IV SA/Wa 544/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska negatywnie opiniujące wniosek o pozwolenie na układanie kabli na obszarach morskich, uznając, że brak pozwolenia na budowę farmy wiatrowej (PSZW) może zagrażać bezpieczeństwu energetycznemu państwa.
Spółka zaskarżyła postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, które negatywnie zaopiniowało jej wniosek o pozwolenie na układanie kabli na obszarach morskich. Minister argumentował, że brak prawomocnego pozwolenia na budowę morskiej farmy wiatrowej (PSZW) przez spółkę może zagrażać bezpieczeństwu energetycznemu państwa, uniemożliwiając wyprowadzenie mocy z przyszłej farmy. Spółka zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących bezpieczeństwa państwa i wykorzystania polityki energetycznej. Sąd oddalił skargę, uznając, że bezpieczeństwo energetyczne mieści się w pojęciu bezpieczeństwa państwa, a Minister miał prawo uwzględniać Politykę Energetyczną Polski do 2040 r. w swojej ocenie.
Przedmiotem skargi była decyzja Ministra Klimatu i Środowiska, która negatywnie zaopiniowała wniosek spółki "[...] sp. z o.o." o wydanie pozwolenia na układanie i utrzymywanie kabli na obszarach morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego. Pozwolenie miało dotyczyć infrastruktury przesyłowej dla morskiej farmy wiatrowej. Głównym powodem negatywnej opinii Ministra było to, że spółka nie posiadała jeszcze prawomocnego pozwolenia na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp (PSZW) dla planowanej farmy wiatrowej. Minister argumentował, że wydanie pozwolenia na kable bez PSZW może zagrażać bezpieczeństwu energetycznemu państwa, ponieważ może dojść do sytuacji, w której infrastruktura przesyłowa nie będzie mogła zostać wykorzystana, a obszary morskie zostaną zablokowane. Spółka zarzuciła ministrowi m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących bezpieczeństwa państwa, niewłaściwe zastosowanie przepisów o pozwoleniach oraz oparcie decyzji na uchwale Rady Ministrów (Polityka Energetyczna Polski do 2040 r.), która nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Sąd administracyjny oddalił skargę. Sąd uznał, że bezpieczeństwo energetyczne państwa mieści się w pojęciu bezpieczeństwa i obronności państwa, o którym mowa w ustawie o obszarach morskich. Sąd stwierdził również, że Minister miał prawo brać pod uwagę zapisy Polityki Energetycznej Polski do 2040 r. przy ocenie wniosku, gdyż dokument ten wyznacza kierunki polityki energetycznej państwa i wiąże aparat administracyjny. Sąd podzielił argumentację Ministra, że ryzyko zablokowania rozwoju morskiej energetyki wiatrowej jest uzasadnione, jeśli pozwolenie na kable zostanie wydane podmiotowi, który nie ma jeszcze PSZW. Sąd podkreślił, że wykładnia przyjęta przez Ministra, która uzależnia wydanie pozwolenia na kable od posiadania PSZW, najlepiej realizuje nadrzędną wartość, jaką jest bezpieczeństwo państwa, w tym bezpieczeństwo energetyczne. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej, wskazując, że organ może zmienić swoje stanowisko, jeśli dotychczasowa praktyka była sprzeczna z prawem lub gdy interes publiczny tego wymaga.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, bezpieczeństwo energetyczne stanowi jedną z gałęzi bezpieczeństwa państwowego i może być podstawą do odmowy wydania pozwolenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bezpieczeństwo energetyczne, rozumiane jako stan gospodarki umożliwiający pokrycie zapotrzebowania na paliwa i energię, stanowi element bezpieczeństwa państwowego, a jego zagrożenie może uzasadniać odmowę wydania pozwolenia na układanie kabli na obszarach morskich.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.o.m. art. 23 § ust. 3 pkt 3
Ustawa o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej
Bezpieczeństwo energetyczne państwa mieści się w przesłance zagrożenia bezpieczeństwa i obronności państwa.
u.o.m. art. 23 § ust. 4
Ustawa o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej
u.o.m. art. 26 § ust. 4
Ustawa o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej
Wykładnia Ministra uzależniająca wydanie pozwolenia na kable od posiadania PSZW jest dopuszczalna.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.o.m. art. 26 § ust. 1
Ustawa o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej
Prawo energetyczne art. 3 § pkt 16
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne
Definicja bezpieczeństwa energetycznego.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezpieczeństwo energetyczne państwa mieści się w pojęciu bezpieczeństwa i obronności państwa. Minister miał prawo uwzględniać Politykę Energetyczną Polski do 2040 r. w ocenie wniosku. Wykładnia uzależniająca pozwolenie na kable od posiadania PSZW jest dopuszczalna i chroni interes publiczny. Ochrona bezpieczeństwa państwa uzasadnia odejście od utrwalonej praktyki, jeśli była ona sprzeczna z prawem.
Odrzucone argumenty
Bezpieczeństwo energetyczne nie jest tożsame z bezpieczeństwem i obronnością państwa. Polityka Energetyczna Polski do 2040 r. nie jest źródłem prawa i nie może stanowić podstawy decyzji administracyjnej. Posiadanie PSZW nie jest warunkiem wydania pozwolenia na kable. Odstąpienie od utrwalonej praktyki narusza zasadę zaufania do władzy publicznej.
Godne uwagi sformułowania
bezpieczeństwo energetyczne stanowi jedną z gałęzi bezpieczeństwa państwowego kontrola sądowa decyzji (postanowień) uznaniowych ma charakter ograniczony sąd administracyjny, a nie właściwy organ władzy wykonawczej (...) ostatecznie decydowałby o polityce energetycznej państwa ryzyko blokowania lub utrudniania rozwoju morskich farm wiatrowych są zatem (...) w pełni uzasadnione wykładnia przyjęta przez Ministra w sposób najpełniejszy realizuje nadrzędną wartość, jaką jest bezpieczeństwo państwa, w tym bezpieczeństwo energetyczne
Skład orzekający
Aleksandra Westra
sprawozdawca
Piotr Korzeniowski
sędzia
Tomasz Wykowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezpieczeństwa energetycznego jako elementu bezpieczeństwa państwa, dopuszczalność uwzględniania polityki energetycznej państwa w postępowaniach administracyjnych oraz relacja między pozwoleniami na budowę farm wiatrowych a pozwoleniami na układanie kabli na obszarach morskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii prawnej związanej z obszarami morskimi i energetyką wiatrową. Ocena bezpieczeństwa energetycznego ma charakter uznaniowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego dla Polski sektora energetyki odnawialnej i bezpieczeństwa energetycznego państwa, co czyni ją interesującą dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla szerszej publiczności zainteresowanej transformacją energetyczną.
“Bezpieczeństwo energetyczne państwa ważniejsze niż pozwolenie na kable? Sąd rozstrzyga spór o morskie farmy wiatrowe.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 544/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Aleksandra Westra. /sprawozdawca/ Piotr Korzeniowski Tomasz Wykowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6137 Ochrona środowiska morskiego Hasła tematyczne Ochrona środowiska Skarżony organ Minister Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 2145 art. 23 ust. 3 pkt 3; art. 23 ust. 4; art. 26 ust. 4 Ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: sędzia WSA Piotr Korzeniowski sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z [...] stycznia 2022 r., [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wniosku o wydanie pozwolenia na układanie i utrzymywanie kabli na obszarach morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister" lub "Organ") z 24 stycznia 2022 r., DOP-WOŚ.414.47.2021.IŁ.1. opiniujące negatywnie wniosek S. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") dot. wydania pozwolenia na układanie i utrzymywanie kabli na obszarach morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej dla przedsięwzięcia "Morska infrastruktura przesyłowa [...]" do wprowadzenia mocy z morskich farm wiatrowych na ląd. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Dyrektor Urzędu Morskiego w S. pismem z 28 października 2021 r., [...] wystąpił do Ministra o wydanie opinii w sprawie wniosku Skarżącej o wydanie pozwolenia na układanie i utrzymywanie kabli na obszarach morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "PUUK") dla ww. przedsięwzięcia. Inwestycja obejmuje budowę zewnętrznej infrastruktury przesyłowej w obszarze morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego, składającej się z systemu podmorskich kabli energetycznych (kabli eksportowych) zagłębionych w dnie morskim, która ma służyć przesyłowi na ląd energii elektrycznej wyprodukowanej w morskiej farmie wiatrowej Spółki lub innej, która będzie korzystała z planowanego przyłącza. Postanowieniem z 24 stycznia 2022 r. Minister negatywnie zaopiniował wniosek Skarżącej. Organ zwrócił uwagę, że Skarżąca w treści wniosku wskazała, że przedsięwzięcie nie będzie stanowić samodzielnej inwestycji, a będzie obejmować niezbędną w obszarze morskim część infrastruktury przyłączeniowej planowanej morskiej farmy wiatrowej Skarżącej i/lub innej, która będzie korzystała z planowanego przyłącza w obrębie tego obszaru. W tym kontekście Minister zauważył, że Spółka złożyła wniosek o pozwolenie na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń (dalej: "PSZW") w polskich obszarach morskich dla projektu morskiej farmy wiatrowej. Farma ta docelowo ma być zlokalizowana na obszarze POM.14.E, zdefiniowanym w Załączniku 4 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przyjęcia planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej w skali 1:200 000 (Dz. U. z 2021 r. poz. 935; dalej: "rozporządzenie"), natomiast Skarżąca nie precyzuje z jakich innych morskich farm wiatrowych miałaby być wyprowadzana moc przyłączem wnioskowanym do budowy. Minister oświadczył, że w świetle informacji zawartych w Systemie Informacji Przestrzennej Administracji Morskiej (SIPAM), Skarżąca nie dysponuje prawomocnym PSZW dla żadnej morskiej farmy wiatrowej, zaś dla wniosków o wydanie tego pozwolenia, które złożyła Skarżąca, minister właściwy ds. gospodarki morskiej wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Organ zwrócił ponadto uwagę, że w przytoczonym przez Skarżącą obszarze POM.14.E zawiera się kilka obszarów, w granicach których mogą zostać zlokalizowane morskie farmy wiatrowe zgodnie z Załącznikiem nr 2 do ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 234; dalej: "ustawa offshore"). Na obecnym etapie Skarżąca jest jednym z wielu podmiotów, które dopiero zamierzają ubiegać się o wydanie PSZW dla morskich farm wiatrowych w obszarach z Załącznika nr 2 ustawy offshore, a zatem nie może mieć pewności, że to PSZW uzyska. Zdaniem Ministra, uwzględniając brak PSZW dla morskiej farmy wiatrowej, z której zamierzenie inwestycyjne pn. "Morska infrastruktura przesyłowa Mewa VI" miałoby wyprowadzać moc, wydanie decyzji lokalizacyjnej dla ww. inwestycji spowodowałoby, że infrastruktura przesyłowa prowadziłaby donikąd i niemożliwe byłoby wyprowadzenie nią mocy do sieci elektroenergetycznej. Organ dodał również, że obszary morskie Rzeczypospolitej Polskiej stanowią ograniczone zasoby, które powinny być zagospodarowane w sposób racjonalny i najbardziej efektywny dla państwa. Niezbędnym krokiem w realizacji inwestycji morskich farm wiatrowych jest uzyskanie PSZW, wynikającego z art. 23 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2135; dalej: "u.o.m."). Wydanie pozwolenia na układanie i utrzymywanie kabli na obszarze morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego ma wpływ na potencjał rozwoju morskiej energetyki wiatrowej i powinno przyczyniać się do realizacji celów wynikających z Polityki Energetycznej Polski do 2040 r. (dalej: "PEP2040"). Minister zaznaczył przy tym, że PSZW oraz pozwolenia na układanie i utrzymywanie kabli wydawane są maksymalnie na 35 lat, a więc możliwa "blokada" obszarów morskich objętych ww. pozwoleniami jest działaniem długoterminowym i mogącym w sposób znaczący wpływać na bilans elektroenergetyczny kraju, ponieważ może uniemożliwić wyprowadzenie mocy z wybudowanej morskiej farmy wiatrowej do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. W rozumieniu organu oznacza to nie tylko blokadę wyprowadzenia mocy, ale również ograniczenie dostępu do obszarów najbardziej efektywnych ekonomicznie. Mając na uwadze powyższe, Minister wskazał, że wydanie pozwolenia lokalizacyjnego dla przedmiotowego wniosku może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju, realizacji celów PEP2040 oraz rozwoju morskich farm wiatrowych na [...]. Bezpieczeństwo energetyczne stanowi element bezpieczeństwa państwa, o którym mowa w art. 23 ust. 3 pkt 3 ustawy o obszarach morskich, a zatem z powodu wystąpienia zagrożenia ww. elementu odmawia się wydania PSZW i pozwolenia na układanie i utrzymanie podmorskich kabli elektroenergetycznych. W opinii Ministra należy podejmować działania mające na celu zapobieganie i eliminowanie sytuacji, w których zagrożone może być bezpieczeństwo energetyczne, będące elementem bezpieczeństwa i obronności państwa. Z tego powodu należy zapobiegać sytuacjom, w których inwestor posiadający pozwolenie na wznoszenie i wykorzystywanie morskiej farmy wiatrowej, ze względu na uwarunkowania przestrzenne, nie będzie miał szansy na uzyskanie pozwolenia na układanie i utrzymywanie kabli o danym przebiegu, a tym samym na wyprowadzenie energii elektrycznej z morskiej farmy wiatrowej, ponieważ pozwolenie na układanie i utrzymywanie kabli zostanie wcześniej wydane inwestorowi, który nie uzyskał ww. pozwolenia. Z uwagi na powyższe oraz fakt, że dla przedmiotowego przedsięwzięcie, które jest ściśle związane z morską farmą wiatrową, Skarżąca nie posiada stosownego pozwolenia, Minister uznał, że na obecnym etapie należało wydać opinię negatywną. Pismem z 25 lutego Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając postanowienie Ministra z 24 stycznia 2022 r. w całości i zarzucając mu: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 26 ust. 4 w związku z art. 23 ust. 3 pkt 3 i art. 23 ust. 4 u.o.m. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia wskutek: a. błędnej wykładni oraz w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 23 ust. 3 pkt 3 u.o.m., poprzez przyjęcie nieprawidłowego założenia, że wystąpienie zagrożenia "bezpieczeństwa energetycznego kraju" stanowi podstawę do odmowy wydania PUUK w oparciu o przesłankę zagrożenia bezpieczeństwa i obronności państwa uregulowaną w art. 23 ust. 3 pkt 3 u.o.m., podczas gdy wystąpienie zagrożenia "bezpieczeństwa energetycznego kraju" nie zostało wskazane w zamkniętym katalogu podstaw do odmowy wydania powyższego pozwolenia określonym w art. 23 ust. 3 u.o.m., a art. 23 ust. 3 pkt 3 u.o.m. wskazuje przesłankę zagrożenia "bezpieczeństwa i obronności państwa", która może zostać spełniona jedynie wskutek zagrożenia bezpieczeństwa państwa oraz obronności państwa jednocześnie, ewentualnie, wskutek niewłaściwego zastosowania art. 23 ust 3 pkt 3 u.o.m., poprzez niezasadne przyjęcie, że wydanie PUUK zgodnie z wnioskiem Skarżącej spowoduje zagrożenie bezpieczeństwa energetycznego państwa, a tym samym wypełni przesłankę wystąpienia zagrożenia obronności i bezpieczeństwa państwa; b. niewłaściwego zastosowania art. 23 ust. 3 pkt 3 u.o.m. i przyjęcia, że wydanie PUUK w przedmiotowej sprawie może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i obronności państwa, o którym mowa w art. 23 ust. 3 pkt 3 u.o.m., podczas gdy Minister nie wykazał na podstawie przepisów odrębnych (zgodnie z wymogiem art. 23 ust. 4 u.o.m. w zw. z art. 26 ust. 4 u.o.m.), że wydanie pozwolenia ustalającego lokalizację oraz warunki utrzymywania kabli w sposób zgodny z wnioskiem Skarżącej może spowodować takie zagrożenie; 2. art. 26 ust. 1 u.o.m. w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 264; dalej: "k.p.a."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że warunkiem wydania PUUK jest posiadanie przez wnioskodawcę PSZW dla morskich farm wiatrowych wydanego zgodnie z art. 23 ust. 1 u.o.m., podczas gdy taki obowiązek nie wynika z przepisów prawa; 3. art. 26 ust. 4 w związku z art. 23 ust. 4 u.o.m. w związku z art. 6 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia podjętego w opinii na podstawie dokumentu, który nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa, tj. Polityki energetycznej Polski do 2040 r. przyjętej uchwałą Rady Ministrów, podczas gdy Minister zobowiązany jest do przeprowadzenia analizy na podstawie przepisów odrębnych - czyli przepisów prawa powszechnie obowiązującego, do których nie należą uchwały podejmowane przez Radę Ministrów; II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 § 1 i 2 k.p.a., poprzez odstąpienie przez Ministra bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a tym samym naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2. zobowiązanie: a. Dyrektora Urzędu Morskiego w G. do przedstawienia kopii decyzji nr [...] Dyrektora Urzędu Morskiego w S. z [...] marca 2016 r. (pozwolenie na ułożenie i utrzymywanie kabli podmorskich odprowadzających energię elektryczną z Morskiej Farmy Wiatrowej [...] wydanej na rzecz H. sp. z o.o.), b. ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej do przedstawienia kopii decyzji nr MFW/5/15/ DTM.VII.53.189.2015.MT.3 z 13 stycznia 2016 r., wydanej przez Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (uzgodnienia na ułożenie i utrzymywanie kabli podmorskich odprowadzających energię elektryczną z Morskiej Farmy Wiatrowej [...] wydanej na rzecz H. sp. z o.o.) - stanowiących dowody faktu istnienia dla rozstrzygnięcia sprawy; 3. zobowiązanie Ministra do wydania postanowienia, wskazując Organowi sposób rozstrzygnięcia sprawy, tj. wydanie pozytywnej opinii w przedmiocie wniosku Skarżącej o wydanie PUUK; 4. zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie. Na wstępie należy wskazać, że podobne sprawy były już rozpatrywane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, co znalazło wyraz w zapadłych wyrokach z 29 marca 2020 r., w sprawach IV SA/Wa 1835/21 i IV SA/Wa 1836/21 oraz w wyrokach z 11 maja 2022 r., w sprawach IV SA/Wa 252/22 i IV SA/Wa 253/22, zaś Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zawarte w nich stanowisko oraz argumentację, które przyjął za własne. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd w pierwszej kolejności nie podzielił zarzutów opartych na twierdzeniu, że bezpieczeństwo energetyczne państwa nie mieści się w przesłance "obronności i bezpieczeństwa państwa", o której mowa w art. 23 ust. 3 pkt 3 u.o.m. w zw. z art. 23 ust. 4 oraz art. 26 ust. 4 tej ustawy. Przez bezpieczeństwo energetyczne ustawodawca rozumienie stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska (art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne – Dz. U. z 2021 r., poz. 716). Ze względu na swoją wielowymiarowość, przyjąć należy, że bezpieczeństwo energetyczne stanowi jedną z gałęzi bezpieczeństwa państwowego, o której mowa we wspomnianym art. 23 ust. 3 pkt 3 u.o.m. W istocie stanowi ono potencjał danego państwa do funkcjonowania bez zaburzeń związanych z fizycznym brakiem dostaw surowców energetycznych, w tym m.in. energii elektrycznej. Zdaniem Sądu ciągły rozwój technologiczny, a także wynikające z niego postępujące uzależnienie infrastruktury krytycznej państwa od energii elektrycznej może mieć wpływ na jego bezpieczeństwo. Powyższe oznacza zatem, że Minister był w pełni uprawniony, opiniując przedmiotowy wniosek, powołać się na bezpieczeństwo energetyczne, jako odnogę bezpieczeństwa państwowego. Dodać do tego należy, że kwestia bezpieczeństwa energetycznego jest uregulowana m.in. w powołanym wyżej Prawie energetycznym. Zatem nie mają również uzasadnionych podstaw zarzuty skargi, jakoby brak było przepisów odrębnych, w oparciu o które można zrekonstruować zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Podobnie bezzasadne są zarzuty skargi związane z odwołaniem się przez Ministra do PEP2040. Skarżąca zarzuca tu m.in. naruszenie art. 6 k.p.a. Oczywiste jest, w świetle art. 87 Konstytucji RP, że PEP2040 nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Ta konstatacja nie prowadzi jednak do wniosku, że dokument ten nie ma znaczenia przy ocenie, czy Minister, jako organ powołany do realizacji polityki energetycznej państwa, nie naruszył prawa opiniując wniosek o uzgodnienie lokalizacji kabli podmorskich. Należy przypomnieć, że dokument ten ma formę uchwały Rady Ministrów, której podstawę stanowi art. 15a ust. 1 Prawa energetycznego. Zgodnie z tym przepisem, Rada Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw energii, przyjmuje politykę energetyczną państwa co 5 lat. Dokument ten wiąże aparat administracyjny podległy Radzie Ministrów oraz określa założenia, na jakich powinna być oparta polityka energetyczna państwa. W szczególności, w świetle tego dokumentu, kierunkiem długoterminowym jest zmniejszenie emisyjności sektora energetycznego m.in. poprzez wdrożenie energetyki jądrowej i energetyki wiatrowej na morzu (s. 6). Jeżeli chodzi o zaplanowaną moc energetyki wiatrowej na morzu, to zgodnie z PEP2040, moc zainstalowana winna osiągnąć ok. 5,9 GW w 2030 r. oraz 11 GW w 2040 r. (s. 7). Kontrola aktów administracyjnych, w ramach których Minister opiniuje określone przedsięwzięcia pod kątem bezpieczeństwa energetycznego państwa, musi uwzględniać specyfikę takiej działalności administracji publicznej. W sposób oczywisty chodzi tu o uznaniowy akt administracyjny, oparty na pojęciach wysoce niedookreślonych, które mają przede wszystkim charakter ekonomiczny oraz geopolityczny, a nie prawny. W pełni znajduje tu zastosowanie pogląd orzecznictwa, że kontrola sądowa decyzji (postanowień) uznaniowych ma charakter ograniczony. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje w szczególności oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. np. wyrok NSA z 23 marca 2016 r., I OSK 1761/14 - CBOSA). W przeciwnym razie to sąd administracyjny, a nie właściwy organ władzy wykonawczej (tj. Rada Ministrów lub właściwy minister), ostatecznie decydowałby o polityce energetycznej państwa. Taka sytuacja byłaby nie do pogodzenia z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP, statuującym zasadę trójpodziału władz (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2020 r., IV SA/Wa 897/20 - CBOSA). Reasumując, Minister był uprawniony do dokonywania ocen co do zagrożenia dla bezpieczeństwa energetycznego państwa posiłkując się m.in. PEP2040. Uzupełniająco należy podnieść, że w realiach niniejszej sprawy skarżący nie podjął nawet próby wykazania, jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy rzekome bezprawne odwołanie się przez Ministra do PEP2040. Otóż Minister z dokumentu tego wywiódł m.in. konieczność sprawnego rozwoju morskiej energetyki wiatrowej. Trzeba założyć, że tego rodzaju cel strategiczny państwa jest uznawany również przez Skarżącą, która zamierza czerpać zyski z rozwoju tego rodzaju energetyki. Głównym powodem negatywnego zaopiniowania wniosku Skarżącej przez Ministra było przyjęcie, że PUUK dla przedsięwzięcia w sytuacji, w której Skarżąca nie posiada PSZW w polskich obszarach morskich, zagraża bezpieczeństwu energetycznemu państwa. Może bowiem dojść do sytuacji, w której podmiot uprawniony do PSZW nie będzie mógł odprowadzić wytworzonej energii elektrycznej do systemu elektroenergetycznego na lądzie. Obwiązujące przepisy nie przewidują bowiem instrumentów prawnych, które pozwoliłby w sposób szybki i skuteczny doprowadzić do zobowiązania podmiotu uprawnionego do układania i utrzymywanie kabli na obszarach morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej do zawarcia umowy z podmiotem uprawnionym do PSZW albo do przeniesienia takiego pozwolenia na podmiot uprawniony do PSZW. Co więcej, może dojść do sytuacji, w której podmiot posiadający PUUK nie będzie zainteresowany dojściem do porozumienia z uprawnionym do PSZW, odmawiając zawarcia jakiegokolwiek porozumienia albo proponując nieakceptowalne dla drugiej strony warunki takiego porozumienia. Przykładowo, może to dotyczyć sytuacji, w której uprawniony do układania i utrzymywania kabli na obszarach morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej będzie równocześnie operatorem innej morskiej farmy wiatrowej oraz operatorem kabli łączących tę farmę z lądem. Wówczas w interesie takiego przedsiębiorcy, zgodnie z prawami popytu i podaży, może być ograniczenie konkurencji. Podniesione przez Ministra obawy co do ryzyka blokowania lub utrudniania rozwoju morskich farm wiatrowych są zatem, zdaniem Sądu, w pełni uzasadnione. Minister zasadnie przyjął, że wspominane ryzyko blokowania lub utrudniania rozwoju morskich farm wiatrowych będzie w sposób zasadniczy ograniczone, jeżeli o wydanie PUUK będzie ubiegał się podmiot, który już uzyskał PSZW. Obowiązujące przepisy nie przewidują wprost, że warunkiem wydania PUUK jest posiadanie PSZW. Wykładnia przyjęta przez Ministra mieści się jednak w granicach dopuszczalnej wykładni, ma przy tym silne wsparcie w argumentach natury systemowej i funkcjonalnej. Po pierwsze, kwestia układania i utrzymywania kabli (art. 26 u.o.m.) została uregulowana po zagadnieniu wznoszenie lub wykorzystywania sztucznych wysp (art. 23 u.o.m.), a po drugie, z uwagi na kwestie techniczne i logistyczne należy przyjąć, że ułożenie kabli, w aspekcie morskich elektrowni wiatrowych, ma charakter wtórny i służebny wobec zbudowania sztucznej wyspy. W rezultacie przyjąć należy, że wykładnia przyjęta przez Ministra w sposób najpełniejszy realizuje nadrzędną wartość, jaką jest bezpieczeństwo państwa, w tym bezpieczeństwo energetyczne. Sąd stwierdził ponadto, że Minister nie naruszył też art. 8 k.p.a. poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a tym samym naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej. Należy podkreślić, że z faktu, że organy w przeszłości organy dopuszczały wykładnię, iż możliwe jest wydanie PUUK bez uprzedniego uzyskania PSZW, nie wynika jeszcze, że mamy do czynienia z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Nawet przyjmując za wiarygodne przypadki wskazane w skardze (stąd też Sąd nie występował o nadesłanie wnioskowanej w skardze decyzji z 11 marca 2016 r., mając również na uwadze treść odpowiedzi na skargę), to nie można tu mówić o "utrwalonej praktyce". Zdaniem Sądu, zasada zaufania oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań nie mogą doprowadzić do niestosowania przez organy administracji norm prawa materialnego (w świetle zasady legalizmu – art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.). Innymi słowy, organ może zmienić swoje stanowisko, jeżeli dotychczasowa praktyka była sprzeczna z prawem. Stąd też w powołanych przepisach jest mowa o nieodstępowaniu od utrwalonej praktyki "bez uzasadnionej przyczyny". Warto przy tym zaznaczyć, że jedną z przeszkód do zastosowania zasady uzasadnionych oczekiwań jest między innymi ustalenie, że sprzeciwia się temu interes publiczny leżący u podstaw zaskarżonego aktu lub innego zachowania organu stanowiącego bądź stosującego prawo administracyjne (zob. np. uzasadnienie wyroku NSA z 17 kwietnia 2019 r., I FSK 494/17, CBOSA i przytoczone tam orzeczenia TSUE i piśmiennictwo). W realiach niniejszej sprawy organ wybrał tę wykładnię, która w sposób najpełniejszy chroni interes publiczny w postaci bezpieczeństwa energetycznego. Warto dodać, że potrzeba ochrony bezpieczeństwa państwa uzasadnia odejście od zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony nawet w przypadku przepisów sankcyjnych (zob. art. 7a § 2 pkt 1 k.p.a.). Tymczasem w niniejszej sprawie chodzi o przyznanie stronie uprawnienia. Warto dodać, że Sąd z urzędu powziął informację, że aktualny kierunek wykładni jest stosowany przez Ministra w odniesieniu do innych podobnych wniosków, bowiem analogiczne sprawy już zostały przez tut. Sąd rozstrzygnięte, co potwierdzają wspomniane na wstępie części prawej uzasadnienia wyroki. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI