IV SA/Wa 690/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję o stwierdzeniu nieważności przyznania mu pomocy finansowej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uznając, że nie użytkował on faktycznie spornych działek.
Rolnik G. B. zaskarżył decyzję Prezesa ARiMR utrzymującą w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej mu pomoc finansową na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Spór dotyczył tego, czy skarżący faktycznie użytkował sporne działki rolne w 2005 roku, czy też były one użytkowane przez inną osobę. Sąd uznał, że mimo posiadania tytułu własności, skarżący nie wykazywał faktycznego władztwa i użytkowania gruntów, co było warunkiem koniecznym do przyznania pomocy, dlatego oddalił skargę.
Sprawa dotyczyła skargi G. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), która utrzymała w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005. Kluczowym problemem było ustalenie, kto faktycznie użytkował sporne działki rolne w 2005 roku. Skarżący G. B. złożył wniosek o przyznanie płatności, jednak kontrola wykazała, że na te same działki wniosek złożył również K. O., który był ich użytkownikiem na podstawie umowy użyczenia z 2002 roku. G. B. stał się właścicielem tych działek w lutym 2005 roku na podstawie umów sprzedaży. Organy administracji uznały, że przyznanie płatności G. B. było rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie prowadził on faktycznie działalności rolniczej na tych gruntach w 2005 roku, a ich faktyczne użytkowanie odbywało się przez K. O. Podkreślono, że pomoc finansowa ONW jest przeznaczona dla producenta rolnego faktycznie użytkującego grunty, a nie tylko posiadającego tytuł prawny. Skarżący argumentował, że ochrona prawna przysługuje jedynie posiadaniu legalnemu i kwestionował uznanie posiadania K. O. za wystarczające. Wskazywał również, że ewentualne stwierdzenie nieważności powinno dotyczyć tylko części decyzji, proporcjonalnie do spornych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że decyzja Kierownika Biura była wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ przyznano płatność rolnikowi, który nie użytkował faktycznie spornych gruntów w 2005 roku. Sąd podkreślił, że dla przyznania płatności ONW kluczowe jest faktyczne użytkowanie gruntów, a nie tylko tytuł własności. Odnosząc się do wniosku o częściowe stwierdzenie nieważności, sąd wyjaśnił, że ze względu na sposób naliczania sankcji i wysokość płatności, nie było możliwe wyeliminowanie decyzji tylko w części. Sąd odrzucił również argumentację skarżącego dotyczącą wyłączenia stosowania sankcji na podstawie art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, wskazując, że skarżący miał możliwość zgłoszenia nieprawidłowości we wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, a nie tylko posiadanie tytułu własności.
Uzasadnienie
Pomoc finansowa ONW jest udzielana producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady dobrej praktyki rolniczej. Sama możliwość władania gruntami nie wystarcza; liczy się efektywne, rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
rozporządzenie o ONW art. 2 § § 2 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Płatność z tytułu ONW przydzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań określonych w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE oraz gdy łączna powierzchnia działek wynosi co najmniej jeden hektar.
rozporządzenie 1257/1999/WE art. 14 § pkt 1-3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej
Pomocnicze
u.w.o.w. art. 3 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
rozporządzenie 796/2004 art. 51 § ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli
Określa zasady zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku zawyżenia powierzchni gruntów rolnych we wniosku.
rozporządzenie 796/2004 art. 68
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli
Przewiduje wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń w określonych sytuacjach.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych.
k.p.a. art. 157
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 338
Kodeks cywilny
Definicja dzierżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rolnik nie wykazywał faktycznego użytkowania spornych działek rolnych w 2005 roku, mimo posiadania tytułu własności. Przyznanie płatności ONW rolnikowi, który nie użytkował faktycznie gruntów, stanowiło rażące naruszenie prawa. Nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w części, ze względu na sposób naliczania sankcji.
Odrzucone argumenty
Posiadanie gruntów bez tytułu prawnego (dzierżenie) nie wyklucza możliwości przyznania płatności. Rolnik nie był winny nieprawidłowości i powinien skorzystać z wyłączenia od sankcji. Nieważność decyzji powinna dotyczyć tylko części dotyczącej spornych działek.
Godne uwagi sformułowania
"Płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu, który posiada określony grunt rolny. Z kolei status posiadania należy rozumieć jako sprawowanie władztwa ekonomicznego nad rzeczą pozwalające na korzystanie z niej bez względu na to, czy władztwo to jest czy nie jest związane z prawem (własności, użytkowania, dzierżawy)." "Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów." "Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie." "W niniejszej sprawie rozważenia wymagało, czy decyzja Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2006r. istotnie wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności w całości." "Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji."
Skład orzekający
Łukasz Krzycki
przewodniczący
Aneta Opyrchał
sprawozdawca
Agnieszka Wójcik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że faktyczne użytkowanie gruntów rolnych jest kluczowe do przyznania pomocy finansowej, nawet w przypadku posiadania tytułu własności. Interpretacja pojęcia 'posiadania' w kontekście dopłat unijnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących pomocy ONW i interpretacji pojęcia 'posiadania' w kontekście rolniczym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne wykonywanie działalności rolniczej, a nie tylko posiadanie tytułu prawnego, w kontekście ubiegania się o unijne dopłaty. Jest to istotne dla wielu rolników i pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów.
“Posiadasz ziemię, ale nie użytkujesz jej rolniczo? Możesz stracić unijne dopłaty!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 690/07 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2007-07-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-04-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Wójcik. Aneta Opyrchał /sprawozdawca/ Łukasz Krzycki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6169 Inne o symbolu podstawowym 616 Sygn. powiązane II GSK 456/07 - Wyrok NSA z 2008-03-20 Skarżony organ Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2007 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji -oddala skargę- Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: ARiMR) w W. z dnia [...] października 2006r. w sprawie stwierdzenia nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2006r. o przyznaniu G. B. pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanej dalej: ONW). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że G. B. złożył w dniu 16 maja 2005r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Przeprowadzona wówczas przez organ kontrola krzyżowa wykazała, że na zadeklarowane przez wnioskodawcę działki: nr [...] - 11,22 ha i nr [...] - 10,122 ha położone w obrębie J. nr [...] - 16,28 ha i nr [...] - 24,65 ha położone w obrębie K.; nr [...] - 85,5553 ha, nr [...] - 11,8150 ha i nr [...] - 60,0617 ha położone w obrębie B. został złożony jeszcze jeden wniosek przez K. O.. W toku postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. ustalił, iż w 2005r. sporne działki użytkował K. O. w związku z użyczeniem mu powyższych gruntów przez K. na podstawie umowy z dnia [...] października 2002r., na piętnaście lat. Jednocześnie G. B. na podstawie umów sprzedaży zawartych z K. z dnia [...] lutego 2005r. stał się właścicielem powyższych działek. K. O. nie przedłożył dokumentów potwierdzających prawo użytkowania spornych gruntów będących własnością G. B.. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. w dniu [...] czerwca 2006r. wydał decyzję w sprawie przyznania G. B. pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Działając w trybie nadzoru administracyjnego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] października 2006r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L.. Podejmując takiej treści rozstrzygnięcie miał na względzie fakt, ze płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane jedynie producentom spełniającym tak wymogi określone przez prawo krajowe, jak i unijne. Wszelkie zatem odstępstwa zarówno na korzyść, jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. I tak też było w przedmiotowym przypadku, albowiem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał płatność ONW producentowi rolnemu, który w 2005r. nie prowadził na zadeklarowanych gruntach działalności rolniczej. G. B. - w odwołaniu od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR - zażądał uchylenia zaskarżonego aktu w całości i umorzenia postępowania, względnie uchylenia aktu i orzeczenia o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. w części dotyczącej wyłącznie działek, co do których błędne przeświadczenie K. O. o prawnym posiadaniu nieruchomości byłoby usprawiedliwione, tj. działek o nr [...] i [...] obręb J. oraz [...] i [...] obręb K., stanowiących ok. 3 % powierzchni objętej płatnościami jemu przysługującymi. Nadmienił, iż w dniu [...] lutego 2005r. stał się właścicielem owych działek, albowiem zakupił je od P. . K. O. wiedział o tym nabyciu już w marcu 2005r., a więc przed zasiewami. Z kolei wcześniej zawarł umowę użyczenia czterech działek z K., a odnośnie pozostałych działek (nr [...], [...] i [...] obręb B.) umowy takiej z nim nie zawierano, a więc władał niniejszymi gruntami bez tytułu prawnego. W ocenie odwołującego się pod pojęciem "posiadacza" gospodarstwa, zgodnie z przepisami, należy rozumieć osobę mającą tytuł prawny do posiadanej nieruchomości, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Chodzi zatem o posiadanie legalne. Takiego tytułu K. O. nie miał, a to oznacza że decyzja o przyznaniu płatności odwołującemu się była zasadna. W konkluzji G. B. podkreślił, że sporne działki stanowią jedynie 7 % powierzchni w stosunku do całości powierzchni działek, na które przyznano mu płatności. Zatem jeśliby przyjąć, że w odniesieniu do tych działek nie spełnił przesłanek przyznania płatności, uzasadnione byłoby stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. tylko w części dotyczącej tych działek. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w mocy uznając, że w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Stwierdził, że prawodawca nie uzależnia przyznawania płatności ONW od własności działek rolnych bądź oceny tytułu prawnego, na podstawie którego producent rolny użytkuje deklarowane działki. Przedmiotowa płatność udzielana jest bowiem producentowi rolnemu, który posiada określony grunt rolny. Z kolei status posiadania należy rozumieć jako sprawowanie władztwa ekonomicznego nad rzeczą pozwalające na korzystanie z niej bez względu na to, czy władztwo to jest czy nie jest związane z prawem (własności, użytkowania, dzierżawy). Organ odwoławczy ustalił, że G. B. na dzień składania wniosku nie był posiadaczem spornych działek w powyższym ujęciu. Jeśli więc odwołujący się nie miał władztwa faktycznego nad należącymi do niego spornymi działkami, to trudno było uznać, że użytkował je rolniczo w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, a zatem spełnił przesłanki przyznania płatności ONW. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznając płatności ONW G. B. w sytuacji, gdy producent ten nie użytkował w 2005 roku zadeklarowanych do płatności gruntów rolnych w rażący sposób naruszył § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich z związku z art. 14 pkt 1 - 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. Odnosząc się do wniosku G. B. dotyczącego ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. jedynie w części dotyczącej spornych działek organ podkreślił, iż nie można stwierdzić nieważności decyzji jedynie w żądanej części, bowiem procent zawyżenia powierzchni deklarowanej przez wnioskodawcę w stosunku do powierzchni zatwierdzonej wpływa na wysokość przyznanej pomocy w danym roku. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności ONW tylko w części dotyczącej płatności za wybrane działki niemożliwym byłoby ustalenie właściwej wysokości sankcji za wskazanie we wniosku o przyznanie płatności większej powierzchni gruntów od rzeczywiście kwalifikującej się do objęcia płatnościami. Na poparcie swego stanowiska przywołał art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.) G. B. w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARIMR i decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR. Zarzucił naruszenie: § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju i obszarów wiejskich (Dz.U. nr 73, poz. 657, ze zm.) w związku z art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999r., ze zm.) - przez ich błędną wykładnię i uznanie, że status posiadania w rozumieniu powołanych przepisów należy rozumieć jako formę władztwa ekonomicznego nad rzeczą, pozwalającego na korzystanie z niej bez względu na to, czy władztwo to jest wykonywaniem prawa czy też nie jest z takim prawem związane. Wskutek tego uznanie, że skarżący w 2005r. nie był posiadaczem spornych działek; art. 68 rozporządzenia Komicji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników w związku z art. 156 § 1 kpa - przez jego niezastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznającej skarżącemu płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2005r. w całości, a nie w części, tj. co do kwoty płatności przyznanych na przedmiotowe działki, bez pomniejszeń o sankcje. W uzasadnieniu skargi strona, podobnie jak w odwołaniu, zakwestionowała dopuszczalność uznania posiadania gruntów bez tytułu prawnego, zaznaczając iż ochronie może podlegać jedynie posiadanie legalne. Posiadanie K. O. uznała jedynie za dzierżenie w myśl art. 338 Kc. Wymieniony podmiot był więc zastępcą posiadacza w sferze władania rzeczą. Odwołując się do rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. wskazała na art. 68, wyłączający z kolei zastosowanie art. 51 przez organ, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie nie można uznać go za winnego zawyżenia zgłoszonego obszaru, objął bowiem sporne działki w posiadanie i zgodnie z przepisami zgłosił je wszystkie we wniosku, działał przy tym w dobrej wierze. Natomiast K. O. w sposób bezprawny uniemożliwił mu rolnicze użytkowanie tych gruntów, co więcej o zaistniałej sytuacji wiedział organ i przyznał skarżącemu płatności ONW, uznając że spełnił on przesłanki do ich przyznania. Zdaniem skarżącego ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej płatności ONW mogłoby być zasadne jedynie w części dotyczącej kwoty płatności przyznanych na sporne działki (bez sankcji), czyli adekwatnie do rzeczywistej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych - określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie: P.p.s.a., (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, oddalił skargę. Uznał, iż decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2007r. i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2006r., nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Po pierwsze podnieść należy, iż fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadą wynikającą z art. 16 § 1 kpa jest zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych (por. wyrok SN z 1.01.1991 r., sygn. akt III ARN 41/90, OSAP nr 11). Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo - tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądownictwa administracyjnego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, które toczy się na podstawie art. 157 kpa. Artykuł 156 § 1 kpa enumeratywnie wymienia przesłanki, których zaistnienie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. W myśl pkt 2 tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z 18.07.1994r., V SA 535/94; wyrok NSA w Warszawie z 27.10.2003r., IV SA 905/2002; wyrok NSA w Warszawie z 26.09.2000r., V SA 2998/99, wyrok NSA w Warszawie z 11.08.2000r., III SA 1935/99) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki, mianowicie zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. W niniejszej sprawie rozważenia wymagało, czy decyzja Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] czerwca 2006r. istotnie wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności w całości. Podstawę przyznawania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanych dalej: płatnościami ONW) stanowi - wydane na podstawie delegacji wynikającej z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273, ze zm.), określającej m. in. zadania w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich dotyczące wspierania działalności rolniczej na niekorzystnych warunkach gospodarowania - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - zwane dalej: rozporządzeniem o ONW (Dz.U. nr 73, poz. 657). W myśl § 2 tego rozporządzenia płatność z tytułu ONW przydzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999E z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 160, z 26.06.1999r., ze zm.) oraz gdy łączna powierzchnia działek położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej jeden hektar. Wyliczenie wysokości płatności ONW - zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia o ONW - następuje w oparciu o powierzchnię zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych, użytkowanych rolniczo jako grunty orne, sady łąki i pastwiska trwałe. Płatność ONW jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ONW (§ 6 ust. 2 rozporządzenia o ONW). Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Zgodnie z art. 5 ust 1 a ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej pojęcie "producent rolny" zostało zdefiniowane w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. Przechodząc więc na regulację ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r., nr 10, poz. 76, ze zm.), w szczególności art. 3 pkt 3, "producentem rolnym" - jest m. in. osoba fizyczna, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, a płatność ONW - co z powyższych unormowań prawnych w sposób oczywisty wynika -jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe, czyli na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, w tym przypadku położonych na obszarach znajdujących się w mniej korzystnej sytuacji ze względu na położenie geograficzne bądź występujące utrudnienia klimatyczne. Stanowi wkład finansowy do faktycznie prowadzonej działalności rolniczej. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania dopłat jest fakt, iż właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że wnioski o dopłaty na te same działki o nr [...] i [...] obręb J. oraz [...] i [...] obręb K., oraz o nr [...], [...] i [...] obręb B. złożyli zarówno skarżący - 16 maja 2005r., jak i K. O. - 4 maja 2005r. Należy podkreślić, iż Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. fakt ten był znany, bowiem już w dniu 15 grudnia 2005r. skierował do K. O. wezwanie do złożenia wyjaśnień w tej sprawie, przeprowadzając kontrolę krzyżową. K. O. w piśmie z dnia 28 grudnia 2006r. wyjaśnił, iż był użytkownikiem wyżej wymienionych działek. Fakt użytkowania wspomnianych działek przez K. O., tj. prowadzenia na nich zabiegów rekultywacyjnych, a następnie upraw i zasiewów oraz zbioru plonów potwierdzili: Sołtys Sołectwa J. i Sołtys Sołectwa K. w Gminie B. W tym stanie rzeczy, mając na względzie, iż okoliczności te znane były Kierownikowi Biura Powiatowego ARIMR w L. przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2006r. przyznającej G. B. płatności ONW na rok 2005, Sąd podzielił pogląd organu administracji, iż decyzja ta podjęta została z rażącym naruszeniem prawa, co musiało skutkować koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ wydając decyzję o przyznaniu płatności z tytułu ONW winien wziąć pod uwagę nie tylko prawo własności producenta rolnego do zadeklarowanych działek, ale także uwzględnić okoliczność w postaci posiadania części zadeklarowanych działek przez innego rolnika, który faktycznie działki rolne użytkował. Zadaniem organu jest bowiem ustalenie, czy producent rolny zgłaszający konkretne grunty użytkuje je zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, natomiast - co słusznie podniósł organ przyznania płatności z tytułu ONW badanie uprawnień do władania przedmiotowym gruntem. Podkreślić należy iż fakt, że skarżący w lutym 2005r. został właścicielem spornych działek, nie uprawniał go do uzyskania płatności z tytułu ONW, albowiem nie wykonywał na nich faktycznego władztwa połączonego z użytkowaniem gruntu. Przyznanie więc przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. płatności z tytułu ONW G. B., z pominięciem wyników kontroli krzyżowej stanowiło rażące naruszenie prawa, tj. § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW w związku z art. 14 pkt 1 - 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999. Oznacza to, iż w rozpoznawanej sprawie doszło ponad wszelką wątpliwość do oczywistego naruszenia prawa polegającego na ewidentnej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a zastosowanym przepisem prawa. Co zaś się tyczy wniosku skarżącego w sprawie częściowego stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. wskazać należy, iż co do zasady stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej kwalifikowaną wadliwością nie tylko jest dopuszczalne, lecz - jako zgodne z zasadami ogólnymi tego Kodeksu postępowania administracyjnego - powinno być regułą działania organów nadzoru. Niemniej jednak rozstrzygnięcie tego rodzaju nie mogło mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Należy mieć na uwadze, iż orzeczenie organu co do przyznania producentowi rolnemu płatności ONW dotyczy wszystkich zadeklarowanych we wniosku powierzchni gruntów łącznie. W decyzji tej właściwy organ rozstrzyga nie tylko o przyznaniu producentowi rolnemu określonej kwoty, stanowiącej iloczyn ilości hektarów i stawki płatności za hektar, ale orzeka również o ewentualnym zastosowaniu sankcji. Artykuł 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 nakazuje stosowanie art. 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., ze zm.). Tenże artykuł 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 określa zasady zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku zawyżenia powierzchni gruntów rolnych we wniosku. W przypadku stwierdzenia, że powierzchnia zadeklarowana przez wnioskodawcę jest większa od powierzchni gruntów, które należało zakwalifikować do objęcia płatnościami zmniejszenie płatności jest obligatoryjne. Kwotę zmniejszenia stanowi krotność płatności jakie przysługiwałyby do powierzchni gruntów zawyżonej przez wnioskodawcę, przy czym wysokość zmniejszenia zależy od procentowego stosunku zawyżonej powierzchni gruntów rolnych do powierzchni stwierdzonej. Wysokość zawyżenia ustala się przez porównanie wielkości powierzchni zadeklarowanej przez wnioskodawcę z wielkością powierzchni stwierdzonej. W niniejszej sprawie istniały podstawy do pomniejszenia należnej skarżącemu płatności z tytułu ONW o dwukrotność stwierdzonej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym zaś wskazany wyżej sposób wyliczenia sankcji nie pozwalał na stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. tylko w części dotyczącej płatności za wybrane działki rolne. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia skarżącego, iż K. O. użytkując sporne działki był jedynie zastępcą posiadacza w sferze władania rzeczą czyli skarżącego, stwierdzić należy, że zgodnie z całokształtem przytoczonej regulacji prawnej płatność z tytułu ONW udzielana jest producentowi rolnemu użytkującemu działki rolne, o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. W związku z tym, że sporne działki w badanym okresie posiadał i użytkował inny producent rolny i to bez porozumienia ze skarżącym, brak podstaw by przyjąć, iż użytkował je w imieniu skarżącego. Zatem odnośnie tych działek skarżący nie mógł wykazać się ich posiadaniem w sensie faktycznego użytkowania i przyczynieniem się do utrzymywania ich według zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej, a zatem nie wypełnił przesłanek do przyznania płatności ONW. Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż mogło go objąć wyłączenie co do zastosowania sankcji, wynikające z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. Przepis ten przewiduje wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń. Obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Nie mają także zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący dokonywał korekt i zmiany swego wniosku o płatności ONW za rok 2005. Mógł wówczas - w ocenie Sądu - choćby w załączniku do wniosku, przed wszczęciem kontroli krzyżowej, zaznaczyć iż nie posiada i nie użytkuje spornych działek. W czasie, gdy dokonywał korekt wniosku miał już świadomość tego, iż należące do niego sporne działki ma w posiadaniu i użytkowaniu inna osoba. Okoliczności tej nie przedstawił jednak organowi rozpoznającemu wniosek. Zatem nie ma podstaw do uznania, że skarżący nie był winny powstałej nieprawidłowości. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 ustawy P.p.s.a - orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI