IV SA/WA 305/20

IV SA/Wa 305/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sękowska /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Rząsa
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 4543/21 - Wyrok NSA z 2024-10-22
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1162
art. 33 ust. 3 pkt 1, art. 34
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 189 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa,, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Nr [...] z [...] listopada 2019 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2019 r., Nr [...], orzekającą o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 30.000,00 zł na [...] Sp. z o.o. za nierealizowanie przewozu odpadów trasą ustaloną w decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2017 r., Nr [...]
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska [...] [...] lipca 2018 r. przeprowadził kontrolę trzech transportów przewożących odpady paliwa alternatywnego, wysłanych z [...] do Polski. Kontrola odbyła się na terenie firmy [...] Sp. z o.o., przy ul. [...] we [...], po uprzednim zatrzymaniu ww. transportów przez funkcjonariuszy policji. Miejsce to stanowi bazę przerzutową tzn. jeden samochód (naczepa) prowadzony przez kierowcę w ruchu międzynarodowym, jest zostawiany na parkingu we [...] przy ul. [...], następny kierowca krajowy (najczęściej tego samego dnia) wiezie towar odbiorcy. Inspektorzy z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska [...] dokonali oględzin zatrzymanych trzech naczep o numerze rejestracyjnym [...], [...] oraz [...], na których znajdowały się zbelowane odpady. W trakcie oględzin przedłożono Inspektorom zezwolenie na dokonanie transgranicznego przemieszczania odpadów w postaci paliwa alternatywnego oznaczonych kodem 19 12 10 zgodnie z Europejskim Katalogiem Odpadów i nie wymienionych w żadnym załączniku do rozporządzenia 1013/2006, z [...] do Polski w ramach decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2017 r., znak [...]. Decyzja ta, zezwalająca na przywóz 50 000 ton odpadów w postaci paliwa alternatywnego oznaczonych kodem 19 12 10 zgodnie z Europejskim Katalogiem Odpadów i nie wymienionych w żadnym załączniku do rozporządzenia 1013/2006, określa w pkt 14 trasę przewozu odpadów na terenie Polski w następujący sposób: wjazd na teren Polski przez przejście graniczne w [...], przejazd drogą międzynarodową [...] do punktu Węzeł [...], następnie autostradą [...] do punktu Węzeł [...], dalej drogą wojewódzką nr [...] do skrzyżowania z drogą krajową nr [...], a następnie dojazd do instalacji odbiorcy przy ul. [...]. Decyzja ta w pkt 15 określa przebieg trasy alternatywnej, w następujący sposób: wjazd na teren Polski przez byłe przejście graniczne w [...], przejazd drogą międzynarodową [...] do punktu Węzeł [...], dalej drogą międzynarodową [...] do punktu Węzeł [...]., następnie autostradą [...] do punktu Węzeł [...], dalej drogą wojewódzką nr [...] do skrzyżowania z drogą krajową nr [...], a następnie dojazd do instalacji odbiorcy przy ul. [...]. Ani w wariancie podstawowym, ani w wariancie alternatywnym nie dopuszcza wjazdu pojazdów do [...]. Stwierdzono zatem, że zatrzymane przy ul. [...] we [...] naczepy nr [...], [...] oraz [...], w których przewożono odpady o łącznej masie 72,1 ton z [...] do Polski, znajdowały się poza wyznaczoną w ww, decyzji trasą.
Uzasadnia to twierdzenie, że przewoźnik nie dochował obowiązku zastosowania się do zaplanowanej w oparciu o treść art. 4 pkt 2 i zał. II cz. 1 pkt 14 rozporządzenia (WE) 1013/2006 trasy przemieszczania odpadów, czym naruszył stanowione treścią art. 10 rozporządzenia (WE) 1013/2006 warunki dokonania przemieszczenia, które w zakresie rodzaju transportu i trasy przewozu odpadów, określone zostały przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w zezwoleniu wydanym decyzją GIOŚ z [...] września 2017 r., Nr [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pismem z 1 lutego 2019 r. poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za nierealizowanie przewozu ustaloną trasą, w odniesieniu do transportów o numerze seryjnym [...], [...] oraz [...]. [...] lipca 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał decyzję administracyjną, znak: [...], w której nałożył karę pieniężną w wysokości 30.000,00 zł na [...] Sp. z o.o. za nierealizowanie przewozu odpadów trasą ustaloną w decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2017 r., Nr [...].
W piśmie z 18 lipca 2019 r. [...] Sp. z o.o. wniosła odwołanie od ww. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.
Wskazaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Ochrony Środowiska orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie nałożenia kary pieniężnej na [...] Sp. z o.o. za nierealizowanie przewozu ustaloną trasą.
W uzasadnieniu wskazał, przywołując treść art. 33 ust. 3 pkt 4 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, że nałożenie kary pieniężnej na podstawie tego przepisu musi nastąpić bez względu na fakt czy ww. działanie zostało popełnione umyślnie czy też nieumyślnie. Wyjaśnił, że w ocenie sądów administracyjnych odpowiedzialność wynikająca z tego przepisu jest to odpowiedzialność administracyjna o charakterze obiektywnym, która nie jest zależna od winy umyślnej czy też winy nieumyślnej sprawcy. Bez znaczenia jest przyczyna naruszenia. Kara pieniężna nakładana jest za sam fakt naruszenia przepisów, bez względu na zawinienie zatem i za czyny niezależne od woli podmiotu ich dokonującego
Zdaniem organu, naruszenie przepisów ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wynikało ze złej organizacji ww. transportów. Pomijając niezrozumiały argument Strony dotyczący ryzyka wystąpienia problemów technicznych w przypadku zmiany ciągników na trasie oczywiste jest, że gdyby ciągniki jechały w obsadzie dwóch kierowców zmiana trasy nie byłaby konieczna.
Dalej organ wyjaśnił, że karę pieniężną na podstawie art. 33 ust. 3 pkt. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na transportującego, jeżeli ten, choćby nieumyślnie nie realizował przewozu ustaloną trasą przejazdu. Fakt zmiany trasy został ustalony przez organ I instancji ponad wszelką wątpliwość. Zmianę trasy potwierdza w swoich wyjaśnieniach także sama odwołująca spółka. Zatem, przesłuchiwanie wskazanych przez spółkę świadków na temat przyczyn zmiany trasy, nie mogło zmienić stanu faktycznego, który obligował [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do nałożenia kary pieniężnej.
W odniesieniu do naruszenia przez organ I instancji art. 189 § 1 pkt 1 Kpa, organ uznał, że nie zostały spełnione wymienione w tym przepisie przesłanki. W szczególności nie można uznać, że odwołująca spółka zaprzestała naruszania prawa. Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia nr 1013/2006 przemieszczanie oznacza transport odpadów, który jest planowany lub odbywa się z jednego miejsca do drugiego. Dodatkowo odbiorca odpadów oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane. Zatem z ww. przepisów wynika, że do zrealizowania wysyłki odpadów dochodzi w momencie rozpoczęcia transportu. Realizacja transportu odpadów trasą inną niż wskazana w decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jest czynnością jednorazową. W momencie rozpoczęcia realizacji transportu niezgodnego z przepisami prawo już zostało naruszone w odniesieniu do tego konkretnego przewozu i żadne późniejsze działania naprawcze nie spowodują, że ww. transport przestanie być definiowany jako czyn naruszający przepisy ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W związku z tym fakt zmiany procedur przez odwołującą dotyczących przewozu odpadów nie mógł spowodować wymazania dokonanego już wcześniej naruszenia prawa. Odwołująca mogłaby potwierdzić, że zaprzestała naruszania prawa, gdyby jej aktywność powodująca naruszenie przepisów była działaniem ciągłym związanym np. z niedozwoloną emisją do atmosfery, która w wyniku działań korygujących została zlikwidowana. Natomiast w przypadku transportu odpadów do naruszenia przepisów doszło w trakcie przemieszczania i żadne następujące po tym fakcie działania nie zmienią tego, że dany transport naruszył przepisy. Mogą jedynie zmienić skutek naruszenia przepisów, tak jak w tym wypadku doprowadzić do wdrożenia nowych procedur w firmie w zakresie przewozów międzynarodowych, ale nie usuną popełnionego w przeszłości naruszenia prawa.
Fakt powyższy, dotyczący braku możliwości stwierdzenia zaprzestania naruszenia prawa powoduje, że rozstrzygnięcie ewentualnego zaistnienia drugiego warunku dotyczącego znikomej wagi naruszenia, nie może mieć wpływu na brak możliwości uwzględnienia przez organy zapisów ww. art. 189f § 1 pkt 1 kpa. Z treści art. 189f § 1 pkt 1 wynika zaś, że obydwa powyższe warunki muszą zostać spełnione równocześnie.
Organ wyjaśnił, że kara pieniężna została nałożona za zmianę trasy trzech transportów odpadów. Sankcja ma nie tylko wymiar indywidualny w stosunku do strony, ale ma także znacznie jeśli chodzi o jej charakter prewencyjny o charakterze ogólnym, a także z uwagi na zapewnienie, iż oczekiwania społeczeństwa, że normy dotyczące transgranicznego przemieszczania odpadów będą restrykcyjnie przestrzegane i do Polski nie będą wjeżdżały transporty lekceważące zapisy zawarte w decyzjach właściwego organu, wybiórczo traktujące obowiązek realizowania przewozu zgodnie z ustaloną trasą, tak jak w niniejszym postępowaniu.
Dobrem podlegającym ochronie na podstawie art. 33 ust. 3 pkt. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu jest przewóz odpadów zgodnie z wyznaczoną trasą w decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i to skala ingerencji w to dobro podlega ocenie jako znikome bądź nie. Odwołująca w sposób niewątpliwy to dobro naruszyła i to w znacznym stopniu. Ilość odpadów i ich charakter wskazywał, iż naruszenie nie miało znikomego charakteru. Trudno za czyn znikomy uznać transport trzech naczep z odpadami, których przywóz do Polski wymagał pisemnego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia właściwych władz w [...] i w Polsce, inną trasą niż wskazana w ww. zezwoleniu. Organ podkreślił, że znikomość naruszenia nie wiąże się ze stanem świadomości naruszającego oraz zamierzonym działaniem naruszającego, ale wyłącznie ze skutkiem w postaci wpływu naruszenia na dobro chronione.
Dalej organ wyjaśnił, że w przypadku administracyjnej kary pieniężnej nakładanej na podstawie art. 33 ust. 3 pkt. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, warunkiem oceny znikomości naruszenia nie może być konieczność wystąpienia zagrożenia dla ludzi i środowiska związanego ze zmianą trasy przewozu odpadów. Przyjęcie stanowiska odwołującej, iż brak niebezpieczeństwa związanego z odpadami wpływa na fakt, iż naruszenie to ma charakter znikomy nie da się pogodzić z art. 6 pkt. 6) ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 17 ww. rozporządzenia nr 1013/2006 oraz art. 33 ust. 3 pkt. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także z art. 50 ust. 1 rozporządzenia 1013/2006 nakazującym stosowanie sankcji za te naruszenia, nawet jeżeli nie wywołuje to żadnego bezpośrednio skutku w życiu i zdrowiu ludzi.
Organ podkreślił, iż strona nie tylko nie wykazała, że uczyniła wszystko czego można rozsądnie oczekiwać, aby do naruszenia nie doszło, ale oczywistym jest, iż tego nie zrobiła. Z wyjaśnień Odwołującej wynika, że zmiana trasy przewozu odpadów wynikała ze złej organizacji ww. transportów przez odwołującą, które to działania, w przypadku kontynuowania transportów wyznaczoną trasą, prowadziły albo do naruszenia przepisów regulujących czas pracy kierowców, albo naruszenia zapisów decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, dotyczących wyznaczonej trasy przewozu odpadów.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189d pkt 1 kpa, poprzez nieuwzględnienie wyjątkowo ważnego interesu strony, a konkretnie jej złej sytuacji finansowej, organ zauważył, że dolegliwość wynikająca z nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest naturalną konsekwencją kary i jest ona wyłącznie konsekwencją naruszenia przepisów przez odwołującą, która, nie przestrzegając prawa, musi się spodziewać konsekwencji tych działań.
Organ dodał, że zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na transportującego odpady karę pieniężną w wysokości od 20 000 do 100 000 zł. zatem [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nałożył karę pieniężną w dolnej granicy. Organ I instancji nie mógł nałożyć minimalnej kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł ze względu na fakt, że naruszenie dotyczy 3 transportów odpadów o łącznej masie ok. 72 ton, co stanowi istotną ilość odpadów.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2019 r, złożyła spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżając tę decyzję w całości i zarzucając jej:
naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 ust. 3 pkt. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, poprzez uznanie przez organ II instancji, że dla ustalenia odpowiedzialności [...] za dokonanie przewozu odpadów trasą inną niż ustalona w decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2017 r. nie jest konieczne wyjaśnienie przyczyn takiego dokonania przewozu i w konsekwencji zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności w jakich doszło do dokonania przez [...] przewozu odpadów trasą inną niż wskazana w ww. decyzji, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków powoływanych przez [...], podczas gdy zgodnie z literalnym brzemieniem tego przepisu, transportujący odpady ponosi odpowiedzialność za nierealizowanie przewozu ustaloną trasą przejazdu, jeżeli jego działanie zostało popełnione co najmniej nieumyślnie, a tym samym nie ponosi tej odpowiedzialności jeżeli jego działaniu nie można przypisać chociażby nieumyślności, co ma również znaczenie dla ewentualnej oceny czy istnieją podstawy do odstąpienia od nałożenia kary lub wymierzenia jej w dolnej granicy ustawowego zagrożenia;
naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 34 ww. ustawy, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że chwilowy postój w bazie we [...], który nie spowodowałby żadnego opóźnienia w wykonaniu przewozów, jak również żadnego zagrożenia dla środowiska, bowiem odpady znajdowały się cały czas w tych samych naczepach, w których miały zostać dostarczone do odbiorcy, uzasadnia nałożenie na [...] kary powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia i w konsekwencji wymierzenia [...] kary powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, podczas gdy powołane okoliczności powinny zostać poddane ocenie w kontekście wszystkich okoliczności sprawy i dopiero po dokonaniu tej oceny powinno zostać ustalone, jaka kara może zostać nałożona na [...];
naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym w szczególności: przyczyn zmiany trasy, którą był wykonywany przewóz odpadów, braku odpowiedzialności [...] za zmianę trasy, którą był wykonywany przewóz odpadów, możności przypisania [...] nieumyślności za wykonanie przewozu odpadów niezgodnie z ustaloną trasą,
zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy, w tym w szczególności zaniechanie przesłuchania: przedstawicieli [...], pracowników [...] koordynujących bezpośrednio wykonywanie przewozu odpadów, kierowców wykonujących przewóz odpadów na okoliczność przyczyn zmiany trasy, którą był wykonywany Przewóz odpadów;
naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189f § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nałożenie na [...] kary za nierealizowanie przewozu ustaloną trasą przejazdu, podczas gdy w niniejszej sprawie istnieją okoliczności uzasadniające obligatoryjne odstąpienie od nałożenia kary na [...], bowiem waga naruszenia jest znikoma, przedmiotowy przewóz nie wywołał negatywnych skutków dla życia i zdrowia ludzi oraz stanu środowiska, nadto zaś z uwagi na złą sytuację finansową [...], kara ta godzi w wyjątkowo ważny interes strony.
naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189f § 2 ust. 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nałożenie na [...] kary za nierealizowanie przewozu ustaloną trasą przejazdu, podczas gdy w niniejszej sprawie istnieją okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary, bowiem [...] wdrożył procedury zabezpieczające przed analogicznymi naruszeniami prawa, a zatem cele, dla których miałaby zostać nałożona kara zostały spełnione.
naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189d pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę wyjątkowego interesu strony, podczas gdy w niniejszej sprawie istnieją okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary na [...], bowiem nałożona na [...] kara godzi w jego wyjątkowo ważny interes z uwagi na złą sytuację finansową spółki.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca spółka wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania toczącego się na skutek skargi niniejszej, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych
W uzasadnieniu spółka podniosła, że nie można jej przypisać winy (zarówno umyślnej, jak i nie umyślnej, a w tym rażącego niedbalstwa) w zakresie wykonywania transgranicznego przewodu odpadów niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie ulega żadnej wątpliwości fakt, iż przewóz odpadów niezgodnie z decyzją miał charakter niezależny od woli kierujących środkami transportu [...] oraz od [...] jako właściciela tych środków transportów, bowiem [...] (i) nie może wydłużać czasu pracy swoich kierowców, a także [...] (ii) nie może opóźniać lub zmieniać terminu dostarczenia odpadów wskazanego w decyzji.
W toku prowadzonego postępowania organ winien przede wszystkim ustalić, czy [...] można zarzucić chociażby nieumyślność przy wykonywaniu przewozu. W ocenie pełnomocnika [...] nie można przypisać nawet najdalej idącej nieumyślności, jaką jest nieświadoma nieumyślność, w myśl której sprawca nie przewiduje możliwości popełnienia czynu zabronionego, pomimo że popełnienie go było, obiektywnie rzecz biorąc, przewidywalne. W razie ustalenia, że [...] można przypisać odpowiedzialność za wykonanie trasą inną niż ustalona w Decyzji (czemu [...] oczywiście zaprzecza), Organ powinien ustalić czy zasadne jest nałożenia kary administracyjnej, albo w jakiej wysokości ją nałożyć. Dwa ostatnie są w dużej mierze zależne od tego, w jakich okolicznościach doszło do popełnienia omawianego deliktu administracyjnego. Wobec powyższego całkowicie niezasadne jest twierdzenie organu, że ponowne zebranie informacji o przyczynach zmiany trasy nie mogło zmienić stanu faktycznego.
Dalej skarżąca wyjaśniła, że organ II instancji nieprawidłowo zastosował tym samym przepis prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy, a w konsekwencji utrzymał nałożoną na [...] karę administracyjną powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Zgodnie z przedmiotowym przepisem, przy nałożeniu kary administracyjnej należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i Rozporządzenia nr 1013/2006, czego organ nie zrobił.
Zdaniem [...], w toku wykonywanego przewozu nie doszło do żadnego zagrożenia dla życia i zdrowia. Odpady przewożone przez [...], nigdy nie wydostały się z naczepy, którą były przewożone, ponadto organ I instancji zbadał rodzaj przewożonych odpadów jak i właśnie ich ewentualne oddziaływanie na środowisko. Z powyższych względów, zdaniem [...], Organ, uznając ewentualną odpowiedzialność [...] (kwestionowaną przez [...]), winien BYŁ wymierzyć karę w dolnej granicy ustawowego zagrożenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję nakładającą na przewoźnika karę administracyjną za przewóz odpadów trasą inną niż ustalona w decyzji właściwego organu. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 33 ust. 3 pkt 1 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (jedn. tekst Dz. U. z 2019 r., poz. 1162 ze zm., dalej "ustawa"). W myśl tego przepisu Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na transportującego odpady, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 20.000 do 100.000 zł., jeżeli ten, choćby nieumyślnie nie realizował przewozu ustaloną trasą przejazdu. W rozpoznanej sprawie trasa przejazdu została ustalona w decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2017 r. Nie kwestionowanym jest, że spółka [...] Sp. z o. o. dopuściła się przewozu trasą inną niż ustalona w ww. decyzji, zarówno jeśli chodzi o trasę główną jak i trasę alternatywną. Pojazdy o numerach rejestracyjnych [...], [...] oraz [...] zostały bowiem zatrzymane we [...] przy ul. [...], a żadna z tras wskazanych w decyzji GIOŚ nie przewidywała przejazdu pojazdów transportujących odpady przez [...].
Skarżąca spółka natomiast kwestionuje zasadność wymierzenia kary, w sytuacji gdy spółka dokonując przewozu musiała skierować pojazdy do bazy we [...], z uwagi na przepisy regulujące czas pracy kierowców oraz czas dokonywania przewozu określony decyzją z [...] września 2017 r. W ocenie skarżącej spółki bowiem okoliczności te wskazują na brak winy po stronie spółki w zmianie ustalonej trasy przewozu odpadów.
Zdaniem sądu, argumentacja zawarta w skardze w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 33 ust. 3 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów stanowi, iż Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na transportującego odpady karę pieniężną, jeżeli chociażby nieumyślnie nie realizował przewozu ustalona trasą przejazdu. Chociażby nieumyślnie oznacza, że nawet jeżeli realizacja przewozu trasą inną niż ustalona odbywała się nieumyślnie, to i tak organ jest zobowiązany do nałożenia określonej w tym przepisie kary. Innymi słowy przepis ten nie zwalnia od odpowiedzialności nawet w przypadku zaistnienia nieumyślności po stronie transportującego. Przy tym w orzecznictwie panuje zgoda co do tego, że kara, w oparciu o art. 33 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, jest nakładana bez względu na zawinienie, ale za sam fakt zachowania niezgodnego z zezwoleniem. Kwestia winy i jej stopnia może natomiast wpłynąć na wymiar kary.
W ocenie sądu natomiast w rozpoznanej sprawie nie można mówić, że po stronie skarżącej zbrakło nawet atrybutu nieumyślności. Przyjmując bowiem koncepcję posłużenia się dla odkodowania pojęcia nieumyślności definicją zawartą w prawie karnym, należy wskazać że jej elementem jest popełnienie czynu zabronionego na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Zdaniem Sądu przedsiębiorca, jako podmiot profesjonalny, decydując się na przewóz odpadów na podstawie decyzji określającej trasę przejazdu musi mieć świadomość, że może to czynić jedynie drogą tam określoną. Przyjmując do wykonania powyższe zadanie musi więc liczyć się z koniecznością przejazdu jedynie tą drogą. Przyjęcie takiego założenia jest w każdym razie w pełni uprawnione. Na podmiocie profesjonalnie zajmującym się transportem odpadów spoczywa bowiem odpowiedzialność za dołożenie należytej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków, co winno obejmować co najmniej zapoznanie się z ich zakresem, zasadami ich wykonania i regulacjami prawnymi obowiązującymi w danym zakresie. Niedochowanie tak rozumianej należytej staranności, obciąża ten podmiot i czyni uzasadnionym twierdzenie, że nie dochował ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. To zaś powoduje, że zasadnym jest twierdzenie, że zachowanie niezgodne z zezwoleniem, było skutkiem co najmniej nieumyślnego działania.
Niezależnie od powyższych wywodów, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi jednak na stanowisku, że wskazanie przez prawodawcę, że przewoźnik odpowiada także gdy "choćby nieumyślnie" przewoził odpady trasą inną niż ustalona, wskazuje jednoznacznie jego wolę włączenia przewoźników odpadów do grupy podmiotów obiektywnie odpowiedzialnych za przestrzeganie reguł transgranicznego przemieszczania odpadów, pod groźbą stosownej sankcji. W innym przypadku użycie w treści normy sformułowania choćby nieumyślnie nie znajdowałby żadnego racjonalnego uzasadnienia. Pominięcie zaś wskazanych wyrazów mogłoby być rozumiane, jako przypisanie przewoźnikowi odpowiedzialności wyłącznie za przypadki, gdy jest możliwe ustalenie, że wiedział on (jego pracownicy) o fakcie przewożenie odpadów bez wymaganych dokumentów.
Mając na uwadze powyżej ujęte argumenty, zdaniem sądu, zasadnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, nakładającą stosowną karę pieniężną na skarżącego. Okoliczności zmiany trasy i ewentualna konieczność jej zmiany nie ma zaś, w ocenie sądu, znaczenia dla ustalenia zasadności nałożenia kary. Sam fakt zmiany trasy już bowiem uzasadnia wymierzenie kary. Stąd nie można organowi skutecznie zarzucić naruszenia przepisów postepowania wymienionych w pkt 3 zarzutów skargi. Przy tym sąd wyjaśnia, że w jego ocenie fakt, że spółka organizując przewóz odpadów nie uwzględniła takiej organizacji pracy, która pozwoli jej realizować te przejazdy z uwzględnieniem przepisów regulujących czas pracy kierowców, czy czas dokonania przewozu określony decyzją zezwalającą na przewóz, stanowi kolejny element niedochowania należytej staranności jakiej wymagać należy od profesjonalisty.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Stosownie do tego przepisu przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. Skoro zaś art. 33 ust. 3 przewiduje ustalenie kary w wysokości od 20.000,00 zł do 100.000,00 zł za przewóz odpadów trasą inną niż ustalona (pkt 1), to trudno uznać, że organ wymierzając w zaskarżonej decyzji karę w wysokości 30.000,00 zł. nie uwzględnił okoliczności wskazanych w art. 34 tej ustawy. Szczególnie, gdy uwzględni się twierdzenia organu, że kara wymierzona została w dolnej granicy, z uwzględnieniem przede wszystkim rodzaju i ilości odpadów objętych wadliwym transportem. Wystąpienie pozostałych elementów wymienionych w art. 34 ustawy mogłoby natomiast uzasadniać wymierzenie kary znacznie wyższej. Powyższe przesądza również o niezasadności zarzutu naruszenia art. 189d pkt 1 k.p.a. Tym bardziej, że stosownie do art. 189a § 2 kpa w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów działu IVa k.p.a. nie stosuje się. Art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów stanowi właśnie o przesłankach wymiaru kary przewidzianej w art. 33 ust. 3 pkt 1 tejże ustawy.
Nieuzasadnione są także w tym kontekście zarzuty dotyczące niezastosowania art. 189f k.p.a. Nie zaszły bowiem w sprawie – wbrew twierdzeniom skarżącej spółki – okoliczności opisane w tym przepisie, upoważniające do odstąpienia od nałożenia kary. Jak zasadnie wywiódł organ, wobec ilości odpadów objętych transportem nie można mówić o znikomości naruszenia, a pozostałe okoliczności przewidziane w tym przepisie również nie wystąpiły. Nadto, z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania osoby polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu. Powyższe zaś oznacza, że przepis ten nie mógłby być podstawą odstąpienia do wymierzenia kary w rozpoznanej sprawie. Jest to, zdaniem Sądu, koncepcja o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu, z uwagi na ich specyfikę, nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Delikt się bowiem popełniło raz, nie można go popełnić więcej razy, nie można też stanu naruszenia cofnąć. Pojęcia zaprzestania naruszania prawa nie należy utożsamiać z obowiązkiem przywrócenia przez stronę stanu zgodnego z prawem lub usunięciem skutków naruszenia prawa. Innymi słowy dokonanie przez stronę wymaganego wpisu, nie stanowi zaprzestania naruszania prawa, ale jest wyrazem przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W ocenie sądu również charakter naruszenia (jednorazowość oraz nieodwracalność), uniemożliwia zastosowania procedury wskazanej w art. 189f § 2 kpa. Trudno wyobrazić sobie aby cele, szczególnie cele prewencyjne nałożenia kary za zmianę trasy, zostały osiągnięte w razie rezygnacji z nałożenia tej kary. Wręcz przeciwnie odstąpienie od nałożenia kary, mogłoby stanowić zachętę do dalszego nieprzestrzegania przepisów regulujących międzynarodowe przemieszczanie odpadów.
Podsumowując, Sąd nie widzi podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i podziela przeprowadzone w niej rozumowanie oraz wyciągnięte przez organy wnioski. W ocenie Sądu nie można również stwierdzić naruszeń przepisów k.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji.
W takim stanie sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) sąd orzekł jak w sentencji wyroku.