IV SA/Wa 2974/23

IV SA/Wa 2974/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marzena Milewska-Karczewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 2886/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-08
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 545 ust. 3d
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 68 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aleksandra Westra,, asesor WSA Elżbieta Granatowska, Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 września 2023 r. nr DI-420/223/2020/iz w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 września 2023r., nr DI-420/223/2020/iz Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ, organ I instancji) z 23 grudnia 2019r., znak: NI.7061.1.1.2018.JP w przedmiocie kary pieniężnej.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją z 23 grudnia 2019r. (znak: wskazany na wstępie) po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i po przeprowadzeniu w dniach od 16 do 30 maja 2016r. kontroli w spółce [...] sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej spółka, skarżąca) eksploatującej od dnia 19 lutego 2015r. kąpielisko termalne w S. (protokół kontroli Nr DEL-NS 82/2016) WIOŚ orzekł w pkt I o wymierzeniu spółce administracyjną karę pieniężną w wys. [...] zł za wprowadzenie w 2016r. do potoku bez nazwy w m. Szaflary wód termalnych i ścieków technicznych z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty N. z [...] lipca 2013r. znak: [...] zmienionego decyzją z [...] sierpnia 2015r. znak: [...], w części dotyczącej składu ścieków. Jednocześnie w punkcie II WIOŚ odstąpił od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w części dotyczącej stanu ścieków i pouczył o obowiązku dotrzymywania warunków ww. decyzji udzielającej spółce pozwolenia wodnoprawnego dotyczących stanu ścieków, w tym pobierania wymaganej liczby próbek i dokonywania pomiarów odczynu pH oraz temperatury.
Od decyzji tej odwołała się spółka, pismem z dnia 20 stycznia 2020r., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuca naruszenie: art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, dalej: "Poś", w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 519, z późn. zm.), § 17 w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. nr 137 poz. 984 z późn. zm. – dalej: "rozporządzenie z 2006 r) oraz § 19 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. poz. 1800 – dalej rozporządzenie z 2014r.), art. 6, 7, 7a, 8, 9, 77, 80, 81, 84, art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 k.p.a. oraz art. 189f k.p.a.
GIOŚ po rozpatrzeniu sprawy decyzją z 29 września 2023r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na obowiązujące w sprawie przepisy prawa oraz podniósł, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż w analizowanym pierwszym okresie obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, tj. w okresie od 19 lutego 2015r. do 18 lutego 2016 r., wykonano 5 pomiarów ścieków odprowadzanych do odbiornika na 6 próbek wymaganych. Badania przeprowadzono dla wszystkich wymienionych w pozwoleniu wskaźników, w zakresie których podmiot był zobowiązany do wykonywania badań, za wyjątkiem fosforu ogólnego. Badanie tego wskaźnika podmiot wykonał tylko w pierwszym pomiarze tego okresu tj. w dniu 29 kwietnia 2015r. W 4 badanych próbkach wystąpiły przekroczenia wartości dopuszczalnej we wskaźniku siarczany (w próbce pobranej w dniu 29 kwietnia 2015 r., przekroczenie tego wskaźnika nie wystąpiło). W zakresie pozostałych wskaźników nie stwierdzono przekroczeń. W drugim analizowanym okresie, tj. od 19 lutego 2016 r. do 18 lutego 2017 r. wykonano badania 6 wymaganych próbek ścieków. Badania przeprowadzono dla wszystkich wymienionych w pozwoleniu wskaźników, za wyjątkiem fosforu ogólnego. Badania tego wskaźnika podmiot nie wykonał w próbkach pobranych w dniach 24 marca 2016 r. i 24 sierpnia 2016 r. We wszystkich badanych próbkach wystąpiło przekroczenie wartości dopuszczalnej we wskaźniku siarczany. W zakresie pozostałych wskaźników nie stwierdzono przekroczeń.
Ze względu na powyższe ustalenia organ odwoławczy wskazał, że dla ścieków przemysłowych sposób oceny zawarty jest w § 8 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 6 rozporządzenia z 2006 r. zgodnie z którym ścieki przemysłowe wprowadzane do wód, odpowiadają wymaganym warunkom jeżeli:
— średnie roczne wartości azotu ogólnego i fosforu ogólnego nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników określonych w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia;
— każda wartość temperatury i pH zmierzona ręcznie lub automatycznie w okresie doby w odstępach co najwyżej dwugodzinnych nie przekracza najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników określonych w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia;
— co najmniej w czterech z sześciu kolejnych średnich dobowych próbkach ścieków zmierzone wartości pozostałych wskaźników zanieczyszczeń obecnych w ściekach nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników określonych w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia;
— w średniej dobowej próbce pozostałych ścieków, niespełniającej wymagań, najwyższe dopuszczalne wartości są przekroczone nie więcej niż o 100% dla wskaźników zanieczyszczeń określonych w Ip. 3-10, 13-18 i 59 oraz nie więcej niż o 50 % dla wskaźników zanieczyszczeń w Ip. 19-58 w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
Do pomiarów, którego podmiot nie wykonał w pierwszym ocenianym okresie oraz pomiarów fosforu ogólnego, które nie zostały wykonane zastosowano art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś, zgodnie z którym, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia, to przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniu, dla każdego z pomiarów, zostały przekroczone o 80% w przypadku składu ścieków. Brak jednego pomiaru w przypadku wskaźników BZT5, ChZT, zawiesiny ogólnej oraz chlorków (w tabeli II w załączniku nr 3 odpowiednio lp. 3, 5, 6, 13) w pierwszym ocenianym okresie stanowi jednak dopuszczalną liczbę próbek, które mogą nie spełniać warunków dotyczących najwyższych dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń. Dla wskaźnika siarczany liczba pomiarów niespełniających wymagań była natomiast większa od dopuszczalnej, bowiem na 5 wykonanych pomiarów w 4 wystąpiło przekroczenie dopuszczalnego stężenia w pierwszym analizowanym okresie i we wszystkich 6 pomiarach wykonanych w drugim okresie.
GIOŚ rozpoznając sprawę nie podzielił jednak stanowiska WIOŚ zawartego w zaskarżonej decyzji dotyczącego: uznania, że ścieki odpowiadają wymaganym warunkom w zakresie wskaźnika węglowodory ropopochodne oraz zastosowania art. 189f k.p.a i uznania, że waga naruszenia prawa w zakresie stanu ścieków jest znikoma i spełnione są warunki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za stan ścieków i poprzestania na pouczeniu.
W ocenie organu odwoławczego administracyjne kary pieniężne za wprowadzanie ścieków do środowiska z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, stanowią środki finansowo-prawne chroniące środowisko jako dobro wspólne. Są to instrumenty prawne o charakterze sankcji administracyjnych, zabezpieczające realizację obowiązków dotyczących działania na podstawie i w granicach pozwolenia emisyjnego, określającego warunki korzystania ze środowiska, w tym przypadku w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Jednocześnie z uwagi na określoną w art. 305 i 305a Poś szczególną regulację odnoszącą się do podmiotów zobowiązanych do prowadzenia pomiarów wielkości emisji, sankcje te stanowią gwarancję realizacji obowiązków dotyczących prowadzenia wymaganych pomiarów wielkości emisji oraz zapewnienia wykonania takich pomiarów przez kwalifikowane laboratoria oraz w sposób określony w przepisach, zapewniający miarodajność uzyskiwanych wyników pomiarów. Trzeba przy tym mieć na względzie, że ciężar monitorowania wielkości emisji (tj. jakości ścieków wprowadzanych do środowiska) spoczywa na podmiotach korzystających ze środowiska, a nie na organie kontroli. Przepis art. 305a Poś, zgodnie z wolą ustawodawcy jest podstawą swego rodzaju niewzruszalnego domniemania faktycznego. Ustalony w oparciu o to domniemanie fakt (przekroczenie warunków korzystania ze środowiska o ściśle określoną wartość) może być następnie podstawą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś. art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś, jest zatem w istocie elementem (razem z art. 298 powołanej ustawy) sankcji administracyjnej wymierzanej z powodu nieprowadzenia przez podmiot korzystający ze środowiska wymaganych pomiarów wielkości emisji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1530/13 oraz z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 33/18). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie 7 Sędziów NSA z dnia 17 grudnia 2014 r. o sygn. akt. II OPS 1/14, wskazał, że "odpowiednie stosowanie art. 305a ust. 1 dotyczy tego, że przepis ten określa różnego rodzaju przekroczenia warunków korzystania ze środowiska i określa zarazem konsekwencje w zakresie wielkości tych przekroczeń, które nie są zależne od tego, jaka była rzeczywista wielkość emisji. Podmiot korzystający ze środowiska nie może kwestionować wielkości przekroczeń określonych w tym przepisie powołując się na to, że nie przekroczył warunków korzystania ze środowiska, jeżeli nie prowadzi wymaganych pomiarów". Z uwagi na niepowtarzalność wyników pomiarów oraz fakt, że to podmiot korzystający ze środowiska jest zobowiązany do monitorowania wielkości emisji do środowiska, ustawodawca w sposób jednoznaczny określił obowiązek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku niewykonania wymaganej liczby pomiarów, a decyzje te mają charakter związany. Biorąc ponadto pod uwagę okoliczności związane z doniosłą wagą społeczną obowiązków związanych z ochroną środowiska jako dobra wspólnego, przekroczenie to nie może być uznane za znikome bowiem w przepisach rozporządzenia z 2006 r. prawodawca wskazał, że dopuszczalne są pewne przekroczenia i w pewnej liczbie pomiarów (co można uznać za znikome naruszenie), liczba próbek niespełniających wymagań nie może być większa od określonej w § 8 ust. 1 pkt 4 i 6 rozporządzenia z 2006 r. Jednak nie dopuścił żadnych przekroczeń w zakresie stanu ścieków wskazując, że ścieki przemysłowe wprowadzane do wód odpowiadają wymaganym warunkom, jeżeli każda wartość temperatury zmierzona ręcznie lub automatycznie w okresie doby w odstępach co najwyżej dwugodzinnych nie przekracza dozwolonej wartości. A w tej sprawie w ocenie GIOŚ nie zostały spełnione te warunki. A zatem ocena dokonana przez WIOŚ w tym zakresie jest błędna, ale uwzględnienie przekroczenia warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie węglowodorów ropopochodnych, pH oraz temperatury w toku niniejszego postępowania skutkowałoby koniecznością ustalenia wyższej kary pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Ponieważ odmienna ocena okoliczności faktycznych nie wyczerpuje przesłanki rażącego naruszenia prawa ani interesu społecznego, a także nie narusza przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, organ odwoławczy był zobowiązany wydać decyzję merytoryczną. Dlatego wysokość administracyjnej kary pieniężnej wymierzona przez organ I instancji została przez organ odwoławczy utrzymana w mocy.
Ze względu na powyższe w ocenie GIOŚ bezzasadny był zarzut spółki odnoszący się do naruszenia art. 189f k.p.a. poprzez jego niezastosowanie do całości rozpatrywanej sprawy i nie wzięcie pod uwagę, że Spółka w pełni uzależniona od wody dostarczanej przez [...] S.A. w żaden sposób nie przyczynia się do zmiany składników ścieków i wód opadowych wprowadzanych do cieku bez nazwy, ponieważ jak wyjaśniono powyżej zdaniem organu odwoławczego artykuł ten nie powinien być zastosowany przez WIOŚ w niniejszym postępowaniu przy ustalaniu przekroczenia warunków pozwolenia wodnoprawnego.
Organ odwoławczy wskazał również, iż ocena WIOŚ dokonana w zakresie wskaźnika chlor wolny, który został określony w pozwoleniu wodnoprawnym, jest również nieprawidłowa. Analiza wyników tego wskaźnika pod kątem spełniania warunków pozwolenia była bowiem bezpodstawna. Pomiary chloru wolnego i całkowitego powinny być wykonywane według metodyk referencyjnych określonych w rozporządzeniu z 2006 r., tj. wg PN-ISO 7393-1:1994 (z poprawką Apll:2000); PN-ISO 7393-2:1997 (z poprawką Apll:2000); PN-ISO 7393-3:1994 (z poprawką Apll:2000). Należy jednak stwierdzić, że zgodnie z treścią tych norm pomiar wskaźnika chlor wolny i całkowity może być dokonany w czasie nie dłuższym niż 5 minut po pobraniu próbki ścieków. Zgodnie z powyższym nie można ich stosować do pomiarów tego wskaźnika w próbce średniej dobowej proporcjonalnej do przepływu. W sytuacji takiej, wobec braku określenia zasad poboru próbki dla oznaczenia tego wskaźnika w aktach wykonawczych określających warunki jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie warunków szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, powinien to uczynić organ udzielający pozwolenia na odprowadzanie ścieków zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, (Dz.U. 2012 r. poz. 145 z póź. zm. – dalej: "Pw z 2001r." -obowiązującej w dacie wydawania pozwolenia wodnoprawnego ). W niniejszej sprawie Starosta tego nie uczynił, co uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia lub nie warunków pozwolenia w zakresie tego wskaźnika.
Odnosząc się do argumentów i wyjaśnień spółki zawartych w odwołaniu, GIOŚ uznał je za bezzasadne lub nie mające wpływu na wynik sprawy, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie.
Reasumując w ocenie GIOŚ brak jest podstaw do uwzględnienia żądania spółki,
dotyczącego uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania ewentualnie do przekazania organowi I instancji celem ponownego rozpoznania. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny i prawny zobowiązuje organy Inspekcji Ochrony Środowiska do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, za stwierdzone naruszenie.
Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję GIOŚ z 29 września 2023r. w całości i zarzucając naruszenie:
1/ Art. 298 ust. 1 pkt. 2, art. 299 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2017 r. poprzez jego zastosowanie i uznanie przez Organy, iż w przedmiotowej sprawie doszło do przekroczenia wskazanych w pozwoleniu wodno-prawnym warunków dotyczących składu ścieków, co winno skutkować obligatoryjnym nałożeniem na skarżącą kary pieniężnej, gdy tymczasem w żadnym z pomiarów dokonanych przez skarżącą wynik nie wskazywał, że doszło do przekroczenia dopuszczalnego na mocy § 19 ust 1 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków jakie należy spełniać przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, wskaźnika sumy chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/1, co jest zgodne z treścią decyzji z dnia 23.11.2017 r., dodatkowo przy założeniu pełnego zmieszania wód, gdzie wskaźnik wynosiłby lg/1 w ściekach wprowadzanych do wód i w konsekwencji brak było podstawy do nałożenia kary pieniężnej;
2/ § 17 w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków jakie należy spełniać przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz § 19 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków jakie należy spełniać przy wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (dalej zwane rozporządzeniem), poprzez jego niezastosowanie i całkowite pominięcie w sytuacji, gdy w szczególności regulacje zawarte w § 19 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia zostały w sprawie spełnione, a więc suma chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/1, wyliczona przy założeni pełnego wymieszania nie przekroczy lg/1, a ponadto pominięcie dyspozycji § 19 ust. 3 rozporządzenia, które pozwalają na wprowadzenie ścieków o wartości wskaźników przekraczających lg/1 w przypadku, gdy zastosowanie
odpowiedniego rozwiązania technicznego jest niemożliwe lub ekonomicznie nieuzasadnione i w konsekwencji ustalenie, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Krakowie jest związany wyłącznie literalnym brzmieniem pozwolenia wodno-prawnego i nie może zastosować dyspozycji powyżej wskazanych przepisów;
3/ Art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, art. 81, art. 84 k.p.a poprzez zaniechanie czynności, do których podjęcia w celu całościowego rozpatrzenia i wyjaśnienia sprawy organ administracyjny jest zobowiązany i w konsekwencji brak zgromadzenia pełnego i wszechstronnego materiału dowodowego, błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyciągniecie z niego niewłaściwych wniosków, rozstrzygając wyłącznie w oparciu o dowolnie ustalone okoliczności, które nie stanowią wystarczającej podstawy do rozstrzygnięcia w zakresie stanu faktycznego rzeczywiście istniejącego, z całkowitym pominięciem stanowiska i argumentacji skarżącej i nie wzięcie pod uwagę, że wody zrzutowe dostarczane do obiektów spółki to wody sodowo-wapniowo-siarczanowo- chlorkowe, a więc o dużej zawartości siarczanów;
4/ Art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad działania organów administracji publicznej oraz zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, którego nadrzędnym celem jest działanie w oparciu o wszelkie obowiązujące normy prawne, a nie ograniczenie działań organu do literalnej interpretacji decyzji administracyjnej, oraz poprzez zaniechanie czynności pozwalających na pełne wyjaśnienie sprawy czym organy naruszyły zasadę pogłębiania zaufania publicznego;
5/ Art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w sytuacji, gdy w sprawie pozostają co najmniej wątpliwości co do treści normy prawnej tj. § 19 ust. 1 i 3 rozporządzenia, organy rozstrzygnęły wątpliwość na niekorzyść skarżącej;
6/ Art. 107 § 1 pkt. 4 i 6 k.p.a. poprzez nie przedstawienie w sposób wymagany tymi przepisami podstawy prawnej i uzasadnienia wskazującej w jaki sposób dokonane zostały obliczenie przyjęte za podstawę wymiaru kary pieniężnej, stanowiące załącznik nr 1 do zaskarżonej decyzji, z czego wynika przyjęty do obliczeń wzór poprzez co skarżąca pozbawiona została możliwości weryfikacji prawidłowości ustaleń dokonanych w tym zakresie przez Organ, a w szczególności możliwości weryfikacji prawidłowości przejścia przez Organ z jednostki miary mających stanowić przekroczenie wartości w mg/dm3 w odniesieniu do ustalenia kary przy przyjęciu jednostki miary i stawki kary za wprowadzenie substancji wyrażonej w kg;
7/ Art. 107 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na wadliwej podstawie prawnej tj. w oparciu o "rozporządzenie Ministerstwa Środowiska z dnia 2006 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2006 roku, Nr 137, poz. 984 ze zm.)", które to rozporządzenie w dniu wydania decyzji oraz w dniu zaistniałego stanu faktycznego było nieobowiązujące;
8/ Art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania przez organy w uzasadnieniu decyzji okoliczności, które miały na względzie uznając, że nie ma podstaw do zastosowania względem skarżącej norm z § 19 ust 1 i 3 rozporządzenia, oraz okoliczności zabraniających stosowanie sumarycznej wartości wskaźników chlorków i siarczanów wprowadzanych do wód Brak dokonania analizy wód u dostawcy skarżącej, tj. [...] S. A. Qakie parametry mają te wody z chwilą wypływu z tej spółki] czy one przekraczają warunki pozwolenia wodnoprawnego udzielonego dla skarżącego;
9/ Brak dokonania analizy wód u dostawcy skarżącej, tj. [...] S.A. (jakie parametry mają te wody z chwilą wypływu z tej spółki) czy one przekraczają warunki pozwolenia wodnoprawnego udzielonego dla skarżącej;
10/ Brak dokonania oceny skutków prawnych decyzji Starosty N. z dnia [...] listopada 2017 r. o znaku [...], w wyniku której Starosta N. stwierdził wygaśnięcie decyzji Starosty N. z dnia [...].07.2013 r. i decyzji z dnia [...].05.2015 r. (pozwolenie wodnoprawne] i brak przeanalizowania punktu VI ppkt. 4 tej decyzji w kontekście warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do śródlądowych wód powierzchniowych;
11/ art. 78 §1 w zw. z art. 89 §1 i 2 w zw. z art. 136 §1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego hydrologa lub też innego biegłego posiadającego odpowiednią wiedzę i kwalifikację na okoliczność ustalenia czy wzrost sumy chlorków i siarczanów do wartości większej niż 1 g/L poniżej miejsca wprowadzania przez skarżącą ścieków lub wód do potoku bez nazwy w miejscowości S., o których mowa w § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy
wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego nie spowoduje szkód w środowisku wodnym i nie utrudni korzystania z wód przez innych użytkowników oraz z dokumentacji postępowania prowadzonego przed Starostą N. ([...]) pod sygn. akt [...], a w szczególności z decyzji z dnia 23 listopada 2017 r. w przedmiocie udzielenia [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pozwolenia wodno-prawnego oraz złożonego tam operatu wodnoprawnego oraz uznanie przez organ, że dowody te nie mają znaczenia i wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu, podczas gdy ustalenie powyższych okoliczności ma znaczenie dla sprawy, chociażby dla miarkowania kwoty nałożonej administracyjnej kary pieniężnej;
12/ Art. 189f KPA poprzez jego błędną interpretację i jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istnieje możliwość zastosowania tego przepisu poprzez odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, albowiem byłoby to wystarczające w szczególności w sytuacji, gdy doszło do usunięcia przyczyn naruszenia tego prawa.
13/ art. 189g k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nałożenie na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia, albowiem upłynęło ponad pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania przez organy w uzasadnieniu decyzji okoliczności, które miały na względzie uznając, że nie ma podstaw do zastosowania względem skarżącej norm z art. 189g k.p.a. w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
14/ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania przez organy w uzasadnieniu decyzji okoliczności, które miały na względzie uznając, ze nie ma podstaw do zastosowania względem skarżącej norm art. 189g k.p.a. w sytuacji, gdy doszło do przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Podnosząc wskazane wyżej zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymaną nią w mocy decyzji organu I instancji i orzeczenie o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu szczegółowo uargumentowano stawiane w skardze zarzuty
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym pod względem zgodności z prawem decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 29 sierpnia 2021 r. wymierzająca skarżącej administracyjną karę pieniężną została wydana na podstawie: art. 305, art. 305a ust. 1 pkt 2, art. 298 ust. 1 pkt 2 , art. 299 ust. 1 pkt 2 i art. 281 ustawy z 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (jt. Dz.U. 2019, poz. 1396 z późn. zm.- dalej: "Poś") w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2017r. w zw. z art. 545 ust. 3d ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310, z późn. zm.- dalej: "P.w.").
W zakresie wykazanej podstawy prawa materialnego zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która na mocy art. 493 pkt 27 uchyliła art. 298 ust. 1 pkt 2, na mocy art. 493 pkt 30 uchyliła art. 305a ust. 1 pkt 2, na mocy art. 493 pkt 37 uchyliła art. 314 i na mocy art. 493 pkt 34 uchyliła art. 310 ustawy Prawo ochrony środowiska. Niemniej zgodnie art. 545 ust. 3d ww. ustawy Prawo wodne, który został dodany ustawą z dnia 28 lutego 2018 r. o zmianie ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 710) i wszedł w życie 12 kwietnia 2018 r. z mocą od 1 stycznia 2018 r. - w terminie nie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia wejścia w życie powołanej ustawy wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza, na podstawie przepisów dotychczasowych, administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 2 i 3 Poś, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, za przekroczenie określonych w pozwoleniach wodnoprawnych oraz pozwoleniach zintegrowanych warunków, dotyczących ilości pobranej wody oraz ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu, które wystąpiło do dnia 31 grudnia 2017 r.
Administracyjne kary pieniężne, zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś, wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3 Poś, warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu. Stosownie zaś do art. 299 ust. 1 pkt 2 Poś, wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów. Przy czym zgodnie z art. 305 ust. 1 i 4 Poś - wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 2, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji i spełnione są warunki określone w art. 147a. W przypadku o którym mowa w ust. 1 organ inspekcji ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym, uwzględniając zmiany stawek opłat i kar, o których mowa w art. 304 Poś, w okresie objętym karą.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżąca posiadała pozwolenie wodnoprawne – decyzję Starosty N. z dnia [...] lipca 2013r. znak: [...], zmienioną decyzją z [...] sierpnia 2015r. znak: [...], która w punkcie: IV.1), określającą wskaźniki zanieczyszczeń, które powinny być badane w ściekach przemysłowych odprowadzanych z kąpieliska eksploatowanego przez spółkę oraz ich dopuszczalne stężenie; IV.5 zobowiązywała spółkę do wykonywania badań jakości ww. ścieków wprowadzanych do potoku bez nazwy w km 0+768, w zakresie wskaźników określonych w pkt IV.1. pozwolenia, z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące.
Przeprowadzona kontrola przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w dniach 16-30 maja 2016r. (protokół kontroli [...]) wykazała przekroczenie dopuszczalnego stężenia siarczanów, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym. Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] grudnia 2019r. wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za odprowadzenie w 2016 roku do środowiska ścieków z naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaskarżoną do Sądu decyzją z 29 września 2023r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego orzeczenia w świetle obowiązującego w sprawie prawa wskazuje, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa a tym samym brak jest podstaw do jego uchylenia.
Odnosząc się szczegółowo do stawianych w skardze zarzutów ( opisanych w części historycznej wyroku) należy podnieść, że w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organy :
Ad. 1, 2 i 9 - art. 298 ust. 1 pkt 2 i art. 299 ust. 1 pkt 2 Poś w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2017r. Wskazane przepisy miały bowiem zastosowanie w niniejszej sprawie, na co Sąd wskazywał już powyżej. Nie ulega przy tym wątpliwości w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo stwierdziły, iż miało miejsce przekroczenie warunków korzystania ze środowiska określone w posiadanym przez skarżącą pozwoleniu wodnoprawnym w części dotyczącej składu odprowadzanych przez skarżącą w 2016r. ścieków (tj. w zakresie siarczanów). Rację ma przy tym organ wskazując, że zgodnie z art. 41 ust. 6 Pw z 2001 organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, ustalając warunki wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, może określić w pozwoleniu wodnoprawnym wartości zanieczyszczeń w ściekach wyższe niż najwyższe dopuszczalne wartości zanieczyszczeń określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3, jeżeli dotrzymanie najwyższych dopuszczalnych wartości nie jest możliwe mimo zastosowania dostępnych technik i technologii oczyszczania ścieków oraz zmian w procesie produkcji, a jednocześnie stan wód odbiornika i ich podatność na eutrofizację pozwala na dokonanie odstępstw. W tej sprawie Starosta Nowotarski w decyzji z 2 lipca 2013r. nie ustalił w pozwoleniu wodnoprawnym wyższych stężeń, niż przewidziane w przepisach. Ponadto nie uwzględnił również § 17 rozporządzenia z 2006 r. dopuszczającego wprowadzanie ścieków o zawartości sumarycznej chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l do śródlądowych wód powierzchniowych płynących, jeżeli sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w tych wodach, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania nie przekroczy 1 g/L A zatem jeszcze raz podkreślić należy, że w niniejszym postępowaniu mogły być uwzględnione wyłącznie warunki, które zostały określone w treści pozwolenia wodnoprawnego wydanego spółce, obowiązującego w analizowanym w tej sprawie okresie. Należy także mieć na uwadze, że § 17 ust. 1 rozporządzenia z 2006 r. nie odnosi się do zawartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach ale stanu wód powstałego na skutek wprowadzania ścieków do tych wód. Należy podnieść również, że treść § 19 rozporządzenia z 2014r. jest analogiczna z treścią § 17 rozporządzenia z 2006 r. A zatem skoro w pozwoleniu wodnoprawnym z 2 lipca 2013r. nie została określona sumaryczna wielkość chlorków i siarczanów tylko określone zostały one odrębnie, to brak było podstaw by uznać, że nie doszło do przekroczenia skoro w składzie ścieków wielkość siarczanów została przekroczona w stosunku do wielkości określonej w posiadanym przez spółkę pozwoleniu wodnoprawnym, co słusznie zauważył organ odwoławczy.
Dodać w tym miejscu również należy, że warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym nie uzależniają dotrzymania dopuszczalnych wartości stanu i składu odprowadzanych ścieków od stanu i składu pobieranej wody termalnej. Dlatego jak słusznie przyjęły organy bezcelowym było prowadzenie postępowania w celu dokonania analizy wód u dostawcy skarżącego tj. [...] S.A. Bez znaczenia było bowiem jakie skarżącej wody dostarcza dostawca. Istotne było jedynie jakie ścieki odprowadzane są do potoku bez nazwy. Skarżąca natomiast wiedząc jakie wody dostarcza dostawca i znając ich wskaźniki winna była zadbać by udzielone jej pozwolenie wodnoprawne obejmowało te wskaźniki, jeżeli oczywiście mieściły się one w dopuszczalnych normach.
Ad 3, 4 i 11 - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80, art. 81, art. 84 k.p.a. – GIOŚ prawidłowo wypełnił obowiązki wynikające ze wskazanych przepisów, ponieważ dokonał czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej, przez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym również przedkładanego przez skarżącą. W ocenie Sądu organ odwoławczy niewątpliwie dokonał prawidłowych czynności zmierzających do ustalenia, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, według którego "W procedurze administracyjnej ciężar wykazania okoliczności istotnych dla sprawy spoczywa co do zasady na organie. Podważenie ustaleń organu wymaga jednak inicjatywy strony". (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1864/18, LEX 3094961). Zdaniem Sądu, skarżąca nie podważyła ustaleń GIOŚ w niniejszej sprawie w zakresie wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 1 394 137zł za przekroczenie w 2016 r. warunków określonych w ww. pozwoleniu wodnoprawnym. Ocena materiału dowodowego przeprowadzona przez GIOŚ w zaskarżonej decyzji nie była sprzeczna z normą wynikającą z art. 80 k.p.a., ponieważ była dokonana w sposób logiczny i spójny. Organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku z określonych twierdzeń strony wyciągnięcia tożsamych wniosków co strona postępowania, formułująca te twierdzenia. Organ nie może się ograniczyć tylko do przyjęcia punktu widzenia przedstawionego przez stronę. Organ ma obowiązek dokonać oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, zostało to wykonane w niniejszej sprawie, ponieważ GIOŚ wyjaśnił podstawy prawne i faktyczne do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej. Fakt iż w postępowaniu nie przeprowadzono wnioskowanych przez skarżącą dowodów mających na celu m. in. wykazanie, że wody dostarczane do spółki przez [...] S.A. to wody wapniowo-siarczanowo-chlorkowe a zatem o dużej zawartości siarczanów nie może być uznany za naruszający przepisy postępowania. Należy bowiem zauważyć, iż bez znaczenia w sprawie jest okoliczność jakie wody trafiają do skarżącej. Istotne jest jakie skarżąca ścieki odprowadza do potoku bez nazwy a te są odprowadzane z przekroczeniem pozwolenia wodnoprawnego posiadanego przez skarżącą.
Nadto wypada w tym miejscu wskazać, iż w ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak było podstaw do powoływania przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska biegłego. Należy bowiem wskazać, że to te organy są organami wyspecjalizowanym i powołanymi do kontroli i wymierzania ewentualnych kar. A zatem niewątpliwie inspektorzy IOŚ posiadają niezbędną wiedzę pozwalającą na prawidłowe wykonanie czynności kontrolnych oraz ustalenie czy podmiot narusza przepisy ochrony środowiska oraz jakie. Powołanie biegłego hydrologa w niniejszej sprawie było zatem zbędne.
Ad.6/ – art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. Sąd wskazuje bowiem, że w świetle zapisów znajdujących się na str. 11-13 zaskarżonej decyzji, gdzie organ szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia kary i co dawało skarżącej możliwość zweryfikowania jej wysokości, zarzut podniesiony w tym zakresie jest co najmniej niezrozumiały. Niewątpliwie zarzut ten był zasadny w stosunku do orzeczenia organu I instancji, jednak uchybienie tego organu zostało naprawione przez organ odwoławczy.
Ad. 7/ - art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy prawidłowo bowiem wskazał na str. 13, że "organy Inspekcji Ochrony Środowiska dokonują oceny spełniania warunków przez ścieki na podstawie przepisów rozporządzenia, które obowiązywało w czasie wydania decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, a w przypadku wydania decyzji zmieniającej istotne warunki pozwolenia, w dacie wydania tej decyzji. Decyzja Starosty N. z dnia [...] lipca 2013 r. udzielająca pozwolenia wodnoprawnego została wydana w oparciu o rozporządzenie z 2006 r., dlatego oceny spełniania warunków przez ścieki należy dokonać właśnie w oparciu o te przepisy wykonawcze. Obowiązywanie generalnej zasady niedziałania prawa wstecz oznacza, że skutki zdarzeń prawnych należy oceniać na podstawie ustawy, która obowiązywała w czasie, gdy zdarzenie już zaszło. Nowa ustawa nie powinna zmieniać ocen skutków prawnych zdarzeń, które powstały pod rządami dawnego prawa (zasada tempus regit actum). Respektując zakaz retroakcji, zdarzenia prawne i stosunki prawne powstałe pod rządem dawnego prawa należy oceniać według tego prawa, a nie prawa nowego, które będzie miało zastosowanie do zdarzeń prawnych i ich skutków powstałych po dacie jego wejścia w życie (tak: A. Brzozowski, W. Kocot, E. Skowrońska-Bocian w Prawo cywilne, część ogólna, Wolters Kluwer 2018). W niniejszym przypadku oznacza to konieczność zastosowania przepisów obowiązujących w chwili wydania decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego". Stanowisko to Sąd w całości akceptuje.
Ad. 8 i 5/ - art.107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy w zaskarżonym orzeczeniu zawarł bowiem uzasadnienie odpowiadające wskazanej wyżej regulacji w tym również wyjaśnił skarżącej na stronie str. 11 i 13 dlaczego w ocenie organu nie ma podstaw do zastosowania względem spółki norm z § 19 ust. 1 i 3 rozporządzenia z 2014 r., oraz okoliczności zabraniających stosowanie sumarycznej wartości wskaźników chlorków i siarczanów wprowadzanych do wód. Niewątpliwie uzasadnienia takiego zabrakło w
orzeczeniu organu I instancji jednak uchybienie to zostało naprawiane przez organ odwoławczy, który zgodnie z zasadą zawartą w art. 15 k.p.a. dokonał rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Powyższe wyjaśnienia wskazują również, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7a k.p.a., gdyż w tej kwestii nie występują wątpliwości co do treści normy prawnej.
Ad. 12/ - art. 189f k.p.a., gdyż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że GIOŚ dokonał szczegółowej analizy możliwości zastosowania przepisów k.p.a. regulujących zasady odstąpienia od wymierzenia kary. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w sprawie nie można było przyjąć, że waga naruszenia była znikoma skoro w 2016r. wprowadzono ponadnormatywnie 286 270,42 kg zanieczyszczeń wyrażonych wskaźnikiem – siarczany. Nadto skarżąca nie zaniechała naruszenia prawa, co potwierdza kara pieniężna, która została skarżącej wymierzona za kolejny rok tj. 2017 (notorium znane Sądowi z urzędu – sprawa o sygn. IV SA/Wa 2975/23).
Podkreślić przy tym należy, że celem obowiązujących przepisów, zastosowanych w niniejszej sprawie, a skutkujących ww. dotkliwymi sankcjami, jest ochrona interesu środowiska poprzez realizację zasady wyrażonej w art. 7 Poś ("zanieczyszczający płaci"), znajdującej odzwierciedlenie również w treści stosowanych w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego. Powyższe ma na celu, zmobilizowanie podmiotów korzystających ze środowiska do przestrzegania warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Administracyjna kara pieniężna za wprowadzanie ścieków do środowiska z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, stanowi instrument finansowo-prawny chroniący środowisko jako dobro wspólne. Jest to instrument prawny o charakterze sankcji administracyjnej, zabezpieczający realizację obowiązków dotyczących działania na podstawie i w granicach pozwolenia wodnoprawnego, określającego warunki korzystania ze środowiska, w tym przypadku w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi na podstawie udzielonego skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego.
Podane w skardze argumenty nie pozwalają na przyjęcie, że odstąpienie od nałożenia kary pozwoliłby na spełnienie celów kary. Co z kolei też oznacza, że zachodzi oczywisty brak przesłanek do zastosowania instytucji fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia kary, czyli nie zachodzi inny przypadek niż wymieniony w § 1 art. 189f k.p.a. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przeprowadził bardzo obszerny wywód zawierający argumentację przemawiającą za brakiem podstaw do zastosowania przywołanych przepisów k.p.a. regulujących instytucję odstąpienia od wymiaru kary. Wywód ten Sąd w całości podziela, przyjmując go za własny.
Ad. 13 i 14/ – art. 189g k.p.a., gdyż w ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie kara nie powinna zostać wymierzona ze względu na jej przedawnienie. W tym względzie trzeba wskazać, iż błędne jest stanowisko skarżącej odwołującej się do art. 189g k.p.a. Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się bowiem, zgodnie z przepisem art. 181 ust. 1 Poś, odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
Wskazać w tym miejscu należy, że wprawdzie w myśl art. 189a ust. 1 k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy Dział IVA k.p.a., ale stosownie do art. 189a § 2 pkt 3 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Zatem przepisy k.p.a. stanowią jedynie uzupełnienie regulacji przewidzianych w przepisach szczególnych. Nie ma zatem podstaw do stosowania przepisów art. 189a i n. k.p.a. w każdym przypadku, w którym ustawodawca, w zakresie objętym powołanymi przepisami k.p.a., zdecydował się wprowadzić odrębne regulacje. Ponadto należy podnieść, że zastosowana interpretacja przepisów musi uwzględniać wykładnię funkcjonalną i systemową. W tym kontekście za przyjęciem w przedmiotowej sprawie odpowiedniego zastosowania art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a co za tym idzie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej przemawia także okoliczność, że w powołanym wyżej art. 545 ust. 3d P.w. sam ustawodawca przyjął 36 miesięczny (a zatem 3-letni) termin liczony od dnia wejścia w życie ustawy P.w., tj. od 1 stycznia 2018 r., na wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie określonych w pozwoleniach wodnoprawnych oraz pozwoleniach zintegrowanych warunków, które wystąpiły do dnia 31 grudnia 2017 r. Wprawdzie przepis ten, jak wskazano wyżej, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ale wskazuje na intencje ustawodawcy. Zgodnie bowiem z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Wprawdzie biorąc pod uwagę okoliczność, że stosownie do art. 304 ust. 5 Poś. wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym, ale w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że ustalenie, czy zachowane są warunki pozwolenia wodnoprawnego może nastąpić dopiero po upływie pełnego rocznego okresu trwania takiego pozwolenia, gdyż dopiero po upływie tego okresu można stwierdzić ewentualne naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (por. wyrok NSA z 2 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 199/21 i orzecznictwo tam przytoczone), termin ten ulegnie w niektórych wypadkach skróceniu, jest to jednak, jak słusznie przyjął NSA w wyroku z 15 września 2023r. sygn.. III OSK 2251/22, zwykłe niedopatrzenie ustawodawcy. Nie zmienia to jednak twierdzenia, że wolą ustawodawcy było przyjęcie 3 letniego terminu możliwości wymierzenia kary, czyli terminu odpowiadającego terminowi określonemu w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazany wyżej przepis wyraźnie określa, że datą początkową biegu terminu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek, czyli w tym wypadku data, po której możliwe było stwierdzenie, że doszło do naruszenia warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, co da się jednoznacznie ustalić.
Należy przy tym wskazać, iż sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w orzeczeniach NSA, że termin 3 letni wymierzenia kary administracyjnej nie oznacza terminu w którym decyzja ma stać się ostateczna. Nie oznacza to zatem że w tym terminie musi być wydana zarówno decyzja organu I jak i II instancji. W odniesieniu bowiem do decyzji wydawanych na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w piśmiennictwie i w judykaturze ugruntowany jest pogląd, że obowiązek podatkowy przekształca się w zobowiązanie podatkowe w dacie doręczenia podatnikowi decyzji organu I instancji. Termin przedawnienia prawa do wymiaru podatku nie ogranicza zatem możliwości rozpoznania odwołania, a nawet wydania decyzji reformatoryjnej (por. L.Etel (w:) R. Dowgier, L. Etel, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K.Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2017, s. 583; wyrok Sądu Najwyższego z 27 czerwca 1983 r., III ARN 8/83, OSPIKA z 1984 r. Nr 4, poz. 86, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2010 r., II FSK 1705/08, z 22 września 2006 r., I FSK 925/05). Jak wskazano w wyroku NSA z 31 stycznia 2018 r. (sygn. akt II FSK 109/16) zobowiązanie podatkowe
kreuje w takim przypadku decyzja organu podatkowego I instancji. Jej dalszy byt prawny wpływa na istnienie wynikającego z niej zobowiązania, ale nie każde rozstrzygnięcie odwoławcze, wydane po upływie terminu zastrzeżonego w przepisie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej powoduje jego wygaśnięcie. Decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jak też decyzja "zmieniająca" tj. uchylająca decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części i w tym zakresie orzekająca co do istoty sprawy nie prowadzą do powstania nowego zobowiązania podatkowego. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, organ odwoławczy aprobuje bowiem całokształt dokonanych ustaleń, w tym zasadność ustalonego zobowiązania. Podobnie zmieniając decyzję nie neguje zasadności ustalenia zobowiązania, a jedynie dokonuje jego korekty i źródłem powstania zobowiązania pozostaje decyzja organu pierwszej instancji. W związku z tym w odniesieniu do administracyjnych kar pieniężnych przyjąć należy, że to decyzja I instancji kreuje powstanie obowiązku uiszczenia kary, a w związku z tym decyzja organu odwoławczego, o ile spełnia powyższe wymogi, może być wydana po terminie określonym w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej.
W związku z tym, jak wskazano wyżej, termin przedawnienia administracyjnej kary pieniężnej wynosi 3 lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym możliwe było stwierdzenie, że doszło do naruszenia warunków pozwolenia wodnoprawnego. W przedmiotowej sprawie administracyjna kara pieniężna dotyczy odprowadzania ścieków z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym za rok 2016. Z akt sprawy wynika, że strona uzyskała pozwolenie wodnoprawne na mocy decyzji z 2 lipca 2013 r. znak: OŚ.6341.1.66.2013.AS, zmienionego decyzją z dnia 10 sierpnia 2015 r. znak: OŚ.6341.1.44.2015.AS., zaś okres oceny spełnienia warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym upłynął 31 grudnia 2016 r. Biorąc zatem pod uwagę treść art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej decyzja ustalająca administracyjną karę pieniężną wydana przez organ I instancji winna być najpóźniej do 31 grudnia 2019 r. Utrzymana zaskarżoną decyzją GIOŚ decyzja organu I instancji wydana natomiast została 23 grudnia 2019r. Tym samym nie nastąpiło przedawnienie możliwości karania, co oznacza, że zarzut skarżącej jest niezasadny.
Na zakończenie Sąd wskazuje również odnosząc się do zarzutu 10 (Ad. 10), że organ prawidłowo wskazał, iż dla niniejszego postępowania wydanie przez Starotę N. nowego pozwolenia wodnoprawnego spółce w dniu [...] listopada 2017r. znak: [...] i wygaszenie tą decyzją jednocześnie poprzednich decyzji posiadanych przez spółkę pozostaje bez wpływu na przedmiot niniejszego postępowania, bowiem w niniejszej sprawie przekroczenie warunków korzystania ze środowiska dot. roku 2016r. a wówczas w obiegu prawnym nie znajdowało się pozwolenie wodnoprawne z roku 2017.
Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.