IV SA/Wa 546/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienie Generalnego Konserwatora Zabytków odmawiające uzgodnienia warunków zabudowy dla inwestycji w sąsiedztwie zabytkowego parku, uznając brak wystarczających dowodów na zeszpecenie zabytku.
Sprawa dotyczyła skargi A. Sp. z o.o. na postanowienie Generalnego Konserwatora Zabytków, które uchyliło wcześniejsze uzgodnienie warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego w sąsiedztwie zabytkowego parku. Konserwator uznał, że inwestycja naruszy wartości przestrzenne i widok na zabytek. Sąd uchylił postanowienie konserwatora, stwierdzając brak wystarczających dowodów na zeszpecenie zabytku i nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania przez organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. Sp. z o.o. na postanowienie Generalnego Konserwatora Zabytków, które uchyliło postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków uzgadniające warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym. Inwestycja miała być realizowana na działce bezpośrednio sąsiadującej z zabytkowym zespołem pałacowo-parkowym. Generalny Konserwator Zabytków, opierając się na opinii rzeczoznawcy, uznał, że projektowany budynek, ze względu na swoje gabaryty i wysokość, znacząco odróżnia się od istniejącej zabudowy jednorodzinnej i może zeszpecić widok na zabytek oraz zakłócić jego ekspozycję przestrzenną. Sąd uchylił jednak zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, iż inwestycja naruszy wartości chronione prawem konserwatorskim, w szczególności nie udowodnił, że dojdzie do zeszpecenia widoku na zabytek. Sąd wskazał na nieprecyzyjność opinii rzeczoznawcy oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ, naruszając przepisy k.p.a. Sąd podkreślił, że kompetencje organów konserwatorskich obejmują ochronę otoczenia zabytku, ale odmowa uzgodnienia musi być poparta konkretnymi dowodami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ konserwatorski musi wykazać konkretne dowody na zeszpecenie zabytku lub widoku na zabytek, a nie opierać się na ogólnikowych stwierdzeniach.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opinia rzeczoznawcy i uzasadnienie organu były nieprecyzyjne i nie zawierały wystarczających dowodów na to, że planowana inwestycja zeszpeci widok na zabytek lub jego otoczenie. Sformułowania typu 'do pewnego stopnia zagrozi wartościom przestrzennym' są zbyt ogólne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.z.p. art. 40 § ust. 4
Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym
Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wymaga uzgodnienia z organami konserwatorskimi w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską.
u.o.d.k. art. 27 § ust. 3
Ustawa o ochronie dóbr kultury
Prowadzenie robót mogących przyczynić się do zeszpecenia otoczenia zabytku nieruchomego lub widoku na ten zabytek wymaga zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
p.p.s.a. art. 145 § par.1 pkt 1 lit.c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu, jeśli narusza prawo materialne lub procesowe.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Pomocnicze
u.o.d.k. art. 3 § ust. 1 i 2
Ustawa o ochronie dóbr kultury
Celem ochrony dóbr kultury jest ich zachowanie i należyte utrzymanie, a ochrona konserwatorska polega m.in. na zapewnieniu im warunków trwałego zachowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów Państwa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia.
u.NSA art. 21
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny nad orzeczeniami administracyjnymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na zeszpecenie zabytku lub widoku na zabytek. Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania przez Generalnego Konserwatora Zabytków (naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.). Sąd administracyjny nie może zastępować organu w specjalistycznych ocenach i dokonywać dowolnych ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące pogwałcenia zasady trwałości decyzji, uchybienia właściwości rzeczowej, braku pogłębienia zaufania obywateli, sprzecznych rozstrzygnięć oraz uchylenia własnego rozstrzygnięcia przez organ (zostały uznane za nietrafne przez WSA).
Godne uwagi sformułowania
"w ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy daje podstawę do przyjęcia, iż rozstrzygnięcie Generalnego Konserwatora Zabytków ma oczywiste cechy dowolności." "Sąd sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem, o ile ustawa nie stanowi inaczej." "Sąd ocenia legalność działania administracji publicznej, nie może natomiast wkraczać w jej kompetencje a zwłaszcza zastępować jej w określonych ustawowo kompetencjach." "wniosek ten jest gołosłowny." "Sformułowanie to jest nieostre, brak mu zarówno kategoryczności (...) jak i precyzji."
Skład orzekający
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
przewodniczący
Anna Szymańska
członek
Tomasz Wykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy uzgodnienia warunków zabudowy przez konserwatora zabytków musi być poparte konkretnymi dowodami na zeszpecenie zabytku lub widoku na zabytek. Zakres kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami administracyjnymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji inwestycji w sąsiedztwie zabytku i kompetencji organów konserwatorskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między rozwojem nieruchomości a ochroną dziedzictwa kulturowego, a także podkreśla znaczenie prawidłowego procedowania przez organy administracji i zakres kontroli sądowej.
“Czy nowy budynek zniszczy widok na zabytek? Sąd wyjaśnia, co konserwator musi udowodnić.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 546/04 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2004-11-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-07-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Szymańska Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /przewodniczący/ Tomasz Wykowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego Sygn. powiązane II OSK 342/05 - Wyrok NSA z 2005-12-14 Skarżony organ Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec Asesor WSA Anna Szymańska Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie IV SA/Wa 546/04 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2001 r. Generalny Konserwator Zabytków uchylił w całości postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2001 r., uzgadniające projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym oraz elementami zagospodarowania terenu na działce nr ew.[...] przy ulicy [...] w W. Uchylając postanowienie organu I instancji Generalny Konserwator Zabytków orzekł jednocześnie o nieuzgodnieniu projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym oraz elementami zagospodarowania terenu na działce nr ew.[...] przy ulicy [...] w W., znajdującego się w bezpośrednim otoczeniu zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego w [...]. Zaskarżone postanowienie Generalnego Konserwatora Zabytków zapadło po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie organu I instancji, wniesionego przez J. Z. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono, iż w świetle zapisów miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonego Uchwałą Rady W. Nr [...] z dnia [...] września 1992 r. (Dziennik Urzędowy Województwa [...] Nr [...], poz.[...]), teren inwestycji znajduje się na obszarze o funkcji mieszkaniowo-usługowej (MU-23). Jednocześnie teren planowanej inwestycji stanowi otoczenie zabytku albowiem bezpośrednio graniczy z zabytkowym parkiem [...] w [...] (wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...], uznanym za pomnik historii zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 1994 r. oraz objętym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego strefą ochrony konserwatorskiej KZ). Powyższa okoliczność powoduje, iż w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącym planowanej inwestycji zachodzi konieczność uzgodnienia tej inwestycji z organami konserwatorskimi, zgodnie z art.40 ust.4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity - Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz.139 z późn.zm.). Uzgodnienia tego dokonuje się bowiem nie tylko w odniesieniu do obszarów, które miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje ochroną konserwatorską ale także w odniesieniu do obszarów objętych innymi formami ochrony konserwatorskiej na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. z 1999 r. Nr 98, poz.1150 z późn.zm.). Dokonując uzgodnień z art.40 ust.4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym organy konserwatorskie kierują się dyrektywami wskazanymi w art.3 ust.1 i 2 ustawy o ochronie dóbr kultury, gdzie wskazano m.in., iż celem ochrony dóbr kultury jest ich zachowanie i należyte utrzymanie zaś ochrona konserwatorska polega m.in. na zapewnieniu im warunków trwałego zachowania. Organy konserwatorskie umocowane są zatem do oceny, czy dana inwestycja naruszy czy też nie naruszy wartości historyczne chronionego zabytku i jego bezpośredniego otoczenia. W ocenie Generalnego Konserwatora Zabytków opinia rzeczoznawcy z Zespołu Ekspertów ds. Architektury, Urbanistyki i Krajobrazu Kulturowego przy Ośrodku Dokumentacji Zabytków z dnia [...] października 2001 r., sporządzona na potrzeby postępowania zażaleniowego, podważa zasadność postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] czerwca 2001 r., opiniującego inwestycję pozytywnie. W postanowieniu tym błędnie skonkludowano, iż "istnieje możliwość realizacji przedmiotowej inwestycji w sposób nie zagrażający wartościom przestrzennym chronionym z powodu bezpośredniego sąsiedztwa z Parkiem [...]". W świetle opinii z dnia [...] października 2001 r. natomiast "projektowany budynek swoimi gabarytami a zwłaszcza wysokością (...) nawiązuje bardziej do budynków typu bloków mieszkalnych niż domów typu willowego, wbrew wytycznej zamieszczonej w projekcie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zobowiązującej projektantów do kształtowania zabudowy na działce przy ulicy [...] "w sposób zapewniający formę architektoniczną dostosowaną do krajobrazu i otaczającej zabudowy", bardzo znacząco się odróżnia od zabudowy mieszkaniowej rozlokowanej na działkach położonych po wschodniej stronie ulicy [...], graniczących bezpośrednio z północną częścią zabytkowego parku [...]. Zatem bezsprzecznie jego realizacja w proponowanym kształcie architektonicznym w znaczącym stopniu wpłynie na zmianę charakteru istniejącego tu zespołu jednorodzinnej zabudowy mieszkaniowej, swą wysokością nie przekraczającej dwóch kondygnacji, a tym samym do pewnego stopnia zagrozi wartościom przestrzennym chronionym ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo zabytkowego Parku [...]". W ocenie organu ocena rzeczoznawcy potwierdza zarzuty strony zażalającej się na postanowienie organu I instancji, iż wybudowanie w ciągu domków jednorodzinnych domu wielorodzinnego o trzech kondygnacjach spowoduje załamanie się linii krajobrazowej i zeszpeci w ten sposób widok na zabytek. Reasumując wnioski na temat oceny inwestycji Generalny Konserwator Zabytków stwierdził, iż "nowa kubatura w tak bliskim sąsiedztwie zespołu pałacowo-parkowego zakłóciłaby ekspozycję przestrzenną zabytku, pośrednio naruszając całą strukturę funkcjonalno-przestrzenną". Jest to niedopuszczalne z konserwatorskiego punktu widzenia, ponieważ ochronie prawnej podlega również otoczenie zabytku. Postulat zapewnienia dobrom kultury warunków trwałego zachowania, wyrażony w art.3 ust.2 ustawy o ochronie dóbr kultury oznacza, iż nie należy wprowadzać zmian, które wpłyną negatywnie nie tylko na zabytek ale także na otoczenie lub widok na zabytek. Planowana inwestycja nie spełnia zatem wymogów ochrony konserwatorskiej. Jednocześnie organ zauważył, iż zamiar nowego zagospodarowania przedmiotowej działki jest działaniem korzystnym z punktu widzenia ochrony zabytków, pod warunkiem jednak, że taka inwestycja będzie odbywać się z poszanowaniem wartości otoczenia zabytkowego Parku [...] a nowa zabudowa będzie gabarytowo i skalą dostosowana do istniejącej na tym terenie skali zabudowy tradycyjnej. Skargę na powyższe postanowienie wniosła spółka A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zarzucając: 1) pogwałcenie zasady trwałości decyzji wydanej przez organ państwowy, 2) uchybienie zasadzie przestrzegania właściwości rzeczowej przez organ, 3) uchybienie obowiązkowi prowadzenia postępowania przez organ państwowy w taki sposób aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, 4) wydanie w tej samej sprawie sprzecznych rozstrzygnięć przez organ państwowy, 5) uchylenie własnego rozstrzygnięcia w przepisowym trybie postępowania i wydanie po ustawowym terminie sprzecznego z pierwotnym przez ten sam organ. Skarżący wskazał ponadto, iż odmowa uzgodnienia inwestycji jest nieuzasadniona w świetle przepisów prawa budowlanego i ustaleń urbanistycznych. Brak przytoczenia w orzeczeniu jakichkolwiek konkretnych prawnych i technicznie umotywowanych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko. Skarga spółki A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 5 sierpnia 2003 r. (sygn.akt IV SA 4317/01), w wyniku czego wyrokiem z tej daty NSA uchylił postanowienie Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2001 r., zasądzając od Ministra Kultury na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. 10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie należało uchylić z innych przyczyn, niż podnoszone w skardze, które należało uwzględnić z urzędu. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy daje podstawę do przyjęcia, iż rozstrzygnięcie Generalnego Konserwatora Zabytków ma oczywiste cechy dowolności. Pierzejowa zabudowa ulicy [...] oraz jej intensywne zabudowanie obiektami o zróżnicowanej architekturze i kubaturach powoduje, iż od strony ulicy nie jest widoczny ani Park [...] ani nawet jego ogrodzenie. Nie zachodzi zatem sytuacja, o której mowa w art.27 ust.3 ustawy o ochronie dóbr kultury, iż planowane roboty mogą przyczynić się do zeszpecenia widoku na zabytek. Trudno także przyjąć, że istnieje jakikolwiek związek pomiędzy zamierzoną budową a ewentualnym zeszpeceniem otoczenia zabytku. Taki zarzut mógłby być stawiany w zasadzie każdemu z wzniesionych na tym terenie obiektów. Z akt nie wynika bowiem aby budynki usytuowane wzdłuż ulicy [...] miały szczególny, jednolity charakter, dostosowany architekturą do Pałacu [...]. Sąd podkreślił także, iż w świetle art.27 ust.3 ustawy o ochronie dóbr kultury odmowa uzgodnienia inwestycji przez organ konserwatorski nie może być motywowana innymi względami niż wiążące się z ochroną zabytku. W szczególności nie może być motywowana tym, że zamierzony obiekt odbiega od charakteru istniejącej wokół zabudowy o podobnym charakterze i przeznaczeniu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. Z., powołując się na art.101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.2071), art.173§1 i §2, art.174 pkt 1 i pkt 2, art. 175§1 oraz art.185§1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). W skardze w szczególności podniesiono, iż w wyroku z dnia 5 sierpnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w całkowicie dowolny sposób sformułował swoje oceny odnośnie zaskarżonego postanowienia a także przekroczył przysługujące mu kompetencje, samodzielnie dokonując ustaleń faktycznych. W nieuprawniony sposób Sąd wyciągnął daleko idące wnioski w sprawie na tej tylko podstawie, iż w jego ocenie z akt administracyjnych nie wynika aby budynki usytuowane wzdłuż ulicy [...] miały szczególny jednolity charakter dostosowany architekturą do Pałacu [...]. Z akt sprawy wynika tymczasem, że ulica [...] ma charakter osiedla domów jednorodzinnych stanowiących zabudowę nie wyższą niż dwie kondygnacje, bezpośrednio sąsiadujących z zabytkowym Parkiem i Pałacem. Z tej racji przyjęcie zabudowy trzypiętrowej całkowicie odbiegałoby od otoczenia Parku i Pałacu [...], zeszpecając je. Nie można zgodzić się z poglądem Sądu, że ocena, czy trzykondygnacyjny budynek w otoczeniu budynków jednorodzinnych nie szpeci otoczenia zabytku i nie należy do konserwatora zabytków, lecz należy do Sądu. Sąd wszedł w tym wypadku w specjalistyczną ocenę konserwatora zabytków. W swoim wyroku Sąd przyjął ponadto, iż od strony ulicy [...] nie jest widoczny ani Park [...] ani nawet jego ogrodzenie. Jest to ustalenie całkowicie dowolne. Sąd samodzielnie ustalił zatem stan faktyczny, przekraczając swoje uprawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę J. Z. za uzasadnioną. W wyniku powyższego uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2003 r., sygn.akt IV SA 4317/01 i zasądził od Ministra Kultury na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną J. Z. kwotę 350 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Rozpatrując skargę kasacyjną Sąd przyznał rację skarżącemu, iż w sprawie brak jest jakichkolwiek materiałów dowodowych, wskazujących na to, iż z ulicy [...] nie jest widoczny zabytkowy Park i Pałac, a nawet ogrodzenie zabytkowego terenu. Przeciwnie, w postępowaniu administracyjnym ustalono, że wprawdzie przedmiotowy teren przy ulicy [...] jest zabudowany pomiędzy ogrodzeniem zabytku i samą ulicą, jednakże zabudowę tę tworzą domy jednorodzinne, niewysokie (do dwóch kondygnacji), położone w ogrodach. Z powyższego w żadnym razie nie można wyprowadzać wniosku, iż od strony ulicy nie jest widoczny zabytkowy obiekt. W uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 5 sierpnia 2003 r. poza kategorycznym stwierdzeniem, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu "ma oczywiste cechy dowolności" przesądza się także, iż Generalny Konserwator Zabytków przekroczył swoje kompetencje i w istocie nie oceniał projektowanej zabudowy ze względu na potrzebę ochrony dóbr kultury lecz ze względu na istniejącą zabudowę sąsiednich działek. Sąd w sposób arbitralny stwierdził także, że nie ma żadnych racjonalnych względów, które by uzasadniały ocenę, że zabudowa budynkiem 3 kondygnacyjnym jednej z szeregu już wcześniej zabudowanych działek ma jakikolwiek związek z ochroną wartości, o których mowa w art.27 ust.3 ustawy o ochronie dóbr kultury. Te sformułowania Sądu są dowolne i oparte na jego własnych ustaleniach (samodzielnym prowadzeniu postępowania dowodowego) a nie tylko na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Sąd naruszył zatem art.21 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), zgodnie z którym sąd sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Nie można ponadto zarzucać orzeczeniu organu administracji publicznej, że ma ono oczywiste cechy dowolności, przy jednoczesnym oparciu rozstrzygnięcia Sądu na nie potwierdzonych materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie spostrzeżeniach. Sąd ocenia legalność działania administracji publicznej, nie może natomiast wkraczać w jej kompetencje a zwłaszcza zastępować jej w określonych ustawowo kompetencjach. W następstwie uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2003 r., sygn.akt IV SA 4317/01, skarga spółki A. sp. z o.o. na postanowienie Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2001 r. podlega ponownemu rozpoznaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić albowiem w ocenie Sądu Generalny Konserwator Zabytków nie wyjaśnił wszystkich faktycznych okoliczności sprawy, nie rozpatrzył w wyczerpujący sposób zebranego w niej materiału dowodowego, jak też nie umotywował w wyczerpujący sposób rozstrzygnięcia. Organ uchybił w ten sposób przepisom procesowym, tj. art.7, 77§1 i 107§3 k.p.a. a uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Nietrafnie natomiast skarżący poczynił orzeczeniu zarzuty wymienione w pkt 1,2,4,5 skargi, podważające de facto fundamentalną kompetencję organu II instancji do reformacji nieostatecznego orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, iż był on umocowany do uzgadniania inwestycji na podstawie art.40 ust.4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity - Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz.139 z późn.zm.) stanowiącego, iż decyzję w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wydaje się po uzgodnieniu z działającym w imieniu wojewody wojewódzkim konserwatorem zabytków, w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską. Obszarem lub obiektem objętym taką ochroną było bowiem pod rządem art.27 ust.3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. z 1999 r. Nr 98, poz.1150 z późn.zm.) także otoczenie zabytku nieruchomego. Wynika ta wprost z art.27 ust.3 ustawy o ochronie dóbr kultury, uzależniającym prowadzenie jakichkolwiek robót mogących przyczynić się do "zeszpecenia otoczenia zabytku nieruchomego lub widoku na ten zabytek" od zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Kompetencje konserwatorskie nie są uzależnione od tego aby teren "otoczenia zabytku" był wpisany do rejestru zabytków lub też aby znajdował się w strefie ochrony konserwatorskiej zakreślonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Do takich wniosków zmierza wykładnia przepisów zawarta w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2002 r. sygn.akt III RN 175/01 M.Prawn.2002/21/964, którą Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, iż teren inwestycji, bezpośrednio graniczący z parkiem [...] w [...] znajduje się w otoczeniu zabytku nieruchomego, w związku z czym ustalenie dla tej inwestycji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wymagało uzgodnienia przez organy konserwatorskie. Zestawiając treść art.40 ust.4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz art.27 ust.3 ustawy o ochronie dóbr kultury należy przyjąć, iż przedmiotem oceny organu konserwatorskiego, uzgadniającego - w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - inwestycję planowaną na terenie stanowiącym otoczenie zabytku nieruchomego, są dwie wyraźnie wyodrębnione przez ustawodawcę kwestie. Organ upoważniony jest zatem do badania, czy inwestycja "zeszpeci otoczenie zabytku nieruchomego" lub "zeszpeci widok na ten zabytek". W konsekwencji powyższego odmowa pozytywnego uzgodnienia inwestycji uzależniona jest od wykazania przez organ, iż co najmniej jedna z tych przesłanek może wystąpić. W ocenie Sądu warunek ten nie został spełniony w niniejszej sprawie. Uzasadniając odmowę pozytywnego uzgodnienia planowanej inwestycji Generalny Konserwator Zabytków podniósł, iż inwestycja "spowoduje załamanie się linii krajobrazowej i zeszpeci w ten sposób widok na zabytek" lub też, że "zakłóciłaby ekspozycję przestrzenną zabytku, pośrednio naruszając całą strukturę funkcjonalno-przestrzenną". Tym samym organ, nie powołując się wprawdzie bezpośrednio na art.27 ust.3 ustawy o ochronie dóbr kultury uznał, iż w sprawie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie (zeszpecenie przez planowaną inwestycję widoku na zabytek). Zdaniem Sądu wniosek ten jest gołosłowny. Argumentów na jego poparcie nie zawiera powołana przez organ opinia rzeczoznawcy z Zespołu Ekspertów ds. Architektury, Urbanistyki i Krajobrazu Kulturowego przy Ośrodku Dokumentacji Zabytków z dnia [...] października 2001 r. W ocenie Sądu opinia ta nie zawiera bowiem klarownych wniosków w zakresie wpływu inwestycji na widok (ekspozycję) parku [...] w [...]. W opinii tej stwierdza się wprawdzie, iż swoimi gabarytami, a zwłaszcza wysokością oraz architekturą planowany budynek znacząco odróżnia się od zabudowy mieszkaniowej rozlokowanej na działkach położonych po wschodniej stronie ulicy [...], graniczących bezpośrednio z północną częścią zabytkowego parku [...]. Autor opinii nie sformułował jednakże jednoznacznego wniosku, iż powyższa okoliczność wpłynie na zeszpecenie widoku na zabytek. Określając ewentualne skutki realizacji inwestycji w proponowanym kształcie rzeczoznawca wskazał, iż inwestycja "do pewnego stopnia zagrozi wartościom przestrzennym chronionym ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo zabytkowego Parku [...]". Sformułowanie to jest nieostre, brak mu zarówno kategoryczności (ekspert wskazuje na zagrożenie wartości przestrzennych jedynie "do pewnego stopnia"), jak i precyzji odnośnie tego, co według rzeczoznawcy jest wartością przestrzenną zasługującą na ochronę. W ocenie Sądu treść opinii, koncentrująca się na porównaniu charakteru inwestycji z resztą zabudowy graniczącej z zabytkowym parkiem, nie daje wyraźnych podstaw do utożsamiania pojęcia "zagrożenie wartości przestrzennych" z pojęciem "zeszpecenie widoku na zabytek". Ani w opinii ani w uzasadnieniu orzeczenia nie podjęto przy tym próby przynajmniej ogólnego wskazania, jaka część zabytku jest przedmiotem widoku (ekspozycji) z ulicy [...]. Wątpliwości odnośnie tego, czy rzeczywiście realizacja planowanej inwestycji w otoczeniu parku [...] w [...] wpłynęłaby w istotny sposób na widok na ten zabytek potwierdzają ponadto rozważania rzeczoznawcy odnośnie warunków, po spełnieniu których inwestycję tę można by zaakceptować z konserwatorskiego punktu widzenia. Rzeczoznawca zalecił bowiem obniżenie budynku do dwóch kondygnacji, niemniej równocześnie wskazał, iż powierzchnia mieszkalna projektowana dotąd na trzeciej kondygnacji mogłaby być ulokowana w obrębie użytkowego poddasza. Z porównania inwestycji w kształcie aprobowanym przez rzeczoznawcę oraz inwestycji proponowanej przez skarżącego wynika, iż byłyby to inwestycje zbliżone do siebie parametrami (obie koncepcje przewidują bowiem trzy kondygnacje mieszkalne). Kwestii tej nie rozważył przy orzekaniu w sprawie Generalny Konserwator Zabytków, nie odnosząc się w żaden sposób do tego fragmentu opinii. Organ winien był natomiast rozważyć, czy w sytuacji, w której zrealizowanie inwestycji zmodyfikowanej zgodnie z zaleceniami rzeczoznawcy nie niosłoby za sobą ryzyka zeszpecenia widoku na zabytek, istnieją przekonujące argumenty do uznania, iż inwestycja zrealizowana według zamierzeń skarżącego, obejmująca taką samą liczbę kondygnacji mieszkalnych, skutek taki by wywołała. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 par.1 pkt 1 lit.c oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI