IV SA/Wa 391/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-05-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zarząd państwowyprzedsiębiorstwodekret z 1918 r.interes państwazagrożenie bezruchemuchylenie decyzjipostępowanie administracyjnekontrola sądowahistoria gospodarczaprzedsiębiorstwo prywatne

WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Gospodarki o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad fabryką, stwierdzając brak podstaw prawnych i faktycznych do jej wydania.

Sprawa dotyczyła skargi syndyka masy upadłości Fabryki "T." na decyzję Ministra Gospodarki utrzymującą w mocy decyzję o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego, a także nie wyjaśnił istotnych okoliczności dotyczących przesłanek ustanowienia zarządu państwowego (zagrożenie bezruchem i interes Państwa).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Gospodarki z dnia 17 grudnia 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 17 lipca 2001 r., które utrzymywały w mocy zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia 21 marca 1951 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad Fabryką "B. - Fabryka [...]" w P. oraz orzeczenie Przewodniczącego Drobnej Wytwórczości z dnia 29 listopada 1959 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Sąd uznał, że Minister Gospodarki, wydając decyzję w trybie art. 127 § 3 k.p.a., nie wykonał należycie wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 10 października 2000 r. WSA stwierdził, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego, nie wypowiedział się odnośnie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w aspekcie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. W szczególności, organ nie ustalił obiektywnie rzeczywistej kondycji gospodarczej przedsiębiorstwa na dzień wydania orzeczenia ustanawiającego zarząd państwowy (tj. 21 marca 1951 r.) oraz nie wyjaśnił znaczenia funkcjonowania fabryki dla interesów Państwa. Sąd podkreślił, że celem dekretu z 1918 r. było podtrzymanie działalności, a nie upaństwowienie, a istnienie zagrożenia bezruchem lub bezruch zakładu powinno być rozpatrywane obiektywnie. Sąd uznał, że brak jednoznacznych i obiektywnych ustaleń w tym zakresie uniemożliwia stwierdzenie, czy zastosowanie przymusowego zarządu państwowego nastąpiło z naruszeniem prawa. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżone decyzje i zasądził od Ministra Gospodarki i Pracy zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd stwierdził, że organ administracji nie wykazał w sposób należyty i obiektywny wystąpienia tych przesłanek.

Uzasadnienie

Organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego, nie ustalił obiektywnie kondycji gospodarczej przedsiębiorstwa na dzień wydania zarządzenia oraz nie wyjaśnił znaczenia jego funkcjonowania dla interesów Państwa, co narusza przepisy k.p.a. i ustawy o NSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

Dz. U. Nr 21 poz. 67 art. 1 § ust. 3

Dekret z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego

Przymusowy zarząd można było ustanowić nad przedsiębiorstwem pozostającym w bezruchu lub zagrożonym bezruchem, jeżeli ich uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. Sąd uznał, że przesłanki te nie zostały wykazane.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji.

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wysłuchania stron.

k.p.a. art. 77 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

u.NSA art. 30

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Obowiązek sądu administracyjnego do wszechstronnej oceny materiału dowodowego i wypowiedzenia się na wszystkie istotne okoliczności.

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Dekret z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych

Wspomniany w kontekście wniosku współwłaścicieli.

Dz. U. Nr 11 poz. 37

Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. "o uregulowaniu stanu prawnego mienia pod zarządem państwowym"

Wykluczenie zastosowania do mienia objętego zarządem państwowym wydanym z naruszeniem prawa.

Dz. U. Nr 13 poz. 72

Dekret z dnia 13 kwietnia 1945r. "o nadzwyczajnym podatku od wzbogacenia wojennego"

Wspomniany w kontekście domiarów podatkowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji nie wykazał wystąpienia przesłanek do ustanowienia przymusowego zarządu państwowego (zagrożenie bezruchem, interes Państwa). Organ nie zebrał i nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego. Organ nie zastosował się do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego z poprzednich wyroków. Zadłużenie przedsiębiorstwa mogło wynikać z niedozwolonych zabiegów organów finansowych, a nie z faktycznego zagrożenia bezruchem.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotowe przedsiębiorstwo nie miało przestoju ani jednego dnia. Zadłużenie podatkowe stanowiło jeden z mechanizmów nastawionych na wymuszanie unieruchomienia zakładu. Celem przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. nie było upaństwowienie zakładów, lecz podtrzymanie ich działalności gospodarczej.

Skład orzekający

Zofia Flasińska

przewodniczący

Anna Szymańska

członek

Jakub Linkowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek ustanowienia przymusowego zarządu państwowego na podstawie dekretu z 1918 r., obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym dotyczące wszechstronnego zebrania dowodów i wyjaśnienia istotnych okoliczności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu PRL, ale zasady proceduralne i interpretacja przesłanek mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak historyczne decyzje administracyjne mogą być kwestionowane po latach, a także ilustruje znaczenie rzetelnego postępowania dowodowego i stosowania się do wskazań sądów wyższych instancji.

Jak przymusowy zarząd państwowy nad fabryką z lat 50. trafił przed sąd administracyjny po ponad 50 latach?

Sektor

przemysł

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 391/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Szymańska
Jakub Linkowski /sprawozdawca/
Zofia Flasińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6292 Przymusowy zarząd państwowy
Skarżony organ
Minister Gospodarki Morskiej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie Asesor WSA Anna Szymańska, Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant Grzegorz Walczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2005 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości Fabryki [...] "T." w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie ustanowienia zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem oraz przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...]; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Ministra Gospodarki i Pracy kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) na rzecz syndyka masy upadłości Fabryki [...] "T." w P. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 2001r. znak [...] wydaną w trybie art. 127 § 3 k.p.a. na wniosek Fabryki [...] "T." P.P. w P., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2001r. znak [...] .
W uzasadnieniu podniesiono, że decyzją z dnia [...] lipca 2001r. Minister Gospodarki na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i ust. 157 § 1 k.p.a. stwierdził nieważność
1) zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1951r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "B. - Fabryka [...] w P. ul. [...]
2) orzeczenia Przewodniczącego Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959r. "w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa "B. - Fabryka [...] w P. ul. [...].
Orzeczenie to organ naczelny wydał po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2000r., uchylającym poprzednią decyzję organu z dnia [...] grudnia 1999r. Sąd zalecił zbadanie stanu zadłużenia przedsiębiorstwa w kontekście przesłanki stanu zagrożenia bezruchem, która stanowiła jedną z podstaw do ustanowienia nad zakładem przymusowego zarządu państwowego, a nadto zbadanie przesłanki "interesu Państwa" i wyjaśnienie znaczenia wniosku współwłaścicieli Fabryki z dnia 9 stycznia 195lr. i zastosowanie w stosunku do w/w Fabryki przepisów dekretu z dn. 28.01.1947r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych. Na podstawie wyjaśnień uczestników postępowania i dokumentacji archiwalnej z Archiwum Akt Nowych w W. sygn. [...] organ ustalił następujący stan faktyczny.
"Przedsiębiorstwo B. .- Fabryka [...]" w P. , była społkąjawnązapisaną w rejestrze handlowym Sądu Grodzkiego w P. z Nr [...]. Przedsiębiorstwo wytwarzało noże do różnych maszyn rolniczych, przemysłowych oraz noże ręczne.
Zarządzeniem Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej wytwórczości z dn. [...] marca 1951r. ww. fabryka została objęta przymusowym zarządem państwowym. Objęcie składników majątkowych przedsiębiorstwa protokołem z dnia [...] kwietnia 1951r.
Podstawą prawną zarządzenia były przepisy dekretu z 16 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21 poz. 67).
Przymusowy zarząd zgodnie z tymi przepisami można było ustanowić nad przedsiębiorstwem pozostającym w bezruchu lub zagrożonym bezruchem, jeżeli ich uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa.
Zebrany materiał dowodowy, zdaniem organu administracji, nie potwierdzał wystąpienia przesłanek do zastosowania przymusowego zarządu państwowego nad Fabryką B. W dniu wydania zarządzenia [...] marca 195 lr. Fabryka była czynna, wg protokołu zdawczo - odbiorczego z dn. 24.04.1951r. zatrudniała 26 pracowników fizycznych i 8 umysłowych. Z protokołu lustracji przeprowadzonej w Fabryce 22.08.1950r. przed ustanowieniem zarządu -zatrudnionych było 25 pracowników fizycznych, 3 umysłowych i 2 współwłaścicieli.
W skład stanu majątkowego fabryki wchodziły maszyny, urządzenia i narzędzia opisane w 263 pozycjach protokółu zdawczo-odbiorczego.
Te okoliczności w ocenie organu świadczą, że przed ustanowieniem przymusowego zarządu państwowego Fabryka była czynna i niezagrożona bezruchem. Organ ustalił, że w latach 1945 - 1950 Fabryka miała znaczne zadłużenie, powstałe na tle wymierzanych domiarów tj. podatków od nieruchomości, miejskiego, lokalowego i obrotowego. W rezultacie składanych odwołań przez L. i K. braci P. od decyzji wymierzających te podatki Komisja Odwoławcza Wydziału Finansowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. uznała ich zasadność. Odpisy podatkowe wynosiły 284.562.72 zł.
Wg "bilansu zamknięcia fabryki" z dnia 28 marca 195lr. zadłużenie podatkowe fabryki wynosiło 332.091.56 zł, jednak na tę kwotę przypadało 298.214.72 zł a wg innych danych 303.760.99 zł stanowiły domiary podatkowe czyli nadzwyczajny podatek od wzbogacenia wojennego - naliczony na podstawie dekretu z 13 kwietnia 1945r. "o nadzwyczajnym podatku od wzbogacenia wojennego (Dz. U. Nr 13 poz. 72) przez komisje społeczne niezależnie od kondycji finansowej przedsiębiorstwa i możliwości jego spłaty.
Był to w ocenie organu jeden z mechanizmów nastawionych na wymuszanie unieruchomienia zakładu. Ten sam bilans zamknięcia ustalił aktywa przedsiębiorstwa w postaci majątku: maszyn, urządzeń, stanu kasy i stanu rachunku bankowego, surowców, materiałów gotowych, materiałów pomocniczych, opału - na kwotę 247.284,6 zł. Dowodzi to, zdaniem organu, iż funkcjonowanie zakładu w marcu 195 lr. nie było zagrożone. Organ podkreślił też, iż żaden z wierzycieli nie złożył wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego ani układowego. Sprawozdanie radcy II Wydziału Izby Skarbowej w P. z dn. 21.09.1950r. nie daje podstaw do oceny, że funkcjonowanie Fabryki mogło być zagrożone, bowiem, do czasu objęcia Fabryki przymusowym zarządem państwowym nie przerwano funkcjonowania zakładu ani na jeden dzień.
We wniosku z dnia 9 stycznia 195 lr. "o przejęciu przedsiębiorstwa pod zarząd państwowy" bracia P. podnieśli, że zapasy surowca są znaczne i możliwości produkcyjne mogą być zwiększone w przypadku zamówienia sektora państwowego. Ponadto zaznaczając, że mają trudności finansowe nie zaprzestali działalności, a wniosek uzasadniali koniecznością uniknięcia redukcji zatrudnienia i przestojów w pracy.
Drugą przesłanką uzasadniającą ustanowienie zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem był "interes Państwa". Przedmiotowa fabryka nie mogła, zdaniem organu naczelnego, być uznana za zakład o znaczeniu podstawowym dla gospodarki narodowej i jego utrzymanie w ruchu nie mogło mieć bezpośredniego związku z interesem Państwa, jeśli się zważy, że było to przedsiębiorstwo zatrudniające 34 osoby. W ostatecznych rozważaniach organ uznał brak podstaw do ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem w świetle prawnych przesłanek cyt. dekretu. Organ uznał więc, że zarządzenie z dnia [...] marca 1951r. Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości zapadło z rażącym naruszeniem prawa - dekretu z dnia 16 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21 poz. 67). Konsekwencją tego jest wykluczenie zastosowania do mienia objętego zarządem państwowym ustawy z dn. 25 lutego 1958r. "o uregulowaniu stanu prawnego mienia pod zarządem państwowym" (Dz. U. Nr 11 poz. 37). Uzasadnia to ocenę, że orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] listopada 1959r. stwierdzające przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa "B. - Fabryka [...]" w P. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. W skardze wniesionej na powyższą decyzję Fabryka [...] "T." w P. zarzuciła brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego, dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym. Brak uwzględnienia wskazań Sądu z wyroku z dnia 10 października 2000r. IV SA 413/00 - czyli naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 3 art. 88 k.p.a. oraz art. 30 ustawy o NSA. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.
Po rozpatrzeniu tej skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2003r. sygn. akt IV SA 152/02 oddalił skargę, wskazując w uzasadnieniu, że wbrew zarzutom skargi stwierdzono, iż organ zgodnie z zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 10 października 2000r. dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału i wypowiedział się na wszystkie istotne okoliczności w aspekcie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918r. "w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego".
Od wyroku tego syndyk masy upadłości Fabryki [...] "T." w P. wniósł Skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2004r. sygn. akt OSK 18/04 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2003r. sygn. akt IV SA 152/02 i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podał, że podstawowe znaczenie miało w sprawie ustalenie, czy prawidłowo Sąd zaakceptował, iż Minister Gospodarki wykonał zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2000 r. uchylającym poprzednią decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 1999r.
Wskazano, że Sąd Administracyjny w postępowaniu zakończonym wyrokiem z 2003r. nie ocenił wnikliwie, czy stosując reguły procedury administracyjnej, a więc przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 kpa oraz kierując się wymogiem art. 30 ustawy z dnia 11 września 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Minister Gospodarki prawidłowo rozstrzygnął sprawę administracyjną, a w szczególności czy w wyniku należycie przeprowadzonego postępowania zostało przez ten organ ustalone, że kwestionowane orzeczenie administracyjne o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem nie opiera się na ustawowych przesłankach, określonych w dekrecie z dnia 16 grudnia 1918 r.
Wobec uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2003r. sygn. akt IV SA 152/02 oddalającego skargę i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia, WSA w W. w niniejszym postępowaniu rozpoznał skargę Fabryki [...] "T." w P. na decyzję Minister Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001r. znak [...] wydaną w trybie art. 127 § 3 k.p.a. na wniosek Fabryki [...] "T." P.P. w P., utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lipca 2001r. znak [...] .
W tym miejscu należy przypomnieć, że strona skarżąca zarzuciła, iż Minister Gospodarki przed wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2001r. nie wyjaśnił sprawy w dostateczny sposób, nie rozpatrzył całości materiału dowodowego oraz dokonał ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym. Zarzucono także nieuwzględnienie wskazań Sądu z wyroku z dnia 10 października 2000r. sygn. akt IV SA 413/00 - czyli naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 3 art. 88 k.p.a. oraz art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest wykładnią prawa dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 6 kwietnia 2004r. sygn. akt OSK 18/04.
W wyroku tym wskazano, że Naczelny Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok z dnia 28 sierpnia 2003 r., jak to zasadnie zarzuca się w skardze kasacyjnej, z
pominięciem zasady wymagającej zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego /art. 7 i art. 77 kpa/, oraz z naruszeniem wymogu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, doszedł do przekonania, że orzeczenie o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem poprzedziły go niedozwolone zabiegi organów finansowych, które doprowadziły do zadłużenia przedsiębiorstwa oraz tajne starania /wniosek/ państwowego przedsiębiorstwa, podczas gdy przedsiębiorstwo to nie miało przestoju ani jednego dnia.
Takie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego nie odpowiada prawidłowej wykładni prawa materialnego /art. 1 ust. 3 cyt. dekretu z 1918 r./jak też nie może być uznane za spełniające wymogi powołanych przepisów prawa procesowego w kwestii szczegółowego wyjaśnienia, czy rzeczywiście istniały w dacie orzekania w administracyjnym postępowaniu ogólnym zobiektywizowane okoliczności wskazujące na to, że przedmiotowe przedsiębiorstwo rzeczywiście było zagrożone bezruchem.
W dalszej części uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2004r. sygn. akt OSK 18/04 wydanego po rozpoznaniu skargi kasacyjnej podano, że podzielenie przez Sąd stanowiska organu wydającego decyzję w postępowaniu nieważnościowym, że nie została również spełniona przesłanka wystąpienia interesu Państwa w utrzymaniu w ruchu przedsiębiorstwa tylko z tej przyczyny, że było to małe przedsiębiorstwo, /zatrudniające około 30 pracowników/, natomiast cały sektor prywatny z powodu jego niewielkiej produkcji, ocenianej w okresie kilku lat, nie miał istotnego znaczenia dla gospodarki narodowej, należy uznać za naruszenie przepisów, tak prawa materialnego jak i procesowego - mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie wyjaśniono bowiem w ogóle, w sposób skonkretyzowany, odpowiadający warunkom przedmiotowego przedsiębiorstwa, a zwłaszcza rodzaju jego produkcji w okresie powojennym, czy i jakie znaczenie jego funkcjonowanie miało dla interesu Państwa w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Było to, jak słusznie stwierdza się w skardze kasacyjnej, przedsiębiorstwo produkujące bezpośrednio po wyniszczającej wojnie części do maszyn rolniczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny będąc związany wykładnią prawa dokonaną w cyt. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 6 kwietnia 2004r. sygn. akt OSK 18/04 rozpoznając skargę Fabryki [...] "T." w P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001r. znak [...] wydaną w trybie art. 127 § 3 k.p.a. na wniosek Fabryki [...] "T." P.P. w P., utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lipca 200lr. znak [...], obowiązany był zastosować się do ww. wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W toku niniejszego postępowania Sąd stwierdził, że organ pomimo zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 10 października 2000r. nie dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i nie wypowiedział się odnośnie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w aspekcie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, przez co naruszył art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Zgodnie z zaleceniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 10 października 2000r. uchylającym wcześniejsza decyzję Ministra Gospodarki, zadaniem organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy było obiektywne ustalenie rzeczywistej kondycji gospodarczej przedsiębiorstwa "B. - Fabryka [...]" w P. na dzień wydania orzeczenia ustanawiającego przymusowy zarząd państwowy nad tym przedsiębiorstwem tj. [...] marcal951r., a nadto ustalenie znaczenia funkcjonowania fabryki dla interesów Państwa.
Zdaniem Sądu organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy, koniecznego do stwierdzenia, czy rzeczywiście nie wystąpiły omawiane przesłanki do ustanowienia zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem.
Minister Gospodarki powinien dokładnie zbadać stan zadłużenia przedmiotowego przedsiębiorstwa w kontekście przesłanki zagrożenia przedsiębiorstwa bezruchem, stanowiącej jedną z podstaw ustanowienia nad nim przymusowego zarządu państwowego oraz wyjaśnić związek wystąpienia tej przesłanki ze zgłoszonym przez współwłaścicieli wnioskiem z dnia 9 stycznia 1951r. o ustanowienie zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem i zastosowaniem w stosunku do przedsiębiorstwa przepisów dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych, a nadto zbadać czy wystąpiła przesłanka dotycząca interesu Państwa w ustanowieniu zarządu państwowego nad tym przedsiębiorstwem.
Organ powinien zatem podjąć kroki w celu ustalenia rzeczywistej kondycji gospodarczej przedmiotowego przedsiębiorstwa na datę wydania orzeczenia ustanawiającego nad nim przymusowy zarząd państwowy a nadto ustalić znaczenia funkcjonowania fabryki dla interesów Państwa, przy jednoczesnym uwzględnieniu faktu, że celem przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. nie było upaństwowienie zakładów, lecz podtrzymanie ich działalności gospodarczej w przypadku, gdy ich właściciele nie mogli lub nie chcieli działalności prowadzić, a interes Państwa wymagał prowadzenia tej działalności. Istnienie zagrożenia bezruchem lub bezruch zakładu jest stanem, który należy rozpatrywać w ujęciu obiektywnym, niezależnie od woli zainteresowanych.
Ponieważ istotne dla sprawy okoliczności nie zostały przez organ naczelny wyjaśnione należy stwierdzić, że tym samym organ naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 kpa oraz, jak już wspomniano, art. 30 ustawy z dnia 11 września 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Organ naczelny powinien był jednoznacznie wyjaśnić, czy w dacie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego przedmiotowe przedsiębiorstwo rzeczywiście było zagrożone bezruchem, jak też czy faktycznie Państwo było zainteresowane utrzymaniem w ruchu tego przedsiębiorstwa. Oceny tej należało nadto dokonać w sposób zobiektywizowany.
Minister Gospodarki doszedł do przekonania, że orzeczenie o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem poprzedziły go niedozwolone zabiegi organów finansowych, które doprowadziły do zadłużenia przedsiębiorstwa, podczas gdy przedsiębiorstwo to nie miało przestoju ani jednego dnia.
Takie stanowisko organu naczelnego nie odpowiada prawidłowej wykładni prawa materialnego /art. 1 ust. 3 cyt. dekretu z 1918 r./ jak też nie może być uznane za spełniające wymogi powołanych wyżej przepisów prawa procesowego w kwestii szczegółowego wyjaśnienia, czy istniały w dacie orzekania w administracyjnym postępowaniu ogólnym zobiektywizowane okoliczności wskazujące na to, że przedmiotowe przedsiębiorstwo rzeczywiście było zagrożone bezruchem.
Należy podkreślić, że pogląd organu naczelnego, co do tego, że zadłużenie przedsiębiorstwa spowodowane domiarami podatkowymi stanowiło jeden z mechanizmów (wykorzystywanych przez ówczesne władze) nastawionych na
wymuszanie unieruchomienia zakładu - przekracza granicę swobodnej oceny dowodów.
Podkreślenia wymaga też okoliczność, że przedmiotem sprawy rozstrzyganej na podstawie dekretu z 1918 roku było ustanowienie przymusowego zarządu nad przedsiębiorstwem zagrożonym bezruchem ze względu na interes Państwa w utrzymaniu go w ruchu, nie zaś upaństwowienie tego przedsiębiorstwa.
Organ naczelny nie wykazał, że nie została również spełniona przesłanka wystąpienia interesu Państwa w utrzymaniu w ruchu przedsiębiorstwa.
Wskazanie przez Ministra Gospodarki, że Państwo nie miało interesu w utrzymaniu w ruchu przedmiotowego przedsiębiorstwa tylko z tej przyczyny, że było to małe przedsiębiorstwo, /zatrudniające około 30 pracowników/, natomiast cały sektor prywatny z powodu jego niewielkiej produkcji, ocenianej w okresie kilku lat, nie miał istotnego znaczenia dla gospodarki narodowej, należy także uznać za niewystarczające dla ustalenia, czy Państwo istotnie nie było zainteresowane w utrzymaniu produkcji tego zakładu. Nie wyjaśniono bowiem w ogóle, w sposób skonkretyzowany, odpowiadający warunkom przedmiotowego przedsiębiorstwa, a zwłaszcza rodzaju jego produkcji w okresie powojennym, czy i jakie znaczenie produkcja ta miała dla interesu Państwa w dacie wydania kwestionowanej decyzji.
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać (art. 107 § 3 k.p.a.) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, tj. ustalenie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Naruszenia tego przepisu, mogącego mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, można się dopatrzyć w braku odniesienia się przez organ do wszystkich mających w sprawie znaczenie okoliczności i dowodów, a zwłaszcza nieustalenia, czy przedsiębiorstwo rzeczywiście zagrożone było bezruchem i czy utrzymanie przedsiębiorstwa w ruchu leżało w interesie Państwa. Brak dokonania jednoznacznych i obiektywnych ustaleń w tym zakresie uniemożliwia stwierdzenie, czy zastosowanie w odniesieniu do przedmiotowego przedsiębiorstwa przymusowego zarządu państwowego nastąpiło z naruszeniem art. 1 ust. 3 cyt. dekretu z 1918r.
Należy uznać, że z powyższych względów zasadne są zarzuty skargi, co do tego, że zaskarżona decyzja została wydana zarówno z naruszeniem prawa materialnego /art. 1 ust. 3 cyt. dekretu z 1918 r./, jak też z naruszeniem art. 7. art. 77, art. 8 i art. 11 kpa oraz art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
W tych okolicznościach, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI