeniu sprawy) postępowanie wszczęte na wniosek H. M. w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce ew. nr [...] w miejscowości A. przez A. G. i U. G. właścicieli działki nr ew. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] sierpnia 2012 r., Nr [...] uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzją Nr [...] z [...] września 2013 r. Wójt Gminy C. stwierdził, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A. przez A. G. i U. G. - właścicieli działki nr ew. [...]. Od ww. decyzji H. M. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2014 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji Nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/14, uchylił zaskarżoną decyzje SKO w [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] września 2013r. nr [...].
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy C. decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. stwierdził, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A. przez Pana A. G. i Panią U. G. właścicieli działki nr ew. [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. M. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy C.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma ustalenie, czy na skutek działań właścicieli działki nr ew. [...] doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A., której właścicielką jest odwołująca.
Celem wyjaśnienia tej okoliczności organ I instancji przeprowadził wizje lokalne na działce ew. [...], w trakcie których nie stwierdzono zalegania wody na działce. W wyniku oględzin Inspektor Nadzoru Inwestorskiego sporządził ocenę techniczną konstrukcyjno- budowlaną istniejącego ogrodzenia pomiędzy działkami nr ew. [...] i [...] we wsi A., w której dokonano szczegółowego opisu stanu technicznego podmurówki. Stwierdzono nieznaczne uszkodzenia mechaniczne, biologiczne i chemiczne cokołu, będące wynikiem upływu czasu, opadów atmosferycznych, wysadzin mrozowych oraz penetracji wód gruntowych. W ogrodzeniu zabetonowane jest drzewo. Stan zdrowotny drzewa jest zły. Prace naprawczo- konserwacyjne powinny być wykonane dla prawidłowej eksploatacji ogrodzenia. W podsumowaniu i doprecyzowaniu opinii Inspektor wskazał, że cokół ogrodzenia stanowi formę murka oporowego, nie odbiega od pionu i jest stabilny. Aktualny stan techniczny obiektu (ogrodzenia) nie stanowi zagrożenia i nadaje się do dalszego użytkowania, zabezpiecza działkę nr ew. [...] zarówno przed przesypywaniem się gruntu, jak i przenikaniem wód opadowych z wyżej położonej działki nr ew. [...] należącej do małż. G.
W ocenie Kolegium powyższa opinia wykazuje, iż cokół ogrodzenia pełni funkcję murka oporowego, który skutecznie zapobiega przenikaniu wód opadowych z wyżej położonej działki nr ew. [...]. Przyjmując więc ustalenia wynikające z opinii eksperckiej w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...], [...], [...] i [...], sporządzonej w lipcu 2009 r., jak również stan techniczny i funkcjonalny cokołu ogrodzenia, organ odwoławczy uznał, iż właściciele działki nr [...] nie naruszyli stosunków wodnych na działce nr [...], które uzasadniałoby podjęcie przez organ decyzji nakazującej przywrócenie prawidłowego stanu rzeczy. Kolegium wskazało, iż pomimo podniesienia terenu działki nr [...] w stosunku do działki Odwołującej, ewentualny spływ wody w kierunku działki Odwołującej tamowany jest przez ww. cokół, w stosunku do którego powinny być podjęte czynności naprawcze wskazane w przez Inspektora Nadzoru Inwestorskiego D. M. Zapewni to dalszą funkcjonalność ww. obiektu. W ocenie Kolegium, ewentualne wykonanie ww. obiektu w warunkach samowoli budowlanej nie ma wpływu na jego funkcjonalne znaczenie dla regulacji stosunków wodnych na przedmiotowym terenie. Dopóki zaś nie zostanie w sposób jednoznaczny wykazane, iż ww. podmurówka nie przebiega wzdłuż granicy między ww. działkami, jak również, to iż którakolwiek ze stron w własnej winy niszczy ww. obiekt, wskazane czynności powinny być wykonywane zgodnie z dyspozycją art. 154 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, zgodnie z którym domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i krzewów na granicy. Korzystający z wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania.
Odnosząc się do pozostałych argumentów wskazanych w odwołaniu zaznaczono, iż Odwołująca nie przedstawiła dowodów wprost wskazujących na "zaśmiecanie" jej działki przez właścicieli działki nr [...] zgniłymi gałęziami czy konarami. Nie można wiec uznać, aby to właściciele działki nr [...] naruszyli stosunki wodne poprzez rozmiękczenia gruntu w strefie posadowienia cokołu, co również może mieć wpływ na zaleganie wód zastainowych na działce Odwołującej. Usunięcie gałęzi/konarów/krzewów może zaś przyczynić się do nieodkładania się wody w rejonie ww. podmurówki.
W nawiązaniu do kwestii wyłączenia z udziału w postępowaniu B. Z. wskazano, iż Wójt Gminy C. postanowieniem z [...] marca 2016r. odmówił wyłączenia ww. od udziału w przedmiotowym postępowaniu nie znajdując uchybień w prowadzonym postępowaniu ani też podstaw do uznania jej działań za stronnicze, nierzetelne czy niekompetentne. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji w powyższej kwestii wskazując, że subiektywne przekonanie Odwołującej o braku kompetencji, czy o negatywnym nastawieniu urzędnika do danej sprawy nie może automatycznie skutkować zaistnieniem podstaw do jego wyłączenia od udziału w sprawie.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła H. M. Skarżąca zarzuciła nie odniesienie się do jej odwołania uzupełnionego wnioskami z 14 lipca 2017 r.
Skarżąca wskazała nadto, że nigdy przed 2003r. tj. podwyższeniem terenu działki przez p. G. do 1 metra, działka, którą kupiła w 1983r. nie była zalewana. Działka była sucha przez 20 lat, do czasu kiedy p. G. drastycznie zmienili na niej stosunki wodne. Wskazała, że SKO decyzją z [...] grudnia 2017r. nadal - mimo treści uzasadnienia wyroku WSA z 13 listopada 2014r. - nie odniosło się do faktu, iż p. G. w 2003r. podwyższyli swój teren do 1 metra i ukształtowali go ze spadkiem w kierunku jej działki - co stwierdziły liczne Organa, w tym MWINB, PINB, RZGW, a dowody na tę okoliczność są w aktach sprawy . Dalej skarżąca wskazała także, że nie jest takim odniesieniem ze strony SKO fałszywe twierdzenie, że podmurówka p. G. będąca w stanie ruiny pełni rolę muru oporowego wobec działki.
Skarżąca nadmieniła także, że p. G. dużą część swoich działek zabetonowali w 2003 i 2004r. (samowola budowlana). Podobnie postąpili z częścią działki gminnej nr [...] (biegnącej w poprzek kilku działek prywatnych) będącej pierwotnie rowem odwadniającym na terenach o wysokim poziomie wód gruntowych. Jak podkreśliła skarżąca p. G. wybudowali także "drogę wewnętrzną" na dz. nr [...] bez pozwolenia budowlanego. Do bezprawnych samowolnych działań p. G. skarżąca zaliczyła także budowę ich podmurówki pod ogrodzenie które jest wyższe niż 220 cm i nie zostało zgłoszone w PINB, dlatego także ono jest samowolą budowlana, stwierdzoną przez PINB [...] kwietnia 2008r. Wskazała na jej zły stan techniczny.
Skarżąca wniosła, by SKO uwzględniło wszystkie powody naruszenia stosunków wodnych przez p. G. na jej działkach. Ponadto wniosła o uwzględnienie wszystkich dowodów załączonych do odwołania z [...] czerwca 2016r. oraz wszystkich dowodów załączonych do wniosków z [...] lipca 2016r. do SKO do sygn. [...] tj. kolejnych zdjęć i płyt CD, przeprowadzenie dowodu z 15 zdjęć zalanej działki w A. z [...] stycznia 2018r. na okoliczność oczywistego naruszenia na niej stosunków wodnych przez p. G. i trwających skutków tego naruszenia.
W uzupełnieniu skargi z 19 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącej r.pr. G. K. złożył dodatkowe wnioski oraz podniósł, że Decyzja SKO i Decyzja Wójta naruszają:
1. przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 § 5 kpa w zw. z art. 6, 7 i 8 kpa, poprzez zaaprobowanie wydania decyzji Wójta przy bezpośrednim udziale pracownika organu administracji publicznej w osobie B. Z., która brała bezpośredni udział w wydawaniu poprzednich decyzji w sprawie, co doprowadziło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego, tj. praworządności, prawdy obiektywnej oraz obowiązku pogłębiania przez organy administracji zaufania obywateli do organów państwa;
2. przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 (zasady praworządności), art. 7 (zasady prawdy obiektywnej) oraz przede wszystkim art. 8 (zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej), art. 107 § 3 (zasada należytego wyjaśnienia podstaw podjętej decyzji), jak i art. 9 kpa (zasady udzielenia wyjaśnień przez organy administracji publicznej) poprzez nieudzielenie przez Organ żadnych wyjaśnień na temat przyczyn i powodów, dla których zaaprobowano treść opinii Inspektora Nadzoru Inwestorskiego D. M., która jest całkowicie sprzeczna z obiektywnymi i łatwymi do oceny dowodami przedłożonymi przez Skarżącą, przede wszystkim zdjęciami betonowego cokołu dokumentującymi m. in. przerwy technologiczne oraz dziury wobec uschnięcia zamurowanych w nim drzew;
3. przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie w należyty sposób postępowania wyjaśniającego z uwagi na m. in. całkowite pominięcie zgłaszanych przez Skarżącą uwag i zastrzeżeń, w tym niewyjaśnienie wskazanych w wyroku rozbieżności co do przyczyny (przyczyn) znajdowania się na działce [...] zastoin wody i faktu podwyższenia poziomu terenu działki przez właścicieli działki [...] o prawie jeden metr;
4. przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 80, 84 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez wydanie decyzji SKO w oparciu wyłącznie o:
a) wadliwą opinię Inspektora Nadzoru Inwestorskiego D. M.,
b) wadliwą i niemogącą mieć zastosowania w niniejszej sprawie opinię wydaną w sprawach naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...], [...], [...] i [...], sporządzoną w lipcu 2009 r. przez B. C. i innych;
5. przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez potraktowanie samowoli budowlanej w postaci betonowego cokołu ogrodzenia za urządzenie w rozumieniu art. 29 ust. 3 Ustawy i urządzenie budowlane w rozumieniu art. 2 ust. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, kiedy urządzeniem w rozumieniu tych przepisów i niniejszej sprawy może być wyłącznie trwałe, legalne i wybudowane zgodnie ze sztuką budowlaną ogrodzenie składające się z betonowego cokołu stanowiącego skuteczny mur oporowy, a nie nielegalny (a zatem tymczasowy) murek, zakwestionowany przez organy PINB m. in. w decyzji z [...] stycznia 2010 r. o nr [...] i podlegający z tych powodów przymusowej rozbiórce.
W uzupełnieniu skargi z 1 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącej r.pr. A. C. zarzucił m. in.:
1. naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasadę swobodnej oceny dowodów, tj. art. 7 kpa i 80 kpa poprzez uznanie, iż stan faktyczny został przez organy ustalony w stopniu wystarczającym,
2. niezastosowanie art. 29 ust. 1, 2 i 3 ustawy Prawo wodne pomimo przesłanek do tego,
3. naruszenie poprzez niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie art. 29 p 14 i p 23 w zw. z art. 30 ust. 5c, ust. 6 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z 29 i nast. i art. 185 i nast. prawa wodnego (w treści obowiązującej przed 2017r.) poprzez nie wydanie przez organy obu instancji prawidłowej decyzji określającej koszty prac wpływających na stosunki wodne na nieruchomości skarżącej,
4. naruszenie art. 153 ppsa,
W imieniu Skarżącej wniósł o wydanie wskazań, co do dalszego postępowania umożliwiających zakończenie sporu między stronami.
W uzupełnieniu skargi z 4 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej r.pr. W. K. podniosła dodatkowo zarzut naruszenia art. 29 ustawy prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych jedn. tekst (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając więc skargę na decyzję, Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy, jak również obowiązujący w dacie zaskarżonej decyzji stan prawny, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotne w sprawie jest, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/14, decyzji SKO w [...] z [...] maja 2014 r., Nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzj Wójta Gminy C. z [...] września 2013r. nr [...] stwierdzającej, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...] w miejscowości A. przez A. G. i U. G. - właścicieli działki nr ew. [...].
W przywołanym powyżej wyroku bowiem Sąd wskazał jakie okoliczności wymagają wyjaśnienia, a na mocy art. 153 p.p.s.a., organy związane są oceną prawną wyrażoną przez Sąd. Tym samym przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji, badanej w niniejszym postępowaniu, zasadniczą kwestią jest to, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z wytycznymi oraz oceną prawną wyrażoną w cytowanym wyżej wyroku. Wynikające z art. 153 p.p.s.a. związanie organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć zarówno stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., I SA/Wa 1597/06, LEX nr 320090).
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, że artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Naruszenie zaś przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1591/11, publ. LEX nr 1339558; z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1404/13, publ. LEX nr 1774161).
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że w wyroku z 13 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/14, Sąd wskazał że oceniane przez organy dowody w postaci: dokumentacji zdjęciowej, protokołów z przeprowadzonych na przestrzeni kilku lat wizji, zarządzeń Wójta Gminy C. w sprawie ogłoszenia pogotowia przeciwpowodziowego oraz alarmu powodziowego, a także opinii w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...], [...], [...][...] we wsi A. sporządzonej w lipcu 2009r. przez B. C., J. K., T. D., P. M. i R. S., usprawiedliwiały przyjęcie stanowiska, że na terenie, na którym leżą działki H. M. występuje wysoki stan wód gruntowych. Nie dawały one jednak podstaw do konkluzji, że to właśnie ten wysoki stan wód gruntowych jest powodem stwierdzonych stosunków wodnych na działce skarżącej. W szczególności z uzasadnienia tego wyroku wynika, że na spornym terenie znajdują się zastoiny wody i fakt ten nie jest przez nikogo kwestionowany. Istnieje natomiast rozbieżność co do przyczyny (przyczyn) tego stanu rzeczy. Przywołana bowiem opinia z 2009 r. stwierdza, że ukształtowanie powierzchni oraz wykonane ogrodzenie z podmurówką nie wskazuje na możliwość wystąpienia spływu wody z działki [...] na działkę nr [...]. W ocenie Sądu jednak wymagane jest odniesienie się do konsekwentnie podnoszonych przez skarżącą twierdzeń co do słabej jakości ogrodzenia oraz – w konsekwencji – nie spełniania funkcji ochronnej przed spływem wód z działki [...] na działkę nr [...]. W ocenie zatem Sądu, wyrażonej w przywołanym wyroku, rolą organów w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie dokonanie oceny nie tyle zgodności owego cokołu z przepisami prawa budowlanego, bo do tego powołane są organy nadzoru budowlanego, ale przepuszczalności i stanu technicznego tego murku w kontekście ewentualnego przemakania wody przez ten mur z terenu położonego wyżej tj. działki małżonków Gruszczyńskich. Sąd nadto wyjaśnił, że organy rozpoznając niniejszą sprawę nie są kompetentne w sprawie zastrzeżonej dla organów budowlanych, jednakże władne są do oceny stanu ogrodzenia, które niweluje podwyższenie terenu działki nr ew. [...]. W takich bowiem warunkach, w ocenie Sądu, stan techniczny tego ogrodzenia nabiera zasadniczego znaczenia dla sprawy ewentualnego naruszenia stosunków wodnych.
Wobec tak sformułowanych wytycznych, rzeczą zatem organów, było wyjaśnienie czy stan techniczny ogrodzenia, pozwala na spełnienie przez niego roli separatora, uniemożliwiającego spływ wód z działki [...] na działkę [...].
Jak wynika z akt sprawy, celem wypełnienia obowiązku nałożonego przez Sąd w wyroku sygn. IV SA/Wa 1311/14, przeprowadzony został dowód z oględzin, w wyniku którego ostatecznie sporządzona została przez pana D. M. – Inspektora Nadzoru Budowlanego Opinia techniczna konstrukcyjno – budowlana istniejącego grodzenia z siatki na słupkach stalowych i cokole betonowym pomiędzy działkami nr ew. [...] i [...] we wsi A. gmina C. (k. 192 i wcześniejsze, tom 2/4 akt administracyjnych). Z opinii tej wynika, że cokół ogrodzenia stanowi formę murka oporowego, jest stabilny. Stan techniczny ogrodzenia nie stanowi zagrożenia i nadaje się do dalszego użytkowania, jakkolwiek dla prawidłowej eksploatacji należy wykonać prace naprawczo-konserwacyjne. W piśmie zaś z 3 marca 2016 r. (k. 201, tom 2/4 akt administracyjnych) Inspektor Budowlany wyjaśnił, że konstrukcja budowli pozwala na pełnienie funkcji muru oporowego, zabezpieczającego przed osuwanie się gruntu.
W ocenie Sądu zatem organy wywiązały się należycie z obowiązków nałożonych przez Sąd w ww. wyroku. Jednocześnie dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Mając bowiem na uwadze treść oceny technicznej, sformułowaną przez osobę posiadającą wiadomości specjalistyczne, zdaniem Sądu, organy zasadnie uznały, że omawiane ogrodzenie spełnia rolę muru oporowego niwelującego skutki podwyższenia gruntu działki p. G.
Przy tym Sad wyjaśnia, że stwierdzenie iż ogrodzenie stanowi opór przed osuwaniem ziem i spływem wód z terenu działki p. G. na teren działki p. M., nie stanowi zaprzeczenia, że stosunki wodne na działce H. M. uległy zmianie. Niemniej istotą decyzji wydawanej w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne (mającej zastosowanie w niniejszej sprawie), nie jest stwierdzenie zaistnienia zmiany stanu wód na gruncie, ale nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jest to jednak możliwe wyłącznie w razie ustalenia, że spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Stąd też, w przypadku ustalenie, że ogrodzenie znajdujące się pomiędzy działkami [...] oraz [...] stanowi osłonę przed negatywnym oddziaływaniem podwyższenia gruntu na działce p. G. na działkę p. M., nie jest możliwe wydanie decyzji o innej treści, niż odmawiającej nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Co prawda w niniejszej sprawie sentencja decyzji organu I instancji stanowi, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...], to jednak błąd w zakresie sformułowania sentencji pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Istotą bowiem rozstrzygnięcia jest, że brak jest przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, obowiązującej w dniu wydania decyzji.
Należy również wskazać, że Kolegium odniosło się do sygnalizowanej w wyroku z 2014 r. kwestii dotyczącej nieprawidłowego – zdaniem skarżącej – wyznaczenia do rozpoznania sprawy p. B. Z. Sąd rozważania w tym zakresie uznaje za prawidłowe. Strona skarżąca nie wskazała żadnych argumentów pozwalających uznać, że organ odwoławczy błędnie ocenił kwestię braku podstaw do wyłączenia ww. osoby od udziału w sprawie.
Pozostałe kwestie podnoszone przez skarżącą oraz jej pełnomocników nie mogły być przedmiotem rozpoznania, z uwagi na związanie oceną prawną oraz zaleceniami wyrażonymi przez tutejszy Sąd w wyroku z 13 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/14.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że nie uwzględnił wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 16 kwietnia 2019 r. uzasadnianej przez skarżącą zmianą pełnomocnika. Trzeba bowiem wyjaśnić, że pomimo zmiany pełnomocnika na 8 dni przed wyznaczonym terminem rozprawy, skarżąca nie była pozbawiona pomocy prawnej. Stosownie bowiem do brzmienia art. 42 § 2 p.p.s.a. pełnomocnik profesjonalny ma obowiązek działać za stronę przez 2 tygodnie od dnia wypowiedzenia pełnomocnictwa. Dotychczasowy pełnomocnik stawił się na rozprawie i reprezentował interesy skarżącej. Dodatkowo wskazać trzeba, że w toku postępowania sądowego skarżąca kilkakrotnie deklarowała brak zaufania do pełnomocników wyznaczonych jej z urzędu, a sytuacja że na kilka dni przed rozprawą zmieniany był pełnomocnik, już raz miała miejsce. Jej skutkiem było odroczenie rozprawy wyznaczonej na 13 lutego 2019 r. W tej sytuacji w ocenie Sądu wystąpienie przez skarżącą o odroczenie rozprawy po raz kolejny z uwagi na zmianę pełnomocnika nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż nosi znamiona nadużycia prawa. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1382/15, do nadużycia prawa dochodzi gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. Zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Z tych przyczyn Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy w dniu 16 kwietnia 2019 r.
Mając na uwadze powyższe, Sąd skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI