IV SA/Wa 45/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-04-11
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskapozwolenie zintegrowaneistotna zmiana instalacjiudział społeczeństwaprawo administracyjnepostępowanie nieważnościoweWSA WarszawaMinister Środowiska

WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Środowiska, uznając, że zmiana pozwolenia zintegrowanego dla oczyszczalni ścieków była istotna i wymagała udziału społeczeństwa.

Skarżące Towarzystwo [...] domagało się stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa dotyczącej zmiany pozwolenia zintegrowanego dla oczyszczalni ścieków, argumentując rażące naruszenie prawa przez brak udziału społeczeństwa. Minister Środowiska nie stwierdził nieważności, uznając, że interpretacja 'istotnej zmiany instalacji' nie jest jednoznaczna. WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra, stwierdzając, że zmiana pozwolenia była istotna, a jej brak stanowił rażące naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi Towarzystwa [...] na decyzję Ministra Środowiska, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmowną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa. Marszałek Województwa udzielił Sp. z o.o. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do oczyszczania ścieków, a następnie zmienił tę decyzję. Towarzystwo zarzuciło rażące naruszenie art. 218 Prawa ochrony środowiska (POŚ) przez brak zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu o zmianę pozwolenia, argumentując, że zmiana ta była 'istotna'. Minister Środowiska nie stwierdził nieważności, twierdząc, że pojęcie 'istotnej zmiany instalacji' wymaga interpretacji i nie stanowi podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. WSA w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że definicja 'istotnej zmiany instalacji' zawarta w art. 3 pkt 7 POŚ oraz przepis art. 214 ust. 3 POŚ, wskazujący na sytuację, gdy skala działalności sama w sobie kwalifikuje ją jako instalację, są jasne. Zwiększenie przepustowości oczyszczalni o 33% w celu przyjęcia ścieków z nowej, dużej instalacji energetycznej, kwalifikowało zmianę jako istotną. Brak udziału społeczeństwa w takim postępowaniu stanowił rażące naruszenie art. 218 POŚ, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, taka zmiana jest istotna, zwłaszcza gdy zwiększana skala działalności sama w sobie kwalifikowałaby ją jako instalację podlegającą przepisom.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zwiększenie przepustowości oczyszczalni o 33% w celu przyjęcia ścieków z nowej instalacji energetycznej, która sama wymagałaby pozwolenia zintegrowanego, kwalifikuje się jako istotna zmiana instalacji zgodnie z art. 3 pkt 7 i art. 214 ust. 3 Prawa ochrony środowiska. Interpretacja tych przepisów jest jasna i nie wymaga dodatkowych zabiegów interpretacyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

POŚ art. 3 § pkt 7

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Istotna zmiana instalacji to zmiana sposobu jej funkcjonowania lub rozbudowa, która może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko.

POŚ art. 214 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Zmiana w instalacji jest istotna w szczególności, gdy zwiększana skala działalności sama w sobie kwalifikowałaby ją jako instalację wymienioną w przepisach wydanych na podstawie art. 201 ust. 2.

POŚ art. 218 § pkt 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Organ administracji zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym istotnej zmiany instalacji.

KPA art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

Pomocnicze

KPA art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji administracyjnych.

u.u.ś.

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana pozwolenia zintegrowanego dla oczyszczalni ścieków była istotna, ponieważ zwiększała skalę działalności. Brak zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym istotnej zmiany instalacji stanowi rażące naruszenie prawa.

Odrzucone argumenty

Interpretacja pojęcia 'istotnej zmiany instalacji' wymaga oceny organu i nie jest jednoznaczna. Naruszenie przepisów nie było rażące, a jedynie stanowiło wadę prawną.

Godne uwagi sformułowania

nie mamy w tym względzie do czynienia z przepisem niedopuszczającym żadnej interpretacji, a tylko taki daje podstawę do orzeczenia o rażącym naruszeniu prawa jeżeli natomiast zastosowanie przepisu wymaga jego uprzedniej interpretacji, to nie można mówić o ewentualnym, oczywistym naruszeniu tego przepisu rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa nie jest to więc kwestią dokonywania oceny przez organy administracji nie można utożsamiać pojęcia rażącego naruszenia prawa z każdym naruszeniem przepisów, lecz z obrazą oczywistą i niewątpliwie istotną dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym

Skład orzekający

Anna Sękowska

przewodniczący

Joanna Borkowska

sprawozdawca

Agnieszka Wąsikowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'istotnej zmiany instalacji' w kontekście pozwolenia zintegrowanego oraz obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w takich postępowaniach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwiększenia przepustowości oczyszczalni ścieków w celu przyjęcia ścieków z nowej instalacji, ale zasady interpretacji przepisów POŚ są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i partycypacji społecznej w procesach decyzyjnych, co jest istotne dla organizacji ekologicznych i firm działających w branży.

Czy rozbudowa oczyszczalni ścieków wymaga zgody społeczeństwa? Sąd administracyjny rozwiewa wątpliwości.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 45/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska
Anna Sękowska /przewodniczący/
Joanna Borkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 1997/21 - Wyrok NSA z 2023-03-14
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1, art. 134 par. 1, art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 799
art. 218, art. 3 pkt 7
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w O. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2018 r. znak [...]; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego Towarzystwa [...] z siedzibą w O. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. znak [...] Minister Środowiska (dalej organ), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 2 listopada 2018 r. złożonego przez Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] (dalej skarżący) rozstrzygniętej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] września 2018 r., znak: [...] niestwierdzającej nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...]
- utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję.
Stan sprawy był następujący:
Marszałek Województwa [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] udzielił [...] Sp. z o.o. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do oczyszczania ścieków deszczowo- przemysłowych, zlokalizowanej na terenie zakładu w miejscowości [...], a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] dokonał zmiany tej decyzji.
Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] wystąpiło o wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2016 r. wskazując, że decyzja zmieniająca wydana została z rażącym naruszeniem art. 218 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799, z późn. zm.), poprzez niezapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu pomimo, że jego przedmiotem było wydanie decyzji dotyczącej istotnej zmiany instalacji.
Minister Środowiska decyzją z dnia [...] września 2018 r., znak: [...] nie stwierdził nieważności kwestionowanej przez Towarzystwo decyzji. W uzasadnieniu do podjętego rozstrzygnięcia stwierdzono, że kwestia istotnej zmiany instalacji wymagała przeprowadzenia przez organ I instancji oceny tej zmiany i zakwalifikowania jej jako istotnej lub odrzucenie takiej hipotezy, stąd nie mamy w tym względzie do czynienia z przepisem niedopuszczającym żadnej interpretacji, a tylko taki daje podstawę do orzeczenia o rażącym naruszeniu prawa. Jeżeli natomiast zastosowanie przepisu wymaga jego uprzedniej interpretacji, to nie można mówić o ewentualnym, oczywistym naruszeniu tego przepisu i traktować tego jako podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdząc, że decyzja Marszałka błędnie przyjmuje, że jej przedmiotem nie jest istotna zmiana instalacji i zauważa, że zgodnie z art. 214 ust. 3 POŚ zmianę uważa się za istotną w szczególności, gdy zwiększana skala działalności wynikająca z tej zmiany, sama w sobie, kwalifikowałaby ją jako instalację, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 201 ust. 2 przywołanej ustawy. A przepisy te zawarte są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. poz. 1169). Zmiana decyzji Marszałka nastąpiła w związku ze zwiększeniem przyjmowania na oczyszczalnię ścieków przemysłowych na skutek uruchomienia nowego bloku energetycznego o mocy 1000 MW, a więc samodzielnie kwalifikującego się jako instalacja wymagająca uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Skoro celem rozbudowy oczyszczalni jest przyjęcie ścieków z nowej instalacji wymagającej pozwolenia zintegrowanego, to taka rozbudowa kwalifikuje się jako wymagająca uzyskania pozwolenia. Nie jest to więc kwestią dokonywania oceny przez organy administracji. Ponadto według skarżącego, odpowiednio do art. 3 pkt 7 POŚ przez istotną zmianę rozumie się taką zmianę, która może powodować znaczące zwiększenie'. negatywnego oddziaływania na środowisko. Przedmiotowe zwiększenie ilości ścieków jest znaczące bowiem dotyczy zwiększenia tej ilości o 33%, a ścieki przemysłowe zawierają największe stężenia toksycznych substancji wśród wszystkich rodzajów ścieków.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018r. Minister Środowiska utrzymał w mocy swoja decyzje z dnia [...] września 2018r. podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ stwierdził, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Pojęcie istotnej zmiany instalacji zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska i rozumie się przez nie taką zmianę sposobu funkcjonowania instalacji lub jej rozbudowę, która może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko. Z kolei w art. 214 ust. 3 tej ustawy wskazano, że zmianę w instalacji uważa się za istotną w szczególności, gdy zwiększana skala działalności wynikająca z tej zmiany, sama w sobie, kwalifikowałaby ją jako instalację, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 201 ust. 2. Przywołany przepis art. 214 ust. 3 stanowi więc zdaniem organu uzupełnienie definicji pojęcia istotnej zmiany instalacji i nie może funkcjonować w oderwaniu od niej. Orzeczenie o występowaniu w sprawie istotnej zmiany instalacji wymaga łącznego spełnienia przesłanek zawartych w obydwu przepisach, a organ wydający decyzję obowiązany jest przede wszystkim do dokonania oceny czy sytuacja będąca przedmiotem wniosku o dokonanie zmiany pozwolenia wypełnia definicję wskazaną w art. 3 pkt 7 ustawy, w dalszej kolejności do dokonania analizy czy spełnione są przesłanki art. 214 ust. 3 pamiętając, że w przepisie tym ustawodawca zawarł określenie "w szczególności", co świadczy o uzupełniającym charakterze tego przepisu. W związku z powyższym organ wskazał, że definicja istotnej zmiany instalacji odnosi się do "znaczącego zwiększenia negatywnego oddziaływania na środowisko", a podstawową przesłanką jest ustalenie czy wnioskowana zmiana wykazuje charakter negatywnego oddziaływania na środowisko, dodatkowo czy skala tego negatywnego oddziaływania na środowisko jest znacząco większa od stanu wyjściowego.
Podsumowując swoje rozważania organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie chodzi wyłącznie o fakt zwiększenia oddziaływania, ale to czy to zwiększenie (niewątpliwie istniejące przy rozbudowie instalacji) w sposób znaczący negatywnie oddziałuje na środowisko. Ustalenie charakteru zmiany instalacji i ewentualne stwierdzenie, że jest to istotna zmiana instalacji następuje na skutek prowadzonej przez organ analizy przepisu nieposiadającego cechy przepisu jednoznacznego, a w związku z tym, przez swoją naturę, nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa.
Z takim stanowiskiem nie zgodziło się Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] wywodząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2018 r. znak [...] i zarzucając jej naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 KPA w zw. z art. 218 pkt 2 i art. 214 ust. 3 ustawy z dn. 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Marszałka Województwa [...], pomimo że decyzja Marszałka błędnie przyjmuje, iż jej przedmiotem nie jest istotna zmiany instalacji, a w konsekwencji przed jej wydaniem wbrew obowiązkowi nie zapewniono możliwości udziału społeczeństwa (w tym organizacji ekologicznych) w postępowaniu.
W związku z dostrzeżonymi naruszeniami skarżący wniósł o:
a) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;
b) zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że taka wykładnia art. 214 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska jak to uczynił organ, nie ma żadnego oparcia w tym przepisie. Przepis jest bardzo klarowny w interpretacji, bowiem wskazuje konkretną sytuację (rozbudowę, która sama w sobie kwalifikuje się jako instalacja wymieniona w rozporządzeniu), w której zerojedynkowo, bez dokonywania dalszych ocen czy uznania, można stwierdzić, że zachodzi przypadek istotnej zmiany instalacji. Art. 214 ust. 3 ustawy stanowi wyjątek od definicji zawartej w jej art. 3 pkt 7, o czym świadczy sformułowanie "w szczególności". W konsekwencji ustalenie, że mamy do czynienia z takim wyjątkiem przesądza o wystąpieniu "istotnej zmiany instalacji" niezależnie od tego, czy w ocenie organu zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko ma charakter znaczący. Nie jest więc wymagane spełnienie przesłanek z obu przepisów.
Niezależnie od powyższego, istotną zmianę instalacji można stwierdzić także na podst. art. 3 pkt 7 ustawy. Zmiana pozwolenia dotyczy przyjęcia na oczyszczalnie ścieków z nowej instalacji i zwiększenia ilości emitowanych z oczyszczalni ścieków przemysłowych do Wisły aż o 33% tj. o 2050 m /h. Pierwotne pozwolenie zezwalało bowiem na emisję 6150 m3/h (4150+2000 m3/h), a po zmianie jest to ilość 8200 m3/h. Sam fakt emisji ścieków przemysłowych do środowiska w sposób oczywisty oddziałuje na nie negatywnie.
W niniejszej sprawie nie można też zdaniem skarżącego pominąć skutków społecznych jakie wywołuje decyzja Marszałka Województwa [...]. Organ ten uznając, że można pominąć społeczeństwo przy zmianie pozwolenia zintegrowanego dla oczyszczalni (a taki był bezpośredni skutek przyjęcia, że zmiana instalacji nie jest istotna - art. 218 pkt 2 ustawy), w sytuacji gdy ta oczyszczalnia ma zostać rozbudowana specjalnie pod kątem przyjęcia emisji ścieków z jednego z największych w Polsce budowanych bloków energetycznych, w ocenie Towarzystwa stanowi rażące naruszenie prawa. Powołane naruszenie ma charakter rażący również z tego powodu, że pozbawiając społeczeństwo zagwarantowanego mu ustawowo udziału w postępowaniu powoduje stan niedąjący się pogodzić z założeniami działania organu praworządnego państwa. Wskazane oczywiste naruszenie powołanego przepisu nie jest zwykłą wadą prawną, ale istotnie oddziałując na treść decyzji, i doprowadzając do niebezpiecznych skutków z punktu widzenia ochrony środowiska, należy je uznać za rażące w takim stopniu, że uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Uczestnik postępowania [...] sp. z o.o. w piśmie z dnia 2 kwietnia 2019r. skierowanym bezpośrednio do Sądu, wniósł o oddalenie skargi i przychylił się do stanowiska organu także pod względem merytorycznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2018 r. znak [...], którą organ -po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] rozstrzygniętej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] września 2018 r., znak: [...] niestwierdzającą nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] - utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję.
Kontrolowana decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Tryb ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. oraz ma na celu ustalenie, czy decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., powodującą konieczność wyeliminowania orzeczenia z obrotu prawnego.
Zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być bezsporne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1999 r. sygn. akt I SA/8/98, Lex nr 47276). Stwierdzenie nieważności może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja w sposób oczywisty zawiera przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że wykładnia tego przepisu nie może mieć charakteru rozszerzającego. W szczególności, w odniesieniu do wady wymienionej w § 1 pkt 2 tego przepisu, nie można utożsamiać pojęcia rażącego naruszenia prawa z każdym naruszeniem przepisów, lecz z obrazą oczywistą i niewątpliwie istotną dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Taką cechę ma jedynie naruszenie, które dotyczy przepisu mającego zastosowanie w bezpośrednim jego znaczeniu i które powoduje, że skutków decyzji nie można pogodzić z wymaganiami praworządności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt: II OSK 2573/13, II GSK 1933/13, I OSK 2010/13, I OSK 113/14, II OSK 400/14, I OSK 880/14 – dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04).
Postępowanie nieważnościowe nie ma na celu ponownego całościowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, zakończonej kontrolowaną decyzją, a jego charakter nie jest tożsamy ze specyfiką innego rodzaju postępowań administracyjnych, w tym w szczególności z instytucją wznowienia postępowania administracyjnego. Zakres postępowania wyjaśniającego i orzekania jest w tym przypadku węższy i ogranicza się wyłącznie do skontrolowania prawidłowości decyzji administracyjnej pod kątem ściśle określonych wad prawnych. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności zakreśla ramy powierzonej sądowi kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, wskazać należy, że kwestionowane w trybie nadzwyczajnym orzeczenie Marszałka Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem dyspozycji art. 218 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799, z późn. zm.). zgodnie z dyspozycją powołanego przepisu organ administracji zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w postępowaniu, którego przedmiotem jest:
1) wydanie pozwolenia zintegrowanego dla nowej instalacji;
2) wydanie decyzji dotyczącej istotnej zmiany instalacji;
3) wydanie pozwolenia z odstępstwem, o którym mowa w art. 204 ust. 2, lub jego zmiana polegająca na udzieleniu takiego odstępstwa;
4) wydanie decyzji o zmianie pozwolenia zintegrowanego wynikającej z analizy, o której mowa w art. 216 ust. 1 pkt 2.
Istotą rozważań prowadzących do stwierdzenia czy został, bądź nie, naruszony art. 218 ustawy, było ustalenie czy decyzja Marszałka Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] w istotny sposób zmieniała warunki ustalone decyzją tegoż organu z dnia [...] czerwca 2016r. znak [...], udzielającą [...] sp. z o.o. [...] pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji.
Definicja pojęcia ustawowego "istotna zmiana instalacji" znajduje się w art. 3 pkt 7 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wbrew stanowisku organu, wykładnia pojęcia prawnego, które posiada definicję ustawową powinna stanowić postępowanie logiczne, pozwalające wyróżnić, odnaleźć i wyprowadzić jego treść z przedmiotu regulacji prawnej, w której ono występuje. Wykładnia pojęć ustawowych powinna także uwzględniać nadrzędną zasadę, że akt prawny nie jest wyłącznie konglomeratem współistniejących obok siebie pojęć prawnych, lecz powinien być spójnym układem interpretowanych pojęć prawnych według określonych zasad. Z treści art. 3 pkt 7 ustawy wynika, że istotna zmiana instalacji może polegać na zmianie sposobu jej funkcjonowania lub jej rozbudowie. W tych dwóch sytuacjach może to powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko. Zgodzić należy się ze stanowiskiem skarżącego, że wykładnia art. 3 pkt 7 ustawy prowadzi do wniosku, że negatywne oddziaływanie instalacji na środowisko badać należy w odniesieniu do rzeczywistego oddziaływania tej instalacji na wszystkie elementy środowiska.
Zgodnie z art. 214 ust. 3 ustawy zmianę w instalacji uważa się za istotną w szczególności, gdy zwiększana skala działalności wynikająca z tej zmiany, sama w sobie, kwalifikowałaby ją jako instalację, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 201 ust. 2. W kontrolowanej sprawie zmiana pozwolenia dotyczy przyjęcia przez oczyszczalnię ścieków z nowej instalacji i zwiększenia ilości emitowanych z oczyszczalni ścieków przemysłowych do [...] o 33% tj. o 2050 m /h. Pierwotne pozwolenie zezwalało na emisję 6150 m3/h (4150+2000 m3/h), a po zmianie jest to ilość 8200 m3/h.
Wydane na podstawie wyżej powołanego art. 201 ust. 2 ustawy rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z dnia 2 września 2014 r.), stanowi, że (§ 1) rodzaje instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości określa załącznik do rozporządzenia, a w ust.6 pkt 13) wskazanego załącznika wymieniono instalacje do oczyszczania ścieków.
Analiza decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] na tle wyżej powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że wprowadzona nią zmiana instalacji miał istotny charakter. Wniosek ten – wbrew stanowisku organu – nie wymagał zabiegów interpretacyjnych, a brzmienie tych przepisów jest jednoznaczne.
Z tych przyczyn, w ocenie Sądu, nastąpiło ewidentne naruszenie art. 218 ustawy prawo ochrony środowiska, zgodnie z którym organ administracji zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w postępowaniu, którego przedmiotem jest m.in. wydanie decyzji dotyczącej istotnej zmiany instalacji.
Z racji na obligatoryjny charakter tego przepisu naruszenie prawa było rażące, zatem decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., powodującą konieczność wyeliminowania orzeczenia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia, Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI