IV SA/WA 467/06

IV SA/Wa 467/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik
Jarosław Stopczyński /przewodniczący/
Wanda Zielińska-Baran /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 roku sprawy ze skargi Syndyka Upadłości Spółdzielni Produkcji Rolnej w M. w upadłości z siedzibą w J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 roku, 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Sygn. IV SA/Wa 467/06
UZASADNIENIE
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2004r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku syndyka upadłości Spółdzielni Produkcji Rolnej w M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2003r. syndyk upadłości Spółdzielni Produkcyjnej w M. wystąpiła o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003r. co niektórych działek wymienionych w pkt 1 decyzji, gdyż przed datą wydania tej decyzji zostały sprzedane na rzecz osób trzecich, co jej zdaniem spowodowało w tej części nieodwracalne skutki prawne. Dotyczy to również działek o nr: [...],[...],[...] i [...], pozostających w masie upadłości Spółdzielni, lecz ze względu na fakt uwłaszczenia w trybie art. 274 § 2 prawa spółdzielczego zaistniały nieodwracalne skutki prawne, odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] lutego 2003r. w części dotyczącej działek oznaczonych numerami: [...], [...], [...],[...], [...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...],[...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...] i [...]. Podkreślono, że poza sporem jest sprawa stwierdzenia, że przejęcie nieruchomości ziemskiej pn. "S." o pow. 81,5185 ha , stanowiącej byłą własność B. J. Z. , nastąpiło z naruszeniem art. 2 ust.l lit. e dekretu z dnia 65 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Natomiast spór dotyczy gruntów o pow. 69,34 ha, będących częścią ww. majątku, nabytych przez Spółdzielnię w trybie przepisów art. 274 par. 2 ustawy z dnia 16 września 1982r., - Prawo Spółdzielcze ( Dz. U. Nr 30, poz. 210) na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w I. z dnia [...] stycznia 1988r. Decyzja o uwłaszczeniu Spółdzielni wywoła skutki w sferze prawa cywilnego, to jednak, zdaniem organu, nie można uznać, iż spowodowała nieodwracalne skutki prawne, istnieje bowiem możliwość stwierdzenia nieważności tejże decyzji w
drodze administracyjnoprawnej. Podkreślono, że w posiadaniu Spółdzielni, na skutek przeprowadzonego w 1988 roku scalenia, było ostatecznie 68,20 ha gruntów. Przed wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej dnia [...] kwietnia 1955r. Spółdzielnia w M. sprzedała aktami notarialnymi osobom fizycznym grunty o łącznej powierzchni 41, 002 ha. W stosunku do tych gruntów, zdaniem organu, nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Natomiast inaczej ma się sprawa z gruntami sprzedanymi w latach 2002-2003 przez syndyka upadłości Spółdzielni Produkcji Rolnej, a więc w trakcie toczącego się postępowania o stwierdzeniu nieważności przejęcia majątku pn. "S." na cele reformy rolnej. Organ podniósł, iż pismem z dnia 8 września 2000r. zawiadomiono o wszczęciu tego postępowania wszystkie strony postępowania, w tym też Spółdzielnię Produkcji Rolnej w M., a tym samym jej syndyka upadłości. Również decyzję Ministra z dnia [...] listopada 2000r. i z dnia [...] lutego 2003r. otrzymała Spółdzielnia, co jest tożsame z syndykiem upadłości. Skoro syndyk upadłości Spółdzielni wiedziała o staraniach b. właściciela przejętej na rzecz Państwa nieruchomości i była uczestnikiem tego postępowania, to w ocenie organu, brak było podstaw do przyjęcia, iż w stosunku do części spornych gruntów wchodzących w skład nieruchomości ziemskiej pn. "S.", sprzedanych w trakcie postępowania administracyjnego, zaistniały nieodwracalne skutki prawne.
Skargę na powyższą decyzję wniosła syndyk upadłości Spółdzielni Produkcji Rolnej w M. , podnosząc zarzut naruszenia art. 28 kpa w związku z art. 60 prawa upadłościowego oraz art. 156 par. 1 pkt 4 i art. 97 par. 1 pkt 4 w związku z art. 60 upadłościowego ( Dz. U. Nr 91 poz. 118 ze zm.), które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, organ błędnie przyjmuje, że otrzymanie zawiadomień i decyzji przez Spółdzielnie można utożsamiać z syndykiem masy upadłości tej Spółdzielni, a tym samym uznać, iż jest to ten sam podmiot. Wręcz przeciwnie są to różne podmioty, bowiem Spółdzielnię uprzednio reprezentował zarząd, a po ogłoszeniu upadłości tylko syndyk może skutecznie reprezentować upadły podmiot. W tej sytuacji decyzja Ministra z dnia [...] lutego 2003r. została skierowana niewłaściwie do Spółdzielni, która w tej dacie nie była stroną postępowania w rozumieniu artr.28 kpa - art. 40 § 1 kpa. Ponadto
strona skarżąca podniosła, iż naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 i § 2 kpa polega na nieuwzględnieniu przez organ okoliczności, które wziął pod uwagę w przypadku innej strony postępowania, tj. gminy I. Ponadto organ nie wziął w ogóle pod uwagę praw osób trzecich do nieruchomości będących przedmiotem postępowania, chociażby BGŻ Oddział w J., który posiadał ograniczone prawa rzeczowe ( hipotekę wpisaną do księgi wieczystej) , jak też nie zapewnił udziału w tym postępowaniu nabywcom przedmiotowych nieruchomości. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutem i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną, a zatem z urzędu bierze pod rozwagę okoliczności nie podniesione w skardze.
Skarga zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r.
Przede wszystkim na wstępie wymaga podkreślenia, iż według art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 § 4 kpa o wszczęciu każdego postępowania z urzędu czy też na wniosek strony organ obowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będącymi stronami w sprawie. Stroną postępowania w myśl art. 28 kpa jest nie tylko ten , kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek., lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wskazane zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 kpa obowiązują również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o której mowa w art. 157 kpa.
Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, wynika, że organ o wszczęciu postępowania na wniosek strony skarżącej z dnia 4 kwietnia 2003r. o stwierdzenie nieważności własnej decyzji z dnia [...] lutego 2003r. nie zawiadomił wszystkim stron postępowania, które brały udział w postępowaniu zakończonym ww. decyzją, na co słusznie zwróciła uwagę strona skarżąca. Uchybienie polegające na niezapewnieniu stronom udziału w postępowaniu stanowi przesłankę stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania jest w myśl art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystarczającym powodem do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r.
Niezależnie od powyższego zasadnym jest również podnieść, iż zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał ( str. 5), iż pismem z dnia 8 września 2000r. zawiadomił wszystkie strony o wszczęciu postępowania sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości ziemskiej pn. "S.", z tym że w zawiadomieniu tym nie wskazał daty wszczęcia tego postępowania. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika zaś, iż wszczęcie tego postępowania nastąpiło w dniu 27 grudnia 1991r. , w którym do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wpłynął wniosek B. Z.. Oznacza to, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nieważnościowego zostało sporządzone dopiero po upływie prawie dziewięciu lat od daty wpływu wniosku B. Z. - byłej właścicielki majątku ziemskiego pn. "S.". Natomiast S. Z. do tego postępowania jako strona dopiero przystąpił w dniu 26 stycznia 1994r. chwilą śmieci matki B. Z., jako jej spadkobierca ( prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w T. z dnia [...] czerwca 1994r., sygn. [...]). W tych okolicznościach wyjaśnienia wymaga, czy w tym, okresie czasu , pomiędzy datą 27 grudnia 1991r. a data 8 września 2001r., były podejmowane czynności mające
na celu sprzedaż w drodze umowy cywilnej działki gruntu, które wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej pn. " S.".
Rację ma strona skarżąca, iż z dniem ogłoszenia upadłości Spółdzielni Produkcji Rolnej w M. stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1955r. stał się syndyk masy upadłości tej Spółdzielni. Syndyk obejmując majątek upadłego i zarządzając nim działa za podmiot upadły. Natomiast podmiot gospodarczy - Spółdzielnia Produkcji Rolnej - na skutek ogłoszenia upadłości utraciła z mocy prawa zarząd i możliwość rozporządzania swoim mieniem. Tymczasem z akt sprawy wynika, iż organ w ogóle nie podjął czynności w celu ustalenia daty ogłoszenia upadłości tej Spółdzielni, z którą strona skarżącą wiąże określone skutki prawne. Przepis art. 107 kpa określa składniki decyzji administracyjnej. Z treści art. 107 § 1 kpa wynika, iż jednym z podstawowych elementów decyzji jest oznaczenie strony lub stron postępowania. W sytuacji gdy w decyzji jako stronę oznaczono podmiot, który nie był stroną postępowania, to taka decyzja jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa ( por. wyrok WSA z dnia 6 lipca 2004r. I SA 2941/01, lex nr 158885). Innym składnikiem wymaganym w decyzji jest wskazanie podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano tylko przepis art. 127 § 3 kpa, gdy tymczasem należało dokładnie podać, w oparciu o który punkt § 1 art. 138 kpa organ podjął rozstrzygnięcie wynikające z sentencji tej decyzji. Wypada zwrócić uwagę, iż powołany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane w postępowaniu drugoinstancyjnym i nie przewiduje rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy , w celu ustalenia stanu sprawy zgodnego z rzeczywistością . Te ogólne zasady postępowania administracyjnego mają również zastosowanie w postępowaniach nadzwyczajnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji prowadzone jest w celu ustalenia, czy określona decyzja administracyjna jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, przy czym należy wskazać,
iż żądanie strony wszczęcia postępowania nadzorczego powoduje ten skutek, że
niezależnie od podniesionych przez nią okoliczności organ ma obowiązek zbadać,
czy zaistniała któraś z pozytywnych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa
oraz czy nie zachodzi jedna z negatywnych przesłanek wymienionych w art. 156 § 2 kpa.
W niniejszej sprawie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy organ w toku prowadzonego postępowania nadzorczego dokonał pod tym względem kontroli własnej decyzji z dnia [...] lutego 2003 roku.
Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.