IV SA/Wa 434/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-05-17
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskaudział społeczeństwaorganizacja społecznapostępowanie administracyjnedecyzja o środowiskowych uwarunkowaniachprawo procesowek.p.a.uchwała sądu

WSA uchylił postanowienie GDOŚ o umorzeniu postępowania w sprawie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu środowiskowym, uznając je za przedwczesne.

Sprawa dotyczyła skargi organizacji społecznej na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) o umorzeniu postępowania w sprawie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ odwoławczy umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe po wydaniu decyzji środowiskowej. Sąd uchylił postanowienie GDOŚ, stwierdzając, że wniosek organizacji złożony w toku postępowania nie stał się bezprzedmiotowy, a jego nierozpatrzenie przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie czyni iluzorycznymi uprawnienia organizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę organizacji społecznej na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), które uchyliło postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) odmawiające dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, i w konsekwencji umorzyło postępowanie pierwszej instancji w tej kwestii. GDOŚ uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe po wydaniu przez RDOŚ decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która stała się ostateczna. Sąd administracyjny uznał jednak, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Sąd podzielił stanowisko skarżącej organizacji, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, złożony jeszcze przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie, nie staje się bezprzedmiotowy z chwilą wydania tej decyzji. Uznanie wniosku za bezprzedmiotowe w takiej sytuacji prowadziłoby do pozbawienia realnego znaczenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących udziału organizacji społecznych w postępowaniach. Sąd podkreślił, że nierozpatrzenie wniosku przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie lub wydanie postanowienia odmownego, a następnie wydanie decyzji kończącej postępowanie bez oczekiwania na uprawomocnienie się postanowienia, czyniłoby iluzorycznymi uprawnienia organizacji. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził zwrot kosztów postępowania, zobowiązując organ do ponownego merytorycznego rozpatrzenia zażalenia organizacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, złożony w toku postępowania, nie staje się bezprzedmiotowy z chwilą wydania decyzji kończącej postępowanie, a jego nierozpatrzenie przed wydaniem tej decyzji czyni iluzorycznymi uprawnienia organizacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umorzenie postępowania w sprawie dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu jako bezprzedmiotowego po wydaniu decyzji kończącej postępowanie jest błędne. Wniosek złożony w toku postępowania powinien być merytorycznie rozpatrzony, a jego bezprzedmiotowość nie może być automatycznie stwierdzana po wydaniu decyzji, gdyż pozbawiałoby to organizację możliwości realizacji jej praw procesowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 31 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis regulujący możliwość dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący rozstrzygnięć organu odwoławczego, w tym uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis określający przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis określający podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis określający zasady zwrotu kosztów postępowania sądowego.

u.o.o.ś. art. 44

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Przepis dotyczący udziału organizacji ekologicznych w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, złożony w toku postępowania, nie staje się bezprzedmiotowy z chwilą wydania decyzji kończącej postępowanie. Nierozpatrzenie wniosku organizacji społecznej przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie lub wydanie postanowienia odmownego, a następnie wydanie decyzji kończącej postępowanie bez oczekiwania na uprawomocnienie się tego postanowienia, czyniłoby iluzorycznymi uprawnienia organizacji. Organ odwoławczy nie mógł umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż nie zaszły przesłanki do takiego umorzenia.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy argumentował, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe po wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która stała się ostateczna.

Godne uwagi sformułowania

czyniłoby bowiem iluzorycznym uprawnienia organizacji społecznej określone w art. 31 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. nie można uznać, że wygasło uprawnienie organizacji społecznej z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. do domagania się dopuszczenia do udziału w postępowaniu, gdy wniosek został złożony w toku postępowania, a wnioskodawca nie miał procesowego wpływu na prawomocne rozstrzygnięcie jego wniosku przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie.

Skład orzekający

Agnieszka Wąsikowska

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Granatowska

członek

Joanna Borkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności udziału organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych, nawet po wydaniu decyzji kończącej postępowanie, jeśli wniosek został złożony w toku postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z dopuszczeniem organizacji społecznych do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje kluczowy aspekt udziału społeczeństwa w ochronie środowiska i procedury administracyjnej, co jest istotne dla organizacji pozarządowych i firm działających w tym sektorze.

Czy organizacja społeczna może stracić szansę na udział w procesie środowiskowym przez błąd proceduralny?

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 434/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Granatowska
Joanna Borkowska
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 31 par. 2, 138 par. 1 pkt 3,  art. 105 par. 1, 16 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 200, 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Borkowska Asesor WSA Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 13 listopada 2023 r., znak DOOŚ-WDŚZIL.420.20.2023.AFI.mk.2 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie dopuszczenia do udziału w postępowaniu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz [...] z siedzibą w [...] kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ) postanowieniem z 13 listopada 2023 r., DOOŚ-WDŚZIL.420.20.2023.AFI.mk,2 na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r, - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej k.p.a., w związku z zażaleniem [...] z siedzibą w O. z 21 lipca 2023 r. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (dalej: RDOŚ) z [...] lipca 2023 r., znak: [...], odmawiające dopuszczenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na " budowie [...]"
- uchylił ww. postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w kwestii dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania w całości.
Organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 4 lipca 2023 r. Stowarzyszenie wystąpiło do RDOŚ w P., wskazując jako podstawę prawną swojego żądania art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094, ze zm.), dalej u.o.o.ś., lub alternatywnie, w zależności od przepisów mających zastosowanie w sprawie, art. 31 k.p.a., o dopuszczenie do udziału na prawach strony w omawianym postępowaniu.
We wniosku Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją społeczną, ekologiczną, której głównym celem statutowym jest "zachowanie, ochranianie i odtwarzanie dziedzictwa przyrodniczego", jak również zostało wpisane do Rejestru Stowarzyszeń KRS 5 października 2001 r., a więc prowadzi działalność statutową w zakresie ochrony środowiska minimum 12 miesięcy przed wszczęciem postępowania. Zdaniem Stowarzyszenia powyższe cele statutowe umożliwiają udział organizacji w powyższym postępowaniu.
RDOŚ postanowieniem z [...] lipca 2023 r., znak: [...], na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w prowadzonym postępowaniu. Odmowę uargumentował tym, że Stowarzyszenie w złożonym wniosku nie wykazało istnienia interesu społecznego, który przemawiałby za dopuszczeniem go do udziału w tym postępowaniu. Stowarzyszenie nie określiło w czym upatruje zagrożenie ze strony planowanego przedsięwzięcia oraz na które komponenty środowiska mogłoby ono szkodliwie wpłynąć - a zatem - zdaniem organu - nie przytoczyło żadnych okoliczności konkretyzujących interes społeczny w omawianej sprawie. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że w sytuacji gdy dla wnioskowanej inwestycji, zaliczonej do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, nie został nałożony obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a zatem postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych warunkowanych przebiega bez udziału społeczeństwa, nie ma zastosowania art. 44 u.o.o.ś.
W reakcji na powyższe Stowarzyszenie wniosło zażalenie 21 lipca 2023 r.
Wcześniej, bo [...] lipca 2023 r. RDOŚ wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znak: [...], stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla cytowanego na wstępie przedsięwzięcia. 15 sierpnia 2023 r. Stowarzyszenie złożyło odwołanie od ww. decyzji RDOŚ. GDOŚ postanowieniem z [...] listopada 2023 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania.
GDOŚ postanowieniem z 13 listopada 2023 r. wskazanym na wstępie uchylił postanowienie RDOŚ z [...] lipca 2023 r. odmawiające dopuszczenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w kwestii dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania w całości.
Organ odwoławczy podkreślił, że na dzień wydania postanowienia organu pierwszej instancji ([...] lipca 2023 r.), postępowanie w sprawie głównej, tj. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, pozostawało w toku. Jednak [...] lipca 2023 r. RDOŚ wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla cytowanego na wstępie przedsięwzięcia. Decyzja ta została doręczona inwestorowi w dniu 27 lipca 2023 r., natomiast pozostałym stronom postępowania w trybie art. 49 k.p.a. (w związku z art. 74 ust. 3 u.o.o.ś.) poprzez publiczne ogłoszenie zawiadomieniem z 14 lipca 2023 r., udostępnionym w Biuletynie Informacji Publicznej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w P. [...] lipca 2023 r.
Organ wskazał, że dopiero z chwilą doręczenia Stowarzyszeniu ewentualnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu, organizacja uzyskałaby prawa strony, w myśl art. 31 § 3 k.p.a., a w tym prawo wniesienia odwołania. Stowarzyszenie nie zostało jednak dopuszczone do udziału w postępowaniu, a że jako jedyne złożyło odwołanie od decyzji RDOŚ z [...] lipca 2023 r., to jego odwołane nie zainicjowało skutecznie postępowania odwoławczego przed organem drugiej instancji.
Wobec powyższego, w ocenie GDOŚ, nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki warunkujące dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 k.p.a., a jego żądanie uznał za bezprzedmiotowe uwzględniając stan prawny i faktyczny istniejący w dacie orzekania. Decyzja stała się ostateczna. W sytuacji określonej w art. 138 § 1 pkt 2 in fme k.p.a. organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie umarza postępowanie pierwszej instancji.
Organ zwrócił też uwagę, że nie przychyla się do stanowiska prezentowanego częściowo w orzecznictwie, jakoby uprawnienie organizacji społecznej nie wygasało na skutek wydania decyzji kończącej to postępowanie nawet wówczas, gdy nabyła ona cechę formalnej ostateczności wobec niewniesienia odwołania i wniosek ten nadal podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a w razie jego pozytywnego załatwienia decyzja ta traci powyższą cechę i podlega doręczeniu tej organizacji stosownie do art. 109 § 1 w związku z art. 31 § 3 k.p.a. GDOŚ wskazał, że pogląd powyższy godzi w zasadę ostateczności decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 k.p.a. i zasadę pewności prawa, stanowiące fundament praworządnego państwa prawa.
Końcowo organ podniósł, że swoje stanowisko opiera na poglądach NSA wyrażonych w wyroku z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 265/18 oraz wyroku z 27 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 561/22.
[...] w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 138 § 1 pkt 2, w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 31 § 1 i 2 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania o dopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu, pomimo że postępowanie odwoławcze, jak i pierwszej instancji nie stało się bezprzedmiotowe w wyniku złożenia przez skarżącego wniosku o dopuszczenie do postępowania przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.
Wobec powyższego wniesiono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz w myśl art. 200 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu [...] zwróciło uwagę, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu i jednocześnie wskazuje, że w orzecznictwie przeważa pogląd przeciwny, zgodnie z którym w sytuacji złożenia przez organizację społeczną wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. uprawnienie tej organizacji do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.) nie wygasa wskutek wydania decyzji kończącej to postępowanie nawet wówczas, gdy nabyła ona cechę formalnej ostateczności wobec niewniesienia odwołania. Wniosek ten nadal podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a w razie pozytywnego jego załatwienia decyzja ta traci powyższą cechę i podlega doręczeniu tej organizacji stosownie do art. 109 § 1 w zw. z art. 31 § 3 k.p.a. Skarżący powołał wyroki NSA i WSA na poparcie powyższych twierdzeń. Zdaniem Strony powyższa linia orzecznicza ustanawia słuszną zasadę odpowiednich gwarancji procesowych dla strony, która zgłosiła swój udział w sprawie w czasie właściwym, tj. przed zakończeniem postępowania. Nierozpatrzenie wniosku w sprawie dopuszczenia organizacji do udziału przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie łub wydanie postanowienia odmownego, a następnie wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie bez oczekiwania na uprawomocnienie się tego postanowienia, czyniłoby bowiem iluzorycznym uprawnienia organizacji społecznej określone w art. 31 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2023, poz. 1634; dalej: p.p.s.a.). Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Z akt sprawy wynika, że 4 lipca 2023 r. Stowarzyszenie wystąpiło do RDOŚ w P., wskazując jako podstawę prawną swojego żądania art. 44 u.o.o.ś., lub alternatywnie, w zależności od przepisów mających zastosowanie w sprawie, art. 31 k.p.a., o dopuszczenie do udziału na prawach strony w omawianym postępowaniu. RDOŚ postanowieniem z [...] lipca 2023 r., na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w prowadzonym postępowaniu. Odmowę uargumentował tym, że Stowarzyszenie w złożonym wniosku nie wykazało istnienia interesu społecznego, który przemawiałby za dopuszczeniem go do udziału w tym postępowaniu. Wskazał też, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych warunkowanych przebiega bez udziału społeczeństwa, a zatem nie ma zastosowania art. 44 u.o.o.ś. GDOŚ zaskarżonym postanowieniem uchylił ww. postanowienie RDOŚ w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w kwestii dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania w całości.
Sąd w składzie orzekającym, dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 31 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.) mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkowało koniecznością jego uchylenia.
Sąd przychyla się do stanowiska [...] wyrażonego w skardze i podziela stanowisko wyrażone w powołanych przez Stronę orzecznictwie.
W okolicznościach tej sprawy należy zatem wskazać, że organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Z uwagi na brak wskazania w tym przepisie podstaw umorzenia postępowania odwoławczego, należy przy jego wykładni posługiwać się art. 105 k.p.a., a więc regulacją ustalającą przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. O umorzeniu postępowania odwoławczego można mówić jedynie wówczas gdy stało się ono bezprzedmiotowe w całości lub w części. O bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego zasadniczo świadczyć będą dwie okoliczności - cofnięcie odwołania lub ustalenie, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania administracyjnego. Jedynie te okoliczności będą uprawniały organ odwoławczy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Decyzja wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. kończy bez merytorycznego rozstrzygnięcia etap postępowania kontrolnego a tym samym decyzja organu pierwszej instancji staje się ostateczna (o ile oczywiście nie wniesiono skargi do sądu administracyjnego).
Sąd w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, że postępowanie wywołane wnioskiem [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, ponieważ decyzja RDOŚ z [...] lipca 2023 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie [...]" jest ostateczna i nie toczy się postępowanie administracyjne.
Bezsporne jest i co wynika z akt sprawy, że [...] wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie wydania decyzji środowiskowej wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2023 r., czyli przed wydaniem decyzji przez RDOŚ ww. przedmiocie, co miało miejsce w dniu [...] lipca 2023 r., a zatem w toku postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym uznać należy, że [...], które powołując się na swoje cele statutowe, zgłosiło w niniejszej sprawie chęć uczestniczenia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa, służyło prawo rozważenia jego uczestniczenia w nim na prawach strony, a tym samym przysługiwało również skutecznie zażalenie na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu.
Wskazać również należy, że zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) decyzje, od których nie przysługuje odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc decyzje ostateczne nie mogą być wzruszane dowolnie, lecz tylko w przypadkach i trybie określonym przez k.p.a. Ich trwałość polega więc na ograniczeniu możliwości ich wzruszania i nie jest równoznaczna z ich niezmienialnością. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji stosunków prawnych i stanowi jedno z kardynalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. Można wskazać, że wydanie postanowienia o przywróceniu uchybionego terminu do wniesienia odwołania, które ma charakter konstytutywny, czyni decyzję na powrót decyzją nieostateczną (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 835/16, opubl. w Lex nr 2503884). Ewentualne uwzględnienie tego wniosku i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rodzi ten skutek, że zaskarżona spóźnionym odwołaniem decyzja traci walor ostateczności z mocą wsteczną, a sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzyganiu w postępowaniu odwoławczym (zob. wyrok NSA z 20 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 690/12 oraz wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1639/16).
Nie można uznać, że wygasło uprawnienie organizacji społecznej z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. do domagania się dopuszczenia do udziału w postępowaniu, gdy wniosek został złożony w toku postępowania, a wnioskodawca nie miał procesowego wpływu na prawomocne rozstrzygnięcie jego wniosku przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie i decyzji tej nie mógł zaskarżyć przed prawomocnym rozstrzygnięciem wniosku, a uznanie wniosku za bezprzedmiotowy uniemożliwia organizacji społecznej z tego tylko powodu skuteczne podejmowanie jakichkolwiek czynności procesowych zmierzających do zweryfikowania decyzji. (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1388/07). W innym zaś wyroku NSA stwierdził: "W sytuacji złożenia przez organizację społeczną wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., uprawnienie tej organizacji do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.) nie wygasa wskutek wydania decyzji kończącej to postępowanie nawet wówczas, gdy nabyła ona cechę formalnej ostateczności wobec niewniesienia odwołania. Wniosek ten nadal podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a w razie pozytywnego jego załatwienia decyzja ta traci powyższą cechę i podlega doręczeniu tej organizacji stosownie do art. 109 § 1 w zw. z art. 31 § 3 k.p.a.". (wyrok NSA z 25 października 2013 r., II OSK 1217/12). W tym miejscu dodać należy, że [...] wniosło odwołanie od decyzji RDOŚ z [...] lipca 2023 r., a GDOŚ stwierdził niedopuszczalność tego odwołania. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 maja 2024 r., IV SA/Wa 433/24., który przyjął, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w okolicznościach sprawy jest przedwczesne.
Przykładowo można także wskazać, że w orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia tego stowarzyszenia do udziału w sprawie wymagającej udziału społeczeństwa organ ten powinien wstrzymać się z wydaniem decyzji środowiskowej do czasu nabycia ostateczności tego postanowienia. W konsekwencji postępowanie dotyczące dopuszczenia organizacji do udziału w niniejszej sprawie, a w szczególności postępowanie zażaleniowe nie stało się bezprzedmiotowe na skutek wydania decyzji środowiskowej, gdyż prowadziłoby to w istocie do pozbawienia w przypadku tegoż [...] realnego znaczenia przepisu art. 44 ust. 1 u.u.i.ś., zgodnie z którym organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania (wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r. II OSK 343/18, co prawda sprawa dot. rozstrzygnięcia, w którym wymagany był udział społeczeństwa, ale zasada jest podobna).
Dlatego też, wbrew twierdzeniom GDOŚ, w rozpoznawanej sprawie, brak było podstaw do przyjęcia, iż merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, spowodowało bezprzedmiotowość, złożonego jeszcze przed wydaniem tej decyzji, wniosku [...] o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu, co mogłoby uzasadniać umorzenie postępowania.
W okolicznościach sprawy podkreślić jeszcze raz należy, że [...] nie złożyło wniosku po zakończeniu postępowania, tylko w trakcie. Wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie został złożony przez skarżącego na etapie postępowania przed organem I instancji.
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż w takim stanie rzeczy nie można uznać, że wygasło uprawnienie [...] z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. do domagania się dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Wniosek ten został złożony w toku postępowania, wnioskodawca nie miał procesowego wpływu na prawomocne rozstrzygnięcie jego wniosku przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie.
Zdaniem Sądu zasadnie podnosi strona skarżąca, że uznanie, że postępowanie w sprawie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu staje się bezprzedmiotowe z chwilą ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie mimo, że wniosek w tym zakresie złożony został przed zakończeniem tego postępowania prowadziłoby w istocie do pozbawienia przepisu art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. realnego znaczenia. Nierozpatrzenie takiego wniosku przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie lub wydanie postanowienia odmownego, a następnie wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie bez oczekiwania na uprawomocnienie się tego postanowienia, czyniłoby bowiem iluzorycznym uprawnienia organizacji społecznej określone w art. 31 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie zobowiązany do rozpatrzenia merytorycznego zażalenia skarżącego [...].
W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga okazała się zasadna i z tych względów, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (wpis, wynagrodzenie pełnomocnika, opłata kancelaryjna).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI