IV SA/Wa 3383/18

IV SA/Wa 3383/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aleksandra Westra.
Anita Wielopolska /przewodniczący/
Wanda Zielińska-Baran /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 2009/21 - Wyrok NSA z 2023-03-28
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
art.2 pkt 2 lit. a, art. 4 ust 1,2,4
Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Dz.U. 2018 poz 2096
art.145
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra,, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Uzasadnienie
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 oraz art. 151 i art. 150 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1001), po rozpoznaniu wniosku E. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2008 r., [...], utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.
W uzasadnieniu podano, iż E. K. ubiega się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1001). Szef Urzędu decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmówił stronie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W związku z wnioskiem strony o wszczęcie postępowania w trybie art. 154 k.p.a. organ wdał decyzję w dniu [...] grudnia 2012 r., nr [...] r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sądy Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia [...] listopada 2012 r. oddalił skargę na powyższą decyzję. Następnie wskutek złożenia nowego wniosku strony o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ wydał decyzję w dniu [...] października 2016 r., nr [...] r., o odmowie uchylenie decyzji ostatecznej, którą następnie utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] maja 2017 r. oddalił skargę. Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku strony o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ wydał decyzję w dniu [...] maja 2018 r. o odmowie uchylenie decyzji ostatecznej. Strona wniosła w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Szef UdSKiOR wskazał, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego, uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 4 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. Wynika stąd, że dla uzyskania potwierdzenia konieczne jest złożenie przez zainteresowanego wniosku oraz, o ile nie w pierwszej kolejności, poparcie wniosku odpowiednimi dowodami.
Dla wydania decyzji pozytywnej na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy konieczne jest więc łączne wystąpienie następujących przesłanek — ustalenie, że po pierwsze - osoba została deportowana (wywieziona) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 , po drugie - praca była wykonywana w warunkach deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy. Dodatkowo, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy świadczenie pieniężne, przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu toczącym się w trybie wznowienia, jak również z uzyskanego przez organ w ramach postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi wynika, iż strona w okresie I wojny światowej nie została deportowana (wywieziona) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium. Organ wskazał, iż strona urodziła się w m. [...], pow. [...] na terenie [...], z której została deportowana wraz z rodziną do pracy przymusowej na terenie [...]. Z powyższego w sposób bezsporny wynika, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jednoznaczna przesłanka określona w art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o deportacji (wywiezieniu) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium. Dodatkowo dokumentacja wskazuje, że w okresie podlegania represjom wojennym strona nie posiadała obywatelstwa polskiego. Świadczy o tym kopia dokumentu: "Odpis aktu nadania obywatelstwa polskiego" J. K. - ojcu strony, który potwierdza także, że obywatelstwo polskie nabyli żona oraz dzieci, w tym syn E. ur. [...].03.1939 r. W dokumencie tym, datowanym na [...] czerwca1947 r., znajduje się informacja, że E. K. zrzekł się dotychczasowego obywatelstwa [...], co było jednym z warunków uzyskania obywatelstwa polskiego.
Organ podkreślił, iż niniejsze postępowanie zostało wznowione, ponieważ strona przedstawiła nowy dowód nieznany organowi wydającemu decyzję. Stanowiło go pismo z tłumacza orzeczenia Sądu [...] dla miasta [...] uwierzytelnionym przez tłumacza przysięgłego w dniu [...] września 2017 r. Wyrok dotyczy uznania E. K. za osobę wywiezioną z miejsca zamieszkania (wieś [...], gmina [...]) na roboty przymusowe do [...] w sierpniu 1944 r. Dokument zawiera następujący wniosek: "Na podstawie wyjaśnień wnioskodawcy oraz zeznań świadków ustalono, że podczas drogi powrotnej na [...], rodzina wnioskodawcy, obawiając się represji [...], nie dojechawszy na [...] osiedliła się w [...]". Niniejszy organ stwierdził, że jednoznacznie świadczy to o tym, że strona przybyła do [...] dopiero po doświadczeniu represji ze strony [...].
Organ podkreślił, że nie neguje ciężkiej sytuacji strony podczas okupacji, a jedynie stwierdza, iż powyższa represja nie stanowi podstawy do przyznania przedmiotowego świadczenia na gruncie polskiego prawa. Z powodu niespełnienia przesłanek uzyskania uprawnień z polskiej ustawy o świadczeniu pieniężnym (...), za nieistotne prawnie organ uznał, uzyskanie uprawnień przewidzianych w ustawodawstwie [...]. Regulacje prawne innego państwa nie mają wpływu na stosowanie powszechnie obowiązującego przez polskie organy administracji publicznej.
W konstatacji organ stwierdził, iż mają na uwadze całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, brak jest podstaw do przyznania stronie uprawnienia do świadczenia pieniężnego w oparciu o art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 30, art. 32 Konstytucji RP oraz art.8 i art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. ( Dz. U. z 1993, nr 61 poz. 284 ze zm.), gwarantujących prawo do niedyskryminacji, m.in. ze względu na pochodzenie, poprzez uznanie, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez [...] i [...] bez względu na uzyskanie statusu osoby represjonowanej z uwagi na urodzenie poza granicami Państwa Polskiego,
- art. 15 umowy między Rzecząpospolitą a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych rodzinnych, pracowniczych i karnych z dnia [...] stycznia 1993 r. poprzez nieuznanie Legitymacji osoby poszkodowanej o nr [...] w konsekwencji doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez [...] i [...], - art. 6 i art. 8 poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na prawie krajowym i niezastosowaniu prawa Unii Europejskiej gwarantujących podstawowe prawa i wolności jednostki w prowadzonym postepowaniu, - art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. odmowę wnikliwej analizy akt sprawy i argumentacji skarżącego. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz. U. Nr 2016, poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wedle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd kontrolował decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2018 r. o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2008 r., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została wydana było dotknięte kwalifikowanymi wadami, wymienionym w art. 145 § 1 k.p.a. Zadaniem organu administracyjnego w postępowaniu wznowieniowym jest ustalenie, czy postępowanie zakończone decyzją ostateczną było dotknięte jedną z wad procesowych wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Stwierdzenie istnienia takiej wady obliguje organ do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeżeli natomiast organ stwierdzi brak podstaw do uchylenia decyzji odmawia jej uchylenia, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Dodać przy tym trzeba, że organ związany jest podstawami wznowienia wskazanymi we wniosku o wznowienie. W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2008 r., wskazując jako podstawę wznowienia nowe istotne okoliczności faktyczne i nowe dowody, tj. przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody skarżący wskazał wyrok Sądu [...] dla Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...] ( sprawa cywilna nr [...]), przetłumaczony przez dr. inż. L. K. tłumacza przysięgłego języka [...], co w jego ocenie doprowadzi do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. W myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który je wydał. Przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11, LEX nr 1252179). O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej. W konsekwencji przedstawionych rozważań stwierdzić należy, że organ nie miał podstaw do przyjęcia, że wskazany we wniosku wyrok Sądu [...] dla Miasta [...] stanowił przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i nie stanowi nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej, istotnego dla rozstrzygnięcia dotyczącego.
Jak trafnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołany wyżej wyrok dotyczy uznania E. K. za osobę wywiezioną z miejsca zamieszkania ( wieś [...], gmina [...], powiat [...]) na roboty przymusowe do [...] w sierpniu 1944 r. Sąd w uzasadnieniu również wskazał, że E. K., urodzony [...] -03-1939 r. jest obywatelem [...], na stałe mieszkającym w [...], w której osiedlił się powracając wraz z rodziną w 1945 r. z robót do [...]. Z ustaleń organu wynika, że ojciec skarżącego J. K. w dniu [...] czerwca 1947 r. zrzekł się obywatelstwa [...] nabywając tym samym obywatelstwo [...], w tym też matka, rodzeństwo skarżącego i on sam.
Z wyroku Sądu [...] dla Miasta [...] jasno wynika, że skarżący w czasie deportowania w sierpniu 1944 roku do przymusowej pracy do [...] był obywatelem [...] mieszkającym na terenie [...]. Okoliczności te były znane organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej w dniu [...] kwietnia 2008 r. i legły u podstawy odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z powodu niespełnienia przesłanek z art. 1a ust. 1 i art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez II Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzickich ( Dz. U. 2014, poz. 1001).
Z powyższych przyczyn Sąd, jako chybione ocenił zarzuty podniesione w skardze i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.