IV SA/WA 613/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.S., K.S., P.M. i M.M. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego, które stwierdziło niedopuszczalność ich odwołania od decyzji Starosty o wywłaszczeniu nieruchomości gruntowej o nieuregulowanym stanie prawnym. Skarżący, reprezentowani przez r.pr. A.M., byli samoistnymi posiadaczami tej nieruchomości i twierdzili, że toczy się postępowanie o zasiedzenie. Wojewoda uznał, że samoistne posiadanie nie jest interesem prawnym, a zatem skarżący nie mieli legitymacji do wniesienia odwołania. W skardze do WSA skarżący podtrzymywali swoje stanowisko, zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. i brak pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że status strony w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 28 k.p.a., wymaga posiadania interesu prawnego, a nie tylko faktycznego. Samoistne posiadanie nieruchomości, bez udokumentowanego tytułu prawnego (np. prawomocnego postanowienia o zasiedzeniu), nie stanowi takiego interesu. Sąd podkreślił, że wywłaszczenie dotyczy praw rzeczowych, a samoistny posiadacz, nie będąc właścicielem ani użytkownikiem wieczystym, nie ma praw podlegających wywłaszczeniu. W związku z tym, postanowienie Wojewody o niedopuszczalności odwołania zostało uznane za zgodne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie stanowiska, że samoistne posiadanie bez tytułu prawnego nie daje legitymacji procesowej w postępowaniu wywłaszczeniowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym i braku udokumentowanego tytułu prawnego przez posiadacza.
Zagadnienia prawne (3)
Czy samoistny posiadacz nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym posiada interes prawny do wniesienia odwołania od decyzji o wywłaszczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samoistny posiadacz nieruchomości nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., który uprawniałby go do udziału w charakterze strony w postępowaniu wywłaszczeniowym.
Uzasadnienie
Samoistne posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawem rzeczowym. Interes prawny wymaga posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, np. prawa własności lub użytkowania wieczystego, które mogą być przedmiotem wywłaszczenia. Posiadacz samoistny może mieć jedynie interes faktyczny, który nie jest chroniony przez przepisy prawa procesowego w tym zakresie.
Czy nieruchomość, dla której istnieje wpis w księdze wieczystej, ale której właściciel utracił prawo własności na mocy decyzji administracyjnej, może być uznana za nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość może być uznana za mającą nieuregulowany stan prawny, jeśli mimo wpisów w księdze wieczystej lub ewidencji gruntów, nie można jednoznacznie ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe, zwłaszcza w sytuacji, gdy poprzedni właściciel utracił prawo własności.
Uzasadnienie
Nawet jeśli istnieje księga wieczysta, ale nastąpiła zmiana właściciela na mocy decyzji administracyjnej (np. stwierdzającej nieważność poprzedniej decyzji), a nowy właściciel nie został jeszcze ujawniony lub jego prawo nie jest jednoznaczne, stan prawny nieruchomości może być uznany za nieuregulowany. W takich przypadkach organ powinien podjąć działania w celu ustalenia kręgu potencjalnych właścicieli.
Czy postępowanie wywłaszczeniowe powinno zostać zawieszone w związku z toczącym się postępowaniem o zasiedzenie nieruchomości?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie uznał tego za konieczne w tej konkretnej sytuacji, skupiając się na braku interesu prawnego skarżących.
Uzasadnienie
Sąd nie odniósł się bezpośrednio do kwestii zawieszenia postępowania w kontekście zarzutów skargi, skupiając się na braku legitymacji procesowej skarżących. Argumentacja skarżących o konieczności zawieszenia postępowania ze względu na zagadnienie wstępne (zasiedzenie) nie została uwzględniona.
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądowa kontrola legalności orzeczeń sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami ani podstawą prawną skargi.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego – każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślono, że musi to być interes prawny, a nie faktyczny.
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
u.g.n. art. 113 § 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definicja nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym – nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe.
u.g.n. art. 113 § 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym to taka, dla której nie można ustalić osób posiadających prawa rzeczowe.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu.
k.p.a. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zagadnienia wstępnego, które mogłoby stanowić podstawę do zawieszenia postępowania.
u.g.n. art. 113 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Postanowienia dotyczące nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, w tym przyjmowanie danych z katastru nieruchomości.
u.g.n. art. 113 § 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Organ stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny.
u.g.n. art. 112 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Naruszenie przepisów postępowania przez pominięcie okoliczności, że cel publiczny mógł być zrealizowany w inny sposób.
u.g.n. art. 113 § 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Naruszenie przepisów materialnoprawnych przez niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że wywłaszczana działka ma nieuregulowany stan prawny.
u.g.n. art. 112 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Wywłaszczenie polega na pozbawieniu lub ograniczeniu prawa własności, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego.
u.g.n. art. 114 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podanie do publicznej wiadomości ogłoszenia o zamiarze wszczęcia postępowania administracyjnego.
u.g.n. art. 115 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ogłoszenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego.
k.c. art. 336
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Definicja posiadania samoistnego.
k.c. art. 172 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Nabycie własności przez zasiedzenie po 20 latach posiadania samoistnego.
k.c. art. 172 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Nabycie własności przez zasiedzenie po 30 latach posiadania samoistnego.
k.c. art. 339
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Domniemanie posiadania samoistnego.
k.c. art. 340
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Domniemanie ciągłości posiadania.
k.c. art. 7
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary.
u.g.n. art. 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definicja celu publicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samoistne posiadanie nieruchomości nie stanowi interesu prawnego uprawniającego do statusu strony w postępowaniu wywłaszczeniowym. • Nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym może być wywłaszczona, nawet jeśli istnieją wpisy w księdze wieczystej, jeśli nie pozwalają one na jednoznaczne ustalenie praw rzeczowych.
Odrzucone argumenty
Skarżący posiadają interes prawny do udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym ze względu na samoistne posiadanie nieruchomości i toczące się postępowanie o zasiedzenie. • Organ administracji nie przeprowadził należytego postępowania w celu ustalenia właścicieli nieruchomości. • Postępowanie wywłaszczeniowe powinno zostać zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o zasiedzenie.
Godne uwagi sformułowania
Samoistny posiadacz nieruchomości nie legitymuje się interesem prawnym lecz interesem faktycznym, który nie uprawnia do udziału w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym. • Posiadanie jest cechą stanu faktycznego, a samoistny posiadacz nie jest stroną postępowania wywłaszczeniowego - nie ma praw podlegających wywłaszczeniu.
Skład orzekający
Anita Wielopolska
przewodniczący
Monika Barszcz
sprawozdawca
Katarzyna Golat
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że samoistne posiadanie bez tytułu prawnego nie daje legitymacji procesowej w postępowaniu wywłaszczeniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym i braku udokumentowanego tytułu prawnego przez posiadacza.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną kwestię prawną dotyczącą różnicy między interesem prawnym a faktycznym w kontekście wywłaszczenia nieruchomości, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i administracyjnego.
“Czy samoistne posiadanie nieruchomości daje prawo do sprzeciwu wobec wywłaszczenia? Sąd administracyjny odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 61 967 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.