IV SA/Wa 487/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-05-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
decyzja o środowiskowych uwarunkowaniachfarma wiatrowainteres prawnystrona postępowania WSAumorzenie postępowaniaoddziaływanie na środowiskoprawo administracyjnenieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, uznając skarżącą za stronę nieposiadającą interesu prawnego.

Skarżąca K.S. wniosła skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej dla farmy wiatrowej. Skarżąca wywodziła swój interes prawny z posiadania nieruchomości w pobliżu planowanej inwestycji, jednak organy uznały, że nie znajduje się ona w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. WSA podzielił to stanowisko, stwierdzając, że skarżąca posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, co uniemożliwia jej uznanie za stronę postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi K.S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy farmy wiatrowej. Skarżąca, właścicielka działki położonej ok. 850 m od planowanego przedsięwzięcia, domagała się stwierdzenia nieważności decyzji, twierdząc, że inwestycja będzie na nią oddziaływać. Organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności, a przede wszystkim, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu. Analiza przeprowadzona przez organy wykazała, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na nieruchomość skarżącej w zakresie hałasu, migotania cienia, promieniowania elektromagnetycznego ani w przypadku awarii. WSA w Warszawie zgodził się z organami, podkreślając, że do uznania za stronę postępowania w sprawie decyzji środowiskowej konieczne jest wykazanie interesu prawnego, a nie tylko faktycznego. Analiza prawna i faktyczna wykazała, że oddziaływania inwestycji nie naruszają praw rzeczowych skarżącej, a jej interes ma charakter jedynie faktyczny. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli oddziaływania nie naruszają praw rzeczowych właściciela ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla posiadania przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach konieczne jest wykazanie interesu prawnego, który musi wynikać z norm prawa materialnego i być bezpośrednio związany z potencjalnym naruszeniem praw rzeczowych. Analiza wykazała, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na nieruchomość skarżącej w sposób uzasadniający jej status strony, a jej interes ma charakter jedynie faktyczny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego skarżącej do żądania stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, ponieważ planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na jej nieruchomość w sposób naruszający prawa rzeczowe.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość skarżącej znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji (hałas, migotanie cienia, promieniowanie elektromagnetyczne, awarie). Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zakazuje przekraczania uciążliwości poza granice inwestycji, co narusza interes prawny skarżącej. Niewłaściwe zastosowanie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niepełne postępowanie dowodowe i brak weryfikacji dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Interesu prawnego statuującego przymiot strony postępowania nie można jednakże wyprowadzać z jakiegokolwiek oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, tylko z takiego oddziaływania, które w zależności od rodzaju, charakteru, wielkości, miejsca zaistnienia i sytuacji może naruszać prawa do korzystania z nieruchomości determinujące posiadanie przymiotu strony w postępowaniu. Oznacza to, że przymiot strony w postępowaniu administracyjnym będą posiadały tylko te podmioty, w których prawa wynikające z dotychczasowego sposobu zagospodarowania nieruchomości, planu zagospodarowania przestrzennego lub innych przepisów prawa, ewentualnie będą godziły oddziaływania powstałe na skutek realizacji przedsięwzięcia wymagającego określenia środowiskowych uwarunkowań jego realizacji. Skarżąca posiada jedynie interes faktyczny, a nie interes prawny, który uzasadniałby uznanie jej za stronę w kontrolowanym postępowaniu.

Skład orzekający

Anna Szymańska

przewodniczący

Agnieszka Wąsikowska

członek

Anita Wielopolska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym, analiza oddziaływania farm wiatrowych na nieruchomości sąsiednie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji planowania farmy wiatrowej i oceny oddziaływania na odległą nieruchomość. Interpretacja interesu prawnego może być różna w zależności od konkretnych przepisów i stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zagadnienie ustalania kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, szczególnie w kontekście inwestycji oddziałujących na środowisko. Rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym jest istotne dla praktyków.

Czy mieszkasz wystarczająco daleko od farmy wiatrowej, by nie mieć nic do powiedzenia?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 487/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska
Anita Wielopolska /sprawozdawca/
Anna Szymańska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
ART. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
ART. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska,, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant st. ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa, umarzającą w całości postępowanie zainicjowane wnioskiem K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] lutego 2012 r. nr [...] – wydanej na skutek wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] – o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą w gminie [...] woj. [...].
Uzasadniając swoje stanowisko, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw prawnych do uznania skarżącej za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] lutego 2012 r. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stronami postępowania są wnioskodawca oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których realizowane jest przedsięwzięcie oraz nieruchomości położonych bezpośrednio w ich sąsiedztwie, a także nieruchomości, na które rozciąga się zasięg jego oddziaływania. W rozpoznawanej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, skarżąca swój interes prawny wywodzi z posiadania prawa własności do działki o nr ewid. [...], położonej w odległości ok. 850 m od planowanego przedsięwzięcia, obręb [...] [...], gmina [...] wskazując, że będzie ona objęta oddziaływaniem wynikającym z funkcjonowania przedsięwzięcia. Ze stanowiskiem tym organ odwoławczy się nie zgodził wyjaśniając, że zarzut ten organ pierwszej instancji rozpatrzył w treści kwestionowanej decyzji (str. 4-10) i organ odwoławczy podtrzymuje stanowisko, że działka skarżącej o nr [...] nie znajdzie się w zasięgu oddziaływania wynikającego z realizacji planowanej inwestycji. W ocenie organu odwoławczego analiza możliwych do wystąpienia negatywnych oddziaływań nie wykazała, aby realizacja planowanego przedsięwzięcia generowała jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość skarżącej, a w konsekwencji, aby skarżąca posiadała interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Aby ocenić posiadanie przez skarżącą przymiotu strony postępowania organ w zaskarżonej decyzji dokonał analizy czy na nieruchomości skarżącej możliwe jest wystąpienie jakiegokolwiek oddziaływania związanego z realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia. Organ dokonał analizy oddziaływania akustycznego na nieruchomość skarżącej w zakresie klimatu akustycznego, w tym poziomu tła akustycznego na podstawie informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ uwzględnił również oddziaływanie akustyczne na etapie realizacji inwestycji, jak również hałas w paśmie niesłyszalnym (infradźwięki) i stwierdził, że planowane przedsięwzięcie nie będzie oddziaływać akustycznie na nieruchomość skarżącej zarówno w paśmie słyszalnym, jak również niesłyszalnym. Ponadto emisja hałasu wynikająca z funkcjonowania planowanej farmy wiatrowej nie będzie wpływać w jakimkolwiek stopniu na stan akustyczny działki nr [...], a tym samym nie spowoduje naruszenia interesu prawnego skarżącej. Kolejnym aspektem analizowanym przez organ był efekt migotania cienia będący następstwem pracy wiatraka. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że nieruchomość skarżącej jest otoczona dosyć gęstą i wysoką roślinnością oraz innymi budynkami i mając na względzie otoczenie nieruchomości skarżącej oraz odległość planowanego przedsięwzięcia, oddziaływanie w postaci migotania cienia na tej działce nie będzie występować. Organ oceniał również możliwość wystąpienia oddziaływania w zakresie pola i promieniowania elektromagnetycznego przedmiotowego przedsięwzięcia. W kwestionowanej decyzji organ wskazał, że promieniowanie elektromagnetyczne związane z funkcjonowaniem elektrowni wiatrowej nie ma i potencjalnie nie może mieć negatywnego wpływu na zdrowie człowieka, a znaczna odległość działki skarżącej ok. 850 m od planowanych turbin wiatrowych wyklucza możliwość objęcia jej zasięgiem oddziaływania pola i promieniowania elektromagnetycznego. Zasięg oddziaływania pola elektromagnetycznego ogranicza się jedynie do przestrzeni bezpośrednio otaczającej poszczególne turbiny. Ponadto Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w opinii z [...] grudnia 2011 r. potwierdził, że planowane przedsięwzięcie nie będzie stanowić zagrożenia dla środowiska w zakresie emisji pola elektromagnetycznego o częstotliwości 50 Hz i promieniowania elektromagnetycznego. Z uwagi na powyższe, a także znaczną odległość działki skarżącej od planowanych turbin wiatrowych, nie ma możliwości, aby zasięg oddziaływania pola i promieniowania elektromagnetycznego obejmował tę działkę. Organ orzekający w sprawie przeanalizował również możliwość wystąpienia awarii oraz zdarzeń nadzwyczajnych polegających na przewróceniu się turbiny wiatrowej czy oblodzeniu elektrowni wiatrowej (śmigieł), a w konsekwencji oderwanie bryły lodu od łopaty wiatraka. Analiza wykazała, że ze względu na odległość około 850 m nieruchomość będąca własnością skarżącej nie znajduje się w strefie zagrożeń wynikających z urwania się śmigieł elektrowni wiatrowej lub wynikających z innych zdarzeń losowych. Zasięg oddziaływania przedsięwzięcia wynikającego z takich zdarzeń obejmuje niezamieszkałe tereny rolnicze. Przewrócona wieża może objąć zasięgiem teren w odległości ok. 200 m od fundamentu (wysokość wieży z wirnikiem), w tej odległości nie występuje zabudowa mieszkaniowa, lecz jedynie tereny rolnicze. Organ analizując parametry ocenianej elektrowni oraz warunki klimatyczne przedstawione w raporcie określił maksymalną odległość lotu kawałka lodu na ok. 400 m. Nieruchomość skarżącej nie znajduje się zatem w strefie zagrożenia. Organ zbadał także wpływ przedmiotowego przedsięwzięcia na krajobraz i wskazać, że turbiny zostaną usadowione na obszarze pól uprawnych, na terenie otwartym, który nie wyróżnia się szczególnymi walorami krajobrazowymi.
Podsumowując, organ orzekający w sprawie stwierdził, że realizacja i funkcjonowanie planowanego przedsięwzięcia nie spowoduje wystąpienia oddziaływań, które ze względu na rodzaj, charakter, wielkość i miejsce zaistnienia mogą naruszać prawa rzeczowe skarżącej do dysponowania powyższą nieruchomością. Za bezzasadny uznał również zarzut dotyczący posiadania przez skarżącą interesu prawnego ze względu ustalenia zawarte w uchwale Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z [...] września 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego niektórych miejscowości Gminy [...]. Zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 3 mpzp Gminy [...] na terenie objętym planem obowiązuje ustalenie, że uciążliwości prowadzonej działalności w zakresie emisji hałasu, wibracji, zanieczyszczeń powietrza, substancji złowonnych oraz niejonizującego promieniowania elektromagnetycznego nie może powodować przekroczenia granic własności terenu, na jakim działalność jest lokalizowana. Organ odwoławczy zauważył, że organ pierwszej instancji rozpatrzył tożsame zarzuty w treści kwestionowanej decyzji (str. 10) i podtrzymał wyrażone w niej stanowisko, że działka o nr ewid. [...], stanowiąca własność skarżącej, nie znajduje się w zasięgu negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, a w konsekwencji skarżąca nie posiada interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu.
Decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. S., reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
obrazę art. 28 kpa poprzez jego błędną wykładnię oraz zastosowanie w niniejszej sprawie, a przejawiające się w:
a) nietrafnym przyjęcie, że nieruchomość skarżącej nie znajdzie się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, w sytuacji gdy z treści pisemnego uzasadnienia decyzji wynika wprost, że przedmiotowa inwestycja oddziaływać będzie na nieruchomość skarżącej tak w zakresie dźwięków słyszalnych, jak i infradźwięków, co implikuje, że dojdzie do generowania immisji na teren nieruchomości skarżącej, tak w okresie wznoszenia przedmiotowej inwestycji, jak i w okresie jej eksploatacji,
b) nieuzasadnionym przyjęciu, że normy prawa miejscowego, tj. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] nie stanowią źródła interesu prawnego wnioskodawcy w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy z postanowień tego planu wynika, że przy realizacji inwestycji w postaci farmy wiatrowej niedopuszczalnym jest przekroczenie jakichkolwiek uciążliwości poza granice inwestycji, na terenie zaś nieruchomości należącej do skarżącej występować będzie szereg uciążliwości, których źródłem będzie sporna inwestycja, jak wynika zaś ze wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ewentualne wątpliwości organu w zakresie interpretacji postanowień tego planu winny być wykładane na korzyść strony;
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie, a przejawiające się w przeprowadzeniu postępowania dowodowego w niepełnym zakresie, zaniechaniu weryfikacji dowodów zgromadzonych w toku postępowania w szczególności w zakresie ustalenia wystąpienia u wnioskodawcy interesu prawnego, jak również w zakresie weryfikacji ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy [...] w odniesieniu do sprzeczności występujących między postanowieniami tego planu a raportem środowiskowym i wydaną decyzją o uwarunkowaniach środowiskowych, w sytuacji gdy powołane normy nakazują organowi pełną i wnikliwą analizę dowodów zgromadzonych w toku postępowania oraz w razie konieczności przeprowadzenie stosownych dalszych dowodów.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. O naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy można wywodzić, gdy w wyniku ich naruszenia doszło do ustalenia stanu faktycznego nieodpowiadającego hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w normie prawa materialnego. W sprawie przedmiotem ustaleń było wyprowadzenie interesu prawnego K. S. żądającej stwierdzenia nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] lutego 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą w gminie [...] woj. [...]. Podmiotem legitymowanym do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest, zgodnie z art. 157 § 2 kpa, strona postępowania. Stroną postępowania jest zaś w świetle art. 28 kpa każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawą prawną do wyprowadzenia interesu prawnego lub obowiązku jest norma materialnego prawa administracyjnego, na mocy której, organ administracji publicznej dokonuje autorytatywnej konkretyzacji uprawnienia lub obowiązku jednostki. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z art. 157 § 2 kpa, może być wszczęte na wniosek strony, a zatem jednostki, która spełnia przesłanki określone w art. 28 kpa. Żądania stwierdzenia nieważności nie może skutecznie wywieść podmiot, który nie wykaże interesu prawnego lub obowiązku w podważeniu mocy prawnej decyzji ze względu na naruszenie jego interesu prawnego. Interes taki mają przede wszystkim te podmioty, którym on przysługuje w postępowaniu, w wyniku którego wydana została kwestionowana decyzja. W niniejszym postępowaniu skarżąca domaga się stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stronami postępowania są wnioskodawca oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których realizowane będzie przedsięwzięcie oraz nieruchomości położonych bezpośrednio w ich sąsiedztwie, a także nieruchomości, które będą znajdowały się w zasięgu negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia, tj. te podmioty, w których prawa będą godziły oddziaływania powstałe na skutek realizacji przedsięwzięcia wymagającego określenia środowiskowych uwarunkowań. W rozpoznawanej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, skarżąca swój interes prawny wywodzi z posiadania prawa własności do działki o nr ewid. [...], położonej w odległości ok. 850 m od planowanego przedsięwzięcia, obręb [...] [...], gmina [...] wskazując, że będzie ona objęta oddziaływaniem wynikającym z funkcjonowania przedsięwzięcia. Aby uznać za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji konieczne jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się zasięg oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Interesu prawnego statuującego przymiot strony postępowania nie można jednakże wyprowadzać z jakiegokolwiek oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, tylko z takiego oddziaływania, które w zależności od rodzaju, charakteru, wielkości, miejsca zaistnienia i sytuacji może naruszać prawa do korzystania z nieruchomości determinujące posiadanie przymiotu strony w postępowaniu. Oznacza to, że przymiot strony w postępowaniu administracyjnym będą posiadały tylko te podmioty, w których prawa wynikające z dotychczasowego sposobu zagospodarowania nieruchomości, planu zagospodarowania przestrzennego lub innych przepisów prawa, ewentualnie będą godziły oddziaływania powstałe na skutek realizacji przedsięwzięcia wymagającego określenia środowiskowych uwarunkowań jego realizacji. Jeżeli zatem oddziaływania będą występowały powyżej lub poniżej zakresu wykonywania praw rzeczowych, to podmiotowi, który je realizuje, uprawnienia strony nie będą przysługiwały. Natomiast, jeżeli planowane przedsięwzięcie będzie źródłem oddziaływań ingerujących w prawa rzeczowe, to podmiot, któremu one przysługują, będzie miał przymioty strony.
Jak trafnie stwierdził Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach krąg stron winien być ustalany na podstawie art. 28 kpa. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto trafny wywód dotyczący wykładni i stosowania powyższego przepisu, jak również zakresu oddziaływania inwestycji na działkę skarżącej. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny i realny. Powinien on także znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Przyznanie statusu strony w postępowaniu administracyjnym – w myśl art. 28 kpa – jest uzależnione od posiadania interesu prawnego, nie zaś od wykazania jego naruszenia. O tym, czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego, wynikiem którego może być zainteresowany, nie decyduje sama wola lub subiektywne przekonanie tej osoby albo też dopuszczenie jej przez organ do udziału w tym postępowaniu, lecz okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego, pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Interes prawny ma bowiem charakter materialnoprawny, stąd musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Mieć interes prawny, znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Należy podkreślić, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz interes ten nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Interes prawny winien wynikać z przepisów prawa materialnego pozostających w bezpośrednim związku z podstawą prawną wydanej decyzji, a zatem z normy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia konkretnego, indywidualnego uprawnienia lub obowiązku. Jak już wyżej wskazano, stronami postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będą inwestor oraz podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania inwestycji. Sąsiedztwo fizyczne z terenem inwestycji samo w sobie nie przesądza o przymiocie strony w tym postępowaniu. Ustawodawca nie zagwarantował przy tym niezmienności otoczenia ani ochrony prawnej umożliwiającej udział w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji odczucia utraty bezpieczeństwa, spadku wartości nieruchomości, czy też jakichkolwiek innych skutków, które subiektywnie, jako negatywne, odczuwają podmioty dysponujące tytułem prawnym do nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie inwestycji. W rezultacie, argumenty odnoszące się wyłącznie do subiektywnie odczuwanej uciążliwości inwestycji nie mogą stanowić o przymiocie strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. W tym miejscu wskazać należy, że prawo własności jest dobrem szczególnie chronionym w porządku prawnym, co wynika m.in. z Konstytucji RP. W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą – art. 140 kc. Przepis ten chroni właściciela nieruchomości przed tzw. immisjami bezpośrednimi, zatem takimi, które uniemożliwiałyby korzystanie z prawa własności. Z kolei na mocy art. 144 kc, zakazane są tzw. immisje pośrednie – właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Oba powołane przepisy należy uwzględnić przy określaniu kręgu stron postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W tej sytuacji obowiązkiem organów było przeprowadzenie analizy wpływu planowanej inwestycji na przedmiot własności skarżącej. Analizy takiej organ w wystarczającym stopniu dokonał. Organ zbadał czy skarżąca jest właścicielką nieruchomości znajdującej się w sąsiedztwie planowanej inwestycji. Następnie na podstawie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, sporządzonego w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz dostępnej literatury naukowej ustalił, że nieruchomość nr [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Organ ustalił, że oddziaływanie inwestycji w postaci emisji hałasu, efektu migotania cienia będącego następstwem pracy wiatraka, pola i promieniowania elektromagnetycznego związanego z funkcjonowaniem elektrowni wiatrowej, nie sięga obszaru zabudowy na działce nr [...]. Przeanalizował również możliwość wystąpienia awarii i zdarzeń nadzwyczajnych polegających na przewróceniu się turbiny wiatrowej czy oblodzeniu śmigieł, a w konsekwencji oderwanie bryły lodu od łopaty wiatraka i stwierdził, że analiza wykazała, że ze względu na odległość ok. 850 m nieruchomość skarżącej nie znajduje się w strefie zagrożeń wynikających z urwania się śmigieł elektrowni wiatrowej lub wynikających z innych zdarzeń losowych. Organ również zbadał wpływ przedmiotowego przedsięwzięcia na krajobraz i stwierdził, że turbiny zostaną usadowione na obszarze pól uprawnych, na terenie otwartym, który nie wyróżnia się szczególnymi walorami krajobrazowymi. Ustaleń tych nie sposób kwestionować, gdyż wynikają z wiarygodnych dowodów zgromadzonych w toku postępowania, a zwłaszcza raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który organ uznał, że odpowiada przepisom prawa, jest spójny, logiczny i przekonujący. Organ nie jest zobowiązany do samodzielnego badania i ustalania parametrów na podstawie wiedzy specjalistycznej, w sytuacji gdy dysponuje raportem, który uznaje za wiarygodny i zupełny zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym. Skarżąca zaś nie przedstawiła żadnych ekspertyz, ani innych dowodów, które podważałyby ustalenia raportu w zakresie jego wpływu na środowisko, w tym w szczególności w kontekście immisji na nieruchomość skarżącej. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z zasadniczych dokumentów w procedurze przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, którego głównym celem jest ułatwienie ustalenia wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Raport jest dowodem o szczególnej mocy dowodowej. Jego szczególny charakter wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Kwestionowanie ustaleń raportu przez uczestników postępowania jest możliwe poprzez przedłożenie opinii sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne w danej dziedzinie wykształcenie i doświadczenie zawodowe. Nie jest wystarczające same podważanie zawartych w nim ustaleń bez przedłożenia stosownych dowodów. Efektywność procedury oceny oddziaływania inwestycji na środowisko zależy właśnie od wysokiej jakości prognozy i raportu, które muszą być sporządzone przez ekspertów dysponujących odpowiednią wiedzą. Nie ma zatem powodów, by przyjmować, że inwestycja spowoduje uciążliwości ponad przeciętne pod kątem hałasu, naruszające obowiązujące przepisy prawa. Skarżąca nie przeciwstawiła żadnego dowodu, kwestionującego ustalenie organu. Niedogodności pozostające w granicach obowiązującego prawa dają podstawę do ustalenia jedynie interesu faktycznego. Natomiast interes prawny, który musi wynikać z norm prawa materialnego, nie może być w taki sposób uzasadniany. W okolicznościach sprawy nie sposób uznać, by interes prawny miał bezpośrednie źródło i odzwierciedlenie w konkretnych uprawnieniach wynikających z norm środowiskowych dotyczących przewidywanej inwestycji ani art. 140 i 144 kc, które miałyby być wyłączone lub ograniczone.
W konsekwencji zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Powyższe okoliczności wskazują, że skarżąca posiada jedynie interes faktyczny, a nie interes prawny, który uzasadniałby uznanie jej za stronę w kontrolowanym postępowaniu.
Należy również podkreślić, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest tylko jednym z etapów procesu inwestycyjnego, w którym ochrona interesów osób trzecich jest realizowana stosownie do zakresu regulacji prawnych stanowiących podstawę wydania określonych decyzji. Na etapie postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej ochrona interesów osób trzecich jest ograniczona i nie może być rozciągana na okoliczności będące przedmiotem badania organów administracji architektoniczno-budowlanej.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ zasadnie umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie, na podstawie art. 105 § 1 kpa, gdyż brak możliwości nadania wnioskodawczyni statusu strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji powoduje, że postępowanie to staje się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy uczynił zadość wymogom art. 7 i art. 77 § 1 kpa, bowiem jego ustalenia, uwzględniające obiektywne i podnoszone przez skarżącą okoliczności, Sąd uznał za wystarczające do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Tym samym organ słusznie stwierdził, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi niezasadne, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI