IV SA/WA 3050/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-09-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyczęść działkidroga gminnainwestycja celu publicznegokrąg stroninteres prawnysłużebnośćpostępowanie administracyjneprawo budowlanezagospodarowanie przestrzenne

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję o warunkach zabudowy, uznając dopuszczalność ustalenia ich dla części działki, jeśli jest to uzasadnione np. przeznaczeniem innej części pod inwestycję celu publicznego.

Skarga dotyczyła decyzji o warunkach zabudowy dla części działki, która miała być zabudowana budynkami mieszkalnymi, podczas gdy pozostała część miała być przeznaczona pod drogę gminną. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów poprzez ustalenie warunków dla części działki oraz błędne ustalenie kręgu stron postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki, jeśli jest to uzasadnione okolicznościami faktycznymi, takimi jak przeznaczenie innej części pod inwestycję celu publicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję o warunkach zabudowy dla części działki ewidencyjnej nr [...] przeznaczonej pod budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Skarżąca kwestionowała możliwość ustalenia warunków zabudowy dla części działki, argumentując, że powinny one dotyczyć całej działki ewidencyjnej. Podnosiła również zarzuty dotyczące błędnego ustalenia kręgu stron postępowania, wskazując na właścicieli sąsiednich działek, którzy posiadają interes prawny ze względu na ustanowione służebności. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Uznano, że przepisy prawa nie zakazują ustalania warunków zabudowy dla części działki, a orzecznictwo potwierdza taką możliwość, zwłaszcza gdy część działki jest wyłączona z zabudowy z konkretnych powodów, np. przeznaczenia pod inwestycję celu publicznego (droga gminna). Sąd podkreślił, że na etapie ustalania warunków zabudowy nie rozstrzyga się szczegółowych kwestii wpływu inwestycji na otoczenie, które są przedmiotem postępowania o pozwolenie na budowę. Ponadto, sąd uznał, że właściciele działek sąsiednich, których interes prawny opierał się na służebnościach, nie byli stronami postępowania w sprawie warunków zabudowy, gdyż decyzja o lokalizacji drogi gminnej wyłączyła ich działki z bezpośredniego sąsiedztwa terenu inwestycji, a sam fakt posiadania służebności nie stanowił wystarczającej podstawy do uznania ich za strony na tym etapie postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, jeśli jest to uzasadnione konkretnymi okolicznościami faktycznymi, takimi jak przeznaczenie innej części działki pod inwestycję celu publicznego (np. drogę gminną).

Uzasadnienie

Sąd podzielił pogląd orzecznictwa, że przepisy prawa nie zakazują ustalania warunków zabudowy dla części działki, a taka możliwość jest dopuszczalna w sytuacjach, gdy część działki jest wyłączona z zabudowy z uzasadnionych przyczyn, co nie narusza zasady, że decyzja o warunkach zabudowy odnosi się do całej działki ewidencyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego, wymagająca interesu prawnego lub obowiązku.

u.p.z.p. art. 56

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunek ustalenia warunków zabudowy.

u.p.z.p. art. 59 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymóg ustalenia warunków zabudowy dla zmiany zagospodarowania terenu.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunki wydania decyzji o warunkach zabudowy (zasada dobrego sąsiedztwa).

u.p.z.p. art. 64 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenie warunków zabudowy.

u.p.z.p. art. 59

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zmiana zagospodarowania terenu wymaga ustalenia warunków zabudowy.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunki wydania decyzji o warunkach zabudowy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Prawo własności.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice kontroli sądu.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania.

p.b. art. 28 § ust. 2

Prawo budowlane

Strona postępowania o pozwolenie na budowę.

p.b. art. 3 § pkt 20

Prawo budowlane

Przepisy odrębne.

p.b. art. 6 § ust. 2

Prawo budowlane

Wolność zagospodarowania terenu.

p.b. art. 9 § ust. 1

Prawo budowlane

Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla części działki, gdy pozostała część jest przeznaczona pod inwestycję celu publicznego. Brak interesu prawnego właścicieli sąsiednich działek na etapie ustalania warunków zabudowy, pomimo posiadania służebności.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 ustawy poprzez ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej. Naruszenie art. 61 ust. 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne ustalenie kręgu stron postępowania. Naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż przez "teren", o którym mowa art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy należy rozumieć obszar jednej lub kilku konkretnie określonych działek ewidencyjnych, a nie fragment działki ewidencyjnej, na którym inwestor planuje realizację inwestycji. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie wykluczono stanów faktyczno-prawnych, w których dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej. Interes prawny podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalany na tle okoliczności faktycznych, podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności przepisów prawa materialnego. Na etapie ustalania warunków zabudowy nie rozstrzyga się szczegółowych kwestii wpływu planowanej inwestycji na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej oraz jej zgodności z warunkami wynikającymi z przepisów prawa budowlanego oraz przepisów szczególnych.

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Katarzyna Golat

sprawozdawca

Agnieszka Wąsikowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie warunków zabudowy dla części działki, definicja strony postępowania administracyjnego, interes prawny na etapie warunków zabudowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie część działki jest przeznaczona pod inwestycję celu publicznego. Interpretacja interesu prawnego może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w procesie budowlanym – możliwości ustalania warunków zabudowy dla części działki, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawników i inwestorów.

Warunki zabudowy dla części działki – czy to legalne, gdy reszta idzie pod drogę?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 3050/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska
Katarzyna Golat /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1098/21 - Wyrok NSA z 2024-01-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7,28,77,80,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.),, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 127 § 2, w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, ze zm.), określanej dalej jako: "K.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania A. C., zwanej dalej "skarżącą", wniesionego od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wolnostojących z wbudowanymi garażami i trzech zbiorników na nieczystości ciekłe na części działki o nr ew. [...] z obr. [...] z dojazdem przez działki o nr ew. [...], [...] i [...], przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 56 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1945, ze zm., obecnie t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 293, ze zm.), zwanej dalej "ustawą", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., wydaną na wniosek K. S., Zarząd Dzielnicy [...] ustalił warunki zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wolnostojących, z wbudowanymi garażami i trzech zbiorników na nieczystości ciekłe na części działki o nr ew. [...] z obr. [...] z dojazdem przez działki o nr ew. [...], [...] i [...] przy ul. [...] w [...].
Z załącznika graficznego do tej decyzji wynika, że z zainwestowania wyłączona miałaby być część działki o nr ew. [...], a dokładnie - kilkumetrowej szerokości pas, przylegający do działek o nr ew. [...],[...] i [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. C., zarzucając jej naruszenie:
1) art. 97 § 2 oraz art. 6 k.p.a., polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji, pomimo dalszego trwania przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania, tj. braku prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny w sprawie o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, będącej stroną postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy,
2) art. 59 ust. 1 ustawy, polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji dla części działki ewidencyjnej, podczas gdy ustalenie warunków zabudowy odnosi się do działki objętej wnioskiem jako całości, nie zaś jedynie tej jej części, która w wyniku realizacji inwestycji będzie faktycznie zabudowana lub w inny sposób zagospodarowana,
3) art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne ustalenie kręgu stron postępowania, polegające na nieuwzględnieniu w charakterze strony właścicieli działek o nr ew. [...], [...] i [...] w obrębie [...],
4) art. 10 § 1 k.p.a., polegające na pozbawieniu czynnego udziału w postępowaniu właścicieli działek o nr ew. [...], [...] i [...] w obrębie [...] (...) poprzez ich nieuwzględnienie w toku postępowania w kręgu stron, co uniemożliwia tym samym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłoszonych żądań oraz prawa do wniesienia ewentualnych środków zaskarżenia od zaskarżonej decyzji,
5) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu w sposób dokładny przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy oraz zaniechaniu przez organ 1 instancji zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia kręgu stron postępowania, tj. nieuwzględnienia w postępowaniu w charakterze strony właścicieli działek o nr ew. [...], [...] i [...].
W piśmie z dnia 3 września 2019 r. Prezydent [...] wyjaśnił, że część działki o nr ew. [...], wyłączona z terenu inwestycji, nie jest przewidziana pod zabudowę kubaturową, "ponieważ objęty jest decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. dla inwestycji, polegającej na budowie ul. [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...], zjazdów z ul. [...] oraz budowie infrastruktury, na działkach nr ew. [...], [...], [...] oraz na częściach działek nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w obrębie [...] przy ul. [...]. Taki przebieg ul. [...] przewidywał miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego osiedla [...], który (...) przestał obowiązywać z dniem [...] stycznia 2004 r. Ten sam przebieg ulicy sankcjonuje również projekt planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...], sporządzony na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2008 r.
Rozpatrując niniejszą sprawę Kolegium odwołując się do istoty postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy wskazało, ze zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego,
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art 88 ust. 1,
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Analiza treści zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588), określanego dalej jako rozporządzenie, w ocenie organu, nie daje podstaw do odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji budowlanej. Przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne nie jest w szczególności sprzeczne z jakimikolwiek przepisami odrębnymi, wszystkie zaś warunki określone w przepisie art. 61 ust. 1 ustawy, a mające zastosowanie w niniejszej sprawie, zostały spełnione.
Organ wywodził, że dopuszczalne było ograniczenie teren planowanej inwestycji do części działki, bowiem w judykaturze uznaje się, że uzasadnione są konkretnymi okolicznościami sprawy wyjątki, przede wszystkim wtedy, gdy część działki wskazanej jako teren inwestycji wyłączona jest z jakiegoś powodu spod zabudowy - na przykład gdy taka część stanowi grunt leśny, albo, jak w niniejszej sprawie, gdy na mocy pozostającej w obiegu odrębnej decyzji administracyjnej część działki została przeznaczona pod inną inwestycję - drogę gminną.
Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji ograniczył teren planowanej inwestycji do części działki o nr ew. [...], przez jej część wyłączoną spod planowanej zabudowy kubaturowej, przebiegać ma droga gminna. Pominięcie owej okoliczności, i dopuszczenie realizacji inwestycji objętej zaskarżoną decyzją na całej powierzchni tejże działki mogłoby w przyszłości uniemożliwić realizację planowanej od dłuższego czasu (przynajmniej od 1994 r.) drogi publicznej. Ograniczeniu temu, co wymaga szczególnego podkreślenia, nie sprzeciwia się sam inwestor - właściciel działki o nr ew. [...], czyli osoba potencjalnie najbardziej zainteresowana możliwością przeznaczenia pod zabudowę całości stanowiącego jego własność terenu.
Dalej organ wywodził, że stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. będzie osoba fizyczna lub też inna jednostka organizacyjna, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji.
Za stronę postępowania administracyjnego może być uznany jedynie podmiot, który - zgodnie z własną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy - posiada interes prawny lub obowiązek, o których należy rozstrzygnąć przez wydanie decyzji administracyjnej. Treścią pojęcia "interesu prawnego" jest publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej.
W postanowieniu z dnia 30 maja 1984 r. (sygn. akt II SA 789/84, niepubl.) NSA stwierdził, że interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie za stronę. Pojęcie strony, jakim posługuje się art 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.
Istotne zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy będzie miało ustalenie, kogo w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy (ustaleniu lokalizacji inwestycji) uznać można za stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Organ, odwołując się do orzecznictwa wskazał, że z zasady stroną postępowania jest właściciel łub wieczysty użytkownik nieruchomości, której dotyczy postępowanie. Natomiast właściciele lub wieczyści użytkownicy działek sąsiadujących z nieruchomością, której dotyczy postępowanie, mogą być jego stroną po wykazaniu w konkretnej sprawie i w konkretnych okolicznościach tej sprawy przesłanek z art. 28 k.p.a., a więc wpływu wyniku tego postępowania na własny interes prawny lub obowiązek. Stronami tego postępowania administracyjnego nie są natomiast dalsi właściciele nieruchomości pozostających w granicach obszaru analizowanego, ale ewentualnie ci spośród nich, którzy mogą wykazać się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 1018/11, Lex nr 1138606).
Stroną postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy jest wnioskodawca (inwestor) oraz podmioty legitymujące się tytułem prawnym do nieruchomości, dla której mają zostać ustalone warunki zabudowy. Z uwagi na zakres oddziaływania inwestycji za stronę postępowania mogą być również uznani właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiadujących z terenem inwestycji (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/GI 791/14, Lex nr 1643851).
Dalej organ wywodził, że planowana inwestycja obejmuje jedynie budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wolnostojących, z wbudowanymi garażami i trzech zbiorników na nieczystości ciekłe na części działki o nr ew. [...], interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy posiadają zatem wyłącznie właściciele gruntów graniczących z częścią owej działki, przeznaczoną pod zabudowę.
Zdaniem Kolegium brak jest podstaw do uznania, że w sprawie niniejszej doszło do takiego określenia terenu inwestycji, by bezpodstawnie wyłączyć z kręgu stron postępowania właścicieli sąsiednich nieruchomości i pozbawić ich możliwości obrony przysługujących im praw. Jak wyjaśniono powyżej w pkt 2 uzasadnienia, wyłączenie z terenu inwestycji pasa działki o nr ew. [...], przylegającego do działek o nr ew. [...], [...] i [...], spowodowane zostało wyłącznie objęciem owego pasa decyzją ustalającą lokalizację drogi gminnej. Jednym ze skutków owego wyłączenia jest jednak to, że teren planowanej inwestycji nie graniczy już z żadną z trzech wymienionych działek, co powoduje, że ich właściciele nie posiadają interesu prawnego w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji - że nie są oni stronami niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
U podstaw owego zawieszenia legła konieczność zabezpieczenia należnych praw wszystkim współwłaścicielom działki o nr ew. [...], tj. - poza odwołującą się stroną – J. G. i M. P.. W sytuacji jednak, gdy na mocy prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego jedyną właścicielką rzeczonej działki została A. C., wynik postępowania o ustanowienie kuratorów spadków po dwóch pozostałych, wymienionych osobach, przestał mieć jakiekolwiek znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy - bowiem czy to J. G., czy to M. P., czy to wreszcie ich następcy prawni nie posiadają już interesu prawnego w rozstrzygnięciu owej sprawy, a co za tym idzie - nie są jego stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podjęcie postępowania, pomimo nie ustania przesłanek (odczytywanych literalnie) owego zawieszenia, ocenić należy pozytywnie.
W skardze, wywiedzionej dnia [...] listopada 2019 r. przez A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r., skarżąca zaskarżyła w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2019 r., zarzucając:
1. naruszenie art. 59 ust 1 oraz 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji dla części działki ewidencyjnej, podczas gdy zgodne z prawem ustalenie warunków zabudowy odnosi się do działki objętej wnioskiem jako całości, nie zaś jedynie do tej jej części,
2. naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, w zw. z art. 28 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, pomimo błędnego ustalenia kręgu stron postępowania przez organ l instancji, poprzez nieuwzględnienie w charakterze strony właścicieli działek o nr ew. [...], [...] i [...],
3. naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, pomimo niewyjaśnienia w dokładny sposób stanu faktycznego sprawy oraz zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,
4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji winien był decyzję uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a.).
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2019 r. oraz o uchylenie w całości decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2019 r., ustalającej warunki zabudowy.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy, zmiana zagospodarowania terenu, w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy.
Przez "teren", o którym mowa w art. 59 ust. 1 ustawy oraz art. 61 ust. 1 ustawy należy rozumieć obszar jednej lub kilku konkretnie określonych działek ewidencyjnych, a nie części działki ewidencyjnej, na której inwestor zaplanował realizację inwestycji.
Za koniecznością rozumienia pojęcia "teren", jako obszaru jednej lub kilku określonych działek ewidencyjnych przemawia także treść Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. 2003, Nr 164, poz. 1588, zwane dalej "rozporządzeniem"), bowiem poszczególne przepisy rozporządzenia posługują się choćby pojęciem szerokości frontu działki objętej wnioskiem, a nie szerokości frontu terenu inwestycji (§ 2 pkt 4 oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia).
Skarżąca odwołała się do wyroku NSA z dnia 3 lipca 2019 r, sygn. akt II OSK 2153/17 wywodząc, że warunki zabudowy wydawać należy w stosunku do działki ewidencyjnej, będącej przedmiotem postępowania, jako całości. Od tak sformułowanej zasady, ewentualne odstępstwa należy stosować jedynie w szczególnych okolicznościach. Orzecznictwo wskazuje, że do takich wyjątków mogą należeć przypadki, gdy przyjęto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w taki sposób, że jedynie część działki ewidencyjnej zostałaby objęta planem miejscowym lub wydano decyzję w drodze tzw. "specustawy".
Decyzja nie określa dokładnego położenia inwestycji na działce. Ponadto stanowisko organu sformułowane jest w sposób lakoniczny. Obojętna wobec konieczności ustalenia warunków zabudowy dla nieruchomości jako całości, pozostaje wola inwestora do zabudowania lub w inny sposób zagospodarowana określonych obszarów nieruchomości (działki ewidencyjnej), po pierwsze z uwagi na konieczność przestrzegania zasady praworządności, po drugie ze względu na istotę decyzji o warunkach zabudowy, sprowadzającą się do przesądzenia dopuszczalności realizacji inwestycji o określonych parametrach na danej działce, bez konkretyzacji położenia inwestycji na terenie, stanowiącym własność inwestora - co rozstrzyga się dopiero na etapie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę.
Konstrukcja regulacji ustawowej świadczy co do zasady o niedopuszczalności ustalenia warunków zabudowy dla fragmentów działek ewidencyjnych, a ewentualne odstępstwa należy stosować jedynie w szczególnych okolicznościach.
W konsekwencji ustalenie warunków zabudowy dla całości działki (nieruchomości), także w przypadku realizacji inwestycji celu publicznego na części tej działki, w postaci drogi publicznej oraz infrastruktury technicznej, nie uniemożliwia realizacji tejże inwestycji w przyszłości - a co więcej, jest rozwiązaniem poprawnym, zgodnym z art. 59 ust 1 ustawy.
W ocenie skarżącej powyższa argumentacja przesądza o naruszeniu art. 59 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 ustawy, mającego wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając zarzut procesowy skarżąca przytoczyła art. 28 k.p.a. wskazując, że interes prawny należy wywodzić z przepisu prawa materialnego, procesowego lub ustrojowego. Stronami postępowania w sprawie warunków zabudowy mogą być zarówno właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji, jak również właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji.
Skarżąca, powołując się na powyższy pogląd, zakwestionowała ocenę organu II instancji, iż okoliczność, że część (pas) działki nr [...], przylegający do działki o nr ewidencyjnym nr [...], [...], [...] został objęty decyzją ustalającą lokalizację drogi gminnej, prowadzi do wniosku, że teren planowanej inwestycji nie graniczy już z żadną z trzech wymienionych działek, a właściciele działek nie mają interesu prawnego w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy.
Uzasadniając stanowisko skarżąca podała, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie rodzi prawa do terenu oraz nie narusza prawa własności osób trzecich ani nie powoduje automatycznego przeniesienia prawa własności części nieruchomości objętych decyzją, a więc nie sposób wysnuć wniosek, że żadna z trzech wymienionych działek nie graniczy bezpośrednio z działką ewidencyjną, stanowiącą przedmiot postępowania o wydanie warunków zabudowy.
Właścicielom działek o numerze ewidencyjnym [...], [...], [...] zapewniono dostęp do drogi publicznej, poprzez działkę ewidencyjną nr [...], w oparciu o ustanowione służebności. Organ II instancji całkowicie pominął w swych rozważaniach okoliczność, że przymiot strony postępowania właścicieli wspomnianych działek wypływa z prawa do korzystania ze służebności na działce nr [...], a nie wprost z oddziaływania przyszłej inwestycji na ich nieruchomości, wynikającego choćby z potencjalnych immisji czy uciążliwości związanych z realizacją procesu inwestycyjnego.
Niewątpliwie bowiem, ewentualna budowa dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących wraz z wbudowanymi garażami oraz trzema zbiornikami na nieczystości ciekłe, wraz z przyłączeniem infrastruktury wodociągowej, kanalizacyjnej oraz infrastruktury doprowadzającej energię elektryczną oraz gaz, wpłynie na sposób korzystania ze wspomnianych nieruchomości (czyli na wykonywanie prawa własności - vide art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145) oraz z ustanowionych służebności, skoro przez działkę ewidencyjną nr [...] zapewniono właścicielom działek dostęp do drogi publicznej.
Wspomnieć należy dla porządku, że na rzecz nieruchomości, stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...] obciążono działkę nr [...] odpłatną służebnością gruntową, polegającą na prawie przejazdu i przechodu oraz przeprowadzenia mediów, pasem gruntu o szerokości 6 metrów i długości około 44 metrów przebiegającym przez działki nr [...] wzdłuż granicy tej działki z działkami nr [...], [...], [...] od strony ulicy [...] do działki nr [...] od strony ulicy [...].
Natomiast na rzecz nieruchomości, stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...], obciążono działkę nr [...] odpłatną służebnością gruntową, ustanowioną do czasu wybudowania i wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie drogi publicznej, stanowiącej przedłużenie ulicy [...] do ulicy [...], polegającą na prawie przejazdu i przechodu oraz przeprowadzenia mediów pasem gruntu o szerokości 6 metrów i długości około 44 m, przebiegającym przez działkę nr [...] wzdłuż granicy tej działki z działkami [...], [...] i [...] od strony ulicy [...] do działki nr [...] od strony ulicy [...].
Ponadto, na rzecz nieruchomości stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...], ustanowiono odpłatną służebność gruntowną, o treści szczegółowo określonej w § 9 umowy ustanowienia służebności gruntowych zawartej 28 sierpnia 2012 r. przed asesorem notarialnym O. H., zastępcą K. N., notariusza w [...] (nr rep [...]).
Skarżąca uznała, że organ II instancji nie spostrzegł, że błędnie ustalono krąg stron postępowania, nie uwzględniając w toku postępowania jako stron właścicieli działek o nr ew. [...], [...] i [...], którzy legitymują się interesem prawnym w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy dla działki nr [...], w sytuacji gdy właścicielom wspomnianych działek zapewniono dostęp do drogi publicznej poprzez działkę ewidencyjną nr [...], w oparciu o ustanowione służebności.
Decyzja o ustaleniu inwestycji celu publicznego nie rodzi prawa do terenu oraz nie narusza prawa własności osób trzecich, w związku z czym za niezasadne skarżąca uznała stanowisko, iż "teren planowanej inwestycji nie graniczy już z żadną z trzech wymienionych działek, co powoduje, że ich właściciele nie posiadają interesu prawnego w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji - że nie są oni stronami niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a".
W konsekwencji, utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo błędnego ustalenia przez organ I instancji kręgu stron postępowania o ustaleniu warunków zabudowy, wskutek odmowy przymiotu strony właścicielom dziatek o nr ew. [...], [...] i [...], w sytuacji gdy właścicielom wspomnianych działek zapewniono dostęp do drogi publicznej poprzez działkę ewidencyjną nr [...], w oparciu o ustanowione służebności, stanowi naruszenie art. 61 ust 1 pkt 1 ustawy, w zw. z art. 28 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy.
Nadto skarżąca podała, że organy obu instancji zaniechały wyjaśnienia w sposób dokładny i wyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Znalazło to wyraz w odmowie przymiotu strony właścicielom działek, w sytuacji gdy ich właścicielom zapewniono dostęp do drogi publicznej poprzez działkę ewidencyjną nr [...], w oparciu o ustanowione służebności.
Zdaniem skarżącej dopuszczając się uchybień przybliżonych, w świetle zarzutów skargi, organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i nie uczynił zadość obowiązkowi stania na straży praworządności oraz podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
I. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Nadto jej uzasadnienie zawiera prawidłowy wywód prawny, podobnie jak decyzja ją poprzedzająca.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...], ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wolnostojących z wbudowanymi garażami i trzech zbiorników na nieczystości ciekłe na części działki o nr ew. [...], z obr. [...] z dojazdem przez działki o nr ew. [...], przy ul. [...] w [...]
II. Odnosząc się do podstawowej kwestii materialnoprawnej, tj. możliwości ustalenia warunków zabudowy dla części działki budowlanej, co kwestionuje skarżąca, Sąd podziela, wyrażaną w tym zakresie, możliwość którą przyjął organ.
W przepisach prawa nie ma zakazu ustalania warunków zabudowy dla części działki budowlanej, a taka możliwość potwierdza orzecznictwo.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż przez "teren", o którym mowa art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy należy rozumieć obszar jednej lub kilku konkretnie określonych działek ewidencyjnych, a nie fragment działki ewidencyjnej, na którym inwestor planuje realizację inwestycji. Za taką wykładnią tych przepisów przemawia m.in. § 3 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym granice obszaru analizowanego wyznacza się na kopii mapy, o której mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy, w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu działki, objętej wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, nie mniejszej jednak niż 50m. W przepisie tym ustawodawca jednoznacznie odwołał się do szerokości frontu działki objętej wnioskiem, a nie szerokości frontu terenu inwestycji. Do pojęcia działki budowlanej jako całości, a nie części działki wydzielonej liniami rozgraniczającymi teren inwestycji odwołano się wprost także w pozostałych regulacjach tego rozporządzenia, co wyraźnie wskazuje, iż zamiarem ustawodawcy nie było dopuszczenie możliwości ustalania warunków zabudowy dla fragmentów działek ewidencyjnych.
Jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych nie wykluczono stanów faktyczno-prawnych, w których dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej. Dotyczy to np. sytuacji, gdy część działki objęta jest planem miejscowym, a część nie jest objęta planem miejscowym. W takim przypadku przyjmuje się, że dla tej części nieruchomości, która nie jest objęta miejscowym planem może być wydana decyzja o warunkach zabudowy (por. wyroki NSA: z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 491/14; z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 743/17; z dnia 17 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1881/18, LEX nr 2740067, z dnia 11 grudnia 2019 r., II OSK 260/18, http/orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
W wyroku z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1693/19, CBOSA, NSA wprost wywodził, że dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, która nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych lub leśnych na cele nierolnicze lub nieleśne, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji. Pogląd taki wyraża Naczelny Sąd Administracyjny w innych wyrokach, m.in. z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1634/16 (LEX nr 2520807), a stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Nadto w orzecznictwie wskazuje się, że określenie granic terenu inwestycji poprzez wskazanie ich liniami rozgraniczającymi na załączniku graficznym projektu decyzji nie może zmieniać przyjętego zapatrywania, że działka inwestycyjna rozumiana być musi jako cała działka ewidencyjna, na której planowana jest realizacja zamierzenia inwestycyjnego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2066/14). Przyjęcie odmiennej wykładni mogłoby prowadzić do obchodzenia przez inwestorów różnorakich ograniczeń prawnych, w tym zasady dobrego sąsiedztwa, o której mowa w art. 61 ust. 1 ustawy.
Decyzja ustalająca warunki zabudowy przesądza jedynie, co do zasady, że na konkretnej działce wskazanej we wniosku jest możliwość realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia (z określonymi jego parametrami), nie określa natomiast dokładnego położenia inwestycji na działce. W konsekwencji zatem, na tym etapie nie rozstrzyga się np., która część działki przeznaczona będzie na cele nierolnicze (nieleśne) (por. wyroki NSA: z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2066/14; z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1626/14; z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2363/12; z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2561/17 – publik. CBOSA).
Przytoczone argumenty i praktyka przemawiają za możliwością przyjętą przez organu w tej sprawie, tj. wyłączenia z terenu inwestycji pasa działki o nr ew. [...], przylegającego do działek o nr ew. [...], [...] i [...], co spowodowane zostało wyłącznie objęciem owego pasa decyzją ustalającą lokalizację drogi gminnej.
Kolejnym argumentem dla aprobaty modus operandi organów jest dążenie do zapewnienia realizacji wydanych już uprzednio decyzji, ważkich ze względu na interes społeczny, a zatem objętych decyzją o lokalizacji celu publicznego.
III. I. Co do kwestii uciążliwości inwestycji dla otoczenia Sąd stwierdza, że problem ewentualnego hałasu czy zanieczyszczeń, wywołanych wzmożonym ruchem pojazdów, nie jest problemem organu orzekającego w sprawie warunków zabudowy. Jak podkreśla się w orzecznictwie NSA, w decyzji o warunkach zabudowy organ orzekający powinien w możliwie najszerszy sposób ustalić warunki inwestowania, jednak ich konkretyzacja nastąpić powinna dopiero w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, w którym rozstrzygane są szczegółowe kwestie, dotyczące wpływu planowanej inwestycji na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej oraz jej zgodności z warunkami, wynikającymi z odpowiednich przepisów prawa budowlanego oraz przepisów szczególnych (wyrok NSA z dnia 28 lutego 2020 r. II OSK 84/19, CBOSA). Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 56, w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy, nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Poza tym przepis art. 1 ust. 2 ustawy, nie może stanowić samodzielnej podstawy odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że przykładowo takie kwestie, jak: wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania odpadami, dopuszczalne poziomy hałasu oraz np. natężenie ruchu na drodze dojazdowej (do czego odwołuje się skarżąca), nie mogły stanowić samodzielnych kryteriów prawnej oceny dopuszczalności inwestycji.
Tym samym z tych powodów nie można skutecznie wywodzić legitymacji procesowej, upatrując w nich interesu prawnego na etapie warunków zabudowy.
III. II. Nadto, ustosunkowując się do argumentacji skarżącej stwierdzić należy, że pojęciu strony postępowania administracyjnego, zarówno w ujęciu art. 28 k.p.a., jak i art. 28 ust. 2 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), przypisuje się dwie płaszczyzny: procesową, bo uzasadnia wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w określonej sprawie oraz materialnoprawną, bo wynika z przepisów prawa materialnego, które dotyczą określonych praw i obowiązków danego podmiotu. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być przez to ustalane na tle okoliczności faktycznych, podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności przepisów prawa materialnego.
Jednak, choć cały proces inwestycyjny zmierza do uzyskania jednorodnego efektu, do prawne gwarancje i definicja stron postępowania i ich zakres nie poszczególnych jego etapach kształtują się odmiennie.
Podnoszone przez skarżącą kwestie, dotyczące uciążliwości, w granicach przepisów odrębnych mogą być ewentualnie przedmiotem rozpatrywania na etapie postępowania budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1344/14, CBOSA, podniósł, że na potrzeby konkretnej inwestycji organ winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu - wykorzystaniu danego terenu i na ich podstawie ustalić możliwość oddziaływania określonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego oraz zakres i zasięg tego oddziaływania. Przejawami takiego oddziaływania są np. hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenie powietrza, wody lub gleby bądź też pozbawienie lub ograniczenie możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności, dopływu światła dziennego. W sytuacji, gdy z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, wynikają ograniczenia w zagospodarowaniu, a zatem również w zabudowie sąsiednich nieruchomości, należy uznać, że dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji.
Przepis art. 6 ust. 2 deklaruje wolność zagospodarowania terenu, w tym jego zabudowy, pod warunkiem jednak, że nie narusza to chronionego prawem interesu osób trzecich oraz ochronę własnego interesu przy zagospodarowywaniu terenów należących do innych osób. Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy jest pierwszym etapem procesu inwestycyjnego. Kolejne jest postępowanie o pozwoleniu na budowę. W każdym z tych etapów organ zobligowany jest do zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, lecz zakres tej ochrony jest różny dla postępowania w sprawie warunków zabudowy i dla postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Badanie czy planowana inwestycja ograniczy dopływ naturalnego światła do pomieszczeń mieszkalnych wykracza poza materię postępowania o ustalenie warunków zabudowy i jest to możliwe dopiero na etapie oceny konkretnego projektu budowlanego przy wydawaniu pozwolenia na budowę (patrz: wyroki NSA: z 17.04.2015 r. II OSK 2217/13, niepubl; z 10.12.2014 r. II OSK 1272/13). Ponadto trzeba mieć na względzie, że stosownie do normy art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane istnieje możliwość uzyskania przez inwestora zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w toku postępowania dotyczącego uzyskania pozwolenia na budowę. Powyższe nie jest możliwe w ramach postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Z tego względu, w sprawie o ustalanie warunków zabudowy nie można mówić o niezgodności planowanego zamierzenia z warunkami technicznymi (porównaj: wyrok NSA z 18.10.2006 r. IV SA/Wa 1323/06, LEX nr 283553).
W wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. (II OSK 236/17, LEX nr 2612896) NSA zauważył: "Ustalenie przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę zawiera element potencjalności. Stroną tego postępowania powinny być zatem nie tylko osoby, których prawa zostają naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale także takie, na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać, nawet jeżeli z projektu wynika, że spełniono wszystkie wymagania aktualnie wynikające z przepisów prawa budowlanego i przepisów odrębnych. Niedopuszczalne jest uzależnianie przymiotu strony wyłącznie od negatywnego oddziaływania inwestycji na prawa osób trzecich, czy też od stwierdzenia bezprawnego naruszenia ich interesu prawnego. Sama potencjalna możliwość spowodowania oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie jest wystarczającą przesłanką do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę". Stanowisko potwierdza wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2018 r. II OSK 85/17, LEX nr 2734664: "Jeżeli przepisy prawa materialnego nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia, związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tejże działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa. Jeżeli jakikolwiek przepis prawa podmiotowego wiąże sposób zagospodarowania działki sąsiedniej z faktem powstania obiektu na działce inwestora, to wówczas właściciel tej działki ma prawo żądać sprawdzenia przez organ, czy zamierzona inwestycja ograniczy jego prawo do zgodnego z prawem zagospodarowania działki będącej jego własnością". Podobnie wypowiadały się sądy administracyjne w następujących judykatach: NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2020 r., II OSK 4021/19, LEX nr 2772409 NSA w wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r. II OSK 514/17, LEX nr 2630180, NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 2020 r., II OSK 3491/18, LEX nr 2773172, NSA w wyroku z dnia 23 maja 2019 r., II OSK 2400/17, LEX nr 2697503, NSA w wyroku z dnia 18 kwietnia 2019 r. , II OSK 1509/17, LEX nr 2665547, WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 16 października 2019 r., II SA/Bd 486/19, LEX nr 2744617, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 grudnia 2018 r., VII SA/Wa 924/18, LEX nr 2618963, WSA w Opolu w wyroku z dnia 26 listopada 2019 r., II SA/Op 400/19, LEX nr 2752370, WSA w Opolu w wyroku z dnia 25 listopada 2019 r., II SA/Op 294/19, LEX nr 2758861, WSA w Krakowie w wyroku z dnia 13 września 2019 r., II SA/Kr 591/19, LEX nr 2723767, WSA w Krakowie w wyroku z dnia 12 września 2019 r., II SA/Kr 481/19, LEX nr 2723492, WSA w Olsztynie z dnia 31 maja 2019 r. , II SA/Ol 351/19, LEX nr 2688595, WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 20 maja 2019 r., II SA/Wr 333/18, LEX nr 2694820, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 18 kwietnia 2019 r. , IV SA/Po 711/18, LEX nr 2680180, WSA w Kielcach w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r., II SA/Ke 162/19, LEX nr 2703902, WSA w Krakowie w wyroku z dnia 29 marca 2019 r., II SA/Kr 1595/18, LEX nr 2705267, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 14 marca 2019 r., IV SA/Po 720/18, LEX nr 2693765.
Inaczej natomiast kształtuje się ta kwesta na etapie warunków zabudowy. Należy bowiem pamiętać, iż w orzecznictwie uznano, że nie można wyprowadzić naruszenia przepisów prawa tylko z założenia, że w przyszłości z ustalenia warunków zabudowy mogą wynikać negatywne następstwa dla gruntów sąsiednich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 76/13, CBOSA).
III. III. Nadto należy wskazać, że skarżąca podnosi pominięcie w postępowaniu osób trzecich. W tym aspekcie Sąd zauważa, że przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. jako przesłankę wznowienia wskazuje, że "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Zaś stroną, w rozumieniu art. 28 K.p.a., jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Stroną (uczestnikiem) postępowania jest ten podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny ma zatem przysługiwać podmiotowi w jego "własnej" sprawie administracyjnej (zob. uchwała NSA z dnia 3 lutego 1997 r., sygn. akt OPS 9/96, publ. CBOSA). Oznacza to, że nie można opierać interesu prawnego wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienia NSA: z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I FZ 53/14, z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 280/08, publ. CBOSA).
Skarżąca zaś podnosi przesłankę, dotyczącą interesu prawnego innego podmiotu, a nie własną. Sąd uznał ten zarzut, wywiedziony nie w swoim imieniu, również i z tego powodu (niezależnie od kwestii podniesionych w poprzednich punktach) za chybiony.
IV. Za niezasadne Sąd uznał również zarzuty naruszenia prawa procesowego, które częściowo wiążą się – siłą rzeczy – z zarzutami naruszenia prawa materialnego. Zarzut naruszenia art. 6, art. 7, k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k. p. a. i art. 80 k. p. a. – tym, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w dostatecznym stopniu okoliczności sprawy i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, co dotyczyło przede wszystkim: brakiem dogłębnej analizy w zakresie służebności drogowej.
Jak wyżej wskazano sam fakt służebności na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy nie tworzy interesu prawnego, a skarżąca nie wykazała aby pominięcie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
V. Sąd podkreśla, że skarżąca nie przedstawiła merytorycznych zarzutów, dotyczących prawidłowości decyzji o warunkach zabudowy, a z urzędu Sąd takowych nie dostrzegł.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach prawidłowo przeprowadzonego postępowania, materiał dowodowy jest kompletny, został on prawidłowo oceniony, a sama decyzja, wraz z jej uzasadnieniem, podobnie jak decyzja organu I instancji, odpowiada wymaganiom kodeksowym.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI