IV SA/WA 696/06

IV SA/Wa 696/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Opyrchał
Anna Szymańska
Jarosław Stopczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II OSK 944/07 - Wyrok NSA z 2008-12-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) lutego 2006 r. nr (...) w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - oddala skargę -
Uzasadnienie
IV SA/Wa 696/06
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia (...).10.2005 r. Nr. (...) na podstawie której ustalono dla skarżącej M, P. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej we wsi S. w wysokości 39188 zł. stanowiącą 25% wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi S. położonej w gminie S..
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia SKO podkreśliło m. in., że M.P. zbyła w dniu (...).11.2003 r. prawo własności działek gruntu oznaczonych numerami(...) i (...) znajdujących się w miejscowości S. za kwoty po 602000 zł. każda z nich (łącznie 1204000 zł.). Decyzja organu l-ej instancji ustalająca jednorazową opłatę w wysokości 39188 zł była następstwem wzrostu wartości przedmiotowych działek spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie organu Il-ej instancji przepisy obowiązującego prawa uzasadniały ustalenie opłaty w powyższej wysokości.
SKO w swoich rozważaniach przywołało przepis art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr. 80 poz. 717 z późn. zm.) przewidujący że wójt, burmistrz, albo prezydent miasta ustala opłatę planistyczną w drodze decyzji bezzwłocznie po otrzymaniu wypisu z aktu notarialnego będącego w istocie umową sprzedaży.
W ocenie organu I l-ej instancji regulacja zawarta w w / w. przepisie ma charakter instrukcyjny, co oznacza iż jej zadaniem jest dyscyplinowanie właściwego organu w tym sensie aby nie zwlekał on z obciążeniem sprzedającego należną daniną na rzecz gminy, a co za tym idzie nie pozostawiał go w niepewności co do istnienia (lub nie) obowiązku wywiązania się z owego obciążenia.
Zdaniem SKO nie da się wywieść tezy że nałożenie opłaty z uchybieniem zasadzie działania "niezwłocznego" bez względu na to jak to pojęcie byłoby rozumiane - stoi na przeszkodzie w wydaniu decyzji ustalającej taką opłatę.
Na poparcie powyższej tezy organ przywołał pogląd reprezentowany przez NSA w wyroku z dnia 3 września 2004 r. (OSK 520/04 - OSP 7-8/05 poz. 91) w którym stwierdzono że przepis art. 36 ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zobowiązujący do niezwłocznego ustalenia opłaty ma głównie charakter przepisu dyscyplinującego gminę do dochodzenia należności budżetowych w terminie możliwie najkrótszym narażając jej organy na odpowiedzialność z tytułu niewywiązywania się z obowiązków ustawowych.
IV SA/Wa 696/06
SKO przywołało także przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowiący że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tą nieruchomość wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości.
Powyższe oznacza że obciążenie tzw. opłatą planistyczną może nastąpić tylko w razie jednoczesnego zaistnienia czterech następujących przesłanek:
1) nastąpił obiektywny (określony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego) wzrost
wartości nieruchomości,
2) wzrost ten powstał wskutek uchwalenia bądź zmiany miejscowego planu,
3) zbycie nieruchomości nastąpiło w drodze umowy przed upływem 5 lat od dnia w
którym plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się
obowiązujące,
4) gmina zgłosiła swoje roszczenia z tytułu wzrostu wartości nieruchomości przed
upływem 5 lat od dnia w którym plan zagospodarowania przestrzennego lub jego
zmiana stały się obowiązujące.
Zdaniem Kolegium wszystkie w / w. przesłanki zostały spełnione.
Z operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego wynika że wartość przedmiotowej nieruchomości przed uchwaleniem nowego planu miejscowego wynosiła łącznie 251790 zł., zaś po uchwaleniu tego planu 408544 zł. Oznacza to że wyłącznie w wyniku uchwalenia nowego planu miejscowego wartość tej nieruchomości wzrosła o 156754 zł.
Podkreślono że nieruchomość o której mowa znajduje się obecnie w obszarze oznaczonym symbolem (...) zdefiniowanym jako "tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej". Przed dniem wejścia w życie planu miejscowego znajdowała się ona na obszarze oznaczonym symbolem (...) zdefiniowanym jako "teren urządzeń produkcji roślinnej".
Oczywistym jest więc że grunt przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe posiada większą wartość od gruntu przeznaczonego pod produkcję roślinną bez prawa zabudowy.
Uchwała Rady Gminy S. z dnia (...).04.2000 r. nr. (...) weszła w życie w dniu 1.08.2000 r., zaś zbycie nieruchomości miało miejsce w dniu (...).11.2003 r. Gmina swoje roszczenia zgłosiła w dniu 10.05.2005 r., a więc przed upływem 5 lat od dnia w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące.
IV SA/Wa 696/06
Jak wynika z art. 25 w / w. uchwały Rady Gminy wobec wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi S. wysokość stawki procentowej służącej naliczaniu opłaty planistycznej określa się na 0% dla terenów o przeznaczeniu publicznym i 25% dla terenów pozostałych. Oznacza to iż należna opłata istotnie winna być określona na kwotę 39188 zł.
Skargę na decyzję SKO wniosła M. P. domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi podniosła m. in., że uchwała Rady Gminy S. z dnia (...) kwietnia 2000 r. nr (...) zaczęła obowiązywać od 1 sierpnia 2000 r. Wprawdzie postępowanie administracyjne zostało wszczęte (...) kwietnia 2005 r, ale przepis art. 37 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi o "zgłaszaniu roszczeń". Zdaniem skarżącej takie "zgłaszanie roszczeń" przez organ może nastąpić tylko na podstawie ważnej i ostatecznej decyzji administracyjnej jednostronnie kształtującej sytuację prawną obywatela. Żadna inna forma nie jest tu dopuszczalna. "Zgłaszaniem roszczeń" nie jest więc kierowanie pism w toku postępowania, ponieważ nie mają one charakteru władczego, a jedynie informacyjny.
Zdaniem skarżącej powyższe rozumowanie znajduje oparcie także w przepisach Konstytucji, a ściślej mówiąc w sformułowanej tamże zasadzie państwa prawnego która polega m. in. na tym że obowiązki administracyjnoprawne konkretnego obywatela mogą być kształtowane tylko przez prawomocny i wydany po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania akt administracyjny.
Decyzja o nałożeniu opłaty planistycznej wobec skarżącej wydana została kilkadziesiąt dni po terminie określonym w art. 37 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym co zdaniem skarżącej oznacza iż jest ona bezprawna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Sad zważył co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona i jako taka została oddalona.
Przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr. 80/2003 poz. 717) stanowi że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, przy czym wysokość takiej opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Z kolei przepis art. 37 ust. 4 w
IV SA/Wa 696/06
zw. z ust. 3 tegoż art. przewiduje że roszczenia o których wyżej mowa można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.
Z treści skargi wynika że kluczowym problemem w sprawie jest właściwe rozumienie pojęcia "zgłoszenie roszczenia" o jakim mowa w przywołanym wyżej przepisie art. 37 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W ocenie Sądu pojęcia tego nie można utożsamiać z wydaniem decyzji administracyjnej (która jest aktem kształtującym prawa i obowiązki podmiotów), a to z tego powodu iż ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w jej art. 37 ust. 3 i 4 nie stawia znaku równości pomiędzy tymi pojęciami.
Treść przywołanych wyżej przepisów wyklucza wręcz tezę skarżącej że zgłoszenie roszczenia może nastąpić tylko wtedy gdy została wydana ostateczna decyzja administracyjna ustalająca wysokość tzw. opłaty planistycznej.
Decydujące znaczenie ma tu bowiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania które organ kieruje do strony, a które zmierza do określenia wysokości tej opłaty po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego.
Jak wynika z okoliczności sprawy uchwała Rady Gminy S. z dnia (...).04.2000 r. (Dz. Urz. Woj. (...). nr. (...) poz. (...)) weszła w życie 1.08.2000 r.
Postępowanie w sprawie określenia opłaty planistycznej zostało wszczęte pismem z dnia (...).04.2005 r., zaś zawiadomienie o wszczęciu tegoż postępowania skarżąca otrzymała 10.05.2005 r.
Oznacza to iż także termin 5 lat o którym mowa w art. 37 ust. 3 w / w. ustawy nie został przekroczony. Wszczęcie postępowania o ustalenie opłaty może bowiem nastąpić w terminie 5 lat od dnia w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (lub jego zmiana) stały się obowiązujące (por. m. in. wyrok NSA z dnia 3.09.2004 r. - OSK 520/04 opubl. OSP 7-8/2005 poz. 91). Co jest datą wszczęcia postępowania wyjaśnia przepis art. 61 § 3 kpa.
Gdy chodzi natomiast o datę wszczęcia postępowania z urzędu to w orzecznictwie sądowym przyjmuje się iż jest nią data pierwszej czynności której adresatem jest strona. Zwykle taką czynnością jest zawiadomienie o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa, tak NSA m. in. w wyroku z dnia 4.03.1981 r. - ONSA 1/1981 poz. 15). W tymże wyroku stwierdzono wprost że wobec faktu iż kpa nie rozstrzyga sposobu ustalenia daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu za datę taką można uznać dzień pierwszej czynności dokonanej w sprawie której postępowanie dotyczy przez organ do tego uprawniony działający w granicach przysługujących mu kompetencji pod warunkiem że o czynności tej powiadomiono strony.
IV SA/Wa 696/06
W przedmiotowej sprawie zgłoszenie roszczenia nastąpiło więc w dniu 10.05.2005 r., wtedy to bowiem skarżąca dowiedziała się o wszczęciu postępowania w sprawie o ustalenie opłaty planistycznej.
Reasumując stwierdzić trzeba że pod pojęciem "zgłoszenia roszczenia" o którym mowa w art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80/2003 poz. 717) nie należy rozumieć sformułowania żądania zapłaty tzw. opłaty planistycznej w określonej decyzją wysokości, ale prawidłowe zawiadomienie o wszczęciu postępowania którego istotą będzie jej określenie w przyszłości (po przeprowadzeniu stosownego postępowania).
Powyższe oznacza konieczność oddalenia skargi.
Niejako na marginesie powyższych rozważań podkreślić trzeba iż wyliczenie należnej od skarżącej opłaty było prawidłowe także gdy chodzi o jej wysokość. Opinia rzeczoznawcy majątkowego która miała w przedmiotowej sprawie decydujące znaczenie spełniała bowiem wszelkie wymogi jakie stawiają przepisy (wydanego na podstawie art. 159 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. nr. 261/2004 poz. 2603 z późn. zm.) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr. 207/2004 poz. 2109). Nie zawiera ona także błędów natury rachunkowej.
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest art. 151 ppsa.