IV SA/Wa 367/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi R.N. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 24 listopada 2023 r., która uchyliła decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 8 września 2014 r. w całości i umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z lat 1955-1956 oraz postanowienia z 1966 r. w części dotyczącej odszkodowania. Organ administracji oparł swoje rozstrzygnięcie na nowym brzmieniu art. 158 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), wprowadzonym ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r., który stanowi, że po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Skarżący zarzucił obrazę przepisów Konstytucji i prawa procesowego, twierdząc, że nowa regulacja nie powinna mieć zastosowania i narusza jego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd uznał, że nowelizacja k.p.a. była wykonaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i miała na celu zapewnienie stabilności stosunków prawnych oraz pewności prawa. W ocenie Sądu, wprowadzenie 30-letniej cezur czasowej dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji jest proporcjonalne i uzasadnione konstytucyjnie, nawet jeśli dotyczy spraw sprzed wielu lat. Sąd podkreślił, że zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku ewentualnego niezgodnego z prawem działania organów państwa w takich przypadkach. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń proceduralnych, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji, a także nie widział podstaw do pominięcia nowej regulacji prawnej czy zawieszenia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej po upływie 30 lat od jej wydania, nawet jeśli dotyczy wadliwego wywłaszczenia. Interpretacja art. 158 § 3 k.p.a. i zasady pewności prawa w kontekście ochrony praw nabytych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po wejściu w życie nowelizacji k.p.a. z 2021 r., a decyzja pierwotna została wydana ponad 30 lat temu. Nie przesądza o możliwości dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowa regulacja wprowadzająca 30-letnią cezurę czasową dla wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (art. 158 § 3 k.p.a.) może być stosowana do postępowań wszczętych po jej wejściu w życie, ale dotyczących decyzji wydanych przed wieloma laty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowa regulacja ma zastosowanie do postępowań wszczętych po jej wejściu w życie, nawet jeśli dotyczy decyzji wydanych przed upływem 30 lat.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nowelizacja k.p.a. była wykonaniem wyroku TK i miała na celu zapewnienie stabilności prawnej. Wprowadzenie 30-letniej cezur czasowej jest proporcjonalne i uzasadnione konstytucyjnie, a zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad potrzebą rekompensowania szkody w takich przypadkach.
Czy umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z lat 50. XX wieku na podstawie art. 158 § 3 k.p.a. narusza zasady konstytucyjne, w tym prawo do własności i wynagrodzenia za szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania na podstawie art. 158 § 3 k.p.a. nie narusza zasad konstytucyjnych, ponieważ wprowadzone ograniczenia czasowe są proporcjonalne i służą ochronie interesu publicznego oraz zasadzie pewności prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw są powszechne w systemach prawnych i służą stabilizacji stosunków prawnych. Wprowadzone przepisy są zgodne z zasadą proporcjonalności i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla jednostek, które miały wystarczający czas na podjęcie działań prawnych.
Czy organ administracji publicznej, umarzając postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 158 § 3 k.p.a., powinien najpierw badać merytorycznie, czy decyzja była dotknięta wadami kwalifikowanymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie jest uprawniony do badania merytorycznego wadliwości decyzji, jeśli ziściła się przesłanka z art. 158 § 3 k.p.a. (upływ 30 lat). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jednym postępowaniem, a brak podstaw do stwierdzenia nieważności z powodu upływu czasu skutkuje umorzeniem.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok TK SK 21/17, wskazując, że warunkiem stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jest uprzednie stwierdzenie istnienia przesłanek nieważnościowych, a upływ czasu jako przesłanka negatywna uniemożliwia taką ocenę.
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 158 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa z 2021 r. art. 2 § 2
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa z 2021 r. art. 2 § 1
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 158 § 3 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z 2021 r. jako podstawy do umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej ponad 30 lat temu. • Zasada pewności prawa i stabilizacji stosunków prawnych jako nadrzędna wobec potrzeby wzruszania starych decyzji administracyjnych. • Proporcjonalność i konstytucyjność wprowadzenia 30-letniej cezur czasowej dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji.
Odrzucone argumenty
Zarzut skarżącego o obrazę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z 2021 r. oraz art. 2 i 77 Konstytucji RP. • Zarzut obrazy art. 158 § 3 w związku z art. 9 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i umorzenie postępowania bez merytorycznego zbadania wadliwości decyzji. • Argumentacja skarżącego o sprzeczności art. 2 ust. 2 ustawy z 2021 r. z Konstytucją RP i naruszeniu zasady zaufania obywateli do państwa oraz prawa do wynagrodzenia za szkody.
Godne uwagi sformułowania
"Po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji." • "W ocenie Sądu celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a." • "Wprowadzone regulacje ograniczające możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (...) była konieczna i wynikała z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 46/13." • "W ocenie Sądu racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji."
Skład orzekający
Kaja Angerman
przewodniczący
Aleksandra Westra
członek
Wojciech Białogłowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej po upływie 30 lat od jej wydania, nawet jeśli dotyczy wadliwego wywłaszczenia. Interpretacja art. 158 § 3 k.p.a. i zasady pewności prawa w kontekście ochrony praw nabytych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po wejściu w życie nowelizacji k.p.a. z 2021 r., a decyzja pierwotna została wydana ponad 30 lat temu. Nie przesądza o możliwości dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości sprzed dekad, a jej rozstrzygnięcie opiera się na nowej, istotnej dla praktyki prawniczej interpretacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminów wszczynania postępowań nadzwyczajnych.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 70 lat? Sąd administracyjny odpowiada: po 30 latach nie wszniesz postępowania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.