IV SA/Wa 753/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Kultury odmawiające uzgodnienia lokalizacji inwestycji celu publicznego, uznając, że wszczęcie postępowania o wpis do rejestru zabytków nie oznacza automatycznego objęcia obiektu ochroną konserwatorską.
Sąd uchylił postanowienie Ministra Kultury, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia lokalizacji inwestycji celu publicznego (zmiana przebiegu drogi wojewódzkiej). Sąd uznał, że samo wszczęcie postępowania o wpis zespołu dworsko-parkowo-folwarcznego do rejestru zabytków nie stanowi podstawy do objęcia go ochroną konserwatorską, jeśli nie została wydana ostateczna decyzja wpisująca go do rejestru. W związku z tym, organ II instancji powinien ponownie rozpatrzyć sprawę, ustalając, czy obiekt faktycznie podlega ochronie.
Sprawa dotyczyła skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w P. na postanowienie Ministra Kultury utrzymujące w mocy odmowę uzgodnienia lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na zmianie przebiegu drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości Z. Odmowa uzgodnienia wynikała z opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który stwierdził, że planowana droga naruszy historyczny układ przestrzenny zespołu dworsko-parkowo-folwarcznego i będzie wymagała rozbiórki części zabytkowych zabudowań. Minister Kultury podtrzymał tę decyzję, wskazując, że wszczęto postępowanie o wpisanie zespołu do rejestru zabytków, co oznacza, że teren ten podlega ochronie konserwatorskiej. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, uznając je za wadliwe. Kluczowym argumentem sądu było to, że samo wszczęcie postępowania o wpis do rejestru zabytków nie jest równoznaczne z objęciem obiektu ochroną konserwatorską. Zgodnie z ustawą o ochronie zabytków, ochrona taka następuje dopiero z chwilą wydania decyzji o wpisie do rejestru. W związku z brakiem takiej decyzji w aktach sprawy, organ II instancji powinien ponownie ustalić, czy obiekt faktycznie podlega ochronie konserwatorskiej, co z kolei przesądzi o konieczności uzgodnienia lokalizacji inwestycji. Sąd wskazał na naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących ustalenia stanu faktycznego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo wszczęcie postępowania o wpis do rejestru zabytków nie powoduje, że obiekt podlega ochronie konserwatorskiej. Konieczne jest wydanie decyzji o wpisie do rejestru.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie zabytków stanowi, że ochrona następuje z chwilą wpisu do rejestru na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Złożenie wniosku o wpis nie jest wystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przewiduje wymóg uzgodnienia decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego m.in. z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską.
u.o.z. art. 9 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zabytek nieruchomy wpisuje się do rejestru na podstawie decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.o.z. art. 6 § ust. 1 b, c)
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 7 § pkt 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wymienia układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane jako zabytki nieruchome podlegające ochronie.
u.o.z. art. 89 § pkt 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 91 § ust. 4 pkt 4)
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie zebranych dowodów, czy strona wykazała swoje prawa lub interesy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samo wszczęcie postępowania o wpis do rejestru zabytków nie oznacza objęcia obiektu ochroną konserwatorską. Organ II instancji nie ustalił, czy wydano decyzję o wpisie do rejestru zabytków. Wadliwe ustalenie stanu faktycznego w zakresie ochrony konserwatorskiej.
Odrzucone argumenty
Zespół dworsko-parkowo-folwarczny podlega ochronie konserwatorskiej, ponieważ wszczęto postępowanie o jego wpis do rejestru zabytków. Planowana inwestycja spowoduje nieodwracalne zmiany i zniszczenie układu przestrzennego oraz zabytkowych budynków. Drgania wywołane ruchem pojazdów mogą negatywnie wpłynąć na stabilność zabudowy.
Godne uwagi sformułowania
Dopóty zatem nie zostanie wniosek o wpis rozstrzygnięty w drodze decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o treści pozytywnej tzn. o wpisie zabytku do rejestru, dopóty obiekt nie znajdzie się w rejestrze zabytków i tym samym nie będzie podlegał ochronie na podstawie art. 7 pkt 1 cytowanej ustawy. Złożenie jedynie wniosku o wpis do rejestru, jak zostało to uczynione w niniejszej sprawie, nie powoduje, iż obiekt podlega ochronie konserwatorskiej.
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Jakub Linkowski
członek
Zofia Flasińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony zabytków w kontekście planowania przestrzennego i inwestycji celu publicznego, w szczególności momentu powstania obowiązku uzgodnień z konserwatorem zabytków."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy postępowanie o wpis do rejestru zabytków jest w toku, a nie zakończyło się decyzją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje kluczową różnicę między wszczęciem postępowania a jego zakończeniem decyzją w kontekście ochrony prawnej, co ma znaczenie praktyczne dla wielu postępowań administracyjnych.
“Czy wszczęcie postępowania o wpis do rejestru zabytków chroni zabytek? Sąd Administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 753/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-07-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-04-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Szymańska /sprawozdawca/ Jakub Linkowski Zofia Flasińska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego Skarżony organ Minister Kultury Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie asesor WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Paweł Włodarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w P. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia lokalizacji inwestycji celu publicznego - uchyla zaskarżone postanowienie - Uzasadnienie Postanowieniem z dn. [...].09.2004 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dn. 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717), art. 6 ust. 1 b, c), art. 7 pkt 1, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4) ustawy z dn. 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 106 kpa odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego jakim jest zmiana przebiegu drogi wojewódzkiej nr [...] S.z miejscowości Z.. W uzasadnieniu wskazano, że Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w P. w dn. 07.09.2004 r. wydał opinię, z której wynika, że wytyczenie drogi przez podwórze założenia dworsko-parkowo-folwarcznego w Z. doprowadzi do zniszczenia zabytkowego historycznego układu przestrzennego. Układ ten istnieje co najmniej od połowy XIX wieku. Planowana droga przecina podwórze w jego części zachodniej i całkowicie narusza jego pierwotny układ kompozycyjny. Nadto wiąże się z rozbiórką części zabudowań. Wskutek zażalenia wniesionego przez [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. Minister Kultury postanowieniem z dnia [...].01.2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, iż [...].09.2004 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. wszczął postępowanie w sprawie wpisania przedmiotowego zespołu do rejestru zabytków. Teren ten podlega zatem ochronie konserwatorskiej.W ocenie organu realizacja inwestycji wprowadziłaby na teren zespołu nieodwracalne zmiany zarówno w organizacji przestrzennej, jak i zachowaniu zabytkowych budynków. Poprowadzenie drogi przez podwórze folwarczne, co nie ma żadnego historycznego uzasadnienia, rozbijałoby zwartą kompozycję przestrzenną tego podwórza. Ponadto inwestycja wiązałaby się z koniecznością rozbiórki kilku budynków powstałych w XIX i na początku XX wieku. Stanowią one integralną część rozplanowania przestrzennego podwórza. Planowane do wyburzenia budynki wraz z pozostałymi obiektami stanowią zespół jednorodny pod względem historycznym, stylistycznym i funkcjonalnym. Ponadto drgania wywołane przez ciężkie pojazdy mogłyby mieć negatywne skutki dla stabilności zabudowy folwarcznej oraz pałacu. W skardze do sądu administracyjnego [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. wniósł o uchylenie postanowień wydanych przez organy obydwu instancji, jako naruszających ustawę z dn. 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Skarżący podkreśla, iż planowana inwestycja polegać miała na "wyprostowaniu" odcinka drogi wojewódzkiej w miejscowości Z. i zburzeniu tym samym części zabudowań zespołu dworsko-parkowo-folwarcznego. Przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego były prowadzone rozmowy z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, który uzgodnił przedstawiony projekt pismem z dn. 30.01.2004 r. Pomimo tych ustaleń, Konserwator odmówił uzgodnienia tego przedsięwzięcia. Skarżący podnosi, iż zespół dworsko-pałacowo-folwarczny wbrew twierdzeniom organów ochrony zabytków, znajduje się w "opłakanym stanie", grozi zawaleniem. Do chwili wszczęcia postępowania w sprawie lokalizacji drogi nikt się nim nie interesował, dopiero obecnie wszczęto postępowanie o wpisanie tego obiektu do rejestru zabytków. Ochrony konserwatorskiej nie było zatem w dniu złożenia przez Burmistrza Miasta K. projektu decyzji celem uzgodnienia. Objęcie ochroną tego zespołu poprzez realne działanie w celu uratowania niszczejących obiektów (umowa dzierżawy) nie może stanowić przeszkody w realizacji inwestycji, gdyż nie widać żadnych działań dzierżawczy zmierzających w tym kierunku. Zagrożenie natomiast dla budynków, którego źródłem byłoby zwiększenie drgań i ujemnych oddziaływań związanych z większym ruchem pojazdów nie będzie miało miejsca, bowiem zastosowana technologia spowoduje znaczne ograniczenie przenoszenia hałasu i drgań. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dn. 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 80, poz. 717 ze zm.) przewiduje wymóg uzgodnienia decyzji ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego m.in. z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską. O tym natomiast, czy dany obszar bądź obiekt podlega ochronie konserwatorskiej stanowi ustawa z dn. 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568). Pod względem przedmiotowym zabytki nieruchome podlegające ochronie wymienia, co prawda nie jest to wyliczenie enumeratywne, art. 6 ust. 1 pkt 1) powołanej ostatnio ustawy. Wśród nich znajdują się układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane. Jednocześnie ustawa przewiduje następujące formy ochrony zabytków: - wpis do rejestru zabytków, - uznanie za pomnik historii, - utworzenie parku kulturowego, - ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Aby zatem obszar lub obiekt był objęty ochroną konserwatorską musi być spełniony przynajmniej jeden z powyżej wymienionych warunków. Minister Kultury uznał, iż wobec faktu, iż zostało wszczęte postępowanie w sprawie wpisania obiektu do rejestru zabytków, teren ten podlega ochronie konserwatorskiej. Stanowisko powyższe należy uznać za wadliwe. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytek nieruchomy wpisuje się do rejestru na podstawie decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Dopóty zatem nie zostanie wniosek o wpis rozstrzygnięty w drodze decyzji wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o treści pozytywnej tzn. o wpisie zabytku do rejestru, dopóty obiekt nie znajdzie się w rejestrze zabytków i tym samym nie będzie podlegał ochronie na podstawie art. 7 pkt 1 cytowanej ustawy. Złożenie jedynie wniosku o wpis do rejestru, jak zostało to uczynione w niniejszej sprawie, nie powoduje, iż obiekt podlega ochronie konserwatorskiej. Konieczne jest wydanie w tym przedmiocie decyzji. Organ II instancji powinien zatem dokonać ustalenia, czy została wydana decyzja o wpisie zespołu do rejestru zabytków. W aktach postępowania administracyjnego brak takiego orzeczenia, natomiast z uzasadnienia rozstrzygnięcia Ministra Kultury można wywieść, iż powyższa okoliczność w ocenie tego organu pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy. Rozpatrując zatem ponownie zażalenie [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w P., w pierwszej kolejności organ II instancji ustali, czy wydano decyzję o wpisie przedmiotowego zespołu do rejestru zabytków. Okoliczność ta bowiem przesądzi o tym, czy w ogóle obiekt objęty jest ochroną konserwatorską. W konsekwencji zatem, czy decyzja ustalająca lokalizację zmiany przebiegu drogi wymaga uzgodnienia z właściwym konserwatorem zabytków. Uznając zatem, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, a to art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a wadliwość ta może mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie. O kosztach nie orzeczono ze względu na brak wniosku uprawnionego podmiotu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI