IV SA/Wa 661/24

IV SA/Wa 661/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sękowska
Anna Sidorowska-Ciesielska /przewodniczący/
Michał Sułkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 32 ust. 1a, art. 32 ust. 5, art. 32 ust. 5a
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), Protokolant st. spec. Iwona Kędzior, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 grudnia 2023 r. nr DKO-WOP.401.251.2023.kp w przedmiocie wstrzymania działalności w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ") w okresie od 16 kwietnia 2019 r. do 29 czerwca 2020 r. przeprowadził kontrolę interwencyjną działalności prowadzonej przez J. B. w miejscowości L.
W trakcie oględzin przeprowadzonych 16 kwietnia 2019 r. (załączniki nr 1 i nr 2 do protokołu kontroli) na należącej do J. B. nieruchomości przy ul. [...] w L. stwierdzono, że na posesji znajdowały się: budynek mieszkalny, murowany budynek gospodarczy oraz blaszany budynek gospodarczy. Na kontrolowanej działce w budynku mieszkalnym ujawniono nielegalną plantację marihuany. Stwierdzono, że budynek zasilany był przez dwa agregaty prądotwórcze olejem opałowym. Agregaty były umieszczone w blaszanym budynku gospodarczym, podłoże w tym pomieszczeniu nie było utwardzone i zostało zanieczyszczone wyciekami oleju opałowego. Po pobraniu próbki okazało się, że badana ziemia została zanieczyszczona substancjami ropopochodnymi. Na miejsce wezwano Państwową Straż Pożarną, która usunęła zanieczyszczoną ziemię. Z tyłu budynku gospodarczego ujawniono miejsca po ogniskach oraz miejsce zanieczyszczone spalinami pochodzącymi z "przewodu-rury" odprowadzającej spaliny z agregatów prądotwórczych. J. B. oświadczył do protokołu oględzin, że nie wie kto i kiedy palił ogniska oraz kto był odpowiedzialny za zanieczyszczenie podłoża w blaszanym budynku gospodarczym i wyciek oleju z pojemnika "mauzer" stojącego na zewnątrz przy budynku gospodarczym murowanym.
W dniu 14 czerwca 2019 r. w siedzibie CBŚP Zarządu w [...] inspektorzy WIOŚ przesłuchali R. L. Wymieniony zeznał, że od stycznia do 11 kwietnia 2019 r. na terenie przy ul. [...] w L. prowadzona była nielegalna hodowla marihuany, a za proceder ten odpowiedzialny był D. K., który wydawał polecenia zarówno przesłuchiwanemu, jak i J. B. Wymieniony podał, że jest w sprawie figurantem i na jego dane była wynajęta posesja przy ul. [...]. Wskazał, że za palenie odpadów na terenie przedmiotowej posesji odpowiada D. K. Podał, że odpowiedzialnym za wycieki – za zanieczyszczoną ziemię znajdującą się w budynku gospodarczym, w którym znajdowały się agregaty prądotwórcze zasilane olejem opałowym - odpowiedzialny jest J. B., który odpowiada również za wyciek oleju opałowego z pojemnika typu "mauzer" znajdującego się przy budynku gospodarczym murowanym.
W dniu 10 lipca 2019 r. w siedzibie CBŚP Zarządu w [...] został przesłuchany J. B., który zeznał, że był właścicielem posesji w L. przy ul. [...]. Na przełomie 2018 i 2019 roku przedmiotową posesję wynajął R. L. Nie wiedział, kto odpowiada za dostarczany na teren posesji olej opałowy w pojemnikach "mauzer". Nie wiedział również, kto był odpowiedzialny za zanieczyszczenie podłoża w budynku gospodarczym metalowym.
W związku z otrzymanymi z CBŚP Zarządu w [...] informacjami dotyczącymi śledztwa w sprawie nielegalnego odbarwiania paliwa, w dniach 17 i 19 września 2019 r. przeprowadzono oględziny należącej do J. B. nieruchomości przy ul. [...] w L. Równolegle do oględzin prowadzonych w dniu 17 września 2019 r. prowadzone były czynności procesowe przez funkcjonariuszy CBŚP Zarządu w [...], polegające m.in. na wykopach za pomocą koparki gąsienicowej. Wykopy pozwoliły na ujawnienie zakopanych w ziemi odpadów w postaci zużytych filtrów "pałkowych", kawałków folii, waty mineralnej. W trakcie oględzin pobrano 4 próby gleby w celu zbadania ilości zanieczyszczeń substancjami ropopochodnymi. Raporty z badań wykazały, że ziemia (gleba) została zanieczyszczona substancjami ropopochodnymi. W ramach oględzin dokonano obmiaru odpadów w postaci hałdy zmielonego asfaltu (10,5 m x 7,1 m x 2,7 m) oraz hałdy odpadów wykopanych 17 września 2019 r. w wyniku czynności procesowych CBŚP (5 m x 16,5 m x 1 m).
W dniu 10 grudnia 2019 r. w siedzibie CBŚP Zarządu w [...] został przesłuchany J. B. na okoliczność gospodarowania odpadami na terenie położonym w L. przy ul. [...]. Skarżący zeznał, że był właścicielem tego terenu. Nie pamiętał dokładnie kiedy zwiózł odpady, było to około 2-3 lata wcześniej, w ilości ok. 12-15 wywrotek każda, po ok. 10 ton skruszonego asfaltu wymieszanego z betonem. Złożony odpad miał być przeznaczony na budowę drogi. Nie prowadzono ewidencji odpadów. Na temat odpadów zakopanych, a ujawnionych w dniu 17 września 2019 r., skarżący nie posiadał wiedzy.
W dniu 10 lutego 2020 r. inspektorzy WIOŚ zapoznali się z materiałami prowadzonego śledztwa pod sygnaturą [...]. Na tę okoliczność sporządzili notatkę urzędową z 12 lutego 2020 r., w której wskazali m.in., że z protokołu przesłuchania z 22 listopada 2019 r. (strony 18818-18828) wynika, iż transporty odpadów do L. odbywały się po sierpniu 2017 r., a J. B. był osobą odpowiedzialną za przyjmowanie odpadów oraz wskazywanie miejsca ich rozładunku.
W dniu 19 maja 2020 r., w toku równolegle prowadzonej kontroli związanej z prowadzeniem procesu odbarwiania oleju opałowego na olej napędowy na terenie hali magazynowej przy ul. [...] w K., został przesłuchany J. K., który zeznał m.in., że od lutego do grudnia 2017 r. brał udział w procesie odbarwiania oleju opałowego na terenie hali w K. Wskazał, że to on odpowiadał za cały proces odbarwiania, oraz że to on odpowiada za wytworzone odpady w postaci filtrów "pałkowych", waty, pojemników plastikowych, odzieży roboczej, butelek po napojach i innych stwierdzonych podczas oględzin 18 lutego 2020 r. Dalej wskazał, że odpady wytworzone w procesie odbarwiania oleju opałowego były wywożone do L. Odpady te przyjmował J. B., który decydował o dalszym ich przeznaczeniu. Przesłuchiwany stwierdził też, że on odpowiada za brak ewidencji tych odpadów i nie złożył sprawozdań do marszałka województwa.
Protokół przesłuchania J. K. dołączono do dokumentacji kontroli działalności prowadzonej przez J. B.
Czynności kontrolne udokumentowano protokołem kontroli z 29 czerwca 2020 r. nr [...]. Do protokołu nie wniesiono zastrzeżeń, ani uwag.
WIOŚ decyzją z 19 października 2020 r. nr WP.7060.1.13.2020.JPT, na podstawie art. 32 ust. 1a, ust. 5 i ust. 5a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, wstrzymał działalność J. B. w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia na terenie nieruchomości przy ul. [...] w L.; ustalił termin wstrzymania działalności na dzień doręczenia oraz stwierdził, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.
Organ pierwszej instancji opisał w uzasadnieniu decyzji ustalenia kontroli i przebieg postępowania administracyjnego. Przywoławszy następnie treść art. 3 ust. 1 pkt 14, pkt 21, pkt 30 i pkt 34 ustawy o odpadach, stwierdził, że nie ma wątpliwości, iż J. B. dopuścił się zbierania odpadów bez wymaganego prawem zezwolenia w postaci hałdy zmielonego asfaltu o wymiarach 10,5 m x 7,1 m (podstawa) x 2,7 m (wysokość). Strona dopuściła się również przetwarzania odpadów poprzez ich zakopanie w ziemi. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że proces ten nie miał na celu użytecznego zagospodarowania odpadów poprzez wykorzystanie ich do wypełnienia terenu zdegradowanego, nie stanowił więc odzysku odpadów. Organ uznał ten proces za nielegalne unieszkodliwianie odpadów poprzez ich przetwarzanie w glebie i ziemi, co stanowi proces unieszkodliwiania D2 z załącznika nr 2 do ustawy o odpadach.
J. B. wniósł odwołanie od decyzji WIOŚ z 19 października 2020 r. do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ"). Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że dopuścił się zbierania odpadów w postaci hałdy zmielonego asfaltu oraz przetwarzania odpadów poprzez ich zakopywanie. Skarżący wyjaśnił, że firma, którą prowadzi zajmuje się pracami budowalnymi. Ujawniona na terenie działki przy ul. [...] w L. hałda asfaltu nie była odpadem, a jedynie materiałem budowlanym, który miał zostać wykorzystany do wykonania drogi. Wywiódł, że nie zamierzał pozbyć się tego materiału, dlatego też materiał ten nie mógł być uznany jako odpad. Jeśli chodzi o przetwarzanie polegające na zakopywaniu odpadów, J. B. wywiódł, że nie miał na ten temat wiedzy. O fakcie tym dowiedział się dopiero po ujawnieniu przedmiotowych odpadów przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Śledczego Policji Zarząd w [...]. Skarżący stwierdził również, że nie wie, kim jest J. K., o którym wspomina zaskarżona decyzja i nigdy nie przyjmował żadnych odpadów wytworzonych w trakcie procesu odbarwienia oleju opałowego. Skonstatował, że zeznania J. K. to jedynie pomówienia.
GIOŚ decyzją z 29 grudnia 2023 r. znak: DKO-WOP.401.251.2023.kp, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał ustalenia kontroli WIOŚ, przebieg postępowania przed organem pierwszej instancji i zarzuty odwołania. Następnie przywołał treść art. 3 ust. 1 pkt 21, pkt 34, art. 32 ust. 5 i 5a, art. 32 ust. 1a i art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach.
Dalej, odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego, organ drugiej instancji podkreślił, że podczas przesłuchania w dniu 10 grudnia 2019 r. J. B. podał, że odpady w postaci hałdy mas bitumicznych ujawnionych na terenie posesji przy ul. [...] w L. przywiezione zostały 2-3 lata wcześniej. GIOŚ wskazał, że na kontrolowanym terenie ujawniono odpady o kodach: (-) 15 01 10* - opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone, (-) 15 02 02* - sorbenty, materiały filtracyjne (w tym filtry olejowe nieujęte w innych grupach), tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi, (-) 17 03 02 - mieszanki bitumiczne i inne niż wymienione w 17 03 01, (-) 17 05 03* - gleba i ziemia, w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne. Ujawniona w czasie oględzin hałda mas bitumicznych nie była w żaden sposób zabezpieczona, a skarżący w żaden sposób nie wskazywał chęci ich użycia. Zmagazynowane odpady nie były oznaczone i leżały w sposób nieuporządkowany. Nic nie wskazywało na to, że przywiezione substancje były nowe i nadawały się do budowy drogi.
Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że w trakcie oględzin były prowadzone wykopy z użyciem koparki gąsiennicowej w ramach czynności prowadzonych przez CBŚP Zarząd w [...]. Podczas tych czynności inspektorzy WIOŚ stwierdzili silny zapach substancji ropopochodnych, a odpady tam ujawnione to zużyte filtry, kawałki folii i waty mineralnej. W tym czasie pobrano 3 próby z wykopu, a także dla porównania 1 próbę ziemi bez zapachu i zanieczyszczeń w warstwie przypowierzchniowej. Jedynie w ostatniej porównawczej próbce nie stwierdzono obecności alkanów. Zalegające w ziemi odpady zostały w części wydobyte. Należały do nich filtry "pałkowe", folia z tworzyw sztucznych i były nasączone cieczą, która wydawała zapach charakterystyczny dla odpadów ropopochodnych. GIOŚ podkreślił, że węglowodory alifatyczne należą do substancji lotnych dlatego są szczególnie niebezpieczne dla organizmów żywych, ponieważ przenikają przez układ oddechowy. Przedstawił też charakterystykę wpływu stwierdzonych na posesji odpadów na środowisko i zdrowie ludzi. Zaznaczył przy tym, że odpady o kodach 15 01 10*, 15 02 02* oraz 17 05 03* zalicza się do odpadów niebezpiecznych. Wskazał, że potwierdzeniem zakopanych odpadów są zdjęcia wykonane podczas oględzin i dołączone do protokołu kontroli. GIOŚ skonstatował, że bezsprzeczne na terenie działki przy ul. [...] w L. zbierane były odpady, w tym przede wszystkim odpady o kodach: 15 01 10*, 15 02 02*, 17 05 03* i 17 03 02. Działalność skarżącego polegała na zbieraniu i przetwarzaniu odpadów poprzez ich zakopywanie bez wymaganego zezwolenia i stanowiła podstawę dla WIOŚ do wydania zaskarżonej decyzji o wstrzymaniu rzeczonej aktywności. Organ drugiej instancji podkreślił, że strona nie była uprawniona do zbierania odpadów i nie posiadała odpowiednich decyzji administracyjnych, które są wymagane przy prowadzeniu działalności polegającej na gospodarowaniu odpadami, w tym ich zbieraniu i przetwarzaniu.
Odnosząc się do podnoszonego przez J. B. braku świadomości obecności zakopanych odpadów przy ul. [...] w L., organ drugiej instancji odwołał się do treści art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, zaznaczając, że domniemywa się, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych, GIOŚ wywiódł, że obalenie domniemania prawnego, o którym mowa, może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi.
Biorąc powyższe pod uwagę, GIOŚ stwierdził, że prawidłowo zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do wstrzymania działalności prowadzonej przez J. B. w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów.
J. B., reprezentowany przez adwokata, zaskarżył decyzję GIOŚ z 29 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, niewywiązanie się przez organ z obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz czynienie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów;
2. art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób godzący w zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez brak kierowania się przez organy administracji publicznej zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz poprzez brak należytego czuwania przez organy administracji publicznej nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielania jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (w szczególności z uwagi na fakt, iż skarżący w toku dotychczasowego postępowania występował samodzielnie i nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika);
3. art. 80 K.p.a. poprzez naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, wyrażającą się w błędnym zakwalifikowaniu asfaltu jako odpadu i nieuwzględnieniu faktu rzeczywistego przeznaczenia asfaltu oraz możliwości jego wykorzystania;
4. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z wyżej powołanymi przepisami, poprzez:
a. wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji z 19 października 2020 r. nakazującej wstrzymanie działalności prowadzonej przez J. B. w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów na terenie działki przy ul. [...] w L.,
b. wydanie przez organ drugiej instancji decyzji z 29 grudnia 2023 r. nakazującej wstrzymanie działalności prowadzonej przez J. B. w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów na terenie działki przy ul. [...] w L.;
5. art. 32 ust. la, 5 i 5a ustawy o odpadach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - wyrażające się wydaniem decyzji wstrzymującej działalność w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów w sytuacji kiedy skarżący nigdy nie prowadził takiej działalności;
6. art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie wyrażające się wydaniem decyzji nieuwzględniającej wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] września 2022 r., w którym skarżący został uniewinniony w zakresie popełnienia wykroczenia z art. 180 ustawy o odpadach, a w zakresie przepisu art. 180a ustawy o odpadach postępowanie umorzono.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi J. B. wywiódł w szczególności, że istnieją poważne wątpliwości co do tożsamości właściciela odpadów ujawnionych w czasie dokonywanych czynności. Zaznaczył, że w trakcie zeznań stanowczo zaprzeczył udzieleniu zgody na zakopywanie odpadów na swojej posesji. Dodatkowo podniósł brak świadomości co do tożsamości J. K., wskazując, że nigdy go nie poznał.
Skarżący stwierdził, że został nieświadomie wciągnięty w działania grupy przestępczej o charakterze zorganizowanym. Wywiódł, że zaangażował do pracy prywatnego detektywa, a po przeprowadzeniu czynności detektywistycznych, zgłosiło się dwoje świadków, tj. D. K. oraz K. M., którzy wskazali na Z. K., znanego również pod pseudonimem "[...]", jako sprawcę zakopania śmieci. Według relacji świadków, Z. K. przyjechał na miejsce dużym pojazdem, po czym przystąpił do wykonywania prac koparką w ziemi. Dodatkowo zauważyli, że w ostatnim czasie jego sytuacja finansowa znacznie się poprawiła. Skarżący nadmienił, że Z. K. od 1995 r. był zatrudniony w gospodarstwie J. B., otrzymując za pracę wyżywienie, ubrania oraz niewielkie kwoty pieniężne. Wykonywał prace zlecone praktycznie codziennie. Jednocześnie miał dostęp do wszystkich kluczy i pomieszczeń.
Odwołując się z kolei do domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, skarżący wywiódł, że nie oznacza ono, że postępowanie dowodowe może się w każdych warunkach ograniczyć do ustalenia władającego powierzchnią ziemi. Właściciel działki odpowiada za usunięcie nielegalnie na niej zdeponowanych odpadów jedynie wówczas, gdy nie uda się ustalić rzeczywistego posiadacza odpadów. Jak skonstatował J. B., zgodnie z przedstawioną opinią detektywistyczną, organ miał możliwość wskazania Z. K., jako sprawcy nielegalnego składowania odpadów. Alternatywnie, organ mógł zbadać akta związane z wcześniejszymi sprawami nielegalnego odbarwiania ropy i na ich podstawie zidentyfikować osoby odpowiedzialne za podrzucenie toksycznych odpadów. Skarżący zaznaczył ponadto, że organ w wydanej decyzji nie odniósł się do dowodów z opinii detektywistycznej, co sugeruje brak zamiaru podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co dodatkowo rażąco naruszyło zaufanie obywatela do państwa.
Dalej J. B. podniósł, że istotne wątpliwości związane z błędnym ustaleniem stanu faktycznego przez organ budzi także istnienie wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] września 2022 r. o sygn. akt. [...], który uniewinnił go oraz umorzył część postępowania zgodnie z art. 180 i 180a ustawy o odpadach. Skarżący zarzucił, że organ nie uwzględnił tego faktu, natomiast zgodnie z art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne są związane ustaleniami sądów karnych, nawet jeśli dotyczą one innej osoby.
J. B. nadmienił również, że [...] grudnia 2019 r. w siedzibie CBŚP Zarządu w [...] zeznał, że nie pamięta kiedy dokładnie zwiózł na ten teren ok. 12-15 wywrotek po 10 ton skruszonego asfaltu wymieszanego z betonem. Wskazał, że złożony na tym terenie materiał miał być wykorzystany do budowy drogi.
W ocenie skarżącego, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że nie ponosi on odpowiedzialności za zakopanie śmieci, ale także nie miał świadomości, że takie znajdują się na jego nieruchomości.
GIOŚ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu.
Materialnoprawną podstawę decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ") z 19 października 2020 r., którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ") z 29 grudnia 2023 r., stanowił art. 32 ust. 1a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm. - dalej powoływana jako "ustawa o odpadach"). Zgodnie z nim, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzymuje, w drodze decyzji, działalność posiadacza odpadów, w przypadku gdy posiadacz ten zbiera lub przetwarza odpady bez wymaganego zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Stosownie do treści art. 32 ust. 5 ustawy o odpadach, w decyzji o wstrzymaniu działalności określa się termin wstrzymania działalności, uwzględniając potrzebę bezpiecznego dla środowiska zaprzestania wykonywania działalności w sposób, o którym mowa w ust. 1-1b. Termin wstrzymania działalności nie może być dłuższy niż rok od dnia doręczenia decyzji o wstrzymaniu działalności. Jak wynika z art. 32 ust. 5a ustawy o odpadach, decyzja, o której mowa w ust. 1a (...), podlega natychmiastowemu wykonaniu. Przepisów art. 61 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stosuje się.
Przez przetwarzanie odpadów rozumie się procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie (art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach). Z kolei zbieranie odpadów oznacza gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b (art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach).
Prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia (art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach).
Mając na uwadze, że w toku kontroli WIOŚ w okresie od 16 kwietnia 2019 r. do 29 czerwca 2020 r. przeprowadzano oględziny dwóch należących do skarżącego nieruchomości - przy ul. [...] w L. i przy ul. [...] w L. - na wstępie należy zaznaczyć, że wydane w przedmiotowej sprawie decyzje organów Inspekcji Ochrony Środowiska dotyczą odpadów, których obecność stwierdzono podczas oględzin przeprowadzonych w dniach 17 i 19 września 2019 r. podczas oględzin drugiej z wymienionych nieruchomości.
Uwzględniając powyższe, po pierwsze należy stwierdzić, że wedle udokumentowanych protokołem oględzin i materiałem zdjęciowym ustaleń kontroli, na terenie rzeczonej nieruchomości stwierdzono odpady w postaci hałdy zmielonego asfaltu o wymiarach 10,5 m x 7,1 m x 2,7 m, a ponadto wykopano z ziemi (podczas czynności procesowych wykonywanych przez funkcjonariuszy CBŚP) opady w postaci worków foliowych z watą mineralną, zużytych filtrów "pałkowych" i ziemi zanieczyszczonej substancjami ropopochodnymi, co potwierdziły wyniki badań prób gleby pobranych w czasie oględzin. Wymiary hałdy wydobytych odpadów wyniosły 5 m x 16,5 m x 1 m.
GIOŚ trafnie wskazał więc w uzasadnieniu decyzji, że na kontrolowanym terenie ujawniono odpady o kodach: (-) 15 01 10* - opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone, (-) 15 02 02* - sorbenty, materiały filtracyjne (w tym filtry olejowe nieujęte w innych grupach), tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi, (-) 17 03 02 - mieszanki bitumiczne i inne niż wymienione w 17 03 01 oraz (-) 17 05 03* - gleba i ziemia, w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne.
Jak już wskazano, obecność wyżej opisanych odpadów stwierdzono podczas oględzin przeprowadzonych na nieruchomości przy ul. [...] w dniach 17 i 19 września 2019 r. Skarżący zeznał natomiast podczas przesłuchania w dniu 10 grudnia 2019 r., że cyt. "[...] Jestem właścicielem przedmiotowego ternu od ponad 30 lat. Nie pamiętam dokładnie, ale ok. 2 – 3 lata temu zwiozłem ok. 12 – 15 wywrotek, każda po 10 ton skruszonego asfaltu wymieszanego z betonem. Złożony odpad miał być przeznaczony pod budowę drogi [...]. Odpady asfaltu zwiozłem własnym transportem [...]".
Biorąc zatem pod uwagę okres jaki upłynął od przywiezienia skuszonego asfaltu do dnia ustalenia jego obecności na terenie przedmiotowej nieruchomości podczas kontroli WIOŚ, a ponadto niebudzący wątpliwości w świetle dokumentacji fotograficznej fakt, że hałda skruszonego asfaltu zmagazynowana była w sposób nieuporządkowany i w żaden sposób nieoznaczony, należy stwierdzić, że nie nasuwa zastrzeżeń ustalenie organów administracji, zgodnie z którym, hałda ta stanowiła odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach (każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany). Argumentację skarżącego, wedle której skruszony asfalt miał być wykorzystany jako materiał do budowy drogi, należy uznać za całkowicie niewiarygodną, a ocenę z jednej strony, niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli wraz załącznikami, a z drugiej strony, gołosłownych twierdzeń J. B., należy uznać za w pełni prawidłową i należycie umotywowaną.
Trafne są także ustalenia organów administracji obu instancji dotyczące odpadów wydobytych przy pomocy koparki podczas prac wykonanych w ramach czynności procesowych prowadzonych przez funkcjonariuszy CBŚP. Jak wynika z art. 32 ust. 1a ustawy o odpadach, decyzja wydawana na podstawie twego przepisu kierowana jest do posiadacza odpadów, który zbiera lub przetwarza odpady bez wymaganego zezwolenia. Przez posiadacza odpadów rozumie się, stosownie to do treści art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Mając na względzie treść wskazanych przepisów, po pierwsze należy przypomnieć, że skarżący jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w L. co potwierdził podczas przesłuchania w dniu 10 grudnia 2019 r. Po drugie należy wskazać, że przesłuchany w dniu 19 maja 2020 r. J. K. zeznał, że od lutego do grudnia 2017 r. brał udział w procesie odbarwiania oleju opałowego na terenie hali w K. Wskazał, że to on odpowiadał za cały proces odbarwiania, oraz że to on odpowiada za wytworzone odpady w postaci filtrów "pałkowych", waty, pojemników plastikowych, odzieży roboczej, butelek po napojach i innych stwierdzonych podczas oględzin 18 lutego 2020 r. Dalej natomiast podał, że odpady wytworzone w procesie odbarwiania oleju opałowego były wywożone do L. Odpady te przyjmował J. B., który decydował o dalszym ich przeznaczeniu. Po trzecie, należy dostrzec, że inspektorzy Pomorskiego Inspektoratu Ochrony Środowiska zapoznali się z materiałami śledztwa prowadzonego pod sygn. [...], a ze sporządzonej przez nich na tę okoliczność notatki urzędowej z 12 lutego 2020 r. wynika, że materiały sprawy karnej potwierdzają, iż J. B. był osobą odpowiedzialną za przyjmowanie odpadów oraz wskazywanie miejsca ich rozładunku w miejscowości L.
Z drugiej strony, należy dostrzec, że skarżący – poza zaprzeczaniem (1) znajomości z J. K. i (2) swojej wiedzy o zakopaniu odpadów na terenie nieruchomości przy ul. [...] – nie przedstawił jakiegokolwiek wiarygodnego dowodu na to, że to nie on jest posiadaczem odpadów zakopanych na terenie przedmiotowej nieruchomości. W szczególności, z akt sprawy nie wynika, by w toku postępowania administracyjnego J. B. przedkładał wzmiankowaną w skardze opinię detektywistyczną. Nie sposób więc czynić organom administracji zarzutu z powodu nieodniesienia się do takiej opinii. Powoływanej opinii skarżący nie dołączył też do skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając natomiast na uwadze opisane w skardze efekty czynności detektywistycznych wypada jedynie nadmienić, że jednym ze wskazywanych przez J. B. świadków, który miałby potwierdzić, że zakopania odpadów na terenie nieruchomości przy ul. [...] miał dokonać pracownik skarżącego (Z. K.) jest D. K. Wedle zeznań R. L. złożonych 14 czerwca 2019 r., D. K. był natomiast osobą odpowiedzialną za prowadzenie nielegalnej plantacji marihuany na terenie należącej do skarżącego nieruchomości przy ul. [...] w L. Osoba ta miała wydawać polecania zarówno R. L., jak i J. B.
Mając powyższe na uwadze, niezależnie od w pełni pozytywnej oceny materiału dowodowego sprawy przez organy obu instancji, także zawarte w skardze twierdzenia zmierzające do wykazania, że skarżący nie był posiadaczem odpadów zakopanych na terenie nieruchomości przy ul. [...] i nie był odpowiedzialny za ich zakopanie, należy uznać za niewiarygodne i nienasuwające wątpliwości Sądu co do trafności rozstrzygnięcia sprawy.
Całkowicie chybione jest twierdzenie skarżącego o naruszeniu przez organy administracji art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej P.p.s.a.). Po pierwsze, przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym, lecz sądowoadministracyjnym, więc nie mógł zostać naruszony przez organy administracji. Po drugie, odnosi się on do ustaleń wyroku skazującego za popełnienie przestępstwa, podczas gdy skarżący powołuje się na wyrok, którym w części uniewinniono go od zarzucanego czynu, a w części umorzono postępowanie. Po trzecie, jakkolwiek skarżący nie przedstawił odpisu, ani kopii tego wyroku, to z uzasadnienia skargi wynika, że dotyczył on naruszenia obowiązku posiadania wymaganych dokumentów podczas transportu odpadów, obowiązku przechowywania i udostępniania dokumentów ewidencji odpadów lub obowiązku wprowadzania danych do BDO (art. 180 ustawy o odpadach) oraz niezłożenia rocznego sprawozdania o produktach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi oraz o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami (art. 180a ustawy o odpadach). Wyrok ten nie dotyczył zatem zbierania lub przetwarzania przez skarżącego odpadów bez wymaganego zezwolenia. Po czwarte, nie znając treści powołanego przez skarżącego wyroku z Sądu Rejonowego w K. z [...] września 2022 r. sygn. akt. [...] wobec nieprzedstawienia go przez skarżącego, należy jedynie nadmienić, że podczas zeznań złożonych 19 maja 2020 r. J. K. stwierdził, iż to on odpowiada za brak ewidencji tych odpadów i nie złożył sprawozdań do marszałka województwa. Jak już natomiast wskazano, wymieniony zeznał jednocześnie, że odpady przyjmował J. B., który decydował o dalszym ich przeznaczeniu.
Mając na uwadze wszystko, co powyżej wywiedziono, należy stwierdzić, że organy obu instancji trafnie ustaliły, iż J. B. prowadził na terenie należącej do niego nieruchomości przy ul. [...] w L. – bez wymaganego zezwolenia - działalność polegającą, po pierwsze na zbieraniu odpadów, a po drugie, na przetwarzaniu odpadów przez ich zakopywanie w ziemi, czyli proces unieszkodliwiania odpadów D2 wskazany w załączniku nr 2 do ustawy o odpadach (przetwarzanie w glebie i ziemi - np. biodegradacja odpadów płynnych lub szlamów w glebie i ziemi itd.). Tym samym trafnie zastosowano art. 32 ust. 1a ustawy o odpadach. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśniono też powody ustalenia terminu wstrzymania działalności na dzień doręczenia decyzji.
Reasumując, kontrola zaskarżonej decyzji w granicach sprawy nie dała podstaw do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub naruszeniem prawa materialnego. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wszystkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Poczynione przez organy administracji ustalenia w zakresie stwierdzonych podstaw do wstrzymania działalności prowadzonej przez skarżącego na nieruchomości przy ul. [...] w L. wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego właściwej oceny. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada prawu. Zawiera wskazanie faktów, które GIOŚ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie pozostawia wątpliwości co do tego, że organ odwoławczy dokonał oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i poddał wyczerpującej analizie wszystkie istotne okoliczności sprawy.
W związku z powyższym wszystkie postawione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.; art. 8 i art. 9 K.p.a.; art. 80 K.p.a.; art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 32 ust. 1a, ust. 5 i ust. 5a ustawy o odpadach; art. 11 P.p.s.a.), należało uznać za niezasadne.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.