IV SA/Wa 52/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-10-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościodszkodowaniedroga publicznawywłaszczeniewznowienie postępowaniakpaustawa reformująca administracjęwsadecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, utrzymującą w mocy odmowę uchylenia decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, uznając brak podstaw do wznowienia postępowania.

Skarga T. K. dotyczyła odmowy uchylenia decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Skarżąca domagała się odszkodowania za dodatkową działkę, która według niej została zajęta pod drogę, a której nie uwzględniono w pierwotnej decyzji z 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że skarżąca nie złożyła wniosku o odszkodowanie za tę konkretną działkę w ustawowym terminie, a późniejsze ustalenia geodezyjne nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi T. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą uchylenia wcześniejszej decyzji z 2008 r. ustalającej odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, twierdząc, że pierwotna decyzja nie uwzględniła odszkodowania za część działki nr [...] (obecnie działka nr [...]), która również została zajęta pod drogę publiczną. Organy administracji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznały, że skarżąca nie złożyła wniosku o odszkodowanie za tę konkretną działkę w ustawowym terminie, a późniejsze ustalenia geodezyjne nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Sąd podkreślił, że postępowanie wznowieniowe ma charakter nadzwyczajny i może być wszczęte tylko w ściśle określonych przypadkach, a w tej sprawie brak było ku temu podstaw. W związku z tym, sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o odszkodowanie musi być złożony w ustawowym terminie i precyzyjnie określać przedmiot żądania. Późniejsze ustalenia geodezyjne lub brak informacji o wszystkich zajętych działkach w momencie składania wniosku nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania, jeśli pierwotny wniosek nie obejmował tych działek.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca nie złożyła wniosku o odszkodowanie za działkę nr [...] w ustawowym terminie, a jej pierwotne wnioski precyzyjnie określały inne działki. Brak było podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, ponieważ nie ujawniły się nowe okoliczności faktyczne lub dowody nieznane organowi w dniu wydania decyzji, które dotyczyłyby tej konkretnej działki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

ustawa art. 73 § 1 i 4

Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Nieruchomości zajęte pod drogi publiczne do 31 grudnia 1998 r. stały się z mocy prawa własnością jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, ustalonym na wniosek właściciela złożony do 31 grudnia 2005 r. Po tym terminie roszczenie wygasło.

ppsa art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

kpa art. 145 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.

kpa art. 146 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa terminy, po których upływie nie można uchylić decyzji w wyniku wznowienia postępowania (5 lub 10 lat w zależności od podstawy).

kpa art. 151 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku, gdy uchylenie decyzji nie jest możliwe z powodu upływu terminu, organ stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa i wskazuje przyczyny nieuchylenia.

kpa art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, jeśli nie ma podstaw do jej uchylenia lub zmiany.

kpa art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.

kpa art. 63 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące treści żądania strony w postępowaniu administracyjnym.

ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa właściwość i zakres kontroli sądów administracyjnych.

ppsa art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

ppsa art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej, że nowo ujawniona powierzchnia działki nr [...] powinna być podstawą do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji z 2008 r., została odrzucona z powodu braku złożenia wniosku o odszkodowanie za tę działkę w ustawowym terminie oraz upływu terminu do wzruszenia decyzji. Zarzuty naruszenia art. 7, 77, 80 kpa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zostały uznane za niezasadne, gdyż organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie wznowieniowe jest więc postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji stosunków prawnych opartych na takiej decyzji.

Skład orzekający

Jarosław Łuczaj

sprawozdawca

Marzena Milewska-Karczewska

przewodniczący

Tomasz Wykowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowań za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne na podstawie przepisów wprowadzających reformę administracji, a także stosowania trybu wznowienia postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z wnioskami o odszkodowanie składanymi w określonym terminie oraz procedurą wznowienia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowań dotyczących odszkodowań za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i znaczenie terminów w postępowaniu administracyjnym. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Nieruchomość pod drogę: czy można dochodzić odszkodowania po latach? Sąd wyjaśnia kluczowe terminy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 52/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Łuczaj /sprawozdawca/
Marzena Milewska-Karczewska /przewodniczący/
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art 73
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Dz.U. 2023 poz 1634
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Protokolant st. ref. Agnieszka Szymańczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2023 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 21 listopada 2022 r., nr 3753/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ustalającej odszkodowanie oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 listopada 2022 r., nr 3753/2022, wydaną po rozpatrzeniu odwołania T. K. (dalej: wnioskodawczyni, strona lub skarżąca) od decyzji Prezydenta m. [...] (dalej: Prezydent lub organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], odmawiającej uchylenia decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], ustalającej odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 574 m2, zajętą pod drogę publiczną (gminną) – ul. [...], stanowiącą obecnie własność m. [...], opisaną w księdze wieczystej nr [...] – Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda, organ II instancji, organ odwoławczy lub organ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podstawą powyższej decyzji były następujące ustalenia:
W dniach 14 sierpnia 2003 r. i 25 lutego 2004 r. J. L. i T. K. wystąpiły, na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.; dalej: ustawa) z wnioskiem o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną ul. [...], położony w [...], fragment działki nr [...] (obecnie działka nr [...] z obrębu [...]).
Pismem z 14 sierpnia 2003 r. T. K. wystąpiła o zwrot terenu zajętego pod drogi oznaczone numerami [...] i [...] (numery te zostały przekreślone czarnym długopisem i nad nimi dopisano "[...] i [...] obr. [...]") wskazując, iż jest współwłaścicielką z J. L.
Dodatkowo pismem z 19 lutego 2004 r. wnioskodawczyni zmodyfikowała swój wniosek z 14 sierpnia 2003 r. w ten sposób, że wniosła także o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za zajęcie pod drogę publiczną (ul. [...]) działek stanowiących jej własność o numerach [...], [...] i [...] (poprzednio [...] i [...]).
Mając na uwadze, że działka nr [...] stanowi współwłasność z J. L., T. K. złożyła wniosek współwłaścicielki w przedmiocie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za tę działkę zajętą pod drogę publiczną. W załączeniu do pisma został złożony wniosek J. L. z 9 lutego 2004 r. o ustalenie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną ul. [...], będący fragmentem działki [...].
Decyzją z [...] sierpnia 2008 r., nr [...], Prezydent ustalił odszkodowanie w wysokości 129.150 zł za działkę nr [...], przyznając je J. L. i T. K. w udziałach wynoszących po 1/2 części odszkodowania, tj. w kwotach po 64.575 zł.
W uzasadnieniu tej decyzji Prezydent wskazał, iż rozstrzygnięcie to rozpatruje tylko część wniosku T. K. i J. L., natomiast odnośnie wniosku o zwrot terenu zajętego pod drogi oznaczonego numerami [...] i [...] oraz o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za działki o numerach [...], [...] i [...] (poprzednio [...],[...] i [...]) zaznaczył, że zostanie wydana odrębna decyzja.
Ww. decyzja z [...] sierpnia 2008 r. stała się ostateczna w dniu 22 sierpnia 2008 r.
W dniu 26 sierpnia 2008 r. wnioskodawczyni cofnęła swój wniosek z 19 lutego 2004 r. w części dotyczącej ustalenia i wypłacenia odszkodowania za omyłkowo podane działki [...], [...], [...] z obrębu [...] (poprzednio [...] i [...]). Jednocześnie złożyła wniosek o odszkodowanie za zajęte pod drogi publiczne działki nr [...] o powierzchni 328 m2 – ul. [...] oraz nr [...] powierzchni 490 m2 – ul. [...], tj. po ustawowym terminie, który upłynął 31 grudnia 2005 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], Prezydent odmówił uwzględnienia wniosku strony w sprawie ustalenia odszkodowania za działki ewidencyjne [...] i [...].
Następnie w ww. sprawie toczyło się postępowanie administracyjne oraz sądowo-administracyjne i ostatecznie decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...], Wojewoda ustalił odszkodowanie za 1/2 części nieruchomości stanowiących działki [...] i [...] na rzecz T. K.
Ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2006 r., nr [...], Wojewoda stwierdził nabycie przez Gminę-Miasto [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ul. [...] w [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni 574 m2.
Z kolei decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Wojewoda stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ul. [...] w [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni 125 m2 w obrębie ewidencyjnym [...] na "mapie z projektem podziału nieruchomości [...] z wydzieleniem gruntu zajętego pod drogi publiczne wg stanu z dnia 31 grudnia 1998 r.", opracowanej w wyniku prac geodezyjnych i kartograficznych przeprowadzonych przez firmę usługową "[...]", których rezultat zawiera operat techniczny wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Prezydenta Miasta [...] w dniu 12 września 2014 r., identyfikator ewidencyjny materiału zasobu [...].
Zgodnie z rozdzielnikiem ww. decyzji, za stronę postępowania Wojewoda uznał T. K., która pismem z 10 października 2014 r. skierowanym do Prezydenta m. [...], w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 151 § 2 kpa, wniosła o:
- wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2008 r., nr [...];
- stwierdzenie, że decyzja będąca przedmiotem postępowania została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała m.in., iż w wyniku nowego opracowania geodezyjnego wykonanego w 2014 r. przez firmę "[...]" okazało się, że faktyczna powierzchnia działki zajętej pod budowę drogi publicznej różni się od powierzchni wskazanej w decyzji przyznającej odszkodowanie, zatem decyzją z [...] sierpnia 2008 r. wnioskodawczyni otrzymała jedynie część należnej jej kwoty odszkodowania za działkę zajętą pod budowę drogi publicznej. Na podstawie art. 151 § 2 kpa wnioskodawczyni domagała się, stwierdzenia, że decyzja będąca przedmiotem niniejszego wniosku została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, czego prawną konsekwencją jest możliwość wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym do sądu powszechnego. Wnioskodawczyni jest jedyną właścicielką działki nr [...], której część zajęta została pod budowę drogi publicznej, a tym samym jest stroną uprawnioną do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Prezydent wznowił w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa postępowanie zakończone jego ostateczną decyzją z 4 sierpnia 2008 r. o ustaleniu odszkodowania za działkę [...] o powierzchni 574 m2, zajętą pod drogę publiczną (gminną) – ul. [...].
Spadek po J.L. w całości nabył zamieszkały w Australii syn – W. L., używający obecnie imienia i nazwiska A. L., który wskazał pełnomocnika do doręczeń w Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z 29 kwietnia 2021 r. organ I instancji poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], orzekł o odmowie uchylenia swej decyzji z [...] sierpnia 2008 r. ustalającej odszkodowanie za działkę nr [...], stanowiącą obecnie własność m. [...].
Od powyższej decyzji z [...] czerwca 2021 r. wnioskodawczyni złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie przez Wojewodę w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, to jest o stwierdzenie, na podstawie art. 146 § 1 kpa, że decyzja z [...] sierpnia 2008 r. została wydana z naruszeniem prawa.
Po rozpoznaniu odwołania oraz zbadaniu całości zgromadzonego materiału dowodowego Wojewoda stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Podkreślił, że gdy postępowanie zostaje wszczęte na wniosek, przedmiot postępowania wyznacza strona, a organ jest związany tym żądaniem, nie jest zatem władny do zmiany jego treści. Organ zgodził się z Prezydentem, że do wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie odszkodowania za działkę nr [...] z obrębu [...] konieczny byłby wniosek T. K. i tylko on mógł wszcząć całą procedurę, a z akt sprawy organu I instancji wynika, że wniosek taki nie został złożony.
Organ odwoławczy zaznaczył, że wniosek T. K. i J. L. złożony 14 sierpnia 2003 r., zmodyfikowany 25 lutego 2004 r., konkretnie wskazał nieruchomości: działkę nr [...] (obecnie nr [...]), działki o numerach [...], [...] i [...] (poprzednio [...] i [...]) oraz działki o numerach [...] i [...]. Prawidłowo także organ I instancji stwierdził, iż wnioskodawczynie precyzyjnie określiły działki ewidencyjne, za które domagały się odszkodowania. W związku z tym, organ I instancji nie był zobowiązany do wystosowania wezwania do stron postępowania, gdyż przedmiot postępowania administracyjnego został dokładnie określony poprzez precyzyjnie sformułowaną treść żądania stron zgodnie z art. 63 § 2 kpa, czyli wskazanie konkretnych działek ewidencyjnych.
W świetle powyższych okoliczności bez znaczenia w kontekście art. 145 § 1 pkt 5 kpa pozostawało opracowanie geodezyjne zawierające mapę z projektem podziału z wydzieleniem gruntu zajętego pod budowę drogi publicznej wykonane przez firmę usługową "[...]".
W ocenie organu II instancji, w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania art. 151 § 2 kpa, ponieważ decyzja organu I instancji z [...] sierpnia 2008 r. nie została wydana z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2021 r., nr [...], organ I instancji zaznaczył, że wydając w dniu [...] sierpnia 2008 r. decyzję dotyczącą ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] opierał się na wniosku złożonym w ustawowym terminie i ostatecznej decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie tej działki. Prezydent prawidłowo wskazał, iż nie byłby w stanie wydać [...] sierpnia 2008 r. decyzji również obejmującej działkę nr [...], ponieważ był związany istniejącym wnioskiem dotyczącym jedynie działki nr [...], jak i decyzją Wojewody z [...] kwietnia 2006 r., nr [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę-Miasto [...] z mocy prawa właśnie działki nr [...].
Podsumowując, w ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji z [...] sierpnia 2008 r. nie została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ na tamten dzień nie było wniosku o odszkodowanie (nie było też decyzji komunalizacyjnej Wojewody) umożliwiającego wydanie decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania także odnośnie działki nr [...] o powierzchni 125 m2.
W związku z powyższym, organ I instancji prawidłowo przeprowadził administracyjne postępowanie wznowieniowe, zgodnie z przepisami procedury administracyjnej (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z przepisami art. 145-153 rozdziału 12 kpa), a decyzję uzasadnił zgodnie z art. 107 § 3 kpa.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się T. K., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżając ją skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucając jej:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 1 i 4 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, gdyż nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem niewątpliwie była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r i przeszła z mocy prawa na własność gminy [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., co zostało potwierdzone stosowną decyzją Wojewody [...]; dotychczasowa właścicielka złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania w ustawowym terminie, czyli do 31 grudnia 2005 r. za wszystkie jej działki zajęte pod drogi, a zatem spełniona została przesłanka złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania w ustawowym terminie;
2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności dowodów wprost wskazujących na to, że skarżąca złożyła w ustawowym terminie wniosek o wypłatę odszkodowania za wszystkie jej działki zajęte pod drogi publiczne, w tym także pod ul. [...], sprecyzowany później, jak wskazuje organ, po tym jak wnioskodawczyni powzięła wiadomość o numerach zajętych działek, co nie zmienia brzmienia jej pierwotnego wniosku; skarżąca podkreśliła, że fakt, iż w istocie większa powierzchnia niż – jak pierwotnie sądził organ i strona – została zajęta pod drogę publiczną, ujawnił się już po wydaniu decyzji o przyznaniu odszkodowania; konieczny stał się wobec tego wniosek o wznowienie postępowania; inaczej mówiąc, okazało się, że pod drogę publiczną (ul. [...]) oprócz działek, za które wcześniej strona już otrzymała odszkodowanie, zajęta została także część działki nr [...], stanowiąca obecnie działkę nr [...]; fakt ten ujawnił się po wydaniu przez Prezydenta decyzji z [...] sierpnia 2008 r., a nie był znany organowi wcześniej; siłą rzeczy strona nie mogła w swoim wniosku o odszkodowanie wskazać działki nr [...], skoro została ona wydzielona z jej nieruchomości kilka lat później; nie zmienia to w niczym tego, że strona w swoim pierwotnym wniosku domagała się odszkodowania za wszystkie jej nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, w tym ul. [...], co oznacza także tę część jej nieruchomości, która potem została wydzielona jako działka nr [...];
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa, przez jego błędne zastosowanie przez organ w sytuacji, w której istniała podstawa do stwierdzenia, że decyzja z [...] sierpnia 2008 r., nr [...], została wydana z naruszeniem prawa;
- art. 151 § 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie przez organ w sytuacji, w której powinien on był stwierdzić wydanie decyzji z [...] sierpnia 2008 r. z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o zobowiązanie organu do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji oraz do stwierdzenia, że jego decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaznaczyć przy tym trzeba, że Sąd w całości podzielił ustalenia dokonane przez organy obydwu instancji i ich ocenę wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie to było ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., a po jego upływie tego okresu roszczenie wygasło (art. 73 ust. 4).
Jak zostało już wyżej wskazane, 14 sierpnia 2003 r. i 25 lutego 2004 r. współwłaścicielki, w tym skarżąca, wystąpiły w ustawowym terminie z wnioskiem o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną ul. [...], położony w [...], fragment działki nr [...] (obecnie działka nr [...]). Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], organ I instancji ustalił odszkodowanie w wysokości 129.150 zł za tę nieruchomość.
Z kolei w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z [...] sierpnia 2008 r., skarżąca zakwestionowała prawidłowość wydania tej decyzji ze względu na fakt, iż jej rozstrzygniecie dotyczy jedynie działki nr [...] o powierzchni 574 m2, pomijając grunt o powierzchni 125 m2, również zajęty pod ul. Gościniec, stanowiący działkę nr [...]. Skarżąca podniosła, iż na dzień wydawania decyzji z [...] sierpnia 2008 r. nie było informacji o zajęciu pod drogę działki nr [...], wobec czego odszkodowanie powinno zostać wypłacone za obie nieruchomości, a nie tylko za działkę nr [...].
W dalszej kolejności podkreślić trzeba, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie wznowienia postępowania, który jest jednym z trybów nadzwyczajnych, pozwalających na wzruszenie decyzji ostatecznej, co stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zasada ta ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji stosunków prawnych opartych na takiej decyzji. Służy ona realizacji takich wartości, jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego, zaufanie do organów państwa, czy zaufanie do prawa. Szczególne znaczenie tej zasady przejawia się w sferze ochrony praw słusznie nabytych.
Ustawodawca dopuścił jednak możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowych, w których będzie można wyeliminować rozstrzygnięcia wadliwe. Celowi temu służą właśnie tzw. nadzwyczajne środki, które pozwalają wzruszyć decyzję ostateczną. Zostały one enumeratywnie wymienione w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; dalej: kpa).
Jednym z nich jest uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania (art. 145 kpa). Postępowanie wznowieniowe jest więc postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 145 § 1 kpa.
Art. 145 § 1 kpa stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Ponadto art. 145a § 1 i art. 145b § 1 kpa zawierają dodatkowe podstawy wznowienia postępowania administracyjnego.
Cytowany art. 145 kpa ustanawia więc osiem samodzielnych podstaw wznowieniowych, a dodatkowe zawarte są w art. 145a § 1 i art. 145b § 1 kpa.
Pierwszy etap postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania ma na celu zbadanie, czy wniosek taki spełnia wymogi formalne, stawiane przez przepisy Kodeksy postępowania administracyjnego, a więc czy opiera się na podstawach wymienionych w cytowanych wyżej przepisach m.in. art. 145 § 1 kpa, czy został złożony przez stronę, oraz czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 kpa, co organ administracji obowiązany jest zbadać z urzędu.
W przedmiotowej sprawie postanowieniem z [...] lipca 2016 r. organ I instancji wznowił postępowanie zakończone jego ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2008 r., orzekającą o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, tj. działkę nr [...].
Stosownie do art. 149 § 2 kpa, postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Z kolei zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa, organ administracji publicznej po przeprowadzeniu tego postępowania wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa.
Zgodnie z art. 146 § 1 kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
W myśl art. 151 § 2 kpa, w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Stąd też w niniejszej sprawie znajdowałby zastosowanie art. 146 § 1 kpa, ponieważ uchylenie decyzji Prezydenta z [...] sierpnia 2008 r., nr [...], nie mogło nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło pięć lat.
Jednakże, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, bowiem w dniu wydawania tej decyzji nie tylko nie istniała wykonana przez firmę usługową "[...]" mapa z 2014 r., ale też nie było decyzji komunalizacyjnej Wojewody z [...] maja 2015 r., nr [...], dotyczącej działki nr [...], ani też, co najistotniejsze – skarżąca nie złożyła wniosku o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania za tę nieruchomość.
Pierwotnie, 14 sierpnia 2003 r. i 25 lutego 2004 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania za obecną działkę nr [...]. Także 14 sierpnia 2003 r. skarżąca wystąpiła o zwrot działek oznaczonych numerami [...] i [...] (numery te zostały przekreślone czarnym długopisem i nad nimi dopisano "[...] i [...] obr. [...]"). Wreszcie 19 lutego 2004 r. skarżąca zmodyfikowała wniosek z 14 sierpnia 2003 r. w ten sposób, że wniosła także o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za działki o numerach [...], [...] i [...] (poprzednio [...] i [...]).
Tym samym za każdym razem skarżąca wnosiła o odszkodowanie za szczegółowo opisane działki. Nie ograniczyła się jedynie do żądania tego odszkodowania ogólnie za nieruchomości zajęte pod podane drogi publiczne, lecz wskazywała konkretne numery działek. W ten sposób sama określiła zakres postępowań administracyjnych w przedmiocie odszkodowań, a ostatecznie organy administracji w pełni rozpatrzyły jej żądania.
Nie można więc stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do naruszenia art. 73 ust. 1 i 4 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wbrew twierdzeniom skarżącej, żaden z jej wniosków składanych w latach 2003-2004 o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości nie dotyczył działki nr [...].
Dlatego też słusznie organy obu instancji odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], bowiem nie było podstaw do zastosowania art. 151 § 2 kpa.
Mając na względzie powyższe rozważania, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 77 § 1, ani art. 80 kpa. Organy w sposób prawidłowy i wystarczający zebrały materiał dowodowy i dokonały jego wnikliwej oceny, a w rezultacie prawidłowo przeprowadzonego postępowania odwoławczego, organ II instancji właściwie zastosował art. 138 § 1 pkt 1 kpa, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 kpa.
Konkludując, analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów skutkuje brakiem podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazuje na niezasadność skargi.
Na zakończenie podnieść należy, że poza zarzuconymi w skardze, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w poprzedzającym ją postępowaniu jakichkolwiek naruszeń prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Zważywszy na powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI