IV SA/Wa 699/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-10-04
NSAochrona środowiskaWysokawsa
odpadymiędzynarodowe przemieszczanie odpadówpojazdzagospodarowanie odpadównielegalny obrót odpadamistan faktycznyklasyfikacja odpadówprawo ochrony środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę w sprawie uznania uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z USA za odpad, potwierdzając prawidłowość decyzji organu o zobowiązaniu do jego zagospodarowania.

Sprawa dotyczyła uznania uszkodzonego pojazdu marki [...] sprowadzonego z USA za odpad. Skarżący kwestionował tę kwalifikację, argumentując, że pojazd został naprawiony i zarejestrowany. Sąd administracyjny uznał jednak, że kluczowe jest stwierdzenie, iż pojazd w momencie sprowadzenia do Polski był uszkodzony, nie nadawał się do rejestracji i jego poprzedni właściciel pozbył się go, co zgodnie z definicją odpadu uzasadniało zobowiązanie do jego zagospodarowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. Ł. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, które utrzymywało w mocy decyzję zobowiązującą skarżącego do zagospodarowania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] sprowadzonego z USA. Kluczowym zagadnieniem była kwalifikacja prawna pojazdu jako odpadu. Sąd, opierając się na definicji odpadu zawartej w ustawie o odpadach, uznał, że pojazd, który w momencie sprowadzenia do Polski był uszkodzony, posiadał dokument "Świadectwo stałego wycofania pojazdu z ruchu. Pojazd nie będzie zarejestrowany", a jego poprzedni właściciel pozbył się go, spełniał przesłanki do uznania go za odpad. Sąd podkreślił, że stan pojazdu w momencie przekroczenia granicy i wola poprzedniego posiadacza są decydujące, a późniejsze naprawy czy rejestracja nie zmieniają jego statusu jako odpadu. W związku z tym, że przemieszczenie pojazdu odbyło się bez wymaganego zgłoszenia, uznano je za nielegalne. Sąd potwierdził prawidłowość decyzji organu o zobowiązaniu skarżącego do zagospodarowania odpadu zgodnie z przepisami prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, taki pojazd może być uznany za odpad, jeśli jego posiadacz się go pozbywa, zamierza pozbyć lub jest do tego zobowiązany, a jego stan techniczny i dokumentacja wskazują na utratę pierwotnego przeznaczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe dla kwalifikacji pojazdu jako odpadu jest jego stan w momencie sprowadzenia do kraju oraz wola poprzedniego posiadacza. Dokument "Świadectwo stałego wycofania pojazdu z ruchu. Pojazd nie będzie zarejestrowany" jednoznacznie wskazuje na utratę pierwotnego przeznaczenia pojazdu i niemożność jego rejestracji, co w połączeniu z faktem pozbycia się go przez poprzedniego właściciela, spełnia definicję odpadu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.m.p.o. art. 25 § 1 pkt 2

Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

Podstawa do wszczęcia postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów i wezwania odbiorcy do zastosowania procedur.

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa o odpadach

Definicja odpadu jako każdej substancji lub przedmiotu, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

rozporządzenie Nr 1013/2006 art. 24 § ust. 3 lit. a

Rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów

Zapewnienie przez właściwy organ miejsca przeznaczenia, że odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu przez odbiorcę, jeśli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca.

u.o.r.p.w.e. art. 18

Ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji

Obowiązek właściciela pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazania go do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów.

Pomocnicze

rozporządzenie Nr 1013/2006 art. 2 § pkt 35 lit a

Rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów

Definicja nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów.

Prawo o ruchu drogowym art. 72 § ust. 2a

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Dopuszczenie przedstawienia innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu sprowadzanego z państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pojazd sprowadzony z USA posiadał dokument "Świadectwo stałego wycofania pojazdu z ruchu. Pojazd nie będzie zarejestrowany", co wskazuje na utratę jego pierwotnego przeznaczenia. Poprzedni właściciel pojazdu pozbył się go, co spełnia definicję odpadu. Międzynarodowe przemieszczenie pojazdu bez wymaganego zgłoszenia i zgody organów stanowiło nielegalny obrót odpadami. Odbiorca pojazdu (skarżący) ponosi odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie odpadu.

Odrzucone argumenty

Pojazd został naprawiony, przeszedł badanie techniczne i został zarejestrowany. Niemiecki organ celny dopuścił pojazd do wolnego obrotu na terenie UE i nie stwierdził przeciwskazań do jego rejestracji. Pojazd nie stanowi odpadu, ponieważ handel używanymi i uszkodzonymi samochodami nie jest tożsamy z obrotem odpadami. Pojazd nie był "wycofany z eksploatacji" ani "zużyty" w rozumieniu przepisów.

Godne uwagi sformułowania

"Świadectwo stałego wycofania pojazdu z ruchu. Pojazd nie będzie zarejestrowany" "pozbycie się" jako kluczowa przesłanka do uznania za odpad "nie może zostać dopuszczony do ruchu drogowego dopóki nie zostanie wydany tytuł własności "przerobionego" pojazdu" "właściwe władze Stanu P. wydały dokument, na podstawie którego nie jest możliwa rejestracja pojazdu" "przedmiotowy pojazd powypadkowy, w stanie jakim się znajdował, nie mógł poruszać się po drogach" "wartość przedmiotu wymaga stosowania kryteriów, które zawiera definicja ustawowa pojęcia "odpady"" "decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza."

Skład orzekający

Tomasz Wykowski

przewodniczący

Wanda Zielińska-Baran

sprawozdawca

Grzegorz Rząsa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji odpadu w kontekście sprowadzanych pojazdów, zasady odpowiedzialności za nielegalne przemieszczanie odpadów, znaczenie dokumentacji pojazdu przy przekraczaniu granicy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sprowadzenia uszkodzonego pojazdu z USA i jego kwalifikacji jako odpadu. Interpretacja może być stosowana do podobnych przypadków międzynarodowego obrotu pojazdami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzenie dokumentacji przy sprowadzaniu pojazdów z zagranicy i jak łatwo można narazić się na poważne konsekwencje prawne, jeśli pojazd zostanie błędnie zakwalifikowany. Pokazuje też złożoność przepisów dotyczących odpadów i międzynarodowego transportu.

Sprowadziłeś auto z USA? Uważaj, bo może okazać się odpadem!

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 699/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Tomasz Wykowski /przewodniczący/
Wanda Zielińska-Baran /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1171/21 - Wyrok NSA z 2022-09-15
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
art. 25 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Dz.U. 2016 poz 1987
art. 3 ust.1 pkt. 6, pkt. 23
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 144, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015 r., poz. 1048 ze zm.), w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. ze zm.), art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2016 r., poz. 803 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia S. Ł., utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] października 2017 r., nr [...] o zobowiązaniu S. Ł. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04 * w postaci pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], wysłanego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.
W uzasadnieniu podano, iż kontrola funkcjonariuszy Urzędu Celnego w [...], Oddziału Celnego w [...] deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], ujawniła nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadu. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] - Oddziału Celnego w [...] zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej GIOS) o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu oraz przekazał całą zebraną w tej sprawie dokumentację dot. rodzaju odpadów: uszkodzony pojazd marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...]; kod odpadu: 16 01 04*; wysyłający: [...] USA; odbiorca: S. Ł., [...]
O., ul. P. [...], Polska; kopie: formularza wniosku o przeprowadzenie oceny towaru z dnia [...] stycznia 2017 r., deklaracji AKC-U, Certyficate of Salvage for a Vehicle wydanego przez właściwy organ stanu P.; faktury nr [...] z [...] października 2016 r., tłumaczenia Certyficate of Salvage for a Vehicle wydanego przez właściwy organ stanu P.; wyceny technicznej nr [...], z dnia [...] grudnia 2016 r. sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę samochodowego Pana H. S. ([...]). Po przeanalizowaniu nadesłanej dokumentacji w dniu [...] lutego 2017 r. GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], przez S. Ł. odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terenu USA na terytorium Polski.
Strona w piśmie z dnia [...] marca 2016 r., wyjaśnienia, iż pojazd ten poddany został naprawie, badaniu technicznemu z wynikiem pozytywnym, a następnie został zarejestrowany i ubezpieczony dołączając kopie dowodu rejestracyjnego i polisy ubezpieczeniowej oraz dokumentację pojazdu po naprawie. Wydział Komunikacji i Transportu Urzędu Miasta [...] w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r., wskazał, że omawiany pojazd, został zarejestrowany na podstawie przedłożonych dokumentów, o których mowa w art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a więc: dowodu własności pojazdu (faktury), zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego: okresowego i dodatkowego, innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu za zagranicą o nazwie Certyficate of Salvage for a Vehicle wraz z tłumaczeniem, dokumentu celnego wraz z tłumaczeniem, zaświadczeniu o braku zastrzeżeń wobec rejestracji przedmiotowego pojazdu wystawionego przez Republikę Federalną Niemiec - Główny Urząd Celny B. wraz z tłumaczeniem oraz dowodu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju. W wyniku analizy zgromadzonej dokumentacji, w tym wyjaśnień strony, organ stwierdził, że podtrzymuje swoje stanowisko w kwestii uznania przedmiotowego pojazdu za odpad i postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. wezwał S. Ł. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci pojazdu marki [...] o nr nadwozia:
[...], wysłanego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, określając termin realizacji ww. działań na nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia. W zażaleniu strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, powielając w większości argumentację kierowaną do GIOS w toku prowadzonego postępowania.
Rozpoznając ponownie sprawę GIOŚ wskazał, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, iż zgodnie z treścią załączonego do dokumentacji świadectwa własności pojazdu Certyficate of Salvage for a Vehicle Nr [...], właścicielem ww. pojazdu powypadkowego była firma [...] w USA. Następnie przedmiotowy pojazd został sprzedany firmie [...] w USA, która to firma z kolei sprzedała pojazd S. Ł., na podstawie faktury z dnia [...] października 2016 r. Ww. pojazd, jak wynika z dokumentacji fotograficznej oraz wyceny technicznej Nr [...], z dnia [...] grudnia 2016 r., sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego Pana H. S. (Nr uprawnienia [...]), został sprzedany stronie jako pojazd uszkodzony, powypadkowy, za kwotę [...] USD. Zgodnie ze średnim kursem NBP z dnia [...] października 2016 r. odpowiadało to kwocie ok. [...] PLN. Analiza znajdującej się w aktach sprawy wyceny technicznej wykazała, iż wartość ww. pojazdu w stanie uszkodzonym oszacowana została przez rzeczoznawcę na kwotę [...] PLN. Oznacza to, iż ostatni właściciel sprzedał pojazd na rzecz strony znacznie poniżej jego rzeczywistej wartości. Ponadto wskazano, że istotne jest, iż z tłumaczenia zapisów (sporządzonego przez tłumacza przysięgłego I. D. z dnia [...] września 2017 r.) dokumentu Certyficate of Salvage for a Vehicle Nr [...], tj. Świadectwa stałego wycofania pojazdu z ruchu, wynika, że pojazd nie będzie rejestrowany. Oznacza to, dla przedmiotowego pojazdu powypadkowego właściwe władze Stanu P. wydały dokument, na podstawie którego nie jest możliwa rejestracja pojazdu. Jednocześnie ww. Świadectwo stałego wycofania pojazdu z ruchu posiada adnotację: "Ważna uwaga - podczas składania wniosku o tytuł własności "przerobionego " pojazdu dla stanu P. należy użyć formularza MV-426B. Niniejszy uszkodzony pojazd nie może zostać dopuszczony do ruchu
drogowego dopóki nie zostanie wydany tytuł własności "przerobionego " pojazdu. Wyżej przytoczony zapis oznacza, iż przedmiotowy pojazd powypadkowy, w stanie w jakim się znajdował, nie mógł poruszać się po drogach. Słusznie zatem podkreślono, że aby przedmiotowy pojazd mógł być wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, wymagane było uzyskanie dla niego statusu pojazdu zrekonstruowanego. Istotne jest, iż w przypadku naprawy ww. pojazdu na terenie USA, zastosowania się do procedur i przepisów wynikających z prawa stanu P., właściwy organ ww. stanu mógłby wydać dla ww. pojazdu dokument Certyficate of Salvage for a Vehicle .
GIOŚ podkreślił, iż przemieszczając ww. pojazd poza granice stanu P., a w szczególności wywożąc poza granice USA, tymczasowa przeszkoda prawna, stanowiąca o niemożności zarejestrowania spornego pojazdu, stała się trwałą przeszkodą prawną. Bowiem niemożliwe stało się uzyskanie dla spornego pojazdu certyfikatu własności pojazdu ,,przerobionego ", (zrekonstruowanego), co tym samym wyklucza dalsze użytkowanie przedmiotowego pojazdu zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, jak również prawną możliwość jego ponownego dopuszczenia do ruchu drogowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.). Poprzedni właściciel omawianego pojazd nie dokonał napraw umożliwiających użytkowanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, nie uzyskał świadectwa pojazdu zrekonstruowanego umożliwiającego rejestrację pojazdu, a także zbył pojazd za kwotę znacznie poniżej wartości pojazdu. Poprzedni właściciel pojazdu, nie znajdując dla niego dalszego zastosowania, pozbył się go na rzecz S. Ł., co stanowi przesłankę do uznania omawianego pojazdu za odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1987 ze zm.), zgodnie z którym przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Zgodnie z art. 72 ust. 2a ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie.
W rozpatrywanym przypadku strona przedstawiła dokument wydany przez władze stanu P., z zapisem "pojazd nie będzie rejestrowany''. Nie można zatem uznać, iż dokument posiadający powyższy zapis jest tożsamy z dokumentem o którym mowa w ww. art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż ww. dokument posiada adnotację, iż nie uprawnia on do rejestracji pojazdu, to trafne jest stwierdzenie organu, iż pojazd ten również nie może być zarejestrowany na terenie Polski.
W świetle powyższego naprawa ww. pojazdu, i uzyskanie przez pojazd badania technicznego z wynikiem pozytywnym, nie eliminuje w żaden sposób faktu istnienia w dacie przemieszczenia spornego pojazdu z USA do Polski, dokumentu Certyficate of Salvage for a Vehicle, a także konsekwencji jego wydania. Fakt naprawy spornego pojazdu, otrzymanie pozytywnego wyniku badań technicznych pojazdu, a nawet zarejestrowanie pojazdu na terenie RP, nie zmienia faktu, iż w rozpatrywanym przypadku nastąpiło ,,pozbycie się" tego pojazdu przez jego poprzedniego posiadacza, z uwagi na fakt, iż dla tego pojazdu przed opuszczeniem terytorium USA, wystawiono tytuł własności dla pojazdu ,, nie do rejestracji', który nie uprawnia do jego rejestracji na terenie RP. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w wyrokach: WSA w Warszawie z dnia 25 października 2016 r., IV SA/Wa 1413/16; z dnia 27 marca 2017 r., IV SA/Wa 3142/16, w oddalających skargi.
Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, że pojazd nie może stanowić odpadu, gdyż został dopuszczony do wolnego obrotu przez niemiecki organ celny oraz otrzymał (od tego organu) dokument wskazujący na brak przeciwskazań do rejestracji pojazdu na terenie UE. Jak wskazał organ I instancji, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 686 ze zm.) organem powołanym do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska jest Inspekcja Ochrony Środowiska. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 9 ww. ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy wykonywanie zadań w określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Tym samym Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest organem kompetentnym w sprawach międzynarodowego przemieszczania odpadów, w tym w zakresie kwalifikowania przedmiotów jako odpadów w międzynarodowym przemieszczaniu. Art. 28 ust 1 rozporządzenia 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 ze zm.) stanowi, że "Jeżeli właściwe organy wysyłki i
miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania przedmiotu przemieszczenia jako odpadów lub nie, traktuje się go tak, jakby stanowił odpady. Przepis ten nie narusza uprawnień państwa przeznaczenia po jego dotarciu na miejsce zgodnie z przepisami krajowymi, pod warunkiem ich zgodności z prawem wspólnotowym i międzynarodowym". Organ wyjaśnił, że powyższe należy rozumieć w taki sposób, że gdy jeden z organów wysyłki lub przeznaczenia ma wątpliwości względem uznania przedmiotu transportu za odpad, należy go traktować jako odpad. W warunkach niniejszej sprawy niemiecki urząd celny w omawianym przypadku stanowił jedynie organ kraju tranzytu, który nie został ujęty w ww. przepisie. Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko polskiego organu, jako organu kraju przeznaczenia na terytorium UE, w niniejszej sprawie w zakresie kwalifikacji ww. pojazdu jako odpadu, należy traktować jako decydujące. Tym samym wydanie postanowienia przez organ I instancji było zgodne z przepisami ww. rozporządzenia 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, jak również przepisami ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
W odniesieniu do argumentów zażalenia dotyczących tego, że pojęcie ,,usunięcie" z ustawy o odpadach można utożsamiać z "wyzbyciem się", natomiast nie ze "sprzedażą", a handlu używanymi i uszkodzonymi samochodami nie można utożsamiać z obrotem odpadami organ wyjaśnił, że odpady mogą być i są przedmiotem swobodnego handlu i w wielu przypadkach posiadają określoną wartość rynkową, lecz ten fakt nie powoduje, że wraz z zawarciem transakcji handlowej tracą one status odpadu. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem, a pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń. W wyroku z dnia 28 marca 1990 r. w sprawie C-359/88 Trybunał orzekł, że ustawodawstwo krajowe, w którym definicja odpadów wyłącza substancje i przedmioty, które są zdatne do powtórnego wykorzystania, jest niezgodna z prawem wspólnotowym. Organ wyjaśnił, iż w kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po
poddaniu ich procesowi odzysku. Stan rozpatrywanego pojazdu w momencie przemieszczenia wyraźnie wskazywał, iż przed ewentualnym wykorzystaniem tego przedmiotu niezbędne będzie poddanie go procesom odzysku, a status prawny pojazdu w dacie przemieszczenia wynikający z dokumentu Certyficate of Salvage for a Vehicle, wskazywał, że pojazd nie nadaje się do rejestracji na terenie RP. Dokument ten jest kluczowy w niniejszej sprawie, bowiem to z niego wynika, iż pojazd zarówno w dniu przemieszczenia nie mógł być wykorzystany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem na terenie USA, jak również nie może być wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem na terytorium RP.
W rozpatrywanej sprawie została wypełniona przesłanka ,,pozbycia się", a tym samym sporny pojazd stanowi odpad, zgodnie z definicją odpadu zawartą w ww. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923), pojazdy stanowiące odpady klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy" (odpady niebezpieczne) lub pod kodem 16 01 06 - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierajqce cieczy i innych niebezpiecznych elementów" (odpady inne niż niebezpieczne). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (dokumentacja fotograficzna, wycena techniczna Nr [...]) wynika, iż pojazd marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] posiada silnik, płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające im właściwości odpadu niebezpiecznego. Wobec tego ten pojazd należy zakwalifikować do odpadów o kodzie 16 01 04* (odpad niebezpieczny). Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III. HIB, IV lub IVA do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, HIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b iii ww. rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia zgody. Ponieważ międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu nie odbyło się z zastosowaniem uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów, przemieszczenie to, zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, należy uznać za nielegalne. Organ podkreślił, iż nie można przypisać
odpowiedzialności za przemieszczenie ww. odpadu podmiotowi pozbywającemu się spornego pojazdu, gdyż dokonał on pozbycia się tego pojazdu na rzecz strony na terytorium USA. Wobec tego odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie omawianych odpadów ponosi S. Ł., który stał się odbiorcą odpadu sprowadzonego na terytorium Polski z naruszeniem zasad określonych w tytule II rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, co na podstawie art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia stanowiło nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006, GIOS wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia Nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Według art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Skoro kupującym omawiany pojazd na terenie USA jest S. Ł., który sprowadził go na terytorium Polski bez dokonania zgłoszenia i zgody wszystkich zainteresowanych właściwych organów, to jest on odpowiedzialny za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci ww. pojazdu. Wobec powyższego organ I instancji prawidłowo oparł zaskarżone postanowienie na przepisach art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międz ynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zgodnie z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Słuszne zatem organ
I instancji zobowiązał stronę do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tego odpadu odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. Ł. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- naruszenie art. 7, 7 , 7a, 7b, 8 ,9 75 § 1, 77 § 1 , 80 k.p.a. poprzez nieobiektywną i błędną analizę dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym amerykańskiego dokumentu własności uszkodzonego pojazdu "Certyficate of Salvage for a Vehicle" nr [...] zawierającego decyzję organu urzędowego Stanu P. o możliwości i warunkach ponownej rejestracji i ponownego dopuszczenia do ruchu tego pojazdu, decyzji niemieckiego organu celnego dopuszczającego pojazd do wolnego obrotu na terenie całej Unii Europejskie i o braku przeciwskazań do jego rejestracji na trenie Unii, w tym także w naszym kraju,
- błędną wykładnię i interpretację art. 72 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 72 pkt 2a z jednoczesnym pominięciem art. 72 ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie rejestracji pojazdów czasów wycofanych z ruchu , przywożonych z krajów trzecich; - błędną interpretację pojęcia "pozbycia się", "wyzbycia się" w świetle decyzji organów urzędowych, działania poprzednich właścicieli tego pojazdu, podjętych i wykonywanych przez skarżącego działań oraz obowiązujących przepisów dotyczących odpadów;
- błędną interpretację pojęcia "pojazdu wycofanego z eksploatacji", czynności lub decyzji trwałej, niezmiennej, nieodwracalnej, zmieniającej stan i przeznaczenie pojazdu uniemożlwiającej ponowne wykorzystanie pojazdy zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, z celem w jakim był wyprodukowany; - błędną i nieobiektywną interpretację zapisów amerykańskim dowodzie własności pojazdu uszkodzonego "Certyficate of Salvage for a Vehicle" dotyczących możliwości i warunków naprawy pojazdu oraz ponownej rejestracji i ponownego dopuszczenia do ruchu,
- błędną klasyfikację pojazdu do kodu 16 01 04 ze względu na niespełnienie desygnatów jego zużycia i wycofania z eksploatacji, "pozbycia się" go przez poprzednich właścicieli, zmiany przeznaczenia czynników wskazujących i kwalifikujących towary do grupy odpadów,
- naruszenie art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy po międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, poprzez nakazanie skarżącemu przekazania przedmiotowego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów w sytuacji, w której pojazd ten nie był i nie jest pojazdem zużytym czy wycofanym z eksploatacji, pojazdem który nigdy nie był i nie jest odpadem, - naruszenie art. 2, 3 i 7 Konstytucji RP związane z niewłaściwym działaniem organów. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności obu postanowień, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonych postanowień. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponosząc te same argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej jako "p.p.s.a."), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu było postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie zobowiązania S. Ł. do zagospodarowania odpadu o kodzie 16 01 04*, w postaci wycofanego z eksploatacji pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...]wysłanego z USA do Polski przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było to, czy uszkodzony pojazd marki [...] o ww. numerze identyfikacyjnym nadwozia sprowadzony do Polski jest odpadem, czy też nie.
W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżone postanowienie, w sposób właściwy dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kwestii uznania przedmiotowego pojazdu za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., zobowiązując skarżącego do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], sprowadzonego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów o ww. kodzie. Organ określił jednocześnie, że ww. obowiązek może być wykonany za pośrednictwem przedsiębiorcy posiadającego decyzję właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów o kodzie 16 01 04*.
Kluczowym zagadnieniem, mającym zastosowanie w niniejszej sprawie jest definicja ustawowa pojęcia "odpady". Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6) u.o. przez odpady rozumie się "każdą substancją lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia jest zobowiązany".
Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, wynika, że dla przedmiotowego uszkodzonego pojazdu odpowiednie władze Stanu P. w USA wydały dokument "Certyficate of Salvage for a Vehicle" . Z tłumaczenia ww. dokumentu, wykonanego przez tłumacza przysięgłego języka angielskiego, I. D., wynika, iż jest "Świadectwo stałego wycofania pojazdu z ruchu. Pojazd nie będzie zarejestrowany". W dokumencie tym znajduje się ważna uwaga, podczas składania wniosku o tytuł własności “przerobionego “ podjazdu dla Stanu P. należy użyć formularza MV-426BBB. Niniejszy uszkodzony pojazd nie może zostać dopuszczony do ruchu drogowego dopóki nie zostanie wydany tytuł własności “przerobionego" pojazdu. Należy zgodzić się z organem, że powyższe adnotacje bezspornie i w sposób jednoznaczny określają status formalnoprawny przedmiotowego pojazdu, nadany dla niego w państwie wywozu. Oznacza to, iż przedmiotowy pojazd powypadkowy w stanie jakim się znajdował nie mógł poruszać się po drogach. Dopiero po uzyskaniu statusu pojazdu zrekonstruowanego mógł być wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Z treści cytowanego wyżej dokumentu wynika zatem, że w państwie wywozu przedmiotowy pojazd nie mógł już być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, jak również nie może być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem na terytorium
Polski.
W zaskarżonym postanowieniu organ prawidłowo zastosował definicję ustawową pojęcia odpady, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6) u.o. Organ dokonał też właściwej interpretacji określenia "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad oraz w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Okoliczność związana z możliwością użytkowania pojazdu w sposób zgodny z jego pierwotnym przeznaczeniem ma, bowiem wpływ na uznanie, bądź nie uznanie, pojazdu za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6) u.o. W literaturze wyrażono pogląd, według którego kluczowym elementem definicji odpadów jest pojęcie "pozbycie się", gdyż przedmiot staje się odpadem właśnie z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza (M. Górski, Gospodarowanie odpadami w świetle prawa wspólnotowego i polskiego prawa wewnętrznego, Poznań 2005, s. 41.). Ponadto z orzecznictwa TS Unii Europejskiej wynika, że ważną przesłanką, która przesądza o tym, że przedmiot staje się odpadem, jest zachowanie się posiadacza (K. Karpus, Gospodarowanie odpadami w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na gruncie dyrektyw ramowych w sprawie odpadów, Włocławek 2011, s. 12 i n.). M. Górski zwraca uwagę na duże znaczenie wykładni określenia "pozbycie się". Jego zdaniem, powinna ona być indywidualizowana, w szczególności, gdy pojawiają się wątpliwości, czy wskutek pozbycia się dany przedmiot jest odpadem (J. Jerzmański, M. Górski, Pojęcia "odpady", "odpady komunalne", [w:] M. Górski, K. Nowacki, Prawne i organizacyjne obowiązki gmin w postępowaniu z odpadami komunalnymi, Wrocław 2012, s. 55.). Z definicji ustawowej, która znajduje się w art. 3 ust. 1 pkt 6) u.o. wynika dwoista natura odpadu. Odpadem jest substancja lub przedmiot. Ta szczególna cecha jest związana z określonymi zachowaniami posiadacza odpadów. Polegają one na: pozbywaniu się odpadów, zamiarze pozbycia się odpadów lub obowiązku pozbycia się odpadów. Czynność polegającą na pozbyciu się odpadu, która jest elementem definicji ustawowej tego pojęcia należy odnosić do subiektywnej lub obiektywnej wartości substancji lub przedmiotu, którą ona przedstawia dla jego posiadacza. Miernik wartościowy substancji lub przedmiotu wymaga stosowania
kryteriów, które zawiera definicja ustawowa pojęcia "odpady". W przypadku substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem możemy mówić np. o wartości początkowej oraz wartości bieżącej, uzasadniającej podstawę pozbycia się przez dotychczasowego posiadacza.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podnosi, że zakres pojęcia "odpad" zależy od interpretacji pojęcia "pozbywać się" (zob. wyrok ETS z 18 grudnia 1997 r. w sprawie C-129/96 oraz wyrok ETS z 8 września 2005 r. w sprawie C-121/03.). W orzecznictwie NSA ukształtowanym na gruncie ustawy o odpadach z 27 kwietnia 2001 r. wyrażony został pogląd, według którego "Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (zob. wyrok NSA z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, LEX, nr 1276193.).
Elementem istotnym, które należy brać pod uwagę w interpretacji pojęcia "odpady", jest określenie "użyteczność", które oznacza zdolność do zaspokajania ludzkich potrzeb. Celem działalności gospodarczej jest wytworzenie rzeczy i usług, które mają określoną użyteczność. Produkt, jeżeli zaspokaja jakąś potrzebę, jest użyteczny, a użyteczność stanowi o jego wartość. Nieużyteczność substancji lub przedmiotów może być charakteryzowana z uwzględnieniem podziału na: względną i bezwzględną. Nieużyteczność względna ma miejsce wówczas, gdy substancja lub przedmiot nie nadaje się do wykorzystania w produkcji podstawowej w miejscu, w którym powstały, posiada natomiast wartość w produkcji ubocznej lub podstawowej w innym miejscu. Nieużyteczność bezwzględna ma miejsce wówczas, gdy substancja lub przedmiot utraciły wszelką wartość użytkową. Odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Nie są one więc dla posiadacza użyteczne i z tego powodu dotychczasowy posiadacza pozbywa się substancji lub przedmiotu. TS Unii Europejskiej podkreśla jednocześnie, że pozbyciem się jest poddanie przedmiotu procesom odzysku, jeżeli posiadacz przedmiotu w opinii powszechnej uznawanego za odpada poddaje go procesowi określonemu przez normę prawną za sposób odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, to znaczy, że właśnie pozbywa się go, czyli przekształca w odpad (zob. wyrok z 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418 oraz C-419.).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że GIOŚ dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego i słusznie uznał, że ww. samochód stanowi odpad. Przedmiotowy pojazd marki [...], jak wynika z wyceny technicznej nr [...] z [...] grudnia 2016 r. w momencie przemieszczenia był uszkodzony, tym samym nie mógł się poruszać po drogach publicznych. Ponadto wystawiony dla przedmiotowego uszkodzonego pojazdu dokument "Świadectwo stałego wycofania pojazdu z ruchu. Pojazd nie będzie zarejestrowany" jednoznacznie wskazuje, iż utracił on swoje dotychczasowe przeznaczenie jeszcze na terytorium USA i dopiero do po uzyskaniu tytułu własności "przerobionego" pojazdu będzie mógł być dopuszczony do ruchu. Poprzedni właściciel mając świadomość, iż przedmiotowy pojazd jest przeznaczony do naprawy, a zatem nie będzie on mógł go użytkować w sposób w jaki nakazuje jego przeznaczenie do czasu uzyskania tytułu własności przerobionego pojazdu pozbył się go. Pojazd ten stracił swoje dotychczasowe przeznaczenie już na terenie USA i w takim stanie technicznym został przemieszczony na terytorium Polski.
Pozbycie się przedmiotowego pojazdu było umotywowane utratą dotychczasowego jego przeznaczenia, co oznacza, iż właściciel pojazdu nie dokonał niezbędnych napraw pojazdu w celu uzyskania świadectwa pojazdu rekonstruowanego, niezębnego do dalszego wykorzystania pojazdu zgodnie z przeznaczeniem. W takim stanie pojazd został sprzedany skarżącemu, jako pojazd nienadający się do użytku zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Pozbycie się w przedmiotowym przypadku uszkodzonego pojazdu oznacza, że wypełnione zostały przesłanki definicji ustawowej pojęcia "odpady", o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6) u.o. Organ wskazał również, iż zgodnie treścią ww. "Świadectwa stałego wycofania pojazdu z ruchu " kolejno właścicielami pojazdu powypadkowego byli: firma [...], a następnie firma [...], która ostatecznie sprzedała pojazd skarżącemu na podstawie faktury z [...] października 2016 r., w dalszym ciągu jako pojazd powypadkowy, za kwotę [...] USD, co odpowiada kwocie ok. [...] PLN (zgodnie ze średnim kursem NBP w dniu sprzedaży), przy czym rzeczoznawca samochodowy ww. opinii oszacował wartość pojazdu w stanie uszkodzonym na kwotę [...] PLN, świadczyło to o tym, że ostatni właściciel sprzedał pojazd na rzecz skarżącego znacznie poniżej jego rzeczywistej wartości. Pojazd został więc zbyty na rzecz skarżącego, a temu zbyciu także towarzyszyło przekazanie ww. dokumentu. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że przedmiotowy
samochód został wywieziony z USA, jako pojazd stale wycofany z ruchu i w takim stanie przywieziony na terytorium Polski.
Pojazd objęty niniejszym postępowaniem w chwili nabycia go przez skarżącego nie był zarejestrowany, ani homologowany. Przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. 2012, poz. 1137 ze zm.), przewidują, że rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 5), a w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5), dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie (art. 72 ust. 2a).
Cel nadrzędny przepisów regulujących międzynarodowe przemieszczanie wynika wprost z treści zasady prewencji. Podstawę prawną dla zasady zapobiegania powstawaniu odpadów stanowi art. 18 ust. 1 u.o. Według tych przepisów, każdy, kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić przy użyciu takich sposobów produkcji lub form usług oraz surowców i materiałów, aby w pierwszej kolejności zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko, w tym przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użycia. Odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec, posiadacz odpadów w pierwszej kolejności jest obowiązany poddać odzyskowi (art. 18 ust. 2 u.o.). Przepisy u.o. definiują zapobieganie powstawaniu odpadów, jako środki zastosowane w odniesieniu do produktu, materiału lub substancji, zanim staną się one odpadami, zmniejszające: a) ilość odpadów, w tym również przez ponowne użycie lub wydłużenie okresu dalszego używania produktu; b) negatywne oddziaływanie wytworzonych odpadów na środowisko i zdrowie ludzi; c) zawartość substancji szkodliwych w produkcie i materiale (art. 3 ust. 1 pkt 33) u.o.). Zapobieganie powstawaniu odpadów może przyczynić się do zmniejszenia wpływu zanieczyszczeń na środowisko na każdym etapie korzystania z zasobów. Według stanowiska Europejskiej Agencji Środowiska, "Aby zapobiec powstawaniu odpadów, więcej można jednak osiągnąć poprzez skupienie się na całym łańcuchu produkcji i konsumpcji, tym samym także przyczynić się do zrównoważonego wykorzystania zasobów, ochrony gleby i ograniczenia zmian klimatycznych. Recykling odpadów (oraz zapobieganie powstawaniu odpadów) jest
ściśle związany z wykorzystaniem odpadów" (zob. Raport SOER 2010, Środowisko Europy, Stan i Prognozy, Synteza, Europejska Agencja Środowiska, OiŚ 2011, nr 1, s. 24–25.). Do realizacji założeń wynikających z zasady prewencji niezbędne jest przestrzeganie ogólnych celów dotyczących międzynarodowego przemieszczania odpadów. Przepisy u.m.p.o. w tym zakresie ustanawiają w szczególności ramy formalne do zapobiegania, redukowania oraz, w miarę możliwości, eliminowania u źródła odpadów. Podkreślić, że decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz (wyroku WSA w Warszawie z 15 października 2009 r., IV SA/Wa 982/09, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. W postępowaniu w sprawie dotyczącej nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu (wyrok NSA z 18 czerwca 2015 r., II OSK 2874/13).
W postępowaniach w przedmiocie międzynarodowego przemieszczania odpadów, dotyczących uszkodzonych pojazdów przewożonych przez granicę, pierwszoplanowe znaczenie mają dowody z dokumentów, pozwalające ustalić przede wszystkim zamiar poprzedniego posiadacza pojazdu oraz to, czy pojazd ten może poruszać się po drogach, czyli być użytkowany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (wyrok NSA z 16 kwietnia 2014 r., II OSK 2793/12). Przy wykazanym wyżej rozumieniu definicji "odpadu" podnoszone przez skarżącego okoliczności wskazujące na wyremontowanie pojazdu już po sprowadzeniu do kraju, przeprowadzenie przeglądu technicznego i dokonanie jego rejestracji, nie mogły być brane pod uwagę przez organ przy wydawaniu kontrolowanego przez Sąd postanowienia. W kontekście tej argumentacji skarżącego, jeszcze raz trzeba podkreślić, że decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad miał jego stan w momencie sprowadzenia na
terytorium Polski i wola jego poprzedniego posiadacza. Sporny pojazd - jak to wynika z dokumentacji, która towarzyszyła pojazdowi w momencie sprowadzania go do Polski był pojazdem powypadkowym, nie nadawał się do rejestracji, nie można nim było poruszać się po drogach, co bezsprzecznie oznacza, iż nie mógł być wykorzystywany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Również poprzedni właściciel tego pojazdu, mając świadomość jego stanu wyzbył się go. Nie dokonał napraw umożliwiających użytkowanie omawianego pojazdu, nie uzyskał świadectwa pojazdu zrekonstruowanego umożliwiającego jego rejestrację, zbywał pojazd za kwotę znacznie poniżej jego wartości, czyli nie znalazł dla tego pojazdu dalszego zastosowania. Zatem doszło do pozbycia się pojazdu na rzecz skarżącego, co z kolei oznacza spełnienie przesłanki do uznania omawianego pojazdu za odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach i zaliczenia do kodu 16 01 04 - "zużyte lub też nienadające się do użytkowania pojazdy" zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923). Należy podkreślić, iż międzynarodowe przemieszczenie przedmiotu pojazdu, będącego odpadem, przez skarżącego winno być poprzedzone zgłoszeniem właściwemu organowi. Przywiezienie odpadu bez dokonania zgłoszenia – co miało miejsce w tej sprawie - kwalifikowane jest jako nielegalny obrót odpadem. Zatem w warunkach rozpoznawanej sprawy, wbrew przekonaniu skarżącego, organ prawidłowo uznał przedmiot, którego odbiorcą był skarżący za odpad i, że jego międzynarodowe przemieszczenie miało charakter nielegalny. W konsekwencji prawidłowo zastosował art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także art. 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczenia odpadów i zaliczył odpad do kodu 16 01 04* oraz art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, a nadto i art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Skoro sporny pojazd, w dacie przemieszczenia, nie mógł być użytkowany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, to organ słusznie zobowiązał skarżącego do zagospodarowania ww. pojazdu jako odpadu sprowadzonego nielegalnie, w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tych odpadów odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.
Organ w niniejszej sprawie prawidłowo zastosował zasady ogólne i zasady postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. W sposób właściwy ocenił zebrany materiał dowodowy, szczegółowo odniósł się do wszelkich twierdzeń i wniosków podnoszonych przez skarżącego, w sposób wyczerpujący uzasadnił dlaczego sprowadzony pojazd uznał za odpad i w sposób prawidłowy zastosował normy prawa materialnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie tylko zatem zapisy przez niego cytowane w dokumentach przywożonych wraz z samochodem świadczą o sprowadzeniu odpadu. W kontekście całokształtu sprawy podkreślić należy, że posiadanie oraz obrót odpadami w istocie nie jest całkowicie zabroniony, a wymaga jedynie od osób dokonujących takiego obrotu zastosowania odpowiednich procedur, określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a dokładnie wykazanych przez organ w przeprowadzonym postępowaniu. Instrumenty prawne przewidziane w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów służą ochronie środowiska przez uniemożliwianie niekontrolowanego transgranicznego przemieszczania odpadów. Cel ten, doniosły z punktu widzenia usprawiedliwionych potrzeb nie tylko pojedynczych krajów, ale szeroko rozumianej wspólnoty międzynarodowej (rozpatrywane polskie regulacje stanowią element międzynarodowego systemu kontroli przemieszczania odpadów) wyklucza przyjmowanie domniemania o nadrzędności interesów (w szczególności ekonomicznych) podmiotów dokonujących przemieszczeń. Można więc rozważyć, jak to uczynił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 stycznia 2016 r. (sygn. akt II OSK 1326/14), "czy odpad w postaci pojazdu mógłby zostać w ramach międzynarodowego przemieszczania odpadów, po dopełnieniu procedury zgłoszenia i uzyskania zezwolenia na przywóz odpadu poddany procesowi odzysku poprzez jego naprawę i po uzyskaniu pełnej sprawności potwierdzonej stosownymi dokumentami ponownie zarejestrowany i dopuszczony do ruchu. Nie wchodząc zbyt głęboko w tę materię należy uznać, że takie rozwiązanie jest możliwe przy czym recyklingu odpadu w postaci pojazdu, w szczególności jego naprawy w celu przywrócenia mu dawnej funkcji, powinna dokonać wyspecjalizowana jednostka. W art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach zdefiniowano pojęcie recyklingu, przez który należy rozumieć odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach. Natomiast definicja ustawowa odzysku stanowi (art. 3 ust. pkt 14 ustawy o odpadach), iż jest to jakikolwiek proces, którego głównym
wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce. Z zestawienia tych dwóch definicji wynika, że przeprowadzenie odzysku odpadu, którego szczególną postacią jest recykling może a nawet powinno doprowadzić do odzyskania przez odpad pierwotnej funkcji. Tym samym odpad w postaci pojazdu poddany recyklingowi może uzyskać postać pełnosprawnego pojazdu. Zatem sprowadzanie pojazdów uszkodzonych kwalifikowanych jako odpady, jeśli jest to uzasadnione ekonomicznie, jest dopuszczalne przy dopełnieniu wszystkich przewidzianych prawem procedur w zakresie gospodarowania odpadami. Odpad taki może być poddany odzyskowi w celu doprowadzenia go do stanu pierwotnego, tj. do stanu sprzed stania się odpadem i przywrócenia mu dotychczasowej funkcji. Kwestią otwartą jest to, czy taki poddany odzyskowi pojazd będzie nowym pojazdem wymagającym wprowadzenia go na rynek i dokonania np. homologacji oraz czy możliwe jest przypisanie mu cech indywidualnych pojazdu, który stał się odpadem".
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI