IV SA/Wa 3300/16

IV SA/Wa 3300/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-04-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2016-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska
Anna Szymańska /przewodniczący sprawozdawca/
Wanda Zielińska-Baran
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2757/17 - Wyrok NSA z 2023-11-10
Skarżony organ
Minister Insfrastruktury i Budownictwa~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 156 § 1 pkt 2, pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 718
art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art 153, 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skarg M. W., Z .W., G.W., W.W., M.W. i R.W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących M. W.. i Z.W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej G.W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego W.W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących M.W. i R.W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2016r. – po ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...] [[...]] stwierdzającą iż orzeczenie Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr [...]
o pow. 360 m2, karta 7, zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla m. [...] [...] (dawna [...], t. IV, wykaz 890), stanowiącej własność tabularną S. i K. z d. R. małż. T. zostało wydane z naruszeniem prawa – Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. i jednocześnie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955 r. we wskazanej części.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. po rozpatrzeniu wniosku M. i W. W., Minister Infrastruktury stwierdził wydanie z naruszeniem prawa ww. orzeczenia - w części dotyczącej opisanej wyżej nieruchomości. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...].
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1083/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skarg M. W., W. W., Z. W., M. W. i Miasta [...] uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].05.2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].06.2008 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, iż w chwili wydania orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości właścicielem nieruchomości była J. W., która nabyła jej własność na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1953 r. Nr [...]. Organ wywłaszczeniowy wskazał natomiast jako właścicieli S. i K. małżonków T.. Ujawnienie nowego stanu prawnego w księdze wieczystej nastąpiło jednak już po wydaniu kwestionowanego orzeczenia. W ocenie Sądu organ, stwierdziwszy wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., przedwcześnie uznał, iż w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 k.p.a., tj. że od dnia doręczenia lub ogłoszenia stronom kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego upłynęło dziesięć lat. W ocenie Sądu z niekompletnych akt sprawy nie wynika, aby J. W. doręczono orzeczenie z dnia [...] stycznia 1955r., jak również nie wynika, aby przedmiotowe orzeczenie zostało doręczone poprzednikom prawnym J. W. - małżeństwu T., którzy nie zostali wymienieni w rozdzielniku kwestionowanego orzeczenia. Ponadto zdaniem Sądu organ nie ocenił pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
W podsumowaniu Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności, lecz pozwolą odpowiedzieć na pytanie czy kwestionowana decyzja wywłaszczeniowa jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Po zwrocie sprawy do organu decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] ([...]) Minister Infrastruktury Rozwoju stwierdził wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia wywłaszczeniowego w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Od powyższej decyzji z dnia [...] października 2015 r. wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli: Prezydent Miasta [...], M. W., Z. W., R. W. i M. W..
Rozpatrując te wnioski Minister Infrastruktury i Budownictwa zwrócił uwagę na następujące kwestie. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego wiążą organy administracji i sądy.
W przedmiotowej sprawie wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010 r., w którym Sąd uznał za niewystarczające dotychczasowe czynności organu zmierzające do pozyskania akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia i nakazał organowi kontynuowanie poszukiwań w tym zakresie. Wobec powyższego organ zwrócił się do szeregu organów oraz Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie archiwalnych akt dotyczących przedmiotowego orzeczenia wywłaszczeniowego. W odpowiedzi na te wezwania poinformowano, że takowych akt nie posiadają te instytucje. Wobec powyższego nie było możliwe pozyskanie kompletnych akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia.
Bazując na dotychczasowym materiale organ dalej stwierdził, że orzeczenie z dnia [...] stycznia 1955 r. weszło do obrotu prawnego i wywołało skutki prawnorzeczowe.
Organ zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się i utrwalił pogląd, że w przypadku niemożności odnalezienia lub niezachowania się w całości akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego orzeczenia (decyzji) po upływie znacznego okresu czasu (w rozważanym przypadku ponad 60 lat) ewentualne braki w materiale dowodowym należy interpretować na korzyść pozostawienia orzeczenia w obrocie prawnym. Nie można bowiem domniemywać zajścia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku braku niezbitych dowodów na ich zaistnienie.
Dalej stwierdził, że przedmiotem postępowania nadzorczego, prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a. jest weryfikacja decyzji ostatecznej przez pryzmat przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przedmiotowym orzeczeniu wywłaszczeniowym nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 5, 6 i 7 k.p.a.. To samo dotyczy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Organem właściwym do orzekania w tej sprawie było prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwe według miejsca położenia nieruchomości.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za wydanie decyzji bez podstawy prawnej uważa się wydanie rozstrzygnięcia w przypadku braku przedmiotu sprawy, do którego możliwe byłoby zastosowanie danego przepisu prawa. W sprawie istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) oraz wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] z dnia [...] lipca 1954 r.
Rażące naruszenie prawa zgodnie z utrwalonymi w orzecznictwie oraz doktrynie poglądami stanowi zaś oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, tym samym występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich oczywistą niezgodność.
Skoro przedmiotowe orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych to w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego, z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania, należy oceniać kwestionowane orzeczenie.
Zdaniem Ministra nie doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 dekretu. Przepis ten stanowił, iż zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie.
Z akt archiwalnych wynika, że Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] wydało opinię z dnia [...] maja 1954 r., w której wskazano, iż m.in. przedmiotowe nieruchomości są niezbędne do realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. na cele budownictwa mieszkaniowego wielorodzinnego. Ponadto do wniosku o wydanie zezwolenia załączono zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z dnia [...] maja 1954 r. wydane przez Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa oraz zezwolenie Pełnomocnika Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] czerwca 1954 r. na zgłoszenie wniosku w trybie art. 5 dekretu.
Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych) obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu). Powyższa czynność była o tyle istotna, że jej dokonanie skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie zaś czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.
Stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
Stosownie zaś do art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu).
W tym wypadku ze względu na szczątkowe akta archiwalne zdaniem organu, niemożliwa okazała się być ocena legalności postępowania w zakresie wystąpienia z wnioskiem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości (art. 8 dekretu), prawidłowości (w oparciu o art. 17 dekretu) złożenia wniosku wywłaszczeniowego oraz zawiadomienia informującego strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (art. 18 dekretu).
Organ przy tym nie mógł w tych warunkach przyjąć domniemania, iż doszło do wydania orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa, gdyż stałoby to w sprzeczności z zasadą trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.).
Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy lub wobec nie wniesienia sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Zdaniem organu przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe zawiera wszystkie wymagane elementy, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Nie doszło zatem do naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu.
Odnosząc się do przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., polegającej na skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie Minister stwierdził, iż organ wywłaszczeniowy w orzeczeniu z dnia [...] stycznia 1955 r. jako właścicieli tabularnych (ujawnionych) przedmiotowej nieruchomości wskazał S. i K. z d. R. małż. T., który byli wówczas ujawnieni w dziale [...] księdze wieczystej. Z treści aktu notarialnego z dnia [...].02.1953 r. Rep. [...] wynika zaś, że S. i K. z d. R. małż. T. zbyli tę nieruchomość na rzecz J. W.. W konsekwencji w dacie wywłaszczenia małżonkowie T. nie byli już właścicielami ww. nieruchomości. Uwzględniając jednak fakt, że zmiana właściciela została ujawniona w księdze wieczystej dopiero [...] lutego 1955 r., a więc już po wywłaszczeniu, nie można uznać, aby organ wywłaszczeniowy skierował decyzję do osoby niebędącej stroną w sprawie. Skoro bowiem organ wskazał właścicieli tabularnych w sposób zgodny z ówcześnie dostępnymi informacjami i nie mógł, nawet zachowując należytą staranność, ustalić zmiany stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości w oparciu o treść księgi wieczystej, to nie można zarzucić mu naruszenia prawa o charakterze kwalifikowanym.
Organ nadzoru dalej nie podzielił stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r., że w wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010 r. wyrażono wiążącą ocenę prawną dotyczącą zajścia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Z treści tego wyroku wynika jedynie, że Sąd uznał szereg tez organu za przedwczesne na skutek nie zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w tym tezę, że upłynął okres 10 lat od doręczenia przedmiotowego orzeczenia, o którym mowa w art. 156 § 2 k.p.a.
Z tych wszystkich powodów organ doszedł do wniosku, że nie została spełniona żadna z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, co uzasadniało uchylenie pierwszej decyzji wydanej przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju i rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1955r.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli M. W., Z. W., G. W., W. W., M. W. i R. W..
Skarga M. W. i Z. W. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie art. 139 k.p.a. – poprzednia decyzja stwierdzająca wydanie decyzji wywłaszczeniowej z naruszeniem prawa dawała podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym na podstawie art. 160 k.p.a. tymczasem zaskarżona decyzja takiego roszczenia nie kreuje. Ponadto zarzucono naruszenie art. 153 p.p.s.a. i nie zastosowanie się do oceny prawnej i wskazań WSA w Warszawie wyrażonych w wyroku tego sądu z dnia 16 kwietnia 2010r. Dalej skarżące twierdzą, że doszło do obrazy przepisów prawa materialnego tj. art. 8 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 3 dekretu z 1949r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1955r. nie narusza prawa w stopniu rażącym w sytuacji gdy z akt wynika, że przed wywłaszczeniem wykonawca narodowych planów gospodarczych nie zwracał się do właściciela przedmiotowej nieruchomości J. W. z wezwaniem do odstąpienia nieruchomości. Nie zwrócono się także o dobrowolny wykup nieruchomości do właścicieli wpisanych w księdze wieczystej tj. małżonków T..
W uzasadnieniu wskazuje się, że przepis art. 8 dekretu wymagał bezwzględnie doręczenia właścicielowi nieruchomości wezwania do odstąpienia nieruchomości. Wymóg taki był uzasadniony tym, że Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nie udzielił zgody na zbiorowe wezwanie wszystkich właścicieli. Tryb wezwania zatem przez obwieszczenia nie miał w tym wypadku zastosowania.
Dalej skarżące twierdzą, że WSA w wyroku z dnia 16 kwietnia 2010r. stwierdził, że skierowanie decyzji do osoby, która w chwili orzekania nie jest stroną postępowania powoduje, że decyzja jako wydana z rażącym naruszeniem prawa jest nieważna.
G. W. także wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę przepisów postępowania polegającą:
- na przyjęciu, że brak akt wywłaszczeniowych stwarza domniemanie prawidłowości i zgodności z prawem orzeczenia wywłaszczeniowego,
- na odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego podczas gdy w materiale dowodowym brak jest dowodów świadczących o wystąpieniu przez organ z wnioskiem o dobrowolne odstąpienie nieruchomości w trybie art. 8 dekretu, jak i dowodów świadczących o prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego,
- na przyjęciu, że skierowanie decyzji do osób niebędących w dacie jej wydania właścicielami nieruchomości nie spełnia dyspozycji art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skarga W. W. zawiera co do zasady tożsame zarzuty, jak i wnioski z tymi sformułowanymi w skardze G. W.. Ich istota sprowadza się do zarzutu braku wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia spornej działki. Nadto z akt nie wynika, aby "prawowity" właściciel J. W. brała udział w postępowaniu i doręczono jej orzeczenie.
Z kolei skarga M. W. i R. W. podnosi naruszenie:
- art. 6 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. przez wydanie decyzji, która narusza obowiązujące przepisy i podważa zaufanie do władzy publicznej, ale także poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955r.
w żądanej części w sytuacji ewidentnych i rażących naruszeń procedury wywłaszczeniowej, a tym samym legalności całego postępowania wywłaszczeniowego,
- art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w załatwieniu niniejszej sprawy słusznego interesu obywateli,
- art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955r. w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,
- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ administracji publicznej błędnej oceny całokształtu materiału dowodowego,
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955r.
w części dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
- art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż niestwierdzenie nieważności decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955r. w sytuacji ewidentnych i rażących naruszeń procedury wywłaszczeniowej nie narusza zasady demokratycznego państwa prawa oraz, iż organ wydający zaskarżoną decyzję działa na podstawie i w granicach prawa,
- art. 1, art. 5, art. 8 ust. 1-4, art. 17 ust. 3 oraz art. 18 ust. 1 dekretu poprzez ustalenie, iż procedura wywłaszczeniowa została dochowana przez organ wywłaszczeniowy.
Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], parcela nr [...] o pow. 360 m2 karta 7. KW [...] stanowiącej własność S. i K. z d. R. małż. T.. Zawarty został również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi zwrócono mi.in. uwagę, że z wniosku wywłaszczeniowego nie wynika aby jako załącznik został do niego dołączony dowód wezwania właściciela do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem Sąd uznał, że zaskarżona decyzja była dotknięta niektórymi wadami zarzuconymi w skargach.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że w toku niniejszego postępowania zainicjowanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1955 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. 360 m2 został wydany wyrok przez WSA w Warszawie, który uzyskał cechę prawomocności. Mianowicie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010r. (sygn. akt I SA/Wa 1083/09) WSA w Warszawie po rozpatrzeniu skarg M. W., W. W., Z. W., M. W. i Miasta [...] uchylił poprzednio wydaną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r., w których stwierdzono wydanie przedmiotowego orzeczenia wywłaszczeniowego z naruszeniem prawa - w części dotyczącej opisanej wyżej nieruchomości.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (vide wyrok NSA z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12).
W związku ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji tj. odczytania stanowiska Sądu w zakresie wystąpienia w sprawie przesłanki nieważności zawartej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. fundamentalnego znaczenia nabiera właściwe dekodowanie poglądu prawnego zaprezentowanego w owym wyroku WSA z dnia 16 kwietnia 2010r. Organ bowiem po raz pierwszy orzekając w ponownym postępowaniu w decyzji z dnia [...] października 2015r. przyjął, że uprzednio sąd rozstrzygnął i przesądził o tym, że orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie tj. do małż. T. zamiast do J. W.. Stanowi to przesłankę do uznania nieważności orzeczenia, zaś jedynie ze względu na wystąpienie okoliczności wyłączającej ze względu na upływ czasu (10 lat od doręczenia decyzji lub jej ogłoszenia) możliwe było jedynie stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa. Minister orzekając wskutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odstąpił od tego poglądu i uznał, że Sąd w wyroku z dnia 16 kwietnia 2010 r. nie stwierdził wyraźnie, że podziela pogląd o zajściu przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wobec powyższego obecnie rozpoznający sprawę Sąd musi przeprowadzić wykładnię omawianego uzasadnienia wyroku, aby jednoznacznie stwierdzić jaki pogląd prawny wyraził Sąd w tymże wyroku. A następnie, rolą Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku WSA, ale rozumianych prawidłowo tj. wedle wykładni przeprowadzonej przez obecnie orzekający skład.
Sąd po dokładnej analizie uzasadnienia wyroku doszedł do wniosku, że w pierwszej kolejności Sąd w omawianym wyroku zlecił ponowne podjęcie próby skompletowania archiwalnych akt odszkodowawczych w celu pełnej i tym samym prawidłowej oceny orzeczenia wywłaszczeniowego. Dalej Sąd odczytuje intencje tego wyroku jako konieczność zbadania orzeczenia z 1955r. pod kątem wystąpienia wszystkich wad mogących doprowadzić do stwierdzenia nieważności wywłaszczenia, a nie tylko jednej wady ograniczonej przesłanką wyłączającą możliwość stwierdzenia nieważności. Jak bowiem zwrócił uwagę WSA - wobec wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym obowiązkiem organu nadzoru było zbadanie, czy całe postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było zgodnie z trybem i zasadami określonymi w przepisach dekretu. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (orzeczenia administracyjnego) jest bowiem ustalenie, czy decyzja administracyjna wydana w postępowaniu administracyjnym nie została wydana z ciężką kwalifikowaną wadą, jedną spośród enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do ciężkich kwalifikowanych wad decyzji należy wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. Przy czym artykuł 156 § 2 k.p.a. wskazuje na dwie przesłanki negatywne stwierdzania nieważności decyzji. Przesłankami tymi są upływ czasu i nieodwracalne skutki prawne. Nie zmienia to jednak faktu, że organ nadzoru z urzędu ma obowiązek, niezależnie od wniosku strony i zawartych w nim argumentów dotyczących konkretnej wadliwości wydanego orzeczenia, zbadać całą sprawę pod kątem istnienia (bądź nieistnienia) którejkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Jeśli w wyniku dokonanej przez organ nadzoru analizy sprawy okazałoby się, że konkretne orzeczenie administracyjne jest wadliwe z więcej niż jednej przyczyny określonej w art. 156 § 1 k.p.a., to obowiązkiem organu nadzoru jest rozpocząć badanie prawidłowości wydania takiego orzeczenia poczynając od najdalej idącej w skutkach prawnych przesłanki, czyli takiej, która nie jest ograniczona dyspozycją art. 156 § 2 k.p.a. W takiej sytuacji skoro już poprzednio organ przyznał istnienie wady stwierdzonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie stwierdził nieważności wywłaszczenia wyłącznie z tego względu, że upłynął okres lat 10 od daty doręczenia tego orzeczenia wywłaszczeniowego – a Sąd zlecił badanie legalności orzeczenia w kierunku dalej idącej wady, nie ograniczonej żadną przesłanką negatywną – zdaniem Sądu nie było możliwe wydanie orzeczenia odmawiającego stwierdzenia nieważności decyzji z 1955r.
W wyroku bowiem przesądzono, że wada wskazana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. miała miejsce. Źródłem tego stwierdzenia był stan faktyczny – niekwestionowany – polegający na tym, że decyzja została skierowana do małżonków T. pomimo, że nie byli oni właścicielami spornej działki, a zatem nie byli stroną postępowania. WSA zawarł wywód, że art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Już w wyroku z dnia 17 grudnia 1998 r. sygn. akt IV SA 2272/97 (publ. Lex nr 45697) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. przewiduje taką sytuację, że osoba, do której skierowana została decyzja, nie może wykazać się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepis ten obejmuje zatem zarówno taką sytuację, w której organ skierował swoją decyzję zamiast do właściwej strony postępowania administracyjnego do osoby, która nią już nie była na skutek utraty statusu strony, jak i sytuację, w której organ skierował decyzję do osoby, która nigdy nie miała przymiotu strony tego postępowania. W każdym z tych wypadków skierowanie decyzji do osoby, która w chwili orzekania nie posiada przymiotu strony (np. poprzednika prawnego strony) powoduje, że decyzja taka jest nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tego fragmentu rozważań Sąd orzekający wywodzi, że skoro orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do strony (małżonkowie T.), która nią już nie była na skutek utraty statusu strony (zbycie nieruchomości na rzecz J. W. aktem notarialnym w dniu [...] lutego 1953r.) to decyzja jest nieważna na mocy art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka sytuacja zaś bezspornie miała miejsce w postępowaniu wywłaszczeniowym, przy czym bez znaczenia dla zastosowania tego przepisu było czy organ miał wiedzę o tym, że nastąpiło zbycie spornej działki czy takowej nie miał. Podstawa nieważności wskazana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. jest samoistną i niezależną od innych okoliczności przesłanką stwierdzenia nieważności, o ile obiektywnie wystąpią wskazane tamże warunki. W rozpatrywanej zaś sprawie orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do osób, które wyzbyły się prawa własności (przejście prawa własności następuje nie z dniem wpisu własności w księdze wieczystej, lecz z dniem zawarcia umowy przeniesienia własności w formie aktu notarialnego), zatem nie miały przymiotu strony.
Taką wykładnię wyroku WSA Sąd obecnie orzekający wywodzi także rozważań następujących. Otóż WSA stwierdził, że właścicielem nieruchomości była J. W., która nabyła jej własność na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1953 r. Nr [...]. Organ wywłaszczeniowy wydał natomiast orzeczenie w stosunku do poprzednich właścicieli nieruchomości, tj. S. i K. małżonków T.. Faktem jest również, że ujawnienie w księdze wieczystej nowego stanu prawnego nastąpiło już po wydaniu kwestionowanego orzeczenia. Niewątpliwie zatem kwestionowane orzeczenie wydane zostało w stosunku do osób nieposiadających prawnorzeczowego tytułu do przedmiotowej nieruchomości. Organ nadzoru stanął na stanowisku, że w tej sytuacji spełniona została przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 4 kpa (decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie). Jednakże w ocenie Sądu orzekającego organ nadzoru nie odniósł tych ustaleń do obowiązujących w dacie wywłaszczenia przepisów dekretu oraz wydanych do niego aktów wykonawczych, a przy tym co najmniej przedwcześnie uznał, że w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka z art. 156 § 2 k.p.a., czyli że od dnia doręczenia lub ogłoszenia stronom kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego upłynęło dziesięć lat. Jak podkreślił organ nadzoru, zgromadzone w sprawie akta są niekompletne i brak jest w nich dowodu doręczenia kwestionowanej decyzji nie tylko J. W., która w ogóle nie była uznawana za stronę postępowania wywłaszczeniowego, ale także brak jakichkolwiek dowodów, że orzeczenie wywłaszczeniowe zostało doręczone uznanym za stronę poprzednikom prawnym J. W., czyli małżonkom T., Jednak zdaniem WSA poprzednio orzekającego - tej kwestii organ nadzoru w ogóle nie wyjaśnił i nie jest wiadome na jakiej podstawie przyjął, że kwestionowane orzeczenie zostało doręczone stronom postępowania wywłaszczeniowego.
W świetle powyższych rozważań zadaniem organu ponownie rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy było: skompletowanie akt archiwalnych, rozważenie wszystkich przesłanek nieważnościowych – w tym wady rażącego naruszenia prawa w świetle przepisów dekretu z 1949r., która nie jest ograniczona czasowo, dalej – o ile nie zostaną stwierdzone wady dalej idące – rozważenie czy i kiedy orzeczenie wywłaszczeniowe zostało doręczone stronom postępowania wywłaszczeniowego, aby stwierdzić wystąpienie okoliczności opisanej w normie art. 156 § 2 k.p.a.
Tak odczytane motywy wyroku WSA z dnia 16 kwietnia 2010r. pozwoliły Sądowi na zweryfikowanie stanowiska Ministra zawartego w zaskarżonej decyzji w sposób prowadzący do jej uchylenia. Organ bowiem naruszył art. 153 p.p.s.a. w określonym zakresie, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
W kwestii skompletowania akt archiwalnych zdaniem Sądu organ wykonał wskazania Sądu, potwierdzenie czego znajduje się w aktach administracyjnych. Otóż zwracał się do szeregu organów oraz Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie archiwalnych akt dotyczących przedmiotowego orzeczenia wywłaszczeniowego, rezultaty jednak były negatywne owych poszukiwań. Należy zatem przyjąć, że zgromadzone uprzednio akta to jedyny materiał jaki może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu.
Dalej organ trafnie doszedł do wniosku, że nie wystąpiły w sprawie podstawy do stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 pkt 1-3 i 5-7 k.p.a. W szczególności – co wymaga szerszego omówienia w kontekście podstawowego zarzutu wszystkich skarg – nie nastąpiło naruszenie art. 8 dekretu. Przepis ten stanowił, że wykonawca planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, obowiązany jest wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, aby odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli wykonawca narodowych planów gospodarczych nie wezwał pisemnie właściciela nieruchomości do jej odstąpienia to nie doszło do uruchomienia 15 dniowego terminu, o którym mowa w art. 8 ust. 4 dekretu. Wydanie decyzji bez takiego wezwania świadczyło o rażącym naruszeniu art. 8 ust. 1 dekretu (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010r. sygn. akt I SA/Wa 1083/09 i powołane tamże orzecznictwo NSA). Rację mają zatem skarżący, że odstąpienie od takiego wezwania stanowiło o rażącym naruszeniu norm dekretu i stanowić mogłoby podstawę do stwierdzenia nieważności wywłaszczenia na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Istota zatem ustosunkowania się do tego zarzutu skarg sprowadza się do weryfikacji czy trafnie organ nadzoru doszedł do wniosku, że takie wezwanie było. Bezsporne jest, że dokumentu stanowiącego wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości skierowanego do właścicieli nie znaleziono. Akta są bowiem niekompletne. Jednak nie oznacza to, że takowego wezwania nie było. Sąd podziela argumentację organu, że nie odnalezienie stosownych dokumentów nie może świadczyć o tym, że czynności nimi objęte nie miały miejsca.
Przede wszystkim należy mieć na względzie fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 stycznia 1991 r. sygn. akt III ARN 41/90 OSAP nr 11). Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jaki ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Skoro niniejsze postępowanie prowadzone jest w trybie nadzorczym to niepełne akta archiwalne dotyczące tej sprawy, a zwłaszcza brak możliwości wyjaśnienia i zbadania czy wezwanie w trybie art. 8 dekretu zostało skierowane do właścicieli nie mogą prowadzić do stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia prawa i uznania, iż dokumenty takie nie istniały, a czynności nie zostały przeprowadzone, jeśli potwierdza to ocalały w sprawie materiał dowodowy. Fakt, że takiego wezwania nie było musiałby wynikać z innych dokumentów, które były w dyspozycji organu. Pełnomocnik skarżących wywodził, że z dekretu wynika, aby wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego zawierał jako załącznik dowód wezwania właściciela stosownie do art. 8 (art. 17 ust. 3 pkt 2 dekretu). Jednocześnie twierdził, że na k. 99-100 akt administracyjnych tom I, taki wniosek się znajduje (k. 56 verte akt sądowych). Nie wymienia ów wniosek dowodu wezwania właściciela do odstąpienia nieruchomości. Sąd podziela stanowisko, że takiej informacji nie ma, jednakże twierdzi, że wskazywany dokument nie stanowi wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego lecz wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości kierowany na podstawie art. 7 dekretu. Jednocześnie wniosek ten na podstawie art. 8 ust. 3 dekretu zawiera prośbę o ustalenie, że wezwanie o odstąpienie nieruchomości będzie dokonane za pomocą obwieszczeń publicznych we właściwej gminie. Tym bardziej nie może ów dokument, datowany na dzień [...] maja 1954r., stanowić wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, skoro zawiera wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości, po drugie wnioskuje o zgodę o odstąpienie od bezpośredniej formy zawiadomienia właściciela. Uzyskanie takiej zgody oznaczało, że nie było konieczności zachowania wymogu przewidzianego w art. 8 ust. 1 dekretu. Ponadto jak wynika z orzeczenia wywłaszczeniowego wniosek wywłaszczeniowy został złożony w dniu [...] lipca 1954r, zatem wszystkie procedury przewidziane dekretem zostały zachowane. Po kolei wnioskujący o wywłaszczenie składał wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości (art. 7), wnioskował o dokonanie obwieszczeń wzywających właścicieli do dobrowolnego odstąpienia działki (art. 8 ust. 3 dekretu), następnie złożył wniosek o wywłaszczenie w trybie art. 17 dekretu – choć dokument taki nie znajduje się w aktach. Nie oznacza to jednak, że taki wniosek nie został złożony skoro pośrednio wynika ta okoliczność z orzeczenia wywłaszczeniowego. Istotny fakt związany z wezwaniem właściciela należy wykładać w ten sposób, że skoro był wniosek o dokonanie wezwania za pomocą obwieszczeń, takie obwieszczenie miało miejsce - choć dokumentu w aktach brak. Istotne jest stwierdzenie, że starania o dobrowolne nabycie nieruchomości nie dały rezultatu (zawarte w orzeczeniu wywłaszczeniowym). Jak już bowiem wskazano, z racji tego, że obwieszczenia takie nie znajdują się w aktach archiwalnych nie można wywodzić, że nie było ich w toku wywłaszczenia. Przyjęcie odmiennej koncepcji pozostawałoby w opozycji do omówionej już zasady trwałości decyzji administracyjnej, kiedy eliminacja takiej decyzji musi wynikać z bezspornie stwierdzonych faktów, okoliczności i zastosowania właściwych norm prawa.
Sąd podziela także rozważania organu co do braku naruszenia innych przepisów dekretu szczegółowo omówionych w zaskarżonej decyzji. Tym samym organ wykonał zalecenia zawarte w wyroku WSA z dnia 16 kwietnia 2010r. i doszedł do prawidłowego wniosku, że przy wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego nie doszło do rażącego naruszenia tego dekretu. Oznacza to brak podstaw do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zasadnicza natomiast kwestia dotyczy wskazań WSA co do doręczenia decyzji wywłaszczeniowej stronom postępowania i liczenia w związku z tym terminu 10 lat wskazanego w art. 156 § 2 k.p.a. Skoro bowiem WSA przesądził, że decyzja wywłaszczeniowa została skierowana do osób nie mających prawnorzeczowego tytułu do spornej nieruchomości to została spełniona przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym niemniej organ po raz pierwszy orzekając nie wypowiedział się, a przynajmniej przedwcześnie uznał, że została spełniona przesłanka negatywna do stwierdzenia nieważności. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji przyjął zupełnie odmienne stanowisko, sprzeczne z poglądem WSA wyrażonym w wyroku z dnia 16 kwietnia 2010r. Dokonał bowiem analizy art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. na nowo, bez uwzględnienia związania poglądem WSA, a mianowicie że należy jedynie skupić się na ustaleniu przesłanki przedawnienia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Stanowisko takie narusza normę art. 153 p.p.s.a. Jak już bowiem wyżej omówiono WSA w Warszawie przyjął w swoim wyroku z dnia 16 kwietnia 2010r., że wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie jest możliwe odejście przy powtórnym rozpoznaniu sprawy od tego poglądu prawnego. Jako natomiast prawidłowe wykonanie zaleceń zawartych w wyroku Sąd uznaje wywody zawarte w pierwszej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju tj. z [...] października 2013r. Trafnie w niej przyjęto, że decyzja wywłaszczeniowa została doręczona jednej ze stron postępowania wywłaszczeniowego tj. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych (str. 12 -13 decyzji). Od tej daty zatem należy liczyć termin 10 lat. Wedle obliczeń organu termin ten już upłynął, co wykluczało stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, jednakże uzasadniało stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa.
Mając powyższe względy na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt a) w zw. z art. 153 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego z tego względu, że wytyczne zawarte w wyroku WSA przesądziły o zastosowaniu przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Tymczasem ten ostatnio przywołany przepis uznaje się za normę o charakterze materialnym, a organ w kontekście poglądu WSA w Warszawie wyrażonego w wyroku z dnia 16 kwietnia 2010r. odmawiając jego zastosowania w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. naruszył tenże artykuł.
O kosztach na rzecz wszystkich skarżących orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 oraz 2 p.p.s.a.