IV SA/Wa 400/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2013-10-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
planowanie przestrzennestudium uwarunkowańogrody działkoweinteres prawnyuchwała rady gminynieruchomościzagospodarowanie przestrzenne

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Polskiego Związku Działkowców na uchwałę Rady Gminy dotyczącą studium uwarunkowań przestrzennych, uznając brak interesu prawnego skarżącego.

Polski Związek Działkowców zaskarżył uchwałę Rady Gminy w sprawie studium uwarunkowań przestrzennych, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego i ochrony ogrodów działkowych. Skarżący podnosił, że uchwała nie uwzględniała istniejącego Rodzinnego Ogrodu Działkowego. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał posiadania interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały, ponieważ nie posiadał tytułu prawnego do gruntu, a dotychczasowe umowy użytkowania wygasły.

Sprawa dotyczyła skargi Polskiego Związku Działkowców (PZD) na uchwałę Rady Gminy N. w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, wskazując na nieuwzględnienie w studium istniejącego Rodzinnego Ogrodu Działkowego, który miał być przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową. PZD podnosił, że ogrody działkowe podlegają szczególnej ochronie i powinny być uwzględniane w procesie planowania przestrzennego. Rada Gminy argumentowała, że zmiana przeznaczenia terenu nastąpiła na wniosek właściciela (Agencji Mienia Wojskowego) i była zgodna z procedurą planistyczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że skarżący nie posiadał interesu prawnego w jej wniesieniu. Sąd stwierdził, że PZD nie wykazał posiadania tytułu prawnego do gruntu, a dotychczasowe umowy użytkowania wygasły. Analiza stanu prawnego wykazała, że Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości, a Agencja Mienia Wojskowego wykonuje prawa właściciela. Umowy dotyczące tymczasowego użytkowania gruntu pod ogrody działkowe wygasły, a PZD nie legitymował się żadnym aktualnym tytułem prawnym. Sąd podkreślił, że interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego i bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu, a sam fakt faktycznego użytkowania terenu nie stanowi o interesie prawnym. Sąd odwołał się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Polski Związek Działkowców nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia uchwały, ponieważ nie wykazał posiadania tytułu prawnego do gruntu, a dotychczasowe umowy użytkowania wygasły.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego i bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak aktualnego tytułu prawnego do gruntu, mimo faktycznego użytkowania terenu, wyklucza posiadanie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Warunkuje możliwość wniesienia skargi na uchwałę rady gminy przez podmiot, który wykaże naruszenie swojego interesu prawnego lub uprawnienia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.s.g. art. 94 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 10 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 11 § 10

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 11 § 11

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.r.o.d. art. 2

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

u.r.o.d. art. 7

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

u.r.o.d. art. 8

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Nie stanowi o obowiązku przeznaczenia odpowiednich gruntów pod ogrody działkowe; użyty zwrot 'powinny uwzględniać' nie oznacza obowiązku.

u.r.o.d. art. 10 § 1

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem TK sygn. akt K 8/10.

u.r.o.d. art. 39

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

PZD zachowywał prawa i obowiązki wynikające z użytkowania lub wieczystego użytkowania istniejące w dacie wejścia w życie ustawy.

u.r.o.d. art. 41

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Uregulowanie dotyczące przekształcenia pracowniczego ogrodu działkowego w ogród stały, mające znaczenie dla wewnętrznej organizacji PZD, nie uzasadnia interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały.

k.c. art. 251

Kodeks cywilny

Przepisy o ochronie własności stosowane odpowiednio do ograniczonych praw rzeczowych, w tym użytkowania. Nie dają podstaw do trwania użytkowania wbrew woli właściciela po wygaśnięciu umowy.

k.c. art. 252

Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 52 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Brak podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego w przypadku oddalenia skargi.

u.a.m.w. art. 19 § 3

Ustawa o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego

u.g.n. art. 6

Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego skarżącego w zaskarżeniu uchwały.

Odrzucone argumenty

Naruszenie zasad sporządzania Studium (art. 10 ust. 1 i 2 u.p.z.p.). Istotne naruszenie trybu sporządzania Studium (art. 11 ust. 10 i 11 u.p.z.p.). Nieuwzględnienie dotychczasowego przeznaczenia gruntu, zagospodarowania i stanu prawnego (art. 10 ust. 1 pkt 1 i 8 u.p.z.p.). Nierozpatrzenie uwag wniesionych do projektu Studium (art. 12 ust. 1 u.p.z.p.). Naruszenie władztwa planistycznego i nieuwzględnienie interesu prawnego PZD (ustawa o ROD). Naruszenie art. 1, 3, 5, 7 i 8 ustawy o ROD. Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 2, 7, 8 ustawy o ROD. Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 15 ust. 1 i 2 pkt 9 u.p.z.p. Naruszenie art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami (brak ujęcia celu publicznego ochrony ROD).

Godne uwagi sformułowania

Skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu tej uchwały, ponieważ nie wywiera ona skutku na jego sferę praw i obowiązków czy uprawnienia. Polski Związek Działkowców nie legitymuje się obecnie żadnym tytułem prawnym do działki. Sam, niezaprzeczony fakt, wykorzystywania części działki na zaspokajanie potrzeb rekreacyjnych działkowców stanowi podstawę do uznania, że mają ono interes faktyczny a nie prawny. Prawo właściciela, chronione art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie, jest jednym z najsilniejszych praw przysługujących obywatelowi a ograniczenie tego prawa dozwolone jest jedynie ustawą.

Skład orzekający

Anna Szymańska

przewodniczący

Anna Falkiewicz-Kluj

sprawozdawca

Agnieszka Łąpieś-Rosińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie przesłanek posiadania interesu prawnego w zaskarżaniu uchwał dotyczących planowania przestrzennego, zwłaszcza w kontekście ochrony terenów zielonych i ogrodów działkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku tytułu prawnego do gruntu przez organizację działkowców i może być odmiennie interpretowane w przypadkach, gdy taki tytuł istnieje lub jest niejasny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy konfliktu między rozwojem urbanistycznym a ochroną terenów zielonych, co jest tematem często pojawiającym się w kontekście planowania przestrzennego. Kluczowe jest tu jednak rozstrzygnięcie proceduralne dotyczące interesu prawnego.

Czy ogródki działkowe są chronione przez prawo? Sąd rozstrzyga o interesie prawnym PZD.

Sektor

nieruchomości

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

IV SA/Wa 400/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Anna Szymańska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 198/14 - Wyrok NSA z 2015-09-30
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant spec. Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców w W. na uchwałę Rady Gminy N. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oddala skargę
Uzasadnienie
Polski Związek Działkowców, dalej Skarżący, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skargę na uchwałę Rady Miasta N. nr [...] z [...] czerwca 2011 r. w sprawie uchwalenia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego, dalej Studium, w odniesieniu do działki gruntu oznaczonej nr ewidencyjnym [...] tj. terenu, który wykorzystywany jest przez Rodzinny Ogród Działkowy "[...]", dalej ROD, na ogródki działkowe.
Skarżący zarzucił uchwale:
1. naruszenie zasad sporządzania Studium tj. art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), dalej ustawa p.z.p.;
2. istotne naruszenie trybu jego sporządzania tj. art. 11 ust. 10 i 11 ustawy p.z.p.;
3. art. 10 ust. 1 pkt 1 i 8 ustawy p.z.p. poprzez nieuwzględnienie w Studium dotychczasowego przeznaczenia gruntu, zagospodarowania i uzbrojenia terenu oraz stanu prawnego gruntu, w tym nie zwrócenie uwagi na fakt, że ogrody działkowe podlegają szczególnej ochronie o której mowa w ustawie z 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. 2005, Nr 169, poz. 1419);
4. trybu podejmowania uchwały określonego w art. 12 ust. 1 p.z.p., poprzez niezasadne nierozpatrzenie uwag wniesionych do projektu Studium;
5. władztwa planistycznego i nieuwzględnienie interesu prawnego Skarżącego wynikającego z ustawy o ogrodach działkowych;
6. naruszenie art. 1,3,5,7 i 8 ustawy o ogrodach działkowych poprzez uchwalenie Studium bez zwrócenia uwagi na ograniczenia o których mowa w tych przepisach;
7. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2, 7, i 8 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez uznanie iż wynikający z tych przepisów obowiązek uwzględniania rodzinnych ogrodów działkowych w procesie rozwoju miast (art. 2), obowiązek tworzenia warunków prawnych, przestrzennych i ekonomicznych dla rozwoju rodzinnych ogrodów działkowych (art. 7) oraz obowiązek uwzględniania rodzinnych ogrodów działkowych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego (art. 8), które nie zostały uwzględnione w zaskarżonej uchwale;
8. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt. 9, art. 15 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 9 ustawy p.z.p. poprzez uznanie, że z przepisów tych nie wynika obowiązek uwzględniania szczególnych warunków zagospodarowania i ochrony terenu wynikających z ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, który powinien być realizowany w szczególności poprzez oznaczenie tych terenów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem ZD;
9. naruszenie art. 6 Ustawy z dnia 21 sierpnia 2007 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. 2010.102.651), poprzez zaniechanie ujęcia w zaskarżonym Studium celu publicznego jakim jest ochrona rodzinnych ogrodów działkowych, wyrażona również w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał na następujące okoliczności faktyczne.
Nieruchomość o nr ew. [...] jest własnością Skarbu Państwa i pozostaje w zarządzie Agencji Mienia Wojskowego. W poprzednim Studium przeznaczona była pod tereny rekreacyjne oraz zielone. Obecnie uwzględniono wniosek dotyczący zmiany przeznaczenia tych gruntów pod zabudowę mieszkaniową i zieleń urządzoną a nieuwzględniono stanu faktycznego i prawnego tj. faktu, że na terenie tym funkcjonuje Rodzinny Ogród Działkowy "[...]". Ogród ten funkcjonuje od 50 lat, powołany został na podstawie wewnętrznych zarządzeń ówczesnego dowódcy jednostki wojskowej. W 1995 r. ROD został zarejestrowany w Rejestrze Rodzinnych Ogrodów Działkowych Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców i obecnie funkcjonuje na podstawie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Od momentu utworzenia ROD działkowcy poczynili na tym terenie znaczne nakłady, urządzili ogródki, pobudowali altany. Znajdują się tam również obiekty o charakterze historycznym tzn. ruiny koszar, teren jest porośnięty starymi drzewami, bogaty w faunę i florę i służy zaspokajaniu potrzeb wypoczynkowych działkowców. Część terenu jest podmokła, ponieważ występuje tam wysoki poziom wód gruntowych i w związku z tym jest mało atrakcyjny z urbanistycznego punktu widzenia. Ogród jest uwidoczniony na mapie turystycznej Gminy N. Obecnie Agencja Mienia Wojskowego podjęła kroki w celu sprzedaży nieruchomości nie informując o tym działkowców.
Skarżący wezwał Radę do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi Rada Gminy pismem z 20 kwietnia 2012 r. nie podzieliła zarzutów Skarżącego.
Precyzując zarzuty Skargi Skarżąca wywodziła iż posiada interes prawny w kwestionowaniu zaskarżonej uchwały wynikający z art. 28 ust. 1, 23 i 24 ust. 1 ustawy p.z.p. art. 2,5, 7, 14 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i art. 251 i 252 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.Nr. 16, poz. 93 z późn. zm.), dalej K.c. Skarżący są użytkownikami ogrodu działkowego, tym samym uchwalone Studium oddziałuje bezpośrednio na istniejące od lat 50 tych ogródki działkowe, co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 09 grudnia 2008 r., sygn. akt K 61/07 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ogrodach działkowych, z którego wynika że jeżeli działkowcom nie przysługuje tytuł prawny do gruntu, to na podstawie tego przepisu ustawodawca przewidział obligatoryjność darmowego przekazania gruntów PZD w użytkowanie wieczyste. Poza tym użytkownikowi przysługuje także ochrona przeciwko właścicielowi – co wynika z art. 251 kodeksu cywilnego przy czym ochrona ta jest ograniczona zakresem przysługującego użytkownikowi prawa tzn. użytkownik może przeciwstawić się działaniom podejmowanym przez właściciela jeżeli zmiany ograniczałyby prawa użytkownika.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia ustawy p.z.p Skarżący wskazał, że Studium jest sprzeczne z art. 3 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w zakresie niewyznaczania na rysunku planu znajdującego się na jego obszarze tego ogrodu, które zgodnie z art. 2 i 7 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i 8,10 ust.1 pkt 9 i 15 ust 1 p.z.p. powinny być uwzględniane w procesie planowania przestrzennego. Ponadto przepis art. 5 ustawy o ogrodach działkowych stanowi o tym, że ogrody te podlegają ochronie przewidzianej w przepisach ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz przepisach o ochronie przyrody, a więc brak ich na rysunku planu, stanowi o nieuwzględnieniu przyjętych przez ustawodawcę regulacji prawnych.
Uchwalone Studium pomija w ten sposób uprawnienia użytkowników ogrodów działkowych poprzez ustanowienie zapisu o przeznaczeniu tych terenów pod zabudowę jednorodzinną a jest to istotne dlatego, że zapisy Studium wiążą organy gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, które są w przeciwieństwie do Studium, aktami prawa miejscowego.
Zdaniem Skarżących zmiana dotychczasowego przeznaczenia działek, bez woli i wiedzy działkowiczów i w niezmienionych okolicznościach faktycznych stanowi o nieuwzględnieniu przez Gminę interesu społecznego obecnych gospodarzy tego terenu.
W uchwalonym planie organ nie uwzględnił także dotychczasowego przeznaczenia i zagospodarowania tego terenu, stanu i ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony, stanu środowiska w tym stanu rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, wielkości i jakości zasobów wodnych oraz wymogów ochrony środowiska, stanu dziedzictwa kulturowego i zabytków, warunków i jakości życia mieszkańców, potrzeb i możliwości rozwoju gminy, stanu prawnego gruntów, tego, że stał się on ogrodem stałym, co powoduje, że powinien być obligatoryjnie wskazywany we wszelkich założeniach planistycznych w tym Studium, którego ustalenia są następnie wiążące przy uchwalaniu planu miejscowego, występowania na tym terenie obiektów i terenów chronionych na podstawie przepisów odrębnych, wymagań dotyczących ochrony przeciwpowodziowej. Poza tym zgodnie z art. 11 ust. 2 i 3 ustawy o ogrodach działkowych ustawodawca pozostawił możliwość funkcjonowania istniejących ogrodów, mimo iż nie ma obecnie możliwości zakładania ogrodów czasowych, co oznacza że powinny być one uwidocznione w zapisach Studium.
W odpowiedzi na Skargę Rada Gminy N. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w projekcie Studium działka [...] uwidoczniona była jako teren rodzinnych ogrodów działkowych o symbolu "ZD" i teren lasów o symbolu "Ls". Zmiana przeznaczenia terenu nastąpiła na wniosek Agencji Mienia Wojskowego, w której władaniu pozostaje działka [...]. Wójt Gminy N. zarządzeniem nr [...] z [...] lutego 2011 r. uwzględnił uwagę do projektu zgłoszoną przez Agencję Mienia Wojskowego i przeznaczył ten teren pod zabudowę mieszkaniową o niskiej intensywności z dopuszczoną funkcją usługową i zabudową letniskową, a w części lasów na tereny zieleni.
Zdaniem organu procedura uchwalania Studium została przeprowadzona prawidłowo, zgodnie z przepisami ustawy p.z.p. Uwagi do wyłożonego projektu zostały złożone przez Agencję w terminie wskazanym w ogłoszeniu.
W ocenie organu istniały podstawy do uwzględnienia żądania Agencji Mienia Wojskowego, która jest właścicielem tej nieruchomości i może decydować o przeznaczeniu nieruchomości do której przysługuje jej tytuł prawny. Fakt nieuwidocznienia w Studium ogrodu działkowego nie przekreśla dotychczasowego faktycznego użytkowania ogrodów działkowych, gdyż zgodnie z art. 35 ustawy p.z.p., tereny których przeznaczenie zmienia plan miejscowy, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy, do czasu zagospodarowania ich zgodnie z nowym przeznaczeniem. Pozostawienie tego terenu jako terenów ogrodów działkowych ograniczyłoby uprawnienia właścicielskie oraz realizację ustawowych zadań Agencji Mienia Wojskowego. Ponadto organ wskazał, że nowe przeznaczenie tych terenów nie jest sprzeczne z polityką przestrzenną Gminy, ponieważ funkcją dominującą na tym terenie jest zabudowa mieszkaniowa jedno i wielorodzinna. W żadnym z obowiązujących poprzednio aktów o charakterze planistycznym tereny te nie były wskazywane jako ogródki działkowe. Funkcja ogrodu działkowego nie została uwidoczniona w ewidencji gruntów, jak również Gmina nie otrzymała żadnych dokumentów wskazujących na funkcjonowanie ogrodów działkowych na tym terenie w formie określonej w przepisach ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Usytuowanie ogrodu w granicach [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu nie uniemożliwia zmiany przeznaczenia gruntów w Studium, a funkcje zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej nie oznaczają, że zostaną wskutek tego naruszone zasady ochrony przyrody i środowiska, tym bardziej że w trakcie procedury planistycznej projekty planów podlegały uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony przyrody.
Organ odniósł się także do poszczególnych zarzutów skargi uznając je za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż skarżący nie mają interesu prawnego w zaskarżeniu powołanej wyżej uchwały.
Przedmiotem skargi jest uchwała Rady Gminy N. z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Skarga, zgodnie z art. 101 ust.1 w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (t. j. D.U. z 2001 r, Nr. 142, poz. 1591 ze zm.) spełnia wymóg formalny polegający na konieczności wezwania Rady do usunięcia naruszenia prawa, co nastąpiło pismem z 3 grudnia 2012 r. Rada Uchwałą nr [...] z [...] grudnia 2012 r. nie uwzględniła wezwania. Odpis uchwały został doręczony skarżącemu 28 grudnia 2012 r. a skarga została wniesiona do organu 25 stycznia 2012 r., czyli w terminie o jakim mowa w art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270), dalej p.p.s.a.
Wobec spełnienia wymogów formalnych, Sąd badając skargę na uchwałę zobowiązany jest w drugiej kolejności zbadać legitymację skarżącego związaną z naruszeniem jego interesu prawego lub uprawnieniem. Dopiero w trzeciej kolejności, gdy sąd uzna, że została przez skarżącego wykazane iż posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały, Sąd może przystąpić do merytorycznego badania zarzutów skargi.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż co do zasady dopuszczalne jest wniesienie skargi na uchwałę w przedmiocie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (porównaj: np. wyroki NSA z dn. 26 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1765/07, LEX nr 437511 czy z dn. 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 64/10, LEX nr 597742). Aby jednak skarga mogła być rozpoznana przez Sąd merytorycznie muszą zostać spełnione przesłanki z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. tj. obok spełnienia wymogów formalnych, o których była mowa wyżej,
skarżący musi wykazać, że posiada interes prawny, który został danym aktem z zakresu administracji publicznej naruszony. (por: wyrok NSA z dn. 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 350/10, LEX nr 597554).
Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie legitymacji skargowej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu uchwały na sferę prawną określonego podmiotu nie pozwala na przyznanie mu stosownej legitymacji. (por. wyrok WSA we Wrocławiu, syg. akt. II SA/Wr 169/12 z 11.10.2012 r.,LEX nr 1249172).
W ocenie Sądu Skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu tej uchwały, ponieważ nie wywiera ona skutku na jego sferę praw i obowiązków czy uprawnienia.
Polski Związek Działkowców, któremu przysługuje legitymacja procesowa, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 lipca 2012 r. w sprawie IV SA/WA 1144/12, nie wykazał w tym postępowaniu aby jemu jako uprawnionemu do reprezentowania interesów m.in. działkowców Rodzinnego Ogródka Działkowego "[...]" przysługiwał obecnie jakikolwiek tytuł prawny do dysponowania przedmiotowym gruntem, czy to wynikający z prawa rzeczowego czy obligacyjnego, aby istniała więc więź prawna pomiędzy skarżącym a właścicielem gruntu – co uzasadniałoby przyjęcie, że zaskarżona uchwała mogła wywrzeć wpływ na przysługujące skarżącemu uprawnienia wynikające z przepisów prawa.
Stan prawny przedstawia się bowiem następująco.
Dla nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...], obręb Z. o pow. [...] ha prowadzona jest obecnie księga wieczysta nr. [...]. Jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa, który powierzył wykonywanie swych praw, w odniesieniu do tej nieruchomości, Agencji Mienia Wojskowego (poprzednio Ministerstwo Obrony Narodowej). Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" został utworzony decyzją nr [...] Okręgowej Wojskowej Inspekcji Architektoniczno-Budowlanej z [...] czerwca 1994 r. która wydała pozwolenia na tymczasowe użytkowanie gruntu o powierzchni [...] ha, Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo-Budowlanemu w W. Użytkowanie miało charakter czasowy - do dnia 10 czerwca 1999 r. Teren ten, protokołem z 19 maja 1995 r. został przekazany zarządowi Pracowniczego Ogrodu Działkowemu "[...]". Następnie zezwoleniem nr [...] Rejonowego Urzędu Infrastruktury z [...] września 1999 r. wydano zgodę na dalsze czasowe użytkowanie tj. do 10 czerwca 2002r. Decyzją nr [...] Starosty L. z [...] lutego 2007 r., na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (Dz.U. Nr 90, poz. 405 ze zm.), dalej ustawa o AMW, wygasł z dniem 13 czerwca 2006 r., trwały zarząd przysługujący Ministerstwu Obrony Narodowej dla nieruchomości położonej w Z. gm. R. stanowiącej działkę [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej [...] (obecnie nr. podany wcześniej). Jak wynika z treści tej decyzji nieruchomość ta została przekazana w Zarząd Agencji Mienia Wojskowego Oddziałowi Terenowemu w W. Zmiany te, co widać z zapisów w powołanej na wstępie księgi wieczystej, zostały w niej ujawnione. Powodem tych zmian było utworzenie, mocą ustawy o AMW tejże Agencji Mienia Wojskowego, której zgodnie z art. 6, Skarb Państwa powierzył wykonywanie na jego rzecz prawa własności i innych praw rzeczowych w stosunku do mienia Skarbu Państwa.
Z dokumentów tych wynika więc, że Polski Związek Działkowców nie legitymuje się obecnie żadnym tytułem prawnym do działki o nr. ew. [...]. Umowy o użytkowanie były umowami terminowymi i wygasły na skutek upływu czasu. Poza tym, co wynika z porównania decyzji o przekazaniu do użytkowania i zapisów w księdze wieczystej, do użytkowania i wykorzystania jako ogródki działkowe został przekazany teren o pow. [...] ha, podczas gdy powierzchnia całej działki wynosi więcej, bo [...] ha. Stąd uprawniony wniosek, że do powierzchni [...] ha Skarżący, nawet w przeszłości, nie mieli żadnego tytułu prawnego.
O tym, czy jednostka ma w danej sprawie konkretny, indywidualny, aktualny i obiektywny interes prawny, przesądzają konkretne przepisy prawa. W niniejszej sprawie Skarżący nie może skutecznie powołać się na żaden przepis prawa materialnego, z którego mógłby wywieść swe uprawnienia do opisanej nieruchomości (por. wyrok WSA w Szczecinie z 28 listopada 2012 r. sygn. akt. SA/WA I SA/Sz 439/12 ,LEX nr 1240030).
Powołane przez skarżącego przepisy art. 2, 5, 7, 14 Ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, nie kreują dla podmiotu który reprezentuje, prawa do dysponowania opisaną w skardze nieruchomością. Sam, niezaprzeczony fakt, wykorzystywania części działki o nr ew. [...], na zaspokajanie potrzeb rekreacyjnych działkowców stanowi podstawę do uznania, że mają ono interes faktyczny a nie prawny. Choć niewątpliwie Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" został utworzony zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem, to jednak obecnie nie jest w stanie wykazać się na jakimkolwiek węzłem prawnym łączącym go z właścicielem gruntu. Powołane przez skarżącego, wyżej przytoczone przepisy, gwarantują istnienie i rozwój ogrodów działkowych, jednakże nie może być prawnie obojętne, czy podmiot będący w posiadaniu określonego terenu, wykorzystywanego jako ogródki działkowe, dopełnił czynności niezbędnych do zgodnego z prawem wykonywania władztwa nad daną nieruchomością. Art. 8 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, wbrew temu co wywodzi skarga, nie stanowi o obowiązku przeznaczenia odpowiednich gruntów pod ogrody działkowe. W stosunku do tych terenów nie ma szczególnego reżimu prawnego uzasadniającego twierdzenie, że podlegają one szczególnej ochronie, a co za tym idzie, nie da się z tego przepisu wyprowadzić wniosku, że daje on gwarancje szczególnej ochrony ogrodów działkowych, wynikającej z ustawy, a w konsekwencji, że każdy istniejący ogród działkowy powinien zostać ujawniony w procedurze planistycznej. Użyty przez ustawodawcę zwrot o tym, że miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego powinny (a nie mają obowiązek) uwzględniać istnienie i rozwój rodzinnych ogrodów działkowych o tym właśnie świadczy.
Nie stanowi podstawy do uznania, iż skarżącemu przysługuje interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności Studium, art. 251 i 252 K.c. Przepisy te odnoszą się do ograniczonych praw rzeczowych, w tym użytkowania. Jak się wydaje – choć skarżący wprost na to się nie powołał a wprost przeciwnie, na rozprawie jego pełnomocnik stwierdził, że nie przysługuje skarżącemu obecnie żaden tytuł prawny do nieruchomości,
skarżący pozostawał w przekonaniu, że korzysta z gruntu w ramach umowy użytkowania. Użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym i polega na korzystaniu z rzeczy i pobierania z niej pożytków. Może mieć charakter terminowy. Jest więc to umowa pomiędzy właścicielem rzeczy a użytkownikiem. Do ograniczonych praw rzeczowych, zgodnie z art. 251 K.c. stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności. Ani jednak z przepisów o ochronie własności ani o użytkowaniu nie wynika aby w przypadku gdy doszło, tak jak w tym przypadku, do wygaśnięcia użytkowania, użytkowanie trwało wbrew woli właściciela.
Prawo właściciela, chronione art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie, jest jednym z najsilniejszych praw przysługujących obywatelowi a ograniczenie tego prawa dozwolone jest jedynie ustawą. Tą ustawą nie jest z pewnością ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych. Powołany przez skarżącego art. 10 tej ustawy, który stanowił, że "grunty stanowiące własność Skarbu Państwa przeznaczone w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego pod rodzinne ogrody działkowe, przekazuje się nieodpłatnie w użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców" – ust. 1, i że "grunty o których mowa w ust. 1 mogą być oddawanie nieodpłatnie Polskiemu Związkowi Działkowców w użytkowanie wieczyste" – ust. 2, został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, sygn. K 8/10 uznany za niezgody z Konstytucją RP. Trybunał stwierdził, że zastosowana konstrukcja prawna polegająca na nałożeniu obowiązku przekazania gruntów jednemu, określonemu podmiotowi jest niezgodne z zasadą demokratycznego państwa prawa przez to, że ustanawia wyłączność w uzyskaniu tego prawa na rzecz jednego podmiotu, tworząc niczym nie uzasadnione jego uprzywilejowanie i umożliwia na zasadzie wyłączności przekazywania temu podmiotowi gruntów Skarbu Państwa.
Także przepisy przejściowe do ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, która weszła w życie 22 września 2005 r. czyli art. 39, 41 nie sanują bezumownego korzystania z gruntu przez ROD "[...]" po 10 września 2002 r. czyli po wygaśnięciu umowy użytkowania. Zgodnie z art. 39 tej ustawy PZD zachowywał jedynie te prawa i obowiązki, które wynikały z użytkowania lub wieczystego użytkowania i które istniały w dacie wejścia w życie ustawy. To, że istniejący, pracowniczy ogród działkowy stał się ogrodem stałym, na mocy art. 41 tej ustawy, z uwagi na nieuregulowany stan prawny, także nie uzasadnia istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały. Uregulowanie to ma jedynie znaczenie dla wewnętrznej organizacji rodzinnych ogrodów działkowych.
Na marginesie tych rozważań Sąd stwierdza, że nie stanowi przesłanki do uznania, że skarżący ma interes prawny rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie SA/WA 1144/12. Orzeczeniem tym Sąd rozstrzygnął że Rodzinnemu Ogrodowi Działkowemu "[...]" w Z. nie przysługuje prawo do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnemu i że legitymacja ta przysługuje Polskiemu Związkowi Działkowców. Przedmiotem badania WSA nie było to czy Polski Związek Działkowców ma interes prawny w żądaniu unieważnienia Studium.
Brak wykazania interesu prawnego powoduje, że nie można uznać, że na skutek uchwalenia tej uchwały doszło do jego naruszenia, co skutkuje oddaleniem skargi bez badania zarzutów merytorycznych ( wyrok NSA z 12 marca 2013 r. sygn. akt: I OSK 1761/12, LEX nr 1311573, wyrok NSA z 11 września 2012 r, sygn.. akt. II OSK 1573/12, LEX nr 1251832).
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. skargę oddalił.
W świetle przepisu art. 200 p.p.s.a. brak jest także podstaw do zasądzenia od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.