IV SA/Wa 482/14

IV SA/Wa 482/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-05-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Katarzyna Golat /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 2677/14 - Wyrok NSA z 2016-06-29
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 231 poz 1700
art 63 ust 2
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę -
Uzasadnienie
A. G. (dalej: "skarżąca") wnioskiem z 18 września 2008 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. [...] z [...] marca 1976 r., nr [...]. Decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie Miasta [...] z dnia [...] marca 1976 r. została wydana w trybie nadzwyczajnym, w stosunku do aktu ziemi z [...] maja 1975 r. nr [...] wydanego przez Powiatową Komisję ds. Uwłaszczenia przy Naczelniku Powiatu [...], uznającego Z. G. za właściciela nieruchomości o obszarze 0,78 ha położonej w R.
Skarżąca jako podstawę prawną żądania wskazała art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, powoływanego dalej jako: "k.p.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazał ww. wniosek Prezydentowi Miasta [...], który przesłał przedmiotowy wniosek, wg właściwości, do Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Postanowieniem z [...] października 2008 r. Wojewoda [...] przekazał przedmiotowy wniosek, na podstawie art. 65 k.p.a., Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...], umorzył postępowanie z ww. wniosku jako bezprzedmiotowe, wskazując przy tym na treść art. 63 ust. 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700), który nakazuje organom administracji umorzyć postępowanie w sprawach wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia decyzji wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250).
Powyższa decyzja, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 8 lutego 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2010 r. nr [...].
Ostateczna decyzja Ministra została zaskarżona przez ww. stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 30 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1880/10,m uchylił zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu, że organ wadliwie zastosował art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, gdyż kwestionowana decyzja nie została wydana na podstawie ww. ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, lecz w oparciu o art. 137 § 1 pkt 7 k.p.a.
Mając na uwadze ww. orzeczenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...], uchylił decyzję z [...] stycznia 2010 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. [...] z [...] marca 1976 r., nr [...].
Powyższa decyzja Ministra z [...] grudnia 2011 r. została zaskarżona przez do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie. Sąd ten wyrokiem z 8 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 326/12 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że ze względu na treść ww. art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa organ powinien odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. [...].
Następnie od ww. wyroku Sądu złożone zostały przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz skarżącą skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2013 r. sygn. akt II OSK 2252/12, oddalającym skargi kasacyjne wskazał, że kwestionowana decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. [...] została wydana na podstawie art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a od 1 stycznia 1992 r. ustawodawca wprowadził w istocie zakaz orzekania w trybach nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym stosowania przepisów k.p.a. do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ww. ustawy.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję tego organu z [...] stycznia 2010 r. nr [...] umarzającej, jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. [...] z dnia [...] marca 1976 r.
W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. [...] z [...] marca 1976 r., nr [...], wydana została na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Stosownie do treści art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa wyżej podlega umorzeniu.
Regulacja ta oznacza, iż od dnia wejścia w życie tego przepisu (tj. od 1 stycznia 1992 r.) nie ma prawnej możliwości skutecznego wzruszenia w postępowaniach nadzwyczajnych (w trybie przepisów k.p.a.) decyzji wydanych na podstawie wspomnianej ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, które uzyskały przymiot ostateczności. Art. 63 ust. 3 ww. ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nakazuje organom administracji umorzyć postępowanie w sprawach wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia takich decyzji.
Skuteczne zakwestionowanie przedmiotowej decyzji – jak dalej wywodził organ - mogło nastąpić tylko do 31 grudnia 1991 r. W obecnie obowiązującym stanie prawnym nie jest to dopuszczalne, tj. nie ma możliwości badania legalności rozstrzygnięć podjętych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W sprawach uwłaszczeniowych uregulowanych ww. ustawą nie mają zatem zastosowania przepisy k.p.a. dotyczące wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji - w takich sprawach nie mogą być w ogóle wszczynane i prowadzone postępowania administracyjne. W przedmiotowej sprawie wszczęte zostało, na wniosek skarżącej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. [...] z [...] marca 1976 r., o czym wskazano w zawiadomieniu z [...] października 2009 r., nr [...] oraz przeprowadzono postępowanie zakończone decyzją z [...] grudnia 2011 r.
Skoro w omawianej sprawie postępowanie administracyjne zostało już wszczęte, to organ winien postępowanie to umorzyć - stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej umarza postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie ma zatem związek z takimi okolicznościami, które stanowią trwałe, nieusuwalne przeszkody w kontynuacji postępowania administracyjnego.
Skarżąca w skardze na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2013 r. wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o jej uchylenie w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta [...] z [...] marca 1976 r.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art.63 ust.2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że decyzja Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia przy Prezydencie Miasta [...] z [...] marca 1976 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych;
- art. 105 § 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie niniejszej jako bezprzedmiotowego.
W skardze podniosła, że wyrokiem z 30 listopada 2010 r., sygn. IV SA/Wa 1880/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił już raz taką samą decyzję stwierdzając, że niedopuszczalne jest umorzenie postępowania z przyczyny wskazanej w zaskarżonej decyzji, ponieważ wiązałoby się to z wadliwym zastosowaniem art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a naruszenie takie miałoby wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził wówczas, że decyzja Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia przy Prezydencie Miasta [...] z [...] marca 1976 r. wydana została na podstawie przepisów k.p.a., nie zaś na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Wywodziła, że przepisy ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stanowiły same w sobie podstawy prawnej wydania ocenianej decyzji, lecz zostały powołane z tego tylko względu, że organ rozstrzygając ówcześnie w przedmiocie nieważności zastosował art. 137 § 1 pkt 7 k.p.a., który odnosił się do nieważności z mocy przepisu prawa. Dlatego też uznać należy, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca nie została wydana na podstawie przepisów ustawy uwłaszczeniowej lecz w oparciu o art.137 § 1 pkt 7 k.p.a.
Powołany art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyklucza tylko prowadzenie postępowań nadzwyczajnych w stosunku do decyzji wydanych w oparciu o ustawę uwłaszczeniową. Niniejsze postępowanie nie jest zaś takim postępowaniem, gdyż wniosek skarżącej dotyczy stwierdzenia w trybie nadzwyczajnym decyzji nieważnościowej, a nie decyzji uwłaszczeniowej.
Wskazała, że stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 30 listopada 2010 r. wbrew pozorom nie otwiera drogi do wzruszenia aktu własności ziemi, gdyż taki akt formalnie nie istnieje z uwagi na jego unieważnienie.
Wskazała również, że istotą postępowania jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości unieważnienia aktu uwłaszczeniowego, a nie jego wydania. W postępowaniu w sprawie nieważności decyzji (postanowienia) organ właściwy w sprawie nie może bowiem dokonać jej merytorycznego rozpoznania i orzec co do meritum. Jeżeli zaś nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji (art. 158 k.p.a.).
Argumentowała, że umorzenie postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 105 k.p.a. jako bezprzedmiotowego było wadliwe, jako nie znajdujące uzasadnienia w art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który odnosi się wyłącznie do postępowań w sprawach wznowienia, postępowania, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia decyzji uwłaszczeniowych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływanej jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 tejże ustawy.
W ocenie sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2013 r., a oceny tej nie podważa okoliczność, że wnioskiem w sprawie stwierdzenia nieważności objęta została decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. [...] z [...] marca 1976 r., nr [...] wydana w trybie nadzwyczajnym, tj. z przywołaniem art. 137 § 1 pkt 7 k.p.a., stanowiącym wówczas, że podlega uchyleniu jako nieważna decyzja, która zawiera wadę powodującą nieważność tej decyzji z mocy wyraźnego przepisu prawa.
Wskazana wyżej decyzja z [...] marca 1976 r. uznała akt ziemi z [...] maja 1975 r. nr [...] wydany przez Powiatową Komisję ds. Uwłaszczenia przy Naczelniku Powiatu [...] uznającego Z. G. za właściciela nieruchomości o obszarze 0,78 ha położonej w R., za niezgodny z przepisami, wobec nieużytkowania i nieposiadania nieruchomości objętej decyzją przez Z. G.
Prawną podstawą do wydawania aktów ziemi stanowiła ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstwa rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250, ze zm.) stwarzająca możliwość nabycia z mocy prawa własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych po spełnieniu przesłanek określonych w art. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 12 ustawy nabycie nieruchomości stwierdzał w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej.
W rozpatrywanej sprawie sporną kwestię stanowi, czy organy prawidłowo uwzględniły przepis art. 63 ust. 2 ustawy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. Regulacja ta przewiduje zaś, iż do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Właśnie bowiem na te przepisy stanowiły podstawę wydania aktu ziemi z [...] maja 1975 r. nr [...] przez Powiatową Komisję ds. Uwłaszczenia przy Naczelniku Powiatu [...], uznającego Z. G. za właściciela nieruchomości o obszarze 0,78 ha położonej w R., a zatem aktu następnie ocenianego w postępowaniu nadzwyczajnym w decyzji z [...] marca 1976 r. nr [...].
Z formalnego punktu widzenia postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest innym postępowaniem od postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Niemniej jednak, w realiach niniejszej sprawy, z materialnego punktu widzenia zarówno w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jak i w postępowaniu zwykłym występuje ten sam podmiot, którego prawa i obowiązki mają być konkretyzowane w każdym z tych postępowań. Istnieje tu więc tożsamość podmiotowa, jak również – częściowo przedmiotowa między postępowaniem kończącym się wydaniem decyzji na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a postępowaniami w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych wobec aktu ziemi.
Odwołując się do wykładni celowościowej wyjaśnić wypada, iż wprowadzając do obrotu prawnego przepis art. 63 ust. 2 ustawy, ustawodawca miał na celu ostateczne zapewnienie stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych w oparciu o decyzje (akty własności ziemi), wydane na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. Interpretując znaczenie użytego w art. 63 ust. 2 ustawy sformułowania "nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących..." nie należy pomijać wskazanego wyżej celu (tak WSA w [...] w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 371/14, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wskazywany dalej jako CBOSA).
Wykładnia tautologiczna nakazuje rozumieć powyższą regulację jako całkowicie zakazującą podważania decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, jak i zakazującej postępowań mogących do takiego skutku prowadzić. W obecnym stanie prawnym nie jest zatem możliwa weryfikacja aktów własności ziemi, wydanych na podstawie przepisów ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Oznacza to, że niektóre decyzje (akty własności ziemi), mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym, ponieważ w obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji (aktu własności ziemi) w trybach nadzwyczajnych uregulowanych w k.p.a., tj. w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności oraz uchylenia lub zmiany decyzji (por. orzeczenia NSA z 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 571/07; z 25 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1840/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 585/11; wyrok WSA w warszawie z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 410/11 CBOSA). Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyrokach z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/99 (OTK/2000/1/5) i z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99 (OTK/2000/4/110) oceniał zgodność art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa z Konstytucją.
Skoro zaś w obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalna weryfikacja aktów własności ziemi, wydanych na podstawie przepisów ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, to odnosi się to również do weryfikacji decyzji wydanych w trybie stwierdzenia nieważności. Należy podkreślić, że źródła przesądzenia tej kwestii należy upatrywać nie tylko w przepisach prawa, ale również w wydanym w tej sprawie, a zatem wiążącym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2252/12, oddalającym skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 326/12 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...].
W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafne stanowisko WSA w Warszawie dotyczące szerokiego zakresu zakazu wzruszania aktów ziemi, tj. łącznie z decyzjami wydanymi w trybach nadzwyczajnych. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że w odnoszącej się do decyzji wydanych w trybie nadzwyczajnym, uchwale Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1993 r., sygn. akt III CZP 165/92, publ. OSNC 1993/6/104, Sąd Najwyższy rozważał, czy za datę przekazania sądowi przez organ administracji sprawy o uregulowanie własności nieruchomości po stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej - aktu własności ziemi - stosownie do art. 8 § 4 ustawy z dnia 8 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych należy uznać datę wydania decyzji stwierdzającej nieważność aktu własności ziemi i przekazującej sprawę właściwemu sądowi, czy też datę, w której decyzja ta stała się ostateczna. W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Decyzja administracyjna stwierdzająca nieważność wcześniejszej decyzji - aktu własności ziemi, wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250, ze zm.) i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania sądowi w trybie art. 8 § 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81), wydana przed wejściem w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464), jest skuteczna, jeżeli nie została zaskarżona w terminie upływającym po wejściu w życie wymienionej ustawy." W ocenie NSA "z tego również wywieść należy, że art. 63 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. dotyczy także decyzji wydanych w trybie nadzwyczajnym".
Nie ulega zatem wątpliwości, że zakaz wzruszania decyzji dotyczy również decyzji wydanych na podstawie art. 137 § 1 pkt 7 k.p.a., w stosunku do aktów ziemi.
Organy orzekające w trybie nieważnościowym (jak i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę), wobec braku zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych, były tą oceną prawną związane na podstawie art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy.
Nie powinny więc były rozpatrywać merytorycznie wniosku o stwierdzenie nieważności.
Merytoryczne rozpatrzenie wniosku, np. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności czy stwierdzenie nieważności albo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa byłoby w tej sytuacji rażącym naruszeniem art. 170 p.p.s.a., uwzględnianym przez WSA z urzędu, skutkującym stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, jak i ją poprzedzającej.
Skoro organ przed wydaniem decyzji już prowadził postępowanie, to prawidłowo postąpił umarzając postępowanie, bowiem stanowi to wyraz uniknięcia rozstrzygnięcia merytorycznego, a zakończenie sprawy jedynie procesowo.
Stosownie do zastosowanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przepisu art. 105 § 1 Kpa postępowanie może być bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych - gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, lub z przyczyn faktycznych - gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz LEX 2009, Komentarz do art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, teza 4).
W rozpatrywanej sprawie wystąpił brak prawnych możliwości do merytorycznego zakończenia postępowania, w związku z czym zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzająca ją decyzja powodują skutek prawny, o którym mowa było w przywołanych wyrokach, w tym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2252/12.
Oceny takiej nie może podważyć przedstawiona w skardze argumentacja strony, która wywodziła, że decyzja z [...] marca 1976 r. nie jest wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a zatem, że można do niej zastosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, bowiem nie jest objęta art. 63 ust. 2 ustawy. Takie twierdzenie stanowi niemogącą odnieść skutku – wobec brzmienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2252/12 - polemikę z wiążącą w sprawie oceną prawną. Wobec przedstawionej przez Naczelny Sąd Administracyjny interpretacji nie ma też znaczenia – wbrew twierdzeniom skargi - jakiego rodzaju rozstrzygnięcie zawierała decyzja z 1 marca 1976 r.
Reasumując należy stwierdzić, że jest poza sporem, iż w niniejszej sprawie, ze względu na treść art. 63 ust. 2 ustawy, badanie we wskazanych w tym przepisie trybach legalności decyzji, wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r., zostało wykluczone. Nie budzi wątpliwości sądu, iż zaistniały wszystkie przesłanki opisane w art. 63 ust. 2 ustawy, a jednocześnie żadna z przesłanek warunkujących zastosowanie art. 1 ustawy. Zarzuty podniesione w skardze, dotyczące niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 63 ust. 2 ustawy i braku zastosowania art. 1 ustawy są niezasadne.
W takich okolicznościach sprawy i przesądzeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym wyżej wyroku, że niedopuszczalność wzruszania decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. dotyczy również wzruszania decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych, brak jest możliwości uznania trafności postawionego w skardze wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji z [...] marca 1976 r., przy jednoczesnym uwzględnieniu zarówno celu ustawy, jak i mocy wiążącej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2252/12, wynikającej z art. 170 p.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, oraz brak wadliwości stwierdzonych z urzędu, sąd uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.