IV SA/Wa 364/09

IV SA/Wa 364/09 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2009-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Tomasz Wykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 69 poz 625
art. 44
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2009 r. sprawy ze skargi M. S. i S. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. na rzecz skarżących M. S. i S. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
IV SA/Wa 364/09
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...].
Uzasadniając zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii wskazał, co następuje.
W badaniu laboratoryjnym, wykonanym przez Z. w W. Pracownia Terenowa w S., przy zastosowaniu metody ELISA uzyskano wynik dodatni w kierunku enzootycznej białaczki bydła u 25 sztuk bydła o numerach kolczyka: [...].Sprawozdanie z powyższego badania serologicznego numer [...] wraz z wynikiem badania w kierunku enzootycznej białaczki bydła zostało przesłane faksem do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w P. dnia [...] maja 2008 r.
Po otrzymaniu powyższego wyniku Zastępca Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. w dniu [...] czerwca 2008 r. przeprowadził dochodzenie epizootyczne w gospodarstwie stron, udokumentowane odpowiednio "Protokołem z dochodzenia epizootycznego i badania zwierząt" oraz sporządził wykaz zwierząt wrażliwych w stadzie. W dniu [...] czerwca 2008 r. organ I instancji wydal decyzję znak: [...], w której Powiatowy Lekarz Weterynarii w P.:
I. W wyznaczonym ostateczną decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii w
P. z dnia [...] sierpnia 2007 r. znak: [...] ognisku choroby
zakaźnej zwierząt enzootycznej białaczki bydła, obejmującym gospodarstwo położone
w miejscowości W. nr [...], gm. S., pow. G., woj.
[...] - w stadzie bydła Nr [...], należącym do posiadacza tych
zwierząt - p. S. S., stwierdził wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt -
enzootycznej białaczki bydła u następnych 25 sztuk bydła o numerach kolczyków: [...].
II. W wyznaczonym ognisku choroby zakaźnej zwierząt - enzootycznej
białaczki bydła, wymienionym w pkt I, zakazał:
1) karmienia mlekiem pochodzącym od w/w krów, u których stwierdzono chorobę,
chyba że:
- zostanie ono poddane obróbce cieplnej,
- będą nim karmione wyłącznie zwierzęta z tego samego gospodarstwa,
2) dostarczania mleka pochodzącego od krów, u których stwierdzono chorobę, do
zakładu przetwórczego w celu przetworzenia, chyba że zostanie ono poddane obróbce
cieplnej odbywającej się pod nadzorem powiatowego lekarza weterynarii,
III. W wyznaczonym ognisku choroby zakaźnej zwierząt - enzootycznej
białaczki bydła, wymienionym w pkt I, nakazał:
1) odosobnienie w stadzie sztuk zwierząt, u których stwierdzono enzootyczną białaczkę bydła,
2) poddanie ubojowi, pod nadzorem Powiatowego Lekarza Weterynarii
24 sztuk bydła, u których stwierdzono enzootyczną białaczkę bydła, przy czym ubój
tych zwierząt będzie odbywał się we wskazanej Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii
w P. przez w/w posiadacza tych zwierząt uprawnionej do tego ubojni, oraz na
podstawie wydanego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. skierowania
do dokonania w niej uboju zwierząt, objętych nakazem uboju, o następujących
numerach kolczyków: [...].
3) przeprowadzenie oczyszczania i odkażania.
IV. Odstąpił od nakazu poddania ubojowi cieląt pochodzących od krów, u których stwierdzono chorobę, o numerach kolczyków: [...].
V. Postanowił nakazane niniejszą decyzją oczyszczanie i odkażanie przeprowadzić pod nadzorem Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., w sposób określony w załączniku Nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 marca 2008 r. w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła (Dz. U. Nr 47, poz. 278).
Przedmiotowej decyzji organ I instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Po otrzymaniu wymienionej wyżej decyzji p. M. S. i p. S. S., za pośrednictwem Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., złożyli odwołanie z dnia [...] czerwca 2008 r., w którym wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej stwierdzenia choroby zakaźnej zwierząt, zarzucając decyzji nr [...] rażące naruszenie § 2 ust. 1 i 2, pkt l a rozporządzenia w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła, art. 42 ust. 7 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213 poz. 1342) oraz art. 7, 8, 10 § 1 i 68 § 1 k.p.a.
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii biorąc pod uwagę, iż strony brały czynny udział jedynie w fazie wszczęcia postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak: [...] postanowił uchylić w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] czerwca 2008 r. znak: [...] i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Dnia [...] lipca 2008 r. dokonane zostało oszacowanie 24 sztuk zwierząt podlegających ubojowi z nakazu Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. Ponadto p. S. S. pismem z dnia [...] lipca 2008 r. zwrócił się do organu I instancji z prośbą o skierowanie do uboju sanitarnego w P. Sp. J. [...], 5 szt. zwierząt oraz o zezwolenie na ubój we wskazanej ubojni 19 sztuk bydła. Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. tym samym dniu pismem znak: [...] poinformował Powiatowego Lekarza Weterynarii w N. o skierowaniu do uboju sanitarnego z powodu enzootycznej białaczki bydła 7 sztuk bydła do Zakładu P. Sp. J. [...] oraz 15 sztuk bydła podejrzanego o zakażenie enzootyczną białaczką bydła. Pan S. S. w dniu [...] lipca 2008 r. zwrócił się ponownie z prośbą do organu I instancji o skierowanie do uboju sanitarnego 24 sztuk bydła zakażonych enzootyczną białaczką bydła oraz zezwolenie na sprzedaż do uboju pozostałych 64 sztuk bydła do zakładu P. Sp. z o. o., ul. [...]. Jednocześnie w piśmie tym poinformował, że wystawione przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. skierowania z dnia [...] lipca 2008 r. nie zostały zrealizowane, ponieważ P. Sp. J. zrezygnował z odbioru zwierząt. Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. przychylił się do prośby p. S. S. i skierował na ubój do zakładu P. Sp. z o. o. 88 sztuk bydła. Przeprowadzone w dniu [...] sierpnia 2008 r. przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. dochodzenie epizootyczne w gospodarstwie stron, udokumentowane załącznikiem do protokołu dochodzenia epizootycznego wykazało, iż w chwili kontroli w gospodarstwie nie stwierdzono obecności zwierząt z gatunku bydło, ponieważ w dniu [...] lipca 2008 r. 88 sztuk bydła zostało sprzedanych do ubojni P. Sp. z o. o. zgodnie ze skierowaniem organu I instancji. Ponadto w dniu [...] i [...] sierpnia 2008 r. w gospodarstwie p. M. S. oraz p. S. S. przeprowadzono pod nadzorem organu I instancji dezynfekcję budynków, placu i sprzętu. Dodatkowo p. M. S. oraz p. S. S. skierowali do Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. pismo z dnia [...] sierpnia 2008 r. o niezwłoczne uznanie ogniska choroby: enzootycznej białaczki bydła za wygasłe i Powiatowy Lekarz Weterynarii w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak: [...] uznał za wygasłe ognisko choroby zakaźnej zwierząt - enzootycznej białaczki bydła, obejmujące gospodarstwo położone w miejscowości [...], gmina S. powiat G., woj. [...].
Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt enzootycznej białaczki bydła w wyznaczonym ostateczną decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] sierpnia 2007 r. ognisku choroby zakaźnej u następnych 25 sztuk bydła oraz wydania nakazów i zakazów.
M. S. i S. S., za pośrednictwem Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., złożyli odwołanie z dnia [...] października 2008 r. od przedmiotowej decyzji organu I instancji, w którym wnoszą o rozpatrzenie sprawy zgodnie z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej.
Rozpatrzywszy odwołanie, [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii, podnosząc, co następuje.
Dodatni wynik badania w kierunku enzootycznej białaczki bydła uzyskany w badaniu próbek krwi pobranych od zwierząt należących do stron, przy zastosowaniu metody ELISA, świadczy o zakażeniu wskazanych zwierząt wirusem enzootycznej białaczki bydła. W związku z powyższym nałożone przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., w drodze decyzji administracyjnej, nakazy i zakazy wynikające z rozporządzenia w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła, w szczególności nakaz uboju zwierząt należy uznać za celowe. Ponieważ istotą zwalczania chorób zakaźnych jest jak najszybsze wyeliminowanie danej jednostki chorobowej organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nakazał ubój zwierząt zakażonych enzootyczną białaczką bydła, należących do stron i tym samym spowodował wyeliminowanie źródła dalszych zakażeń. Nadto w gospodarstwie stron została przeprowadzona dezynfekcja, co także przemawia za całkowitym wyeliminowaniem potencjalnego źródła zakażeń. Zgodnie z przepisem art. 44 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt rzeczonej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i wniesienie od niej odwołania nie wstrzymywało jej wykonania. Dodatkowo należy zauważyć, iż [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. postanowił uchylić w całości wskazaną powyżej decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji tylko z powodu błędów formalnych postępowania, mianowicie nie zapewnienia stronom czynnego udziału w całym postępowaniu.
Powiatowy Lekarz Weterynarii w okresie rozpatrywania przez organ II instancji odwołania stron wyraził zgodę na ubój zwierząt, na wniosek właściciela z dnia [...] lipca 2008 r. oraz przeprowadził w dniach [...] i [...] sierpnia 2008 r. w gospodarstwie stron dezynfekcję budynków, placu i sprzętu. W związku z dokonaniem uboju wszystkich sztuk bydła zakażonych enzootyczną białaczką bydła oraz pozostałych sztuk bydła w sposób istotny zmienił się stan faktyczny sprawy. Biorąc pod uwagę, iż przedmiotem niniejszego postępowania były sztuki bydła zakażone enzootyczną białaczką bydła, to ich ubój spowodował, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe.
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii zważywszy na wyniki badań, które jednoznacznie wykazały, iż sztuki bydła należące do M. S. i S. S. zakażone były enzootyczną białaczką bydła oraz, że przedmiot niniejszego postępowania przestał istnieć postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii.
Skarżący wnieśli skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] grudnia 2008 r., podnosząc rażące naruszenie art.105§, 138§2, 6, 7, 8, 9, 77 k.p.a., art.42 ust.3, ust.6 pkt 2, ust. 7, art.44 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. Nr 69, poz.625 z późn. zm.) w związku z pkt 20 załącznika nr 2 do tej ustawy oraz przepisów par. 2 ust. 2 pkt 1) lit. a), ust.8, §3 ust.1, §4 ust.6, §4 ust. 2 pkt 2) lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 marca 2008 r. w sprawie zwalczania enzootycznej białaczki bydła (Dz.U. nr 47, poz.278).
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie - przy czym istotne jest, iż ta ostatnia decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy na podstawie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii z siedzibą w S. z dnia [...] sierpnia 2008 r.
Zarówno rozstrzygnięcie Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. w przedmiocie umorzenia postępowania, jak i utrzymująca tę decyzję w mocy zaskarżona niniejszą skargą decyzja [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii utrzymująca w mocy poprzednią decyzję w sposób rażący naruszają wymienione na wstępie przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania administracyjnego.
Należy zauważyć, iż w decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. organ uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. z dnia [...] czerwca 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawą dla takiego rozstrzygnięcia organu były liczne uchybienia organu I instancji oraz konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Przede wszystkim organ ten stwierdził, iż przy rozpoznawaniu sprawy miało miejsce pozbawienie stron czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym we wszystkich jego fazach, brak możliwości zapoznania z pełnymi aktami postępowania administracyjnego, pozbawienie możliwości zgłaszania dodatkowych wniosków dowodowych i żądań, pozbawienie możliwości ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego po przeprowadzeniu dochodzenia epizootycznego. Ponadto, zastępca Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. przeprowadzając dochodzenie epizootyczne w gospodarstwie stron posłużył się nieobowiązującym wzorem "Protokołu dochodzenia epizootycznego i badań zwierząt" zawartym w uchylonym z dniem 15 lutego 2008 r. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 stycznia 2003 r. w sprawie postępowania przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Ponadto Powiatowy Lekarz Weterynarii, odstępując od zastosowania środków, o których mowa w przepisach par. 4 ust. 2 pkt 2) lit.a) rozporządzenia w odniesieniu do cieląt pochodzących od krów, u których stwierdzono chorobę, oddzielonych od matki bezpośrednio po urodzeniu, winien zastosować nakaz wynikający z przepisu par.4 ust.6 rozporządzenia, czego nie uczynił.
Wszystkie wskazane wyżej uchybienia organu I instancji doprowadziły do wydania przez organ II instancji decyzji kasacyjnej, która zgodnie z poglądami doktryny może zostać wydana, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a zatem gdy: organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, jak również gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe (np - jak w okolicznościach niniejszej sprawy - stronę pozbawiono możliwości udziału w postępowaniu). Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w doktrynie (B. Adamiak/J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz." 7 wydanie., Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 608) "Organ ! instancji po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia obowiązany jest ją ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć." Zostało to wskazane również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 1996 r., sygn. akt: I SA 2042/94 (nie publ), zgodnie z którym: "Po uchyleniu decyzji przez organ II instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, organ I instancji nie może pozostawić sprawy bez rozpoznania, gdyż na tym etapie nie ocenia już podania (wniosku) od strony formalnej (art.64§2 k.p.a.), ale rozstrzyga sprawę merytorycznie."
Tymczasem, organ i instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, ani nie rozpoznał i nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, lecz decyzją z dnia [...] września 2008 r. umorzył postępowanie w sprawie na podstawie przepisu art.105§1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że w dacie ponownego rozpoznawania sprawy stwierdzono, że wszystkie sztuki bydła i cieląt znajdujące się w gospodarstwie stron zostały poddane ubojowi, co zostało potwierdzone przez urzędowego lekarza weterynarii. Ponadto, organ podniósł, iż skoro aktualnie brak zwierząt w stadzie, w stosunku do których konieczne byłoby wydawanie przewidzianych przepisami rozporządzenia nakazów i zakazów oraz zwolnień, a także skoro ognisko choroby zakaźnej zwierząt - enzootycznej białaczki bydła zostało wygaszone, bezprzedmiotowe stało się wydawanie decyzji nakładającej rygory administracyjne w zakresie przewidzianym wszczętym z urzędu postępowaniem administracyjnym.
Taki sposób rozstrzygnięcia przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. oraz utrzymanie tego rozstrzygnięcia w drodze zaskarżonej decyzji wydanej w dniu [...] grudnia 2008 r. przez [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii stanowi naruszenie przepisu art.138§2 k.p.a. oraz art.105§1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty i temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Umorzenie postępowania w sprawie jest zaś instytucją wyjątkową. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, nie można uznać, iż zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art.105§1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że ubój chorych zwierząt w gospodarstwie stron uniemożliwił merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Taki sposób rozumowania dowodzi, że organy orzekające w sprawie zdają się nie dostrzegać brzmienia przepisu art. 44 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym decyzji wydanej przez powiatowego lekarza weterynarii w celu zwalczania choroby zakaźnej oraz decyzji wydanej przez powiatowego lekarza weterynarii w przypadku zagrożenia wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że taka decyzja musi zostać wykonana nawet przed upływem terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji uzależnienie wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie od istnienia zwierząt w gospodarstwie (co do których wydano nakaz ich ubicia), doprowadziłoby do braku możliwości wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują zaś na ewidentna zaniedbania organów rozstrzygających sprawę i naruszanie obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania. Nie rozpoznanie sprawy i nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego doprowadzi do usankcjonowania błędnych decyzji organu ! instancji. Z wyżej wskazanych oczywistych względów niezgodna z prawem jest również zaskarżona niniejszą skargą decyzja z dnia [...].12.2008 r. utrzymująca w mocy decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie. Sposób rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania dowodzi, iż organy administracji rażąco naruszały przepisy prawa przy wydaniu decyzji oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie.
Wady postępowania są dodatkowo krzywdzące dla stron niniejszego postępowania, ponieważ strony w obronie swoich uzasadnionych interesów starały się wspomagać organy administracji w doprowadzeniu do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, kierując do organów orzekających liczne wystąpienia i wyjaśnienia. Brak więc podstaw do nie załatwienia sprawy wskutek najpierw umorzenia postępowania, a następnie utrzymania w mocy takiego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami
m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7, 77 i 107§3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja, podobnie jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały na podstawie art.105§1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Obie decyzje wydane zostały w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art.44 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. nr 69, poz.625 z późn. zm.).
Zgodnie z tym przepisem w celu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, może m.in.:
- nakazać odosobnienie, strzeżenie lub obserwację zwierząt chorych lub zakażonych albo podejrzanych o zakażenie lub o chorobę (pkt 1);
- nakazać zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt (pkt 4);
- nakazać oczyszczenie i odkażenie miejsc oraz środków transportu, a także odkażenie, zniszczenie lub usunięcie w sposób wykluczający niebezpieczeństwo szerzenia się choroby zakaźnej zwierząt środków żywienia zwierząt, ściółki, nawozów naturalnych w rozumieniu przepisów o nawozach i nawożeniu, oraz przedmiotów, z którymi miały kontakt zwierzęta chore, zakażone lub podejrzane o zakażenie lub o chorobę (pkt 5);
- zakazać w ognisku choroby wprowadzania, przeprowadzania i wyprowadzania zwierząt lub sprowadzania i wywożenia produktów, zwłok zwierzęcych i środków żywienia zwierząt (pkt 9).
Postępowanie administracyjne oparte na tym przepisie zostało wszczęte w sytuacji, w której według ustaleń organu w gospodarstwie rolnym będącym przedmiotem współwłasności skarżącej znajdowały się zwierzęta dotknięte chorobą. Stan ten uległ zmianie w toku postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w związku z dokonaniem uboju wszystkich sztuk bydła zakażonych enzootyczną białaczką bydła oraz pozostałych sztuk bydła w sposób istotny zmienił się stan faktyczny sprawy. Biorąc pod uwagę, że przedmiotem postępowania były sztuki bydła zakażone enzootyczną białaczką bydła, to ich ubój spowodował, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Nie sposób zakwestionować słuszności stanowiska organów obu instancji, że ubój wszystkich sztuk bydła objętych postępowaniem wszczętym na podstawie cytowanych wyżej przepisów prowadzi do bezprzedmiotowości tego postępowania. Zasadnie bowiem należałoby przyjąć, że nie ma już przedmiotu tego postępowania, tj. zwierząt dotkniętych chorobą. Wadliwym jednakże w ocenie Sądu było założenie organu odwoławczego, że tylko do stwierdzenia tej okoliczności winno ograniczyć się rozpoznanie sprawy.
Podkreślić należy, że zarówno decyzja zaskarżona, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zapadły w następstwie decyzji [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] sierpnia 2008 r., uchylającej w całości decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2008 r. i przekazującej temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wspomnianą decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii stwierdził wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt u 25 sztuk bydła oraz nakazał w szczególności poddanie ubojowi 24 sztuk bydła pod nadzorem Powiatowego Lekarza Weterynarii, przy czym ubój tych zwierząt będzie odbywał się we wskazanej przez posiadacza zwierząt, uprawnionej do tej ubojni, oraz na podstawie wydanego przez tego Lekarza skierowania do dokonania w niej uboju zwierząt objętych nakazem uboju. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. w istotny sposób wpłynęła na sferę uprawnień skarżących jako podmiotów prowadzących gospodarstwo hodowlane, albowiem nałożyła na nich administracyjno - prawny obowiązek uboju bydła. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zaznaczając, że powinna być wykonana natychmiast po jej doręczeniu, zanim stanie się ostateczna. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii skierował do uboju sanitarnego, w związku z wnioskiem skarżącego z tej samej daty 24 sztuki bydła należące do skarżących. W dniu [...] lipca 2008 r. bydło to zostało sprzedane do ubojni "P." sp. z o.o. z siedzibą w H. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. [...], rozpatrzywszy odwołanie skarżącej i jej męża od decyzji [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, podnosząc, że strony brały czynny udział jedynie w fazie wszczęcia postępowania administracyjnego. Nie mogły jednakże korzystać w pełni ze swoich uprawnień procesowych w kolejnych jego fazach, szczególnie w fazie postępowania wyjaśniającego. W ostatnim dniu wyznaczonym przez organ I instancji, tj. [...] czerwca 2008 r. nie mogły zapoznać się z pełnymi aktami przedmiotowego postępowania, gdyż postępowanie dowodowe nie było jeszcze zakończone. Powiatowy Lekarz Weterynarii przeprowadził bowiem dochodzenie epizootyczne w gospodarstwie stron dopiero w dniu [...] czerwca 2008 r., czyli w drugim dniu po upływie terminu wyznaczonego stronom na zapoznanie się z aktami sprawy, zgłoszenie dowodów oraz żądań. Powyższy fakt potwierdza protokół dochodzenia epizootycznego z dnia [...] czerwca 2008 r. wraz z załącznikiem będącym spisem sztuk bydła znajdującego się w siedzibie stada, jak również pismo skarżącej z dnia [...] czerwca 2008 r., w którym podnosi brak w aktach sprawy protokołu z dochodzenia epizootycznego. Ponadto w przywołanym piśmie strona złożyła również wnioski dowodowe, do których organ nie ustosunkował się przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. Powyższe prowadzi do wniosku, że strony nie brały czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu, nie mogły bowiem po przeprowadzeniu dochodzenia epizootycznego, które stanowiło podstawę faktyczną do wydania decyzji, zgłaszać dodatkowych wniosków dowodowych, żądań oraz ustosunkować się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy poniósł również, że przeprowadzając dochodzenie epizootyczne w gospodarstwie strony organ posłużył się nieobowiązującym już wzorem "Protokołu dochodzenia epizootycznego i badań zwierząt", zawartym w uchylonym z dniem 15 lutego 2008 r. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 stycznia 2003 r. w sprawie postępowania przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. nr 18, poz.163).
W świetle powyższych faktów stwierdzić należy, że istnieje oczywisty związek pomiędzy wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. a zbyciem przez skarżących bydła objętego tą decyzją do uboju. Uznać należy, że transakcja ta jest konsekwencją tej decyzji. Decyzja ta, pomimo tego, że nie ostateczna, wpłynęła zatem, z racji nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, na sytuację prawną i faktyczną skarżących. Stwierdzić należy również i to, że prawidłowość tej decyzji pod względem materialnoprawnym, jak też prawidłowość postępowania dowodowego, w oparciu o które decyzja ta została wydana, nie została zweryfikowana pomimo tego, że prawidłowość tej decyzji skarżący zakwestionowali (wprawdzie w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. stwierdza się, że wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. było uzasadnione, niemniej rozważania organu w tym zakresie uznać należy za bardzo ogólne). Decyzja kasatoryjna, uchylająca decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r., odniosła się wyłącznie do procesowych uchybień postępowania poprzedzającego wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej, związanych z naruszeniem przez organ art.10 k.p.a. W tej sytuacji uznać należy, że prawidłowość postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., w tym zarzuty skarżących, winny były zostać zbadane przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w następstwie wydania decyzji kasatoryjnej, niezależnie od zajścia późniejszych okoliczności upoważniających organ do umorzenia postępowania administracyjnego. O ile w oczywisty sposób powyższa ocena nie mogłaby wpłynąć na byt prawny decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r., która w dacie ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji nie istniała w obrocie prawnym (nie można było zatem decyzji tej utrzymać w mocy, uchylić, czy też w części lub całości zreformować), o tyle stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji wydanej w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, że przy wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. doszło do uchybienia przepisom prawa (czego Sąd w niniejszym postępowaniu nie przesądza) mogłoby mieć dla skarżących znaczenie w szczególności w kontekście ewentualnych roszczeń odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa.
Jak już zatem podniesiono na wstępie decyzja zaskarżona, jak też utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art.7, 77 i 107§3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje organów obu instancji należało zatem wyeliminować z obrotu prawnego.
W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ I instancji rozpatrzy ponownie sprawę z uwzględnieniem uwag sformułowanych powyżej.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.c oraz art.200 p.p.s.a.