IV SA/Wa 471/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1958 r. Minister Rozwoju i Technologii dwukrotnie odmawiał wszczęcia postępowania, argumentując, że wniosek wpłynął po upływie 30 lat od wydania decyzji, a nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) z 2021 r. wprowadziła ograniczenia czasowe w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał jednak stanowisko Ministra za wadliwe. Sąd podkreślił, że wniosek skarżących został złożony 28 czerwca 2021 r., czyli przed wejściem w życie nowelizacji KPA (16 września 2021 r.). Mimo że wniosek wpłynął najpierw do organu niewłaściwego (MSWiA), a dopiero później został przekazany właściwemu Ministrowi (już po wejściu w życie nowelizacji), sąd uznał, że zgodnie z art. 65 § 2 KPA, wniosek należy traktować jako wniesiony z zachowaniem terminu. Sąd zastosował wykładnię prokonstytucyjną przepisów przejściowych nowelizacji, wskazując, że nie można pozbawić strony możliwości dochodzenia praw, jeśli wniosek został złożony w stanie prawnym, który nie przewidywał takich ograniczeń czasowych. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone postanowienie Ministra oraz utrzymane nim w mocy postanowienie poprzedzające, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy co do istoty, z uwzględnieniem, że termin na stwierdzenie nieważności decyzji (10 lat) upłynął, ale możliwe jest wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 KPA).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA, zasada wykładni prokonstytucyjnej, ochrona praw nabytych, stosowanie art. 65 § 2 KPA w kontekście wniosków składanych do organów niewłaściwych.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku złożonego przed nowelizacją KPA, ale przekazanego organowi właściwemu po jej wejściu w życie. Wykładnia prokonstytucyjna może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, złożony przed wejściem w życie nowelizacji KPA wprowadzającej ograniczenia czasowe, powinien być traktowany jako skutecznie wniesiony, nawet jeśli został złożony do organu niewłaściwego i przekazany organowi właściwemu po wejściu w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek złożony przed wejściem w życie nowelizacji KPA powinien być traktowany jako skutecznie wniesiony, z uwagi na ochronną funkcję art. 65 § 2 KPA oraz zasadę wykładni prokonstytucyjnej przepisów przejściowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 65 § 2 KPA chroni stronę przed negatywnymi skutkami złożenia wniosku do organu niewłaściwego. Wykładnia prokonstytucyjna przepisów przejściowych nowelizacji KPA wymaga, aby wnioski złożone przed 16 września 2021 r. były traktowane zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie ich złożenia, nawet jeśli przekazanie do organu właściwego nastąpiło po tej dacie.
Czy przepisy przejściowe nowelizacji KPA z 2021 r. (art. 2 ust. 1 i 2) mogą pozbawić stronę możliwości uzyskania stwierdzenia nieważności decyzji lub wydania decyzji z art. 158 § 2 KPA, jeśli wniosek został złożony przed wejściem w życie nowelizacji, a postępowanie było w toku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą prowadzić do całkowitego pozbawienia strony ochrony prawnej, jeśli wniosek został złożony przed wejściem w życie nowelizacji, w stanie prawnym nieprzewidującym takich ograniczeń czasowych.
Uzasadnienie
Sąd zastosował wykładnię prokonstytucyjną art. 2 ust. 2 noweli KPA, uwzględniając zasady demokratycznego państwa prawnego, prawo do sądu i prawo do wynagrodzenia szkody. Uznał, że nowelizacja nie może odebrać stronie uprawnień, o które wnioskowała w czasie, gdy przepisy były inne, a postępowanie było w toku.
Jaki jest termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej po wejściu w życie nowelizacji KPA z 2021 r.?
Odpowiedź sądu
Po nowelizacji KPA obowiązuje dziesięcioletni termin przedawnienia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 2 KPA) oraz trzydziestoletni termin przedawnienia dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzorczego (art. 158 § 3 KPA).
Uzasadnienie
Sąd wskazał na zmiany wprowadzone nowelizacją KPA, w tym na nowy art. 156 § 2 KPA ustanawiający 10-letni termin na stwierdzenie nieważności i art. 158 § 3 KPA wprowadzający 30-letni termin na wszczęcie postępowania nadzorczego. Jednakże, w kontekście tej sprawy, zastosowanie tych przepisów zostało ograniczone przez wykładnię prokonstytucyjną przepisów przejściowych.
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 61a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
nowelizacja k.p.a. art. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
nowelizacja k.p.a. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
nowelizacja k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 65 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1-7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
dekret z 1949 r. art. 18 § ust. 2
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
dekret z 1949 r. art. 24 § ust. 1
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
u.o. RPO art. 16 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przed wejściem w życie nowelizacji KPA, co powinno skutkować jego rozpoznaniem na gruncie przepisów obowiązujących w dacie złożenia. • Art. 65 § 2 KPA chroni stronę przed negatywnymi skutkami złożenia wniosku do organu niewłaściwego. • Prokonstytucyjna wykładnia przepisów przejściowych nowelizacji KPA wyklucza pozbawienie strony ochrony prawnej, jeśli wniosek został złożony przed wprowadzeniem ograniczeń czasowych.
Odrzucone argumenty
Wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po upływie 30 lat od wydania decyzji, co zgodnie z art. 158 § 3 KPA (w brzmieniu po nowelizacji) stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania. • Datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi właściwemu, a nie organowi niewłaściwemu.
Godne uwagi sformułowania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: • Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżone postanowienie oraz postanowienie utrzymane nim w mocy zostało wydane z naruszeniem art.61a § 1 k.p.a. • Powyższe upoważnia do stwierdzenia, iż w stanie prawnym obowiązującym przed 16 września 2021 r. podmioty prawa działały w uzasadnionym przekonaniu, popartym wieloletnim kształtem art.156 i nast. k.p.a., że intencją ustawodawcy jest bezterminowa ochrona praw osób dotkniętych skutkami decyzji administracyjnych, obciążonych najdalej idącymi naruszeniami prawa (zwłaszcza w kontekście decyzji wydanych w okresie PRL). • W sytuacji, w której z przepisów przejściowych ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., nowelizującej k.p.a. (wykładanych prokonstytucyjnie, o czym mowa w dalszej części uzasadnienia) należy wywodzić zróżnicowanie sytuacji podmiotów wnioskujących o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w zależności od tego, czy złożyli oni wniosek przed, czy po wejściu w życie nowelizacji, wzgląd na ochronną funkcję art.65 § 2 k.p.a. winien prowadzić w niniejszej sprawie do konkluzji, iż z racji wniesienia przez Skarżących wniosku o częściowe stwierdzenie nieważności orzeczenia Rady do organu niewłaściwego jeszcze przed wejściem w życie nowelizacji k.p.a., to wniosek ten, pomimo tego, że przekazany organowi właściwemu już po wejściu nowelizacji w życie, winien być traktowany tak jak gdyby został skutecznie wniesiony przed nowelizacją k.p.a.
Skład orzekający
Joanna Borkowska
przewodniczący
Aleksandra Westra
członek
Tomasz Wykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA, zasada wykładni prokonstytucyjnej, ochrona praw nabytych, stosowanie art. 65 § 2 KPA w kontekście wniosków składanych do organów niewłaściwych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku złożonego przed nowelizacją KPA, ale przekazanego organowi właściwemu po jej wejściu w życie. Wykładnia prokonstytucyjna może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów przejściowych i ochrony praw nabytych w kontekście zmian legislacyjnych, co ma znaczenie dla wielu obywateli i prawników. Wykładnia prokonstytucyjna jest kluczowym elementem rozstrzygnięcia.
“Nowelizacja KPA nie pozbawiła praw nabytych: Sąd chroni wnioskodawców sprzed zmian!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.