IV SA/Wa 495/22

IV SA/Wa 495/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Jarosław Łuczaj /sprawozdawca/
Monika Barszcz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 474/23 - Wyrok NSA z 2026-01-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Barszcz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skargi J. C. i A. C. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 27 października 2021 r., nr DOOŚ-WDŚ/ZIL.420.73.2018.EO/EU.mk.KB.1 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], wydaną na skutek odwołania m.in. J. C. i A. C. (dalej: strona lub skarżący) od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: RDOŚ lub organ I instancji) z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: Północny wylot drogi ekspresowej [...] w kierunku [...] na odcinku [...]-[...] w [...], Etap II – budowa drogi ekspresowej nr [...] na odcinku [...]-[...] w [...] według wariantu II.1 – Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ, organ II instancji, organ odwoławczy lub organ) umorzył postępowanie odwoławcze.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
Decyzją z [...] kwietnia 2018 r., działając na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, RDOŚ określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, a m.in. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na stan prawny, w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stronami postępowania są co do zasady wnioskodawca oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których realizowane jest przedsięwzięcie oraz nieruchomości położonych bezpośrednio w ich sąsiedztwie, a także nieruchomości, na które rozciąga się zasięg jego oddziaływania.
Krąg stron przedmiotowego postępowania tworzą zatem właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których realizowane jest przedsięwzięcie, nieruchomości bezpośrednio z nimi graniczącymi oraz nieruchomości znajdujących się w granicach wyznaczonego okolicznościami sprawy zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Imienne określenie podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu możliwe było poprzez zestawienie tak ukształtowanego obszaru z wypisami z rejestru gruntów (lub dokumentami równoważnymi) i kopią mapy ewidencyjnej terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszaru jego oddziaływania.
Organ ustalił, że J. C. i A. C. posiadają prawo rzeczowe do nieruchomości wspólnych, tj. udziały w działkach ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], Dzielnica [...], położonych w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.
Skuteczne odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła zaś m.in. Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka ewidencyjna nr [...]), która chroni interes właścicieli poszczególnych lokali, występując w postępowaniu jako strona.
Organ wskazał, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach członkowie wspólnoty mieszkaniowych są reprezentowani co do zasady przez zarządy swoich wspólnot mieszkaniowych.
Uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem. Prawo do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym jako strona, niezależnie od udziału wspólnoty lokalowej, nie może być wynikiem samego tylko faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej. Musi za tym przemawiać jego zindywidualizowany interes, wynikający najczęściej z wpływu zawartego w decyzji nakazu na konkretny lokal mieszkalny, będący jego własnością.
Równoległy (wraz z wspólnotą) udział jej członka w postępowaniu jest możliwy, o ile wykaże on, że inwestycja będzie miała lub już ma – w powiązaniu z odpowiednimi przepisami administracyjnego prawa materialnego – bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności jego lokalu. Jeśli zatem członek wspólnoty wykaże swój indywidualny, własny interes prawny, to istnieje podstawa, aby mógł wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której może wystąpić także wspólnota.
Ze względu na mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisy prawa materialnego, a w szczególności art. 3 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, stanowiący, że przez oddziaływanie na środowisko rozumie się także i oddziaływanie na zdrowie ludzi, organ uznał, że legitymację procesową posiadają odwołujący się, którzy wykazali prawo własności (lub użytkowania wieczystego) do lokali mieszkalnych znajdujących w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Organ podkreślił bowiem, że oddziaływania na środowisko, a w szczególności emisja hałasu, czy też emisja do powietrza (determinujące w tej sprawie zasięg oddziaływania) wpływają nie tylko na części wspólne (w zakresie których swoich członków reprezentują wspólnoty mieszkaniowe), ale także na poszczególne lokale mieszkalne.
Działki nr [...], nr [...] i nr [...] nie są zabudowane, a w szczególności nie znajdują się na nich budynki mieszkalne. Stanowią one nieruchomości wspólne, tj. grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, jednakże lokale będące własnością strony znajdują się na działkach ewidencyjnych położonych poza zasięgiem oddziaływania przedsięwzięcia. Tym samym, brak jest podstaw do stwierdzenia, że stronie przysługuje indywidualny, odrębny od reprezentowanego przez wspólnoty mieszkaniowe interes prawny.
Podsumowując, brak tytułu prawnego do nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, przy braku wykazania innego interesu prawnego realizowanego w postępowaniu, prowadzi do stwierdzenia, że stronie nie przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, a tym samym uprawnienie do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Organ II instancji miał jednak na uwadze, że odwołanie zostało wniesione w terminie przewidzianym przepisami prawa, a tym samym skutecznie wszczęło postępowanie odwoławcze. W przypadku bowiem, gdy ze złożonego odwołania nie wynika w sposób oczywisty, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wnoszący je nie jest stroną postępowania, to organ administracji publicznej właściwy w sprawie, zobligowany jest do weryfikacji interesu prawnego wnioskodawcy w toku postępowania odwoławczego.
Brak legitymacji procesowej uprawniającej do wniesienia środka zaskarżenia po stronie osób, które środki takie wniosły, w konsekwencji skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 kpa, w stosunku do odwołań wniesionych przez te osoby.
Mając na uwadze powyższe, organ II instancji orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego.
W skardze na powyższą decyzję GDOŚ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. C. i A. C. zaskarżyli ją w całości, zarzucając jej:
1. rażące naruszenie art. 7 i art. 77 kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z dokumentów akt księgi wieczystej nr [...] (dz. ew. nr [...]) oraz akt księgi wieczystej nr [...] (dz. nr ew. [...], dz. nr ew. [...]), a przez to nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego w/w nieruchomości i finalnie błędne przyjęcie, że działki nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] Dzielnica [...], położone w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, stanowią część nieruchomości wspólnej (Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] przy ul. [...] w [...]), podczas gdy udział skarżących w użytkowaniu wieczystym przedmiotowych działek pozostaje bez związku z członkostwem we Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w [...], jako że udziały w prawie użytkowania wieczystego w/w działek zostały nabyte przez skarżących wiele miesięcy po nabyciu lokalu nr [...] wchodzącego w skład Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...];
2. rażące naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że działki nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...] mają status nieruchomości wspólnej;
3. rażące naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali, poprzez błędne przyjęcie, że Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] może reprezentować skarżących w sprawie, która nie jest "sprawą wspólnoty mieszkaniowej", jako że przysługujące im prawo użytkowania wieczystego działek nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...] nie stanowi nieruchomości wspólnej;
4. rażące naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy o własności lokali, poprzez błędne przyjęcie, że Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej może w imieniu swoich członków (właścicieli lokali) wnieść odwołanie od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w sprawach, które nie mieszczą się w sferze "zarządu nieruchomością wspólną" i "kierowania sprawami wspólnoty mieszkaniowej", albowiem dotyczą nieruchomości nie mających charakteru nieruchomości wspólnej;
5. rażące naruszenie art. 28 §1 oraz art. 138 §1 pkt 3 kpa, poprzez błędne uznanie, że skarżącym nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, gdyż ich interesy są należycie reprezentowane przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] (funkcjonującej na działce nr ew. [...]), podczas gdy Zarząd tej Wspólnoty Mieszkaniowej nie ma umocowania do reprezentowania ich w odniesieniu do udziałów w prawie użytkowania wieczystego działek nr ew. [...], nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...], gdyż działki te nie mają charakteru nieruchomości wspólnej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania.
Skarżący wnieśli też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
1. odpisu księgi wieczystej nr [...] na fakt określenia wysokości przysługującego im udziału w nieruchomości wspólnej (stanowiącej działkę nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]) wynoszącego [...], związanego z byciem właścicielem wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w [...] oraz na fakt określenia daty nabycia prawa własności lokalu nr [...] (29 października 2008 r.);
2. wydruku części księgi wieczystej nr [...] (działka ew. nr [...]) oraz wydruku części księgi wieczystej nr [...] (działki nr ew. [...] i nr ew. [...]) na fakt określenia przysługującego im udziału w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości oraz na fakt określenia daty nabycia przedmiotowych udziałów.
Ponadto skarżący wnieśli o zwrócenie się do Sądu Rejonowego dla [...] o wypożyczenie akt księgi wieczystej nr [...] (działa ew. nr [...]) oraz akt księgi wieczystej nr [...] (działki nr ew. [...] i nr ew. [...]) i o dopuszczenie dowodu z znajdujących się w nich dokumentów w postaci aktu notarialnego z [...] października 2008 r. (Rep. A [...] notariusza G. K.) oraz aktu notarialnego z [...] marca 2009 r. (akt notarialny Rep. A [...] notariusza E. K.) na okoliczność ustalenia, że działki nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...] nie stanowią nieruchomości wspólnej dla właściciela lokalu nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] (na działce nr ew. [...]) oraz na fakt określenia daty nabycia przez skarżących udziałów w działkach nr ew. [...], nr ew. [...] i nr ew. [...].
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w tym względzie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie datowanym na 4 maja 2022 r. skarżący, w tym A. C. reprezentowana przez radcę prawnego, ustosunkowali się do odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na wstępie zauważyć należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. W ocenie Sądu, w całości należało podzielić ustalenia dokonane przez organ i wyrażoną przez niego ocenę prawną.
Przede wszystkim wyjaśnić trzeba, że powołane w skardze wnioski dowodowe były nieprzydatne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Bez znaczenia były bowiem podnoszone w tej mierze okoliczności, które zresztą nie były kwestionowane przez organ. Odniesienie się po tych kwestii znajduje się też w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
Odnosząc się do meritum sprawy podkreślenia wymaga, że na etapie postępowania odwoławczego organ administracji jest obowiązany zbadać, czy podmiot wnoszący odwołanie jest do tego legitymowany. Dokonuje się tego w tzw. fazie wstępnej, w której zadaniem organu odwoławczego jest dokonanie oceny czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. Negatywna ocena w tym zakresie i stwierdzenie, że podmiot wnoszący odwołanie nie posiada interesu prawnego w sprawie, winno skutkować wydaniem postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Jeśli jednak kwestia braku przymiotu strony zostanie stwierdzona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, to postępowanie odwoławcze winno być umorzone na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. W piśmiennictwie wskazuje się, iż postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją o jego umorzeniu, gdy zgodnie z art. 105 § 1 kpa postępowanie stało się bezprzedmiotowe ("Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz"; B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 9, str. 628-629). Także w orzecznictwie podkreśla się, że art. 138 § 1 pkt 3 kpa nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 kpa. Będzie miało to miejsce wtedy, gdy np. organ odwoławczy w toku postępowania ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 kpa) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 października 1988 r., SA/Po 495/88, LEX nr 1689124).
Jak już wyżej zauważono, umorzenie administracyjnego postępowania odwoławczego następuje na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa i następuje w razie skutecznego cofnięcia odwołania albo w razie bezprzedmiotowości samego postępowania odwoławczego. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego może nastąpić z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Bezprzedmiotowość tę z przyczyn przedmiotowych uzasadniać może brak przedmiotu odwołania. Z kolei podmiotową bezprzedmiotowość może uzasadnić np. brak posiadania statusu strony przez odwołujący się podmiot. W rozpatrywanej sprawie doszło właśnie do ostatniej z wymienionych wyżej okoliczności, gdyż skarżący nie byli stroną postępowania, nie mieli więc prawa do skutecznego złożenia odwołania.
Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja organu odwoławczego, umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji polegającej na budowie fragmentu drogi ekspresowej [...].
W art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 2373, ze zm.; dalej: ustawa ooś) w brzmieniu obowiązującym do 24 września 2019 r. (a więc również w dacie wydania przez organ I instancji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji) zawarta była regulacja określająca, kto był stroną postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie z tym przepisem, stroną postępowania był wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługiwało prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który miało oddziaływać przedsięwzięcie, a przez obszar ten rozumiało się:
1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których miało być realizowane przedsięwzięcie;
2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które mogło wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Wobec zarzutów skargi w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż podstawą określenia kręgu stron postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie był zaproponowany przez wnioskodawcę i wyznaczony na kopii mapy ewidencyjnej zasięg oddziaływania planowanego przedsięwzięcia wraz z obligatoryjnymi na mocy art. 74 ust. 1 ustawy ooś załącznikami do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, m.in. wypisami z rejestru gruntów (lub dokumentami równoważnymi). Oceniając dopuszczalność wniesienia przez skarżących odwołania od decyzji organu I instancji, organ odwoławczy orzekł w oparciu o posiadany w sprawie materiał dowodowy. Wynika z niego, że skarżący są użytkownikami wieczystymi działek o numerach [...], [...] i [...], które znajdują się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.
Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby skarżący posiadali prawo rzeczowe do działki o numerze [...], którą wskazali w zarzucie nr 5, w związku z czym Sąd zwolniony jest z obowiązku odnoszenia się do tej nieruchomości.
Metodyka wyznaczenia zasięgu oddziaływania została omówiona przez organ na str. 5-6 zaskarżonej decyzji. Nieruchomość o numerze [...] jest działką drogową, a nieruchomości o numerach [...] i [...] stanowią niezabudowane działki gruntu. W wypisach z rejestru gruntów znajdujących się w aktach administracyjnych jako adres skarżących wskazano ul. [...] w [...], z kolei w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wskazali jako adres ul. [...] w [...]. Sugeruje to, że skarżący są właścicielami dwóch lokali i rzeczywiście organ II instancji ustalił, iż posiadają oni prawo rzeczowe (są właścicielami) nie tylko do lokalu nr [...], ale także i do lokalu nr [...] mieszczącego się w budynku przy ul. [...]. Zostało to pominięte w skardze, a wynika z analizy zebranego materiału dowodowego, co organ zweryfikował przeprowadzając dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia kręgu stron postępowania przez treść wpisów w księgach wieczystych dostępnych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Oba w/w lokale mieszkalne znajdują się na działce nr ew. [...], która nie stanowi terenu realizacji planowanego przedsięwzięcia oraz znajduje się poza zasięgiem jego oddziaływania.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu naruszenia art. 7 oraz art. 77 kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z przywołanych przez skarżących ksiąg wieczystych prowadzonych dla działek o numerach [...], [...] i [...] podnieść należy, że jest on bezzasadny, ponieważ w toku postępowania odwoławczego skarżący nie wnosili o przeprowadzenie tego dowodu. Podkreślenia wymaga, iż powyższe przepisy dotyczą ściśle samego postępowania administracyjnego i działań organu w trakcie jego trwania. W ocenie Sądu, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa, organ odwoławczy podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W celu ustalenia kręgu stron postępowania przeprowadził obszerne dodatkowe postępowanie wyjaśniające, co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy, tj. dokonał weryfikacji treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla w/w nieruchomości za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Elektroniczne Księgi Wieczyste. To właśnie ta czynność stanowiła podstawę do uznania przedmiotowych nieruchomości za stanowiące współwłasność.
Jak wyjaśnił organ, łącznie ze skarżącymi prawo rzeczowe (użytkowanie wieczyste) do działki nr [...] posiadają 2.284 podmioty, z kolei do działek nr [...] i [...] prawo rzeczowe (użytkowanie wieczyste) posiadają 2.304 podmioty. Powyższe działki niewątpliwie stanowią nieruchomości, których użytkownikami wieczystymi są osoby fizyczne, będące członkami nie tylko Wspólnoty, której członkami są skarżący, lecz także różnych odrębnych wspólnot mieszkaniowych (m.in. wymienionych poniżej), zawiązanych na mocy ustawy o własności lokali.
Odwołania od decyzji organu I instancji wniosły zaś w imieniu swoich członków:
- Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...] );
- Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]);
- Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]);
- Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]);
- Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]);
- Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]);
- Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]);
- Wspólnota Mieszkaniowa [...], reprezentująca mieszkańców nieruchomości położonej przy ul. [...] (działka nr [...]).
Odwołania powyższych wspólnot mieszkaniowych zostały uznane za skutecznie wniesione i rozpatrzone w drodze odrębnej decyzji organu z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...].
Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048), ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Bezsprzecznym jest, iż skarżący są członkami Wspólnoty Mieszkaniowej [...].
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali, wspólnota mieszkaniowa działa przez zarząd, który ma uprawnienie do jej reprezentowania w stosunkach zewnętrznych, ale odnoszących się wyłącznie do nieruchomości wspólnej. Interes właścicieli poszczególnych lokali jest zatem w tym zakresie chroniony przez wynikający z ustawy organ, tj. zarząd wspólnoty mieszkaniowej, który występuje wówczas w postępowaniu jako strona.
W orzecznictwie wyrażono pogląd, że w celu zapewnienia sprawnego zarządu nieruchomością wspólną konieczne może być ograniczenie praw współwłaścicieli części wspólnych w ten sposób, że w postępowaniach administracyjnych, związanych z nieruchomością wspólną, występować jako strona będzie tylko wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd, a nie wszyscy współwłaściciele nieruchomości wspólnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2018 r., II OSK 757/16, LEX nr 2461258). W judykaturze utrwalił się też pogląd, że uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem. Prawo do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym jako strona, niezależnie od udziału wspólnoty lokalowej, nie może być wynikiem samego tylko faktu bycia współwłaścicielem nieruchomości wspólnej. Musi za tym przemawiać jego zindywidualizowany interes, wynikający najczęściej z wpływu zawartego w decyzji nakazu na konkretny lokal mieszkalny będący jego własnością (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt: II SA/Wr 640/19, LEX nr 2945341). Równoległy, a więc wraz ze wspólnotą – udział jej członka w postępowaniu jest możliwy, o ile wykaże on, że inwestycja będzie miała lub już ma – w powiązaniu z odpowiednimi przepisami administracyjnego prawa materialnego – bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do swojego lokalu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2017 r., II OSK 671/15, LEX nr 2273717; z dnia 22 kwietnia 2015, II OSK 2266/13, LEX nr 1956712).
Powyższe poglądy znajdują zastosowanie w analizowanej sprawie, co oznacza, że członkowie wspólnot mieszkaniowych, których lokale mieszkalne położone są poza zasięgiem oddziaływania przedsięwzięcia, w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są reprezentowani co do zasady przez zarządy swoich wspólnot mieszkaniowych. Z uwagi na brak przysługującego skarżącym indywidualnego, odrębnego od reprezentowanego przez Wspólnotę interesu prawnego, umorzenie postępowania odwoławczego względem skarżących było w pełni zasadne.
Odnosząc się z kolei do argumentacji skarżących dotyczącej różnych dat nabycia lokalu nr [...] oraz udziałów w prawie użytkowania wieczystego działek o numerach [...], [...] i [...] wskazać należy, iż w kontekście analizowanej sprawy oraz reprezentacji ogółu podmiotów posiadających prawo rzeczowe do w/w nieruchomości wspólnych fakt ten pozostaje bez znaczenia. Podkreślenia wymaga, że również powoływanie się przez skarżących na akty notarialne pozostaje w przedmiotowym przypadku bez znaczenia, gdyż okoliczności, które miałyby być nimi udowodnione nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym bezzasadne są tak zarzuty skargi odnoszące się w tej mierze do postępowania odwoławczego, jak i wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Ponadto, także nietrafione jest twierdzenie skarżących, zgodnie z którym o związku udziałów w prawie użytkowania wieczystego w/w nieruchomości z nieruchomością wspólną, jaką jest działka nr [...], powinny świadczyć tożsame wielkości udziałów. Wynika to z faktu, iż jak już wcześniej wyjaśniono, użytkownikami wieczystymi ww. nieruchomości pozostają osoby fizyczne oraz osoby prawne, będące członkami nie tylko Wspólnoty skarżących, ale również odrębnych wspólnot mieszkaniowych. Zatem nie sposób, aby udziały skarżących w nieruchomościach, do których prawo rzeczowe posiada zmienna ilość podmiotów, były tożsame.
Ponownego podkreślenia wymaga, iż działki [...], [...] i [...] stanowią nieruchomości wspólne, do których prawo rzeczowe posiadają osoby fizyczne oraz osoby prawne należące do wielu wspólnot mieszkaniowych. Zgodnie z ustawą o własności lokali, wspólnoty działają przez zarządy, które z kolei zasadniczo są jedynymi podmiotami uprawnionymi do reprezentacji swoich członków w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnych, bez względu na udział posiadany przez skarżących w tej nieruchomości.
Abstrahując od formy sprawowania reprezentacji w przypadku ułomnych osób prawnych jakimi są wspólnoty mieszkaniowe, należy także odnieść się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360; dalej: kc), które w dziale IV zawierają regulacje w przedmiocie współwłasności. Co do zasady, własność tej samej rzeczy (w tym nieruchomości) może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). W myśl art. 201 kc, do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności. Z kolei zgodnie z art. 199 kc, do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Mając na uwadze brzmienie powyższych przepisów, bezsprzecznym jest, iż pojedynczy współwłaściciel, jakim są skarżący, nie posiada legitymacji do samodzielnego wykonywania czynności dotyczących nieruchomości wspólnych, do których posiada prawo rzeczowe, tj. działek [...], [...] i [...], a czynność taką niewątpliwie stanowiło wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji.
Biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej argumentację, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, a w jego toku zostały wykonane wszystkie czynności weryfikacyjne w zakresie dopuszczalności wniesionego odwołania. W tym względzie właściwie zastosowane zostały przepisy ustawy o własności lokali. W rezultacie za bezzasadne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 28 § 1 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Jak wskazano wyżej, ten ostatni przepis nie określa przesłanek do umorzenia postępowania odwoławczego, dlatego też w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 § 1 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., II GSK 301/09, LEX nr 596736). Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, a więc np., gdy organ w ramach dokonanych czynności wyjaśniających ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie. Sytuacja taka miała miejsce podczas postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, ponieważ w trakcie postępowania wyjaśniającego organ ustalił ponad wszelką wątpliwość, że m.in. skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania.
Zdaniem Sądu, chybione są więc wszystkie zarzuty skargi, które odnoszą się do umorzenia postępowania odwoławczego. Organ dostatecznie wyjaśnił, dlaczego skarżący nie mogli zostać uznani za stronę postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie mogli tym samym skutecznie wnieść odwołania od tamtej decyzji. W sprawie były więc podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego. Organ zebrał wystarczający materiał dowodowy i rozważył wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia kwestie oraz prawidłowo rozpatrzył cały materiał dowodowy. Organ przeprowadził postępowanie starannie i zgodnie z przepisami prawa, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom ustawowym, tj. zawiera wszystkie niezbędne elementy.
Na zakończenie podnieść należy, że poza zarzuconymi w skardze, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w poprzedzającym ją postępowaniu jakichkolwiek naruszeń prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Dlatego też, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji.