IV SA/Wa 723/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2009-08-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
planowanie przestrzennestudium uwarunkowańprawo własnościochrona środowiskapark narodowyteren leśnyuchwała rady gminyinteres prawnyzagospodarowanie przestrzenne

WSA w Warszawie oddalił skargę właściciela nieruchomości na uchwałę Rady Gminy dotyczącą studium uwarunkowań przestrzennych, uznając, że przeznaczenie terenu pod las i zalesienie było uzasadnione ochroną środowiska i położeniem nieruchomości w otulinie parku narodowego.

Skarga dotyczyła uchwały Rady Gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła nieruchomość skarżącego pod tereny lasów i zalesień. Skarżący zarzucał naruszenie prawa własności, ignorowanie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości oraz niewłaściwy tryb podejmowania uchwały. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że przeznaczenie terenu było uzasadnione jego położeniem w otulinie parku narodowego i obszaru chronionego krajobrazu, a także przepisami o ochronie gruntów leśnych, mimo częściowej zabudowy nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę M. O. na uchwałę Rady Gminy S. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła jego nieruchomość pod tereny lasów i zalesień. Skarżący podnosił szereg zarzutów, w tym naruszenie prawa własności, zignorowanie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, włączenie zabudowanego terenu do obszaru lasu oraz nieprawidłowości w procedurze uchwalania studium. Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, ponieważ uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącego w sposób uzasadniający jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Sąd podkreślił, że studium, choć nie jest aktem prawa miejscowego, wiąże organy gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, a jego ustalenia mogą pośrednio wpływać na prawo własności. W ocenie Sądu, przeznaczenie nieruchomości skarżącego pod funkcję leśną i do zalesienia było uzasadnione jej położeniem w otulinie Parku Narodowego i Obszaru Chronionego Krajobrazu, a także przepisami ustawy o lasach i o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sąd stwierdził, że gmina dokonała wyboru priorytetów, przyznając pierwszeństwo ochronie środowiska i walorom przyrodniczym terenu, co było dopuszczalne w świetle obowiązującego prawa, mimo częściowej zabudowy nieruchomości wynikającej z jej wcześniejszego wykorzystania na cele obronne. Zarzuty dotyczące naruszenia trybu procedury uchwalania studium również zostały uznane za niezasadne, gdyż sąd stwierdził, że uwagi skarżącego zostały rozpatrzone przez Radę Gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała w sprawie studium może naruszać interes prawny właściciela nieruchomości, ponieważ jej ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, które bezpośrednio kształtują sposób wykonywania prawa własności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć studium nie jest aktem prawa miejscowego, jego ustalenia muszą być uwzględnione w planach miejscowych, co pośrednio, ale wiążąco wpływa na sposób wykonywania prawa własności. Dlatego właściciel ma legitymację do zaskarżenia uchwały w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (32)

Główne

u.s.t. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie terytorialnym

Umożliwia zaskarżenie uchwały organu gminy naruszającej interes prawny lub uprawnienie strony, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym art. 101 § 1

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 1 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa zasady uwzględniania w planowaniu przestrzennym m.in. wymagań ochrony środowiska, walorów ekonomicznych przestrzeni oraz prawa własności.

u.p.z.p. art. 9 § 1, 4 i 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definiuje studium jako wewnętrzny akt polityki przestrzennej gminy, niebędący aktem prawa miejscowego, ale wiążący dla organów przy sporządzaniu planów miejscowych.

u.p.z.p. art. 10 § 1 i 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa skład studium, w tym uwarunkowania istniejące i kierunki przyszłych planów miejscowych oraz obszary ochrony środowiska.

u.p.z.p. art. 12 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Reguluje procedurę rozpatrywania uwag do projektu studium przez radę gminy.

u.l. art. 14 § 2

Ustawa o lasach

Określa rodzaje gruntów, które mogą być przeznaczone do zalesienia, w tym 'inne grunty nadające się do zalesienia'.

u.o.g.r.i.l. art. 3 § 2 pkt 3

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Dotyczy ochrony gruntów leśnych, w tym przywracania wartości użytkowej gruntom, które utraciły charakter leśny.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Reguluje prawo własności, stanowiąc, że właściciel może korzystać z rzeczy i rozporządzać nią zgodnie z zasadami współżycia społecznego i ustawami.

p.p.s.a. art. 53 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez sąd administracyjny.

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 1 § 2 pkt 3, art. 9 ust. 1, 4 i 5

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach art. 3

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach art. 14 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 10 § 1 pkt 1 i 8, ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 12 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 14 § 1

Kodeks cywilny art. 140

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 53 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 9 § 1, 4 i 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 6 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 10 § 1 i 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 3 § 1

Konst. RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 21 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konst. RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 1 § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach art. 14 § 2

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 3 § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 10 § 2 pkt 1-3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa własności poprzez przeznaczenie zabudowanej nieruchomości pod tereny leśne. Zignorowanie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. Włączenie terenu trwale zabudowanego do obszaru lasu. Niewłaściwy tryb podejmowania uchwały, w tym nierozpatrzenie uwag skarżącego. Uznanie za las gruntu trwale zabudowanego. Niezgodność oznaczenia graficznego i nazewnictwa z przepisami. Pominięcie interesu prywatnego obywatela na rzecz interesu publicznego.

Godne uwagi sformułowania

studium nie jest aktem prawa miejscowego, lecz stanowi wewnętrzny akt kreacji polityki przestrzennej w gminie ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych ingerencja ta jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy znajduje uzasadnienie w obowiązującym prawie Prawo własności nie jest bowiem prawem o nieograniczonej ochronie. Jego wykonywanie może być ograniczone, lecz źródłem tego ograniczenia musi być ustawa ustalenie dla nieruchomości skarżącego funkcji leśnej i do zalesienia, jako pośrednio ingerujące w wykonywanie przez skarżącego prawa własności nieruchomości, znajduje uzasadnienie w obowiązującym prawie

Skład orzekający

Marian Wolanin

przewodniczący sprawozdawca

Łukasz Krzycki

sędzia

Wanda Zielińska-Baran

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności zaskarżenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przez właściciela nieruchomości oraz kryteria oceny zgodności przeznaczenia terenu z przepisami o ochronie środowiska i planowaniu przestrzennym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości położonej w otulinie parku narodowego i obszaru chronionego krajobrazu, z uwzględnieniem jej historii (teren wojskowy).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w zakresie ochrony środowiska i planowania przestrzennego, co jest częstym tematem w prawie administracyjnym.

Własność kontra natura: czy gmina może przeznaczyć Twoją działkę pod las?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 723/09 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2009-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marian Wolanin /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1981/09 - Wyrok NSA z 2010-02-16
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 16 poz 95
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 9 ust. 1, 4 i 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M. O. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego - oddala skargę -
Uzasadnienie
Rada Gminy S. w dniu [...] czerwca 2006 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S.
W dniu 2 kwietnia 2009 r. M. O., po uprzednim wezwaniu na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) Rady Gminy S. do usunięcia naruszenia prawa powołaną uchwałą z dnia 1 czerwca 2006 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę uchwałę zarzucając naruszenie:
* art. 1 ust. 2 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i
zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez
zignorowanie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości oraz prawa własności
prywatnej,
* art. 10 ust. 1 pkt 1 i 8 tej ustawy, poprzez nieuwzględnienie w studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy,
dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu oraz
stanu prawnego gruntu,
* art. 10 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, poprzez wyłączenie spod zabudowy terenu trwale
zabudowanego i zagospodarowanego oraz włączenie go do obszaru lasu/do
zalesienia,
* trybu podejmowania uchwały w sprawie studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy, określonego w art. 12 ust. 1 tej
ustawy, poprzez nierozpatrzenie uwag wniesionych do projektu studium na
podstawie art. 11 pkt 11 tej ustawy,
* art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz.
435 ze zm.), poprzez uznanie w studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy za las ponad 13 hektarów gruntu trwale
zabudowanego,
* art. 14 ust. 1 tej ustawy, poprzez ustalenie zalesienia gruntu, nie kwalifikującego
się do zalesienia, zgodnie z tym przepisem,
* interesu prawnego skarżącego, jako właściciela nieruchomości, poprzez
spowodowanie istotnego i bezprawnego ograniczenia sposobu
zagospodarowania nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania
przestrzennego i uniemożliwienie korzystania z gruntu zgodnie z jego stanem
prawnym i faktycznym, a przez to, naruszenie prawa własności skarżącego,
nieuzasadnione względami interesu publicznego, co narusza art. 140 Kodeksu
cywilnego.
* Sygn. akt IV SA/Wa 723/09
W obszernym uzasadnieniu skargi stwierdzono m.in., iż w czasie sporządzania Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S., skarżący wziął aktywny udział w procedurze uchwałodawczej i złożył wnioski oraz uwagi do projektu Studium, a w uwagach do projektu Studium podniósł, że dz. nr [...] jest nieruchomością zabudowaną i nie można traktować jej jako części miejskiego kompleksu leśnego. Wskazano również, iż projekt Studium nie uwzględnia stanu prawnego gruntu skarżącego oraz, że w tekście Studium posłużono się nieznanym ustawie pojęciem "dolesienia", podczas gdy przepisy o lasach posługują się pojęciem "zalesienie". Zarzucono, że oznaczenie graficzne i nazewnictwo przyjęte w projekcie studium wobec dz. nr [...] jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz. U. Nr 118 poz. 1233). Skarżący podniósł również, że rozpatrując jego wnioski do projektu studium całkowicie pominięto względy interesu prywatnego obywatela, przyznając bezwzględny prymat interesowi publicznemu.
W konsekwencji zgłoszonych zarzutów wniesiono o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy S. wniosła o oddalenie skargi odnosząc się do wszystkich zarzutów skargi i wskazując na ich bezzasadność.
W piśmie z dnia 9 lipca 2009 r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo wskazał, iż działki nr [...] i [...] z obrębu J., w dacie uchwalania zaskarżonego Studium oraz obecnie nie wchodzą w skład Lasu [...] oraz nie były i nie są objęte planem urządzenia tego lasu, stan faktyczny nieruchomości w znacznej części nie kwalifikuje jej do zalesienia ponieważ obszar o pow. ok. 5 ha, to jest 23% powierzchni tej nieruchomości objęty jest trwałą zabudową kubaturową, od której Wójt Gminy S. naliczył w roku 2009 podatek od nieruchomości za grunty zabudowane i budynki. Podkreślono również, iż na terenie dz. nr [...] i [...] nie obowiązują żadne ustalenia ochronne aktów wyższego rzędu z zakresu ochrony środowiska nakazujące władzom gminy przeznaczenie w Studium całego terenu tej nieruchomości na cele "zalesienia". W szczególności nie wynika to z przepisów dotyczących [...] Parku Narodowego, obszaru chronionego krajobrazu, ani istniejących rezerwatów. Obszaru tego nie zaliczono również do kategorii Natura 2000. Las [...] nie jest jednolitym kompleksem leśnym, lecz na jego terenie znajduje się zarówno zabudowa kubaturowa, jak i tereny komunikacji. Działający w imieniu Skarbu Państwa, zarządca Lasu [...], przed uchwaleniem zaskarżonego Studium wskazywał sugerowane, dopuszczalne przeznaczenie dz. nr 180, możliwe do realizacji przez prywatnego właściciela i nie kolidujące z funkcją leśną, tj. rekreacja, wypoczynek, edukacja ekologiczna, ogrody działkowe i zabudowa jednorodzinna ekstensywna.
Sygn. akt IV SA/Wa 723/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącego w sposób rozumiany w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.), jako nie mający umocowania w obowiązującym prawie. Skoro bowiem skarga złożona została w trybie powołanego art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, to rolą sądu administracyjnego było w pierwszej kolejności ustalenie, czy zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego, ponieważ według tego przepisu, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Na wstępie należy stwierdzić, iż skarga złożona została w przepisanym do tego terminie 60 dni od dnia wezwania przez skarżącego Rady Gminy S. do usunięcia naruszenia prawa kwestionowaną uchwałą w sprawie studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy (zgodnie z art. 53 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Wezwanie takie - zawarte w piśmie z dnia 23 lutego 2009 r. -nadane bowiem zostało w placówce pocztowej w dniu 23 lutego 2009 r., natomiast skarga złożona została w Urzędzie Gminy S. w dniu 3 kwietnia 2009 r.
Zaskarżona uchwała podjęta została w procedurze określonej przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717, ze zm.), w której według art. 9 ust. 1, 4 i 5, studium nie jest aktem prawa miejscowego, lecz stanowi wewnętrzny akt kreacji polityki przestrzennej w gminie przez radę gminy, w którym określa się lokalne zasady zagospodarowania przestrzennego, jednakże zawarte w studium ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Ustawowa okoliczność związania rady gminy ustaleniami studium przy sporządzaniu planu miejscowego będącego aktem prawa miejscowego, którego ustalenia kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności (art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) nakazuje przyjąć, iż uchwała w sprawie studium może naruszać interes prawny właściciela nieruchomości, chociaż oddziaływanie ustaleń studium na wykonywanie prawa własności nieruchomości nie jest bezpośrednie i realne. O ile bowiem samo studium nie oddziaływuje wprost na wykonywanie prawa własności, ponieważ nie może być podstawą jakichkolwiek rozstrzygnięć administracyjnych w zakresie planowania przestrzennego - a w konsekwencji nie może być materialnoprawną podstawą odmowy dopuszczenia przedsięwzięć inwestycyjnych (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1999/07), to jednak związanie rady gminy jego ustaleniami przy sporządzaniu planu miejscowego oznacza, iż
Sygn. akt IV SA/Wa 723/09
ustalenia studium muszą być odzwierciedlone w planie miejscowym, który z faktu bycia aktem prawa miejscowego, transponuje ustalenia studium w postać przepisów bezpośrednio kształtujących sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Mimo więc swojej kreacyjnej funkcji w zakresie polityki przestrzennej gminy, studium określa również prawnie wiążące kryteria wielu dopuszczalnych ustaleń w planie miejscowym, przez co, chociaż pośrednio, to jednak w sposób wiążący, oddziaływuje na wykonywanie prawa własności w przypadku, gdy po uchwaleniu studium, zasady gospodarowania przestrzenią zostaną następnie określone w planie miejscowym. Należy przy tym podkreślić, iż studium - zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - składa się z dwóch zasadniczych części. W pierwszej z nich określa się istniejące uwarunkowania w obszarze objętym studium, natomiast w drugiej części ustala się kierunki i wyznaczniki ustaleń przyszłych planów miejscowych. Ustalenia studium, determinując treść planów miejscowych, stanowią więc w istocie wyznacznik dla ukształtowania treści poszczególnych przepisów prawa miejscowego zawartego w planie miejscowym.
W rozpatrywanej sprawie teren przedmiotowej nieruchomości jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy S. z dnia [...] maja 2000 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wschodniej części gminy S. w zakresie wsi J. O ile jednak powołana uchwała w sprawie planu miejscowego wydana została przed podjęciem zaskarżonej uchwały w sprawie studium, o tyle ustalenia studium - z mocy art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - będą musiały być uwzględnione przez Radę Gminy S. w przypadku podejmowania jakichkolwiek prac planistycznych dotyczących obszaru objętego powołaną uchwałą w sprawie planu miejscowego. Z tego względu, skarżącemu przysługuje legitymacja skargowa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, skoro ustalenia zaskarżonej uchwały nie uwzględniają jego oczekiwań w zakresie wyznaczenia kierunkowych co do zagospodarowania jego nieruchomości, a jednocześnie ustalenia te mają wpływ na kształt rozwiązań planistycznych możliwych do przyjęcia w obowiązującym planie miejscowym, który wiążąco kształtuje możliwość zagospodarowania nieruchomości przez skarżącego.
Powyższe wskazuje zatem na dopuszczalność dokonywania przez Sąd oceny zaskarżonej uchwały w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy przez pryzmat naruszenia interesu prawnego skarżącego w ramach art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Stwierdzenie naruszenia interesu prawnego skarżącego nie uprawnia jednak do wyeliminowania zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego, jeżeli okaże się, iż naruszenie tego interesu było przez Radę Gminy S. uprawnione, jako znajdujące uzasadnienie w prawie
powszechnie obowiązującym.
Sygn. akt IV SA/Wa 723/09
Z art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika bowiem, iż kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Przepis ten wskazuje na przypisanie gminie przez ustawodawcę uprawnień planistycznych zwanych doktrynalnie "władztwem planistycznym", w ramach którego gmina samodzielnie kształtuje rozwój przestrzenny swojego terytorium. Samodzielność gminy w korzystaniu z tego uprawnienia nie oznacza jednak zupełnej swobody lub dowolności w określaniu funkcji planistycznych dla poszczególnych terenów. Granice tej samodzielności wyznacza przede wszystkim art. 1 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w którym ustawodawca wskazał na okoliczności konieczne do uwzględniania w planowaniu przestrzennym. Ponadto, granice te wyznaczają także inne akty prawa powszechnie obowiązującego normujące problematykę będącą przedmiotem ustaleń w aktach planistycznych, w tym także w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. O ile więc gmina samodzielnie wykonuje uprawnienia planistyczne, skutkiem czego ingeruje w wykonywanie prawa własności i innych praw przysługujących do nieruchomości, o tyle ingerencja ta jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy znajduje uzasadnienie w obowiązującym prawie. Gmina może więc naruszyć ustaleniami planistycznymi prawo własności nieruchomości, jednakże naruszenie to jest o tyle dopuszczalne, o ile zostanie przez gminę uzasadnione koniecznością ochrony lub realizacji innych wartości mających swoje źródło w aktach prawnych tej samej rangi, z których wynika ochrona własności. Prawo własności nie jest bowiem prawem o nieograniczonej ochronie. Jego wykonywanie może być ograniczone, lecz źródłem tego ograniczenia musi być ustawa (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). Celem zaś takiego ograniczenia może być m.in. konieczność realizacji celów publicznych, bezpieczeństwo państwa lub ochrona środowiska (art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Skarżący jest właścicielem działki gruntu nr ew. [...] z obrębu [...] J. w gminie S., która znajdują się w obszarze struktury funkcjonalnej oznaczonej w zaskarżonej uchwale symbolem "ZL", jako tereny lasów i zalesień. Z wypisu z zaskarżonej uchwały zawartego w piśmie z dnia 4 maja 2009 r. wynika również, że przedmiotowe działki gruntu położone są w granicach Otuliny [...] Parku Narodowego oraz w granicach [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu, tereny zaś sąsiadujące w ramach studium są przeznaczone jako tereny lasów z Rezerwatami [...]. Działka nr ew. [...] była uprzednio wykorzystywana na cele obronne, jako teren jednostki wojskowej, wskutek czego w ewidencji gruntów i budynków była oznaczona, jako tereny różne. Z dokumentacji przedłożonej przez skarżącego wynika natomiast, iż z ogólnej jej powierzchni ponad 20 ha, las z gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi stanowi zaledwie ok. 36% powierzchni nieruchomości skarżącego, 23% powierzchni jest zabudowana obiektami kubaturowymi, natomiast 64% powierzchni pozostaje niezabudowana, ale jest w części utwardzona parkingami i ciągami komunikacyjnymi, jak również na tej części znajdują się zabudowania podziemne. Działka zaś nr ew. [...] stanowi drogę utwardzoną asfaltem, jako dojazd do działki nr ew. [...].
W przedstawionym stanie faktycznym - w ocenie Sądu - ustalenie dla nieruchomości skarżącego w zaskarżonej uchwale funkcji leśnej i do zalesienia, jako pośrednio ingerujące w wykonywanie przez skarżącego prawa własności nieruchomości, znajduje uzasadnienie w obowiązującym prawie, i gmina w wystarczający sposób wyjaśniła konieczność dokonania takiej ingerencji poprzez treść zaskarżonej uchwały.
Ustalenie takiej funkcji przez gminę znajduje przede wszystkim uzasadnienie faktyczne w okoliczności, iż przedmiotowe działki gruntu położone są w granicach kompleksów leśnych poddanych kwalifikowanej ochronie, jako Otulina [...] Parku Narodowego oraz [...] Obszar Chronionego Krajobrazu, a ponadto znajdują się pomiędzy dwoma obszarami rezerwatu przyrody "[...]". Okoliczność ta była wskazywana w korespondencji kierowanej do skarżącego w toku procedury opracowywania projektu zaskarżonej uchwały, jak również była rozważana w ramach publicznej dyskusji nad projektem studium przeprowadzonej w dniu 12 kwietnia 2006 r., co wynika z protokołu tej dyskusji. Również w protokole z rozpatrzenia uwag zgłoszonych m.in. przez skarżącego do projektu studium, a rozpatrywanych przez Wójta Gminy S. wskazano, iż teren nieruchomości skarżącego znajduje się w kompleksie Lasu [...] na obszarze Otuliny [...], uznanej razem z Parkiem w 2000 r. za Międzynarodowy Rezerwat Biosfery UNESCO. Wprawdzie Plan Urządzenia Lasu [...] nie obejmuje działki gruntu skarżącego, ale tylko dlatego, iż w czasie jego sporządzenia działka ta nie stanowiła własności W., lecz znajdowała się w użytkowaniu jednostki wojskowej. Ponadto, omawiana kwestia była przedmiotem dyskusji na posiedzeniu Rady Gminy S. w dniu 1 czerwca 2006 r. przez podjęciem zaskarżonej uchwały, w której przedstawiono zarzuty zgłoszone przez skarżącego oraz argumentację mają przemawiać za ich nieuwzględnieniem.
Powyższe wskazuje, iż ustalenie funkcji leśnej i do zalesienia nieruchomości skarżącego zostało przed podjęciem zaskarżonej uchwały rozważone przez gminę, i w konsekwencji ustalenie to znajduje uzasadnienie także w obowiązującym prawie. W szczególności, z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, iż w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się m.in. wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych.
Sygn. akt IV SA/Wa 723/09
Jakkolwiek więc, w skardze zarzuca się zignorowanie w zaskarżonej uchwale stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, skutkujące naruszeniem art. 1 ust. 2 pkt 6
1 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w którym to przepisie
ustawodawca nakazuje w planowaniu przestrzennym uwzględniać także walory
ekonomiczne przestrzeni oraz prawo własności, to jednak konieczność uwzględniania w
planowaniu przestrzennym wszystkich warunków określonych w art. 1 ust. 2 ustawy o
planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym skutkuje dokonywaniem przez radę
gminy wyboru, którym z warunków będących często we wzajemnej konkurencji,
przyznać pierwszeństwo w ich osiągnięciu względem pozostałych okoliczności
wymienionych w powołanym przepisie. Takiego wyboru rada gminy winna dokonywać
na podstawie oceny stanu faktycznego w ramach regulacji prawnych normujących daną
okoliczność wymienioną w art. 1 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym.
W zakresie przeznaczania nieruchomości na cele leśne podstawowym aktem prawnym jest ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, ze zm.), w której według art. 14 ust. 2 wskazano, że do zalesienia mogą być przeznaczone nieużytki, grunty rolne nieprzydatne do produkcji rolnej i grunty rolne nieużytkowane rolniczo oraz inne grunty nadające się do zalesienia, a w szczególności grunty wymienione w tym przepisie. Z cytowanej treści art. 14 ust. 2 ustawy o lasach wynika zatem, iż na cele leśne mogą być przeznaczone m.in. tzw. inne grunty nadające się do zalesienia, co oznacza, iż użyte przez ustawodawcę sformułowanie "w szczególności" nie wyklucza przeznaczenia na cele leśne także innych gruntów, aniżeli grunty wyliczone w powołanym przepisie. I właśnie ze względu na położenie przedmiotowej nieruchomości skarżącego wśród chronionych kompleksów leśnych pomiędzy terenami rezerwatu przyrody "[...]" uprawniało Gminę S. do uznania tej nieruchomości, jako "inny grunt" w rozumieniu powołanego wyżej art. 14 ust. 2 ustawy o lasach, nadający się do zalesienia, aby w konsekwencji tego, pomimo częściowego zabudowania tej nieruchomości obiektami, które nie są już wykorzystywane na cele, dla których zostały wzniesione, wobec całej nieruchomości przyznać pierwszeństwo w konieczności osiągnięcia warunku określonego w art. 1 ust.
2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym kosztem
uwzględnienia w mniejszym zakresie warunku określonego w art. 1 ust. 2 pkt 6 i 7
ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Ponadto, według art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266, ze zm.), ochrona gruntów leśnych polega m.in. na przywracaniu wartości użytkowej gruntom, które utraciły charakter gruntów leśnych wskutek działalności nieleśnej. Jednocześnie, z art. 10 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, iż w studium
określa się w szczególności kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w
Sygn. akt IV SA/Wa 723/09
przeznaczeniu terenów, a także tereny wyłączone spod zabudowy oraz obszary i zasady ochrony środowiska i jego zasobów, ochrony przyrody i krajobrazu kulturowego.
Ustalenie dla przedmiotowej nieruchomości funkcji leśnej i do zalesienia znajduje zatem uzasadnienie prawne w art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 10 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy o lasach i w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych na tle stwierdzonego stanu faktycznego tej nieruchomości i jej otoczenia. Należy przy tym podkreślić, iż przedmiotem oceny Sądu nie jest okoliczność, czy ustalenie określonej funkcji terenu w zaskarżonej uchwale jest jedyne z możliwych, lecz to, czy ustalenie konkretnej funkcji znajduje umocowanie w obowiązującym prawie i zostało przez gminę należycie rozważone i uzasadnione. O ile więc zaskarżona uchwała ustaleniem funkcji leśnej narusza interes prawny skarżącego, o tyle naruszenie to znajduje umocowanie w powołanych wyżej przepisach prawa ze względu na szczególny stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości i jej otoczenia, jako terenu położonego wewnątrz kompleksu leśnego, który to kompleks podlega kwalifikowanej ochronie. Sama zaś zabudowa tej nieruchomości wynika z dotychczasowego sposobu wykorzystywania jej na cele obronne, i właśnie ze względu na te cele, ich realizacja nastąpiła pośród kompleksu leśnego. Gdy zatem realizacja tych celów została zaniechana, otoczenie przedmiotowej nieruchomości uprawnia gminę do zachowania jego walorów przyrodniczych także poprzez wyznaczenie na nieruchomości skarżącego jednorodnej funkcji możliwego zagospodarowania z leśnym jej otoczeniem.
Z tego względu zarzut skargi naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 6 i 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 3 i art. 14 ust. 1 ustawy o lasach nie może być uwzględniony. Z tych samych względów nie jest również zasadny zarzut skargi naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 1 i 8 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, skoro szczególny stan zagospodarowania i uzbrojenia przedmiotowej nieruchomości wynika z faktu wykorzystywania jej w przeszłości na cele obronne, które zostały następnie zaniechane, i przez to stan ten nie może być uznany za nadal służący realizacji celów, dla których został w przeszłości ukształtowany.
Niezasadny jest również zarzut skargi naruszenia przez Radę Gminy S. art. 12 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nierozpatrzenie uwag skarżącego zgłoszonych do projektu studium, ponieważ wbrew twierdzeniom skargi uwagi te zostały przez Radę Gminy rozpatrzone. Po pierwsze, w wykazie opatrzonym datą 22 lipca 2005 r. dla obrębu J. pod poz. 7 i 7a wskazano wnioski zgłoszone przez skarżącego jeszcze przed wyłożeniem projektu studium do publicznego wglądu, stwierdzając iż nie zostały uwzględnione, i bezpośrednio pod tabelą umieszczono dodatkowe uzasadnienie nieuwzględnienia tych wniosków. Wszak
w omawianym wykazie wskazano na wniosek skarżącego pochodzący m.in. z dnia 25
8
Sygn. akt IV SA/Wa 723/09
lipca 2005 r, natomiast sam wykaz opatrzony jest datą 22 lipca 2005 r., to jednak okoliczność ta nie ma znaczenia, skoro wniosek z dnia 25 lipca 2009 r. stanowił powtórzenie żądań wyrażonych we wcześniejszych wnioskach skarżącego.
Po drugie, procedura wynikająca z art. 12 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczy konieczności rozpatrzenia uwag zgłoszonych przez skarżącego po wyłożeniu projektu studium do publicznego wglądu przez radę gminy. Skarżący złożył takie uwagi w piśmie z dnia 27 kwietnia 2006 r., które Wójt Gminy S. rozpatrzył negatywnie, czemu dano wyraz ze stosownym uzasadnieniem w protokole opatrzonym datą 23 maja 2006 r., i następnie w załączniku nr 4 do zaskarżonej uchwały wykazano pod poz. 6 nieuwzględnienie uwag skarżącego przez Radę Gminy S., przy czym uwagi te były uprzednio rozpatrywane także w trakcie posiedzenia Rady w dniu [...] czerwca 2006 r., co wynika z protokołu Nr [...] z obrad Rady w dniu [...] czerwca 2006 r.
Skarżący nie kwestionuje jednak samego faktu rozpatrzenia jego uwag przez Radę Gminy, lecz zarzuca brak wnikliwości w rozpatrzeniu tych uwag oraz nieuwzględnienie przedłożonych przez skarżącego dokumentów organów administracji leśnej i ochrony środowiska wskazujących na możliwość zagospodarowania nieruchomości na cele nieleśne, a ponadto brak odniesienia się do argumentów, iż przedmiotowa nieruchomość nie wchodzi w skład kompleksu leśnego Lasu [...] i nie jest objęta planem urządzenia lasu. Tak sformułowany zarzut nie zasługuje jednak na uwzględnienie, ponieważ z art. 12 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wynika, w jakiej wnikliwości i szczegółowości rada gminy powinna odnieść się do uwag skarżącego. Rozważanie tej kwestii stanowi zatem polemikę nie mającą znaczenia prawnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy uwagi skarżącego były przedmiotem dyskusji na posiedzeniu Rady Gminy w dniu [...] czerwca 2006 r.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI