IV SA/WA 413/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Burmistrza na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, utrzymującą w mocy wpis do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi.
Skarżący Burmistrz kwestionował decyzję o wpisie do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi dla działki należącej do gminy. Sąd uznał, że wpis ma charakter związany i nie wymaga dowodzenia pewności zanieczyszczenia, a jedynie jego potencjalnego wystąpienia na podstawie analizy dostępnych informacji, w tym działalności historycznej fabryki paliw syntetycznych. Zarzuty dotyczące naruszenia procedury i braku wyjaśnienia stanu faktycznego uznano za chybione.
Sprawa dotyczyła skargi Burmistrza na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), która utrzymała w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) o wpisie do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi dla konkretnej działki. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA dotyczących czynnego udziału strony, wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błędną interpretację przepisów Prawa ochrony środowiska (P.o.ś.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podkreślając, że wpis do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń ma charakter związany. Oznacza to, że organ jest zobowiązany do dokonania wpisu, gdy tylko poweźmie informację o potencjalnym zanieczyszczeniu, wynikającą z określonych źródeł, takich jak wykazy sporządzane przez starostę. Sąd wyjaśnił, że pojęcie "potencjalne historyczne zanieczyszczenie" nie wymaga pewności co do wystąpienia zanieczyszczenia, a jedynie jego prawdopodobieństwa, opartego na analizie działalności historycznej (np. fabryki paliw syntetycznych działającej przed 30 kwietnia 2007 r.) i dostępnych informacjach. Sąd uznał, że wykaz sporządzony przez starostę spełniał wymogi formalne, a organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, wskazując fabrykę jako najbardziej prawdopodobne źródło zanieczyszczenia. Zarzuty dotyczące naruszenia KPA uznano za chybione, wskazując, że strona miała możliwość wypowiedzenia się, a związany charakter decyzji ograniczał pole manewru organu w kwestii interesu strony. Sąd podkreślił również, że przepis art. 7a KPA nie miał zastosowania, gdyż treść normy prawnej nie budziła wątpliwości, a decyzja nie nakładała na skarżącego obowiązku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Wpis ma charakter związany. Organ jest zobowiązany do dokonania wpisu, gdy tylko poweźmie informację o potencjalnym zanieczyszczeniu wynikającą z określonych źródeł.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa ochrony środowiska nie przewidują swobody organu w tym zakresie. Wystarczy ustalenie działalności mogącej z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie przed 30 kwietnia 2007 r. oraz analiza dostępnych informacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.o.ś. art. 101c § ust. 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Regionalny dyrektor ochrony środowiska, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi, dokonuje do rejestru wpisu o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania odpowiedniego wykazu, aktualizacji wykazu lub zgłoszenia.
Pomocnicze
P.o.ś. art. 101d § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa przesłanki identyfikacji potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez starostę: działalność mogąca z dużym prawdopodobieństwem powodować zanieczyszczenie przed 30.04.2007 r., lista spodziewanych substancji, analiza dostępnych informacji, a w razie potrzeby badania.
P.o.ś. art. 101c § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prowadzi rejestr historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, gromadząc informacje o potencjalnych i stwierdzonych zanieczyszczeniach.
P.o.ś. art. 101c § ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Wpis do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi następuje, jeżeli badania potwierdziły historyczne zanieczyszczenie.
P.o.ś. art. 101f § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Dotyczy kompetencji RDOŚ do nałożenia obowiązku wykonania badań zanieczyszczenia gleby i ziemi.
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony w określonych sytuacjach.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. § załącznik 2
Wykaz rodzajów działalności mogących z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi wraz z przykładowymi zanieczyszczeniami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń ma charakter związany. Nie jest wymagane udowodnienie pewności zanieczyszczenia, wystarczy jego potencjalne wystąpienie. Wykaz starosty spełniał wymogi formalne. Organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, wskazując fabrykę paliw jako prawdopodobne źródło zanieczyszczenia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 10 KPA (ograniczenie możliwości wypowiedzenia się). Naruszenie art. 7 i 77 KPA (niepodjęcie czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego). Błędna interpretacja art. 101f ust. 1 P.o.ś. Niezastosowanie art. 7a KPA.
Godne uwagi sformułowania
"potencjalne historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi" nie musi mieć charakteru pewnego i jednoznacznie potwierdzonego, niemniej jednak muszą istnieć źródła informacji, z których będzie wynikać, że takie zanieczyszczenie z uwagi na określone uwarunkowania faktyczne przynajmniej mogło wystąpić. Ustawodawca nie przewidział zatem w tym zakresie swobody organu, jeśli tylko zostały ujawnione takie informacje, z których wynika, że na określonym terenie tego rodzaju zanieczyszczenie hipotetycznie mogło wystąpić. Zarzuty Skarżącego sprowadzają się do gołosłownej polemiki z prawidłowymi ustaleniami organów administracji.
Skład orzekający
Aleksandra Westra
sędzia
Joanna Borkowska
sędzia
Wojciech Rowiński
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wpisu do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi oraz charakteru tego wpisu (związany vs. uznaniowy)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania związanego z rejestrem zanieczyszczeń, nie stanowi ogólnej wykładni przepisów o odpowiedzialności za zanieczyszczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – rejestrowania potencjalnych zanieczyszczeń, co ma znaczenie dla przyszłego zarządzania gruntami i odpowiedzialności. Wyjaśnia, kiedy wpis jest obowiązkowy.
“Kiedy wpis do rejestru zanieczyszczeń ziemi jest obowiązkowy? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 413/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-08-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-02-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Aleksandra Westra. Joanna Borkowska Wojciech Rowiński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III OSK 3918/21 - Wyrok NSA z 2024-06-26 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant st. ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Burmistrza [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie dokonania wpisu o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi na terenie działki oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., znak [...] (dalej "decyzja z [...] grudnia 2019 r."), Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej "GDOŚ") utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej "RDOŚ") decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] (dalej "decyzja z [...] czerwca 2019 r."), w sprawie dokonaniu wpisu do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi, w odniesieniu do działki o nr ewid. [...]obręb [...] miasta [...], należącej do Gminy [...], ul. [...],[...]. Stan sprawy, w świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przedstawiał się następująco: Pismem z dnia 5 października 2018 r. Starosta [...] przedłożył Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] wykaz potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi dla powiatu [...]. Pismami z dnia 3 grudnia 2018 r. , dnia 21 marca 2019 r. , i 8 maja 2019 r. Starosta [...] uzupełnił powyższy wykaz, zawierający m. n. informację o zanieczyszczeniu działki nr ewid. [...], obręb [...]miasta [...] substancjami ropopochodnymi (benzyny, oleje, węglowodory aromatyczne (suma BTEX) oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. RDOŚ w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. dokonał wpisu do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi na terenie działki nr ewid. [...] obręb [...] miasta [...], należącej do Gminy [...], ul [...],[...]. Po złożeniu odwołania przez Burmistrza [...] (dalej "Skarżący) "decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. GDOŚ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć był art. 101c ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 z późn. zm. - dalej "P.o.ś."). Zgodnie z ww. przepisem, regionalny dyrektor ochrony środowiska, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi, dokonuje do rejestru wpisu o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi, nie później niż w termie 6 miesięcy od dnia otrzymania odpowiednio: 1) wykazu, o którym mowa w art. 101 d ust. 6; 2) aktualizacji wykazu o której mowa w art. 101d ust. 8 3) zgłoszenia, o którym mowa w art. 101e ust. 1. GDOŚ podkreślił, że decyzja nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że organ administracji, który poweźmie informację o występowaniu na danym terenie potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi, wynikającą choćby z jednego spośród źródeł wymienionych w pkt. 1-3 tego przepisu, jest zobowiązany do dokonania wpisu w stosownym rejestrze. Przy czym należy zauważyć, że organy dokonujące wpisu dokonują weryfikacji dokonanej identyfikacji przez organ sporządzający wykaz potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi. Ustawodawca nie przewidział zatem w tym zakresie swobody organu, jeśli tylko zostały ujawnione takie informacje, z których wynika, że na określonym terenie tego rodzaju zanieczyszczenie potencjalnie mogło wystąpić. Należy wskazać, że uzyskanie takiej informacji przez organy ochrony środowiska o możliwym występowaniu na określonym terenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz odnotowanie tego w odpowiednim rejestrze pozwala docelowo zbadać w przyszłości, czy faktycznie takie zanieczyszczenie miało miejsce. Ponadto potencjalne historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi nie musi mieć charakteru pewnego i jednoznacznie potwierdzonego, niemniej jednak muszą istnieć źródła informacji, z których będzie wynikać, że takie zanieczyszczenie z uwagi na określone uwarunkowania mogło wystąpić. Wyrazem tego jest treść art. 101d ust. 1, pkt 1, w którym ustawodawca jednoznacznie określił, że tego rodzaju podstawowym uwarunkowaniem jest ustalenie, że na danym terenie prowadzona była działalność mogąca z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, wskazując jednocześnie aspekt czasowy w ten sposób, że taka działalność musiała być prowadzona na tym terenie przed 30 kwietnia 2007 r. O braku konieczności dowiedzenia występowania zanieczyszczenia świadczy także art. 101d ust. 1, pkt 2, który nie stanowi o liście stwierdzonych substancji powodujących ryzyko, a jedynie o liście substancji spodziewanych ze względu na prowadzoną na danym terenie działalność. GDOŚ dodał, że identyfikacja potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, zgodnie z pkt 3 przywołanego wyżej przepisu P.o.ś., ma być co do zasady prowadzona przez starostę w oparciu o analizę wszelkich dostępnych informacji na temat zagrożenia zanieczyszczeniem gleby lub ziemi, a tylko w razie potrzeby wykonuje się pierwszy etap badań w tym zakresie, dokonywanych przez uprawnione laboratorium (pkt 4). Odnosząc się do zarzutu Skarżącego dotyczącego naruszenia art. 77 § 1 k.p.a poprzez pominiecie drugiej prawdopodobnej przyczyny powstania zanieczyszczenia na terenie działki o nr ewid. [...] obręb [...] miasta [...], tj. nielegalnego porzucenia odpadów ropopochodnych do [...] na terenie działki o nr ewid. [...] w miejscu przy wiadukcie (w pobliżu działki o nr ewid. [...]), GDOŚ wskazał, że oparł się na opracowaniu pn." Ocena stanu środowiska wodno-gruntowego rejonu kanału rzeki [...],[...], Powiat [...], Województwo [...]" wykonane przez [...]Sp. z o.o. [...], maj 2015. W opracowaniu tym nie stwierdzono zanieczyszczeń powierzchni ziemi i wód gruntowych w próbkach gruntu oraz w próbkach wody pobranych w dniach 3-5 marca oraz 24 marca 2015 r. na terenie działki o nr ewid. [...]oraz o nr ewid. [...]. Jak wynika z ww. opracowania w 2013 r. firma [...]Sp. z o.o. wykonała pracę mającą na celu ograniczenie zanieczyszczenia w wodach kanału [...]. Zebrano utrzymujący się na zwierciadle wody film olejowy (łącznie 0,91 tony odpadu o kodzie 16 03 05*). Oczyszczono także brzegi kanału wywożąc 2,25 tony zanieczyszczonej ziemi (kod odpadu 17 05 03*). GDOŚ stwierdził, że zestawiając ze sobą rok 2013, w którym miały miejsce prace ograniczające zanieczyszczenie oraz wyniki badań z 2015 r. zawarte w przedmiotowym opracowaniu, że woda napływająca z kanalizacji deszczowej dawnej wytwórni paliw syntetycznych [...], wzruszanie osadów dennych oraz wahania stanu wody w kanale [...] powoduje dalsze zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego na przedmiotowym obszarze. W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego wydaje się mało prawdopodobna sytuacja przedstawiona przez Skarżącego, ż domniemane porzucenie odpadów na terenie dziatek o nr ewid. [...] oraz o nr ewid. [...] są przyczyną zanieczyszczenia działki o nr. ewid. [...]. Tym samym skoro na wyżej wymienionych działkach nie stwierdzono zanieczyszczenia powierzchni ziemi i wód gruntowych to zdaniem Organu II instancji bezzasadnym było występowanie do organów ochrony środowiska o przekazanie dokumentów, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. GDOŚ dodał, że Skarżący nie przedstawił dowodów mających istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie organu odwoławczego pisma Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" z dnia 6 czerwca oraz 15 lipca 2014 r. oraz domniemanie Skarżącego o porzuceniu odpadów ropopochodnych do [...] bez przedstawienia stosownych dowodów w postaci zdjęć, wyników badań jest wyłącznie polemiką z ustaleniami organu. Jak wynika z akt postępowania Strona była zawiadamiana o możliwości składania uwag i wniosków na każdym etapie postępowania administracyjnego. GDOŚ podkreślił, że strona postępowania nie jest zwolniona od czynnego udziału w postępowaniu. Podsumowując GDOŚ stwierdził, że źródłem zanieczyszczeń wykrytych w wodzie kanału [...] i w jego osadach dennych są wody deszczowe napływające z systemu kanalizacji dawnej wytwórni paliw syntetycznych [...]. Substancje stwierdzone na przedmiotowym terenie zostały w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz. U. z 2016 r. poz. 1359), w załączniku 2 do tego rozporządzenia wymienione rodzaje działalności mogących z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, wraz ze wskazaniem przykładowych dla tych działalności zanieczyszczeń. Wśród nich wymieniono instalacje do zgazowania lub upłynniania węgla, dla których jako przykładowe zanieczyszczenia wymieniono m.in. benzyny i oleje (suma węglowodorów C6-C12, składników frakcji benzyn, suma węglowodorów C12-C35, składników frakcji oleju), węglowodory aromatyczne (benzen, etylobenzen, toluen, ksyleny) oraz fenol jako pozostałe zanieczyszczenia. W przedmiotowym postępowaniu chodzi o ustalenie działalności mogącej z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, która była prowadzona na danym terenie przed dniem 30 kwietnia 2007 r., ustalenie listy substancji powodujących ryzyko, których wystąpienie w glebie lub ziemi jest spodziewane ze względu na działalność, o której mowa oraz analizę dostępnych informacji na temat zagrożenia zanieczyszczeniem gleby lub ziemi. Wobec czego [...] fabryka syntetycznych paliw płynnych [...] działająca w latach [...] mogła spowodować ww. zanieczyszczenia. Ponadto jak wskazuje opracowanie pn." Ocena stanu środowiska wodno-gruntowego rejonu kanału rzeki [...],[...], Powiat [...], Województwo [...]" wykonane przez [...]Sp. z o.o. [...], maj 2015 na powierzchni wody od wielu lat okresowo pojawia się warstwa opalizująca w świetle dziennym, sugerując zanieczyszczenie wód substancjami o naturze węglowodorów ropopochodnych mających charakter potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi. W skardze na decyzje GDOŚ z [...] grudnia 2019r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy: 1. naruszenie art. 10 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z uwagi na ograniczenie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, 2. naruszenie art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, który pozwoliłby na ustalenie wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy, 3. błędnej interpretacji w przedmiotowym postępowaniu przepisu prawa określonego w art. 101 f ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, 4. nie zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] art. 7a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty okazały się chybione. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Głównego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. o dokonaniu wpisu do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi, w odniesieniu do działki o nr ewid. [...]obręb [...] miasta [...], należącej do Gminy [...], ul. [...],[...][...]. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć był art. 101c ust. 3 P.o.ś. Zgodnie z ww. przepisem, regionalny dyrektor ochrony środowiska, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi, dokonuje do rejestru wpisu o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania odpowiednio: 1) wykazu, o którym mowa w art. 101d ust. 6; 2) aktualizacji wykazu, o której mowa w art. 101d ust. 8; 3) zgłoszenia, o którym mowa w art.101e ust. 1. Przepis ten nie został oparty o konstrukcję uznania administracyjnego, co oznacza, że organ administracji, który poweźmie informację o występowaniu na danym terenie potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi, wynikającą choćby z jednego spośród źródeł wymienionych w pkt 1-3 tego przepisu, jest zobowiązany do dokonania wpisu w stosownym rejestrze. Ustawodawca nie przewidział zatem w tym zakresie swobody organu, jeśli tylko zostały ujawnione takie informacje, z których wynika, że na określonym terenie tego rodzaju zanieczyszczenie hipotetycznie mogło wystąpić. Obowiązek dokonania takiego wpisu należy wiązać m.in. z treścią art. 101 pkt 3 P.o.ś., z którego wynika, że ochrona powierzchni ziemi polega m.in. na zapobieganiu zanieczyszczenia substancjami powodującymi ryzyko oraz na remediacji. Uzyskanie bowiem stosownej informacji przez organy ochrony środowiska o możliwym występowaniu na określonym terenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi oraz odnotowanie tego w odpowiednim rejestrze pozwala docelowo zbadać w przyszłości, czy faktycznie takie zanieczyszczenie miało miejsce, jakie potencjalnie skutki wywołało w środowisku, a w konsekwencji umożliwia również podjęcie niezbędnych kroków w celu identyfikacji działań niezbędnych do ewentualnego usunięcia stwierdzonego zanieczyszczenia oraz skutków jego oddziaływania. Należy podkreślić, że stosowny rejestr historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, w myśl art. 101c ust. 1 P.o.ś., prowadzi Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, przy czym w rejestrze tym, zgodnie z pkt 1 ww. przepisu - w zakresie zanieczyszczeń powierzchni ziemi - gromadzi się dwojakiego rodzaju informacje, tj. po pierwsze, o potencjalnych historycznych zanieczyszczeniach, oraz - po drugie - o historycznych zanieczyszczeniach, przy czym w obu przypadkach informacje te uwzględniają: charakterystykę zanieczyszczeń, miejsce i czas ich wystąpienia oraz aktualny status terenu, na którym one występują. Przepisy P.o.ś. oraz przepisy wydanych na podstawie zawartych w niej upoważnień rozporządzeń nie określają precyzyjnie, w jaki sposób należy identyfikować różnicę między stwierdzeniem potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi a historycznym zanieczyszczeniem powierzchni ziemi, niemniej jednak - w ocenie Sądu - różnice te daje się wywieźć z zasad logiki, szerszego kontekstu przepisów P.o.ś. oraz i ich analizy językowej. Podstawowym przepisem charakteryzującym istotę potencjalnego zanieczyszczenia powierzchni ziemi jest art. 101d p.o.ś., określający powinności starosty co do identyfikacji takiego zanieczyszczenia. W świetle zawartych w nim postanowień (ust. 1), ww. organ dokonuje takiej identyfikacji w oparciu o łączne wystąpienie czterech przesłanek, tj. 1) ustalenie działalności mogącej z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, która była prowadzona na danym terenie przed dniem 30 kwietnia 2007 r.; 2) ustalenie listy substancji powodujących ryzyko, których wystąpienie w glebie lub ziemi jest spodziewane ze względu na działalność, o której mowa w pkt 1; 3) analizę dostępnych informacji na temat zagrożenia zanieczyszczeniem gleby lub ziemi; 4) w razie potrzeby - wykonanie pierwszego etapu badań zanieczyszczenia gleby i ziemi przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a. Jednocześnie identyfikacji potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi nie dokonuje się na terenach, na których jest prowadzona działalność, której głównym celem jest obronność i bezpieczeństwo państwa lub bezpieczeństwo międzynarodowe. W tym miejscu należy zauważyć, że ustawodawca posługując się zwrotem "potencjalne historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi" zawarł w tym sformułowaniu swoistą charakterystykę tego zanieczyszczenia. Biorąc pod uwagę językowe znaczenie słowa "potencjalne", które oznacza jedynie możliwość (przypuszczalność) wystąpienia lub pojawienia się czegoś w określonych warunkach (Słownik wyrazów obcych PWN z przykładami i poradami, Warszawa 2009, s. 735), należy stwierdzić, iż zanieczyszczenie powierzchni ziemi, stanowiące przedmiot ww. przepisu prawa, a którego dotyczyło zaskarżone rozstrzygnięcie, nie musi mieć charakteru pewnego i jednoznacznie potwierdzonego, niemniej jednak muszą istnieć źródła informacji, z których będzie wynikać, że takie zanieczyszczenie z uwagi na określone uwarunkowania faktyczne przynajmniej mogło wystąpić. Wyrazem tego jest zresztą treść powołanego wyżej pkt-u 1 art. 101d ust. 1 p.o.ś., w którym ustawodawca wyraźnie i jednoznacznie określił, że tego rodzaju podstawowym uwarunkowaniem jest ustalenie, że na danym terenie prowadzona była działalność mogąca z dużym prawdopodobieństwem (nie z pewnością) powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, wskazując jednocześnie aspekt czasowy w ten sposób, że taka działalność musiała być prowadzona na tym terenie przed 30 kwietnia 2007 r. O braku konieczności dowodzenia występowania zanieczyszczenia świadczy także pkt 2 cytowanego art. 101d ust. 1 p.o.ś., który nie stanowi o liście stwierdzonych substancji powodujących ryzyko, a jedynie o liście substancji spodziewanych ze względu na wcześniej wspomnianą, prowadzoną na danym terenie działalność. Należy dodać, że identyfikacja potencjalnych zanieczyszczeń, zgodnie z punktem 3, ma być co do zasady prowadzona przez starostę w oparciu o analizę wszelkich dostępnych informacji na temat zagrożenia zanieczyszczeniem gleby lub ziemi, a tylko w razie potrzeby wykonuje się pierwszy etap badań w tym zakresie, dokonywanych przez uprawnione laboratorium (pkt 4), z czego również należy wywodzić, że ustawodawca na etapie identyfikacji potencjalnego zanieczyszczenia oczekuje jedynie wykazania, na podstawie różnego rodzaju źródeł, możliwości wystąpienia w określonych uwarunkowaniach faktycznych i terminowych zanieczyszczenia gleby lub ziemi, natomiast nie uzależnia tego od pozyskania informacji, które dawałyby pewność co do jego rzeczywistego wystąpienia. Jest to rozwiązanie logiczne, skoro ustawodawca jednocześnie różnicuje rejestr pod względem umieszczanych w nim informacji na rejestr:1) potencjalnych historycznych zanieczyszczeń i 2) historycznych zanieczyszczeń, w którym niejako a contrario do pierwszego z wymienionych, zamieszcza się dane potwierdzone odpowiednimi badaniami, co wynika wprost z art.101c ust. 6 pkt 2 p.o.ś., który stanowi właśnie o dokonaniu wpisu do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, jeżeli na terenie przeprowadzono badania, o których mowa w art. 101f ust. 1 lub 101g ust. 1, które potwierdzają historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Pogląd o konieczności uprawdopodobnienia, a nie ustalenia ponad wszelką wątpliwość, tego, że zanieczyszczenie powierzchni ziemi powstało na skutek działalności prowadzonej na danym terenie przed 30 kwietnia 2007 r., znajduje aprobatę w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2019 r., IV SA/Wa 2034/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2019 r., IV SA/Wa 1955/19). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy podkreślić, że dotyczyła ona dokonania przez RDOŚ wpisu do rejestru potencjalnych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, co obligowało organ przede wszystkim do działania w oparciu o jedno ze wspomnianych wcześniej źródeł informacji, o których mowa w art. 101c ust. 3 p.o.ś. Jak wynika z akt sprawy źródłem tym w rozpatrywanym przypadku był sporządzony przez Starostę [...] wykaz przesłany RDOŚ w [...] zawierający wymagane art. 101d p.o.ś. informacje identyfikujące potencjalne historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Wykaz ten wskazywał bowiem teren potencjalnego zanieczyszczenia, tj. działkę należącą do Skarżącego i określał działalność, która mogła spowodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi tj. [...] fabryka syntetycznych paliw płynnych [...] działająca w latach [...], a zatem działalność prowadzoną na danym terenie przed dniem 30 kwietnia 2007 r. W przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki dokonania wpisu do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 i 77 k.p.a poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, który pozwoliłby na ustalenie wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy, były chybione. Ustawodawca wymaga od organu działania, co prawda na podstawie wyraźnie określonym prawem źródeł informacji o potencjalnym zanieczyszczeniu, jednakże źródła te mogą opierać się na danych, które nie muszą potwierdzać tego zanieczyszczenia, a jedynie pozwalają przypuszczać, że istnieje na danym terenie. Oznacza to, że w postępowaniu dotyczącym wpisu do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi - odnosząc to bezpośrednio do oceny wykazu starosty - ogranicza się ona wyłącznie do sprawdzenia przez organ prowadzący postępowanie, czy wykaz ten odpowiada wymaganiom określonym w art. 101d p.o.ś. Sąd, nie będąc związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ocenił, że w powyższym zakresie przedłożony do akt sprawy wykaz odpowiada prawu, a przez to mógł stanowić podstawę wydania decyzji o wpisie do rejestru potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi. Zgromadzony materiał dowodowy należało uznać za wystarczający dla rozpatrzenia sprawy i jej załatwienia, ponadto jego ocena prowadzi Sąd do wniosków o słuszności dokonania takiego wpisu, a zatem nie można mówić o naruszeniu przez organy art. 80 k.p.a., gdyż dokonana w sprawie analiza materiału dowodowego obejmowała całokształt niezbędnych okoliczności i nie była dowolna. W świetle omawianych przepisów P.o.ś. nie mają w szczególności znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podnoszone w uzasadnieniu skarg uwagi o możliwej innej przyczynie powstania zanieczyszczeń. Na marginesie należy jedynie zauważyć, że w przedmiotowej sprawie ustalenie, że potencjalnym źródłem zanieczyszczeń była [...] fabryka syntetycznych paliw płynnych [...] działająca w latach [...], było dokonane z dużym prawdopodobieństwem. Organy oparły się na specjalistycznym opracowaniu pn."Ocena stanu środowiska wodno-gruntowego rejonu kanału rzeki [...],[...], Powiat [...], Województwo [...]" wykonane przez [...]Sp. z o.o. [...], który wskazywał działalność właśnie tej fabryki jako najbardziej prawdopodobne źródło powstania zanieczyszczenia. Opierając się na tym opracowaniu, a także pozostałym materiale dowodowym organy administracji szczegółowo i przekonująco wyjaśniły, dlaczego właśnie źródłem zanieczyszczeń jest ta fabryka, a nie inna przyczyna podana przez Skarżącego. Zarzuty Skarżącego sprowadzają się do gołosłownej polemiki z prawidłowymi ustaleniami organów administracji. Wybiórcza analiza wspomnianego opracowania przez Skarżącego, dodatkowo w oderwaniu od wniosków tego opracowania, a także relacje pracowników Skarżącego dotycząca rzekomego braku zanieczyszczeń przed 2013r., nie podważają w żaden sposób trafności ustaleń organów administracji. Zarzut naruszenia błędnej interpretacji w przedmiotowym postępowaniu przepisu prawa określonego w art. 101 f ust. 1 P.o.ś był chybiony. Przepis ten dotyczy kompetencji regionalny dyrektor ochrony środowiska do nałożenia na władającego powierzchnią ziemi będącego podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązku wykonania badań zanieczyszczenia gleby i ziemi oraz wyznaczenia termin przedłożenia wyników tych badań. Nie było to przedmiotem zaskarżonej decyzji. W sprawie nie naruszono także prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, tj. art. 10 k.p.a. Jak wynika bowiem z akt postępowania strona była zawiadamiana o możliwości o możliwości składania uwag i wniosków na każdym etapie postępowania, natomiast fakt nieuwzględnienia przez organy stanowiska stron jest wyłącznie polemiką z ustaleniami organu, a nie naruszeniem ww. zasady ogólnej postępowania administracyjnego. Ponadto, z uwagi na związany charakter wydawanej w przedmiotowej sprawie decyzji, o czym była już mowa wcześniej, nie było możliwe naruszenie w toku postępowania art. 7 k.p.a. w zakresie nieuwzględnienia przez organ słusznego interesu skarżących. Związany charakter decyzji powoduje bowiem, że w określonych przepisami warunkach organ zobowiązany jest wydać decyzję o określonej treści, nie bacząc na to, czy pozostaje ona w zgodzie z ww. interesem strony. Nietrafny okazał się zarzut również naruszenia art. 7a k.p.a. Zgodnie z art. 7a § 1 kpa jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W przedmiotowej sprawie treść normy nie nastręcza wątpliwości. Nie został także nałożony na skarżącego żaden obowiązek na mocy zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI